20210317 Toezegging Ruimte - Bijlage Beleidsvisie Zonneparken buitengebied Nuenen 17-12- 2018
Tekst van het document
Een donkere kleurstelling voor panelen, constructie, ondersteunende bebouwing en hekwerken heeft de voorkeur om zoveel mogelijk weg te vallen in de omgeving. Gebruik ook consequent dezelfde kleur bij aaneengesloten vlakken.
Hoe groter het park, hoe meer ondersteunende bebouwing voor transformators en verdeelstations nodig is. Organiseer deze bebouwing volgens een heldere ordening, zodat het zonnepark een consistent en rustig beeld in het landschap geeft. Bepaal voor de vormgeving van de ondersteunende voorzieningen een passende ambitie: opgenomen in de groeninpassing, vormgegeven als streekeigen gebouw of als opvallend landmark. Neem daarbij de toekomstige functie van de locatie mee in het ontwerp.
Leg in verband met de tijdelijkheid van het zonnepark en de ondersteunende bebouwing deze met een zeer lichte fundering aan. Zorg dat het waterbergend vermogen van de bodem onder het zonnepark tenminste in stand blijft.
Zet bij de aanleg van een zonnepark in op meervoudig gebruik in ruimte en/of tijd. Bijvoorbeeld schapenteelt onder de panelen of extensief beheerd grasland voor de bijenteelt. Meervoudig ruimtegebruik kan ook de realisatie van natuur zijn.
concept 17 december 2018 niet definitief! niet voor publicatie!
Minimaal 10 % van de oppervlakte van het perceel dient landschappelijk ingericht te worden.
17 december 2018
pagina 25 van 35
BELEIDSVISIE ZONNEPARKEN BUITENGEBIED NUENEN
5
Maatschappelijke meerwaarde
De provinciale Verordening Ruimte vereist dat de ontwikkeling van zonneparken groter dan 5.000 m2 in de groenblauwe mantel of in gemengd landelijk gebied, een maatschappelijke meerwaarde geeft. De maatschappelijke meerwaarde wordt onderbouwd vanuit de volgende criteria: a.
de mate van meervoudig ruimtegebruik;
b.
de maatregelen die getroffen worden om de impact op de omgeving te beperken;
c.
de bijdrage die wordt geleverd aan maatschappelijke doelen.
De ontwikkeling van zonneparken kan als een kans worden benut als deze ontwikkeling tevens wordt aangegrepen om maatschappelijke meerwaarde te creëren. Dat kan op allerlei manieren. Hieronder schetsen we per criteria enkele voorbeelden. Deze voorbeelden zijn niet uitputtend en dienen ter inspiratie. Initiatiefnemers van zonneparken dienen alle drie criteria uit te werken en worden uitgedaagd om maatschappelijke meerwaarde te creëren op meerdere vlakken. In ieder geval dient onderbouwd te worden hoe een initiatief bijdraagt aan de ambitie uit de Klimaattafel Elektriciteit dat 50% van de nieuwe hernieuwbare productie op het land in eigendom komt van de lokale omgeving.
5.1
concept 17 december 2018 niet definitief! niet voor publicatie!
Meervoudig ruimtegebruik
Zonneparken hebben een aanzienlijk ruimtebeslag. In ons land waar ruimte schaars is, is het des te belangrijk dat aandacht wordt besteed om deze ruimte op meerdere manieren gelijktijdig te benutten, ofwel meervoudig ruimtegebruik.
Een voorbeeld daarvan is een zonneparklocatie tevens te gebruiken voor natuurontwikkeling. Onder de zonnepanelen kan zich natuur ontwikkelen, zoals bijvoorbeeld een bloemrijk grasland. Dit grasland kan zo beheerd worden dat bloemen en kruiden alle kansen krijgen zich te ontwikkelen, bijvoorbeeld door pas na de zaadzetting te maaien. Dit grasland zorgt voor een groter waterbergend vermogen in natte en in droge omstandigheden (is dus ook een maatregel voor klimaatadaptatie). Onder bepaalde voorwaarden is het mogelijk gebruik te maken van financiering vanuit het Groen Ontwikkelfonds Brabant bij tijdelijke zonneparken gebieden die tot natuur worden ontwikkeld. Deze bijdrage maakt het mogelijk zonnepanelen verder uit elkaar te zetten of door meer van het terrein in te zetten voor natuur (OverMorgen, 2018). Zonneparken kunnen gecombineerd worden met agrarische gebruik: tussen de rijen of bij hoger geplaatste opstellingen ook onder de opstelling, kunnen dieren scharrelen of grazen, zoals kippen, schapen, koeien. Tegenover het voordeel van dubbel ruimtegebruik staat dat er extra aandacht nodig is voor inpassing. Hogere stellages in landelijk gebied om de agrarische functie eronder mogelijk te maken, maken de aanwezigheid van een zonnepark ook zichtbaarder (RVO, 2016).
17 december 2018
pagina 26 van 35
BELEIDSVISIE ZONNEPARKEN BUITENGEBIED NUENEN
Gebieden die ingezet worden voor waterberging voor bedrijven of in het kader van klimaatadaptatie,
concept 17 december 2018 niet definitief! niet voor publicatie!
kunnen tevens benut worden voor het realiseren van zonneparken.
Waterberging van Golfbaan De Texelse, http://www.krim.nl/de-krim-texel/nieuws/openingzonnepanelenveld/ Een mooi voorbeeld van meervoudig ruimtegebruik is Solarpark De Kwekerij: duurzame energie opwekking, toerisme/recreatie en natuur- en milieueducatie. Mensen kunnen recreëren in de natuur (wadi’s, nestkasten, een kleine schaapskudde en insectenhotels) en maken tegelijkertijd kennis met verschillende opstellingen van zonne-energie, zoals drijvende zonnepanelen.
17 december 2018
pagina 27 van 35
BELEIDSVISIE ZONNEPARKEN BUITENGEBIED NUENEN
Solarpark de Kwekerij http://nlsolarparkdekwekerij.nl/
5.2
concept 17 december 2018 niet definitief! niet voor publicatie!
Maatregelen om impact op omgeving te beperken
In hoofdstuk vier zijn we uitgebreid ingegaan op aspecten van zorgvuldig ruimtegebruik en ruimtelijke kwaliteit en ontwerpprincipes voor zonneparken. Door maatregelen te nemen om zonneparken in het landschap in te passen, zoals lage opstellingen zodat men over de zonnepanelen heen kan kijken of juist beplanting rondom het park om deze aan het zicht te onttrekken zijn voorbeelden waardoor de omgeving er zo min mogelijk last van heeft.
5.3
Maatschappelijke doelen
Maatschappelijke meerwaarde kan gecreëerd worden door samen te werken met de lokale energie coöperatie, bedrijven en inwoners. Dat kan bijvoorbeeld door hen mee te laten denken in de planvorming, financieel te laten participeren, of hen mee te laten doen in het beheer van het zonnepark. Ook is het mogelijk om dat te doen voor omwonenden waar een buurt behoefte aan heeft, zoals het wegnemen van knelpunten (kan iets heel anders zijn dan wat met het zonnepark te maken heeft), het realiseren van een speelvoorziening of het onderhouden van een terrein met (een deel van de) opbrengst. Dit draagt bij aan grotere acceptatie van een zonnepark. Belangrijk is dat initiatiefnemers zorgen voor een rechtvaardige verdeling van lasten en lusten. Projecten halen de eindstreep niet als er onvoldoende draagvlak is onder omwonenden.
17 december 2018
pagina 28 van 35
BELEIDSVISIE ZONNEPARKEN BUITENGEBIED NUENEN
6
Conclusies, beleidsregels en aanbevelingen
In deze beleidsvisie hebben we laten zien dat het nodig is om zonneparken in gemengd landelijk gebied en in de groenblauwe mantel toe te staan om de verwachte energievraag in 2050 duurzaam op te kunnen wekken. Deze beleidsvisie geeft aan onder welke voorwaarden de gemeente Nuenen medewerking wil verlenen aan het realiseren van zonneparken in het buitengebied. We stellen de volgende beleidsregels:
Een initiatiefnemer voor een zonnepark dient zich bij de gemeente en bij de netbeheerder te melden voor vooroverleg over het gewenste initiatief;
Bij bestaande bouwblokken worden de zonnepanelen in eerste instantie op daken gerealiseerd;
Per initiatief dient onderbouwd te worden dat het park noodzakelijk is om te voorzien in een lokale/regionale energiebehoefte;
De locatie van het zonnepark is vanuit technisch oogpunt aanvaardbaar, waarbij sprake moet zijn van een ligging in de nabijheid van energie-infrastructuur;
De locatie van het zonnepark is vanuit ruimtelijk oogpunt aanvaardbaar, als de locatie zorgvuldig is bepaald en het zonnepark inpasbaar is in de omgeving waarbij wordt getoetst aan de in de beleidsvisie omschreven bouwstenen en ontwerpprincipes op landschaps-,
concept 17 december 2018 niet definitief! niet voor publicatie!
kavel- en objectniveau.
Bij vergunningverlening moet biodiversiteit aantoonbaar worden geborgd en/of verbeterd, door aansluiting te zoeken bij gebiedskenmerken en het versterken van aanwezige beplanting;
Bij zonneparken groter dan 5.000 m2 in het gemengd landelijk gebied of in de groenblauwe mantel gelden de volgende voorwaarden: o
De maatschappelijke meerwaarde wordt aangetoond, vanuit de volgende criteria:
de mate van meervoudig ruimtegebruik
en de maatregelen die worden getroffen om de impact op de omgeving te beperken
o
en de bijdrage die wordt geleverd aan maatschappelijke doelen;
Onderbouwd dient te worden hoe een initiatief bijdraagt aan de ambitie uit de Klimaattafel Elektriciteit dat 50% van de nieuwe hernieuwbare productie op het land in eigendom komt van de lokale omgeving.
o
Er kan een omgevingsvergunning voor de duur van maximaal 25 jaar worden verleend. Indien met een bijdrage van het Groen Ontwikkelfonds Brabant een zonnepark wordt gerealiseerd in aan te leggen natuur grenzend aan het Natuur Netwerk Noord-Brabant, dan kan een omgevingsvergunning worden verleend voor maximaal 15 jaar en dient minimaal 30% van de ruimte ingericht te worden met natuur;
o
Er wordt op voorhand financiële zekerheid gesteld dat de opstelling voor de zonnepanelen na de looptijd van de vergunning wordt verwijderd, waarbij de bestaande toestand (tenminste) hersteld wordt.
Gemeente Nuenen wordt aanbevolen:
17 december 2018
pagina 29 van 35
BELEIDSVISIE ZONNEPARKEN BUITENGEBIED NUENEN
de financiële zekerheid die gesteld moet worden bij zonneparken groter dan 5.000 m2 vast te leggen in de omgevingsvergunning. Ook dient bewaakt te worden dat de financiële zekerheid daadwerkelijk gesteld wordt;
neem het thema energie op in de omgevingsvisie. Als inleiding van het thema kan worden aangesloten bij het klimaatakkoord van Parijs. Vervolgens moet worden aangegeven wat de gemeente wil bereiken onder het thema energie, bijvoorbeeld ‘In 2040 enkel gebruik van duurzaam opgewekte energie’. In de uitwerking hiervan kan worden opgenomen welke duurzame energiebronnen hieraan bij gaan dragen. Voor zonne-energie kan gebruik worden gemaakt van deze opgestelde Beleidsvisie zonneparken buitengebied Nuenen. In de uitvoeringsparagraaf kan worden aangegeven dat het thema energie wordt uitgewerkt in een programma.
Stel een programma duurzame opwekking energie op. In het programma formuleert de gemeente de maatregelen die leiden tot het gewenste doel ‘in 2040 enkel gebruik van duurzaam opgewekte energie’. Het programma werkt niet door naar burgers en bedrijven en geeft dus aan welke maatregelen de gemeente gaat treffen om het gewenste doel te bereiken.
Stel een beleidsregel duurzame opwekking energie op. De beleidsregel maakt duidelijk hoe de belangenafweging plaatsvindt bij initiatieven met betrekking tot duurzame opwekking van energie. In bestemmingsplannen verbrede reikwijdte en het toekomstige omgevingsplan
concept 17 december 2018 niet definitief! niet voor publicatie!
kan dan direct naar de beleidsregel duurzame opwekking energie worden verwezen. De beleidsregel duurzame opwekking energie bestaat uit de in deze beleidsvisie opgenomen beleidsregels aangevuld met beleidsregels voor de overige energiebronnen.
17 december 2018
pagina 30 van 35
BELEIDSVISIE ZONNEPARKEN BUITENGEBIED NUENEN
7
Bronnen
Kamerbrief Stimuleringsbeleid lokale hernieuwbare elektriciteitsproductie, Eric Wiebes,15 juni 2018 Voorstel voor hoofdlijnen van het Klimaatakkoord, Ed Nijpels, 10 juli 2018 Uitvoeringsprogramma Energie, provincie Noord-Brabant, februari 2016 Gebiedsstrategie Duurzame Energieopgave provincie Noord-Brabant, Posad, september 2016 Energie en ruimte Zuidoost-Brabant, Rapport - Uitsplitsing naar gemeenten, versie 1.1, Posad, juni 2017 Natuurontwikkeling met duurzame energie; een kans!, OverMorgen, H+N+S+ +, Groen Ontwikkelfonds Brabant, 2018 Integrale Strategie Ruimte Metropoolregio Eindhoven, BRO, 7 december 2017 Versnellingsafspraken Provincie Noord-Brabant – Regio Zuidoost-Brabant, Metropoolregio Eindhoven, 6 december 2016
concept 17 december 2018 niet definitief! niet voor publicatie!
Nota Duurzaamheid Nuenen, versie 2.0, gemeente Nuenen, d.d. 11 mei 2015
Grondgebonden zonneparken, Verkenning naar de afwegingskaders rond locatiekeuze en ruimtelijke inpassing in Nederland, RVO, 2016
Rendement zonnepanelen, VoltaSolar, Hans Schoenmakers, www.bespaarbazaar.nl/kenniscentrum/zonnepanelen/financieel/zonnepanelen-rendement Verordening Ruimte Noord-Brabant, geconsolideerde versie juli 2018, provincie Noord-Brabant, 2018 Beleidsplan archeologische monumentenzorg gemeente Nuenen c.a., SRE Milieudienst, 2010 Cultuurhistorische Waardenkaart (CHW), Provincie Noord-Brabant versie 2010, herziening 2016 Landschapsontwikkelingsplan De Peel, juli 2007 Bestemmingsplan buitengebied gemeente Nuenen, voorlopig ontwerp 2018 Brabantse bodematlas, https://kaartbank.brabant.nl/viewer/app/bodematlas
17 december 2018
pagina 31 van 35
BELEIDSVISIE ZONNEPARKEN BUITENGEBIED NUENEN
Bijlage 1
Energievraag en potentieel duurzame opwekking
Bron: Energie en ruimte Zuidoost-Brabant, Rapport - Uitsplitsing naar gemeenten, versie 1.1, Posad, juni 2017
concept 17 december 2018 niet definitief! niet voor publicatie!
17 december 2018
pagina 32 van 35
BELEIDSVISIE ZONNEPARKEN BUITENGEBIED NUENEN
concept 17 december 2018 niet definitief! niet voor publicatie!
17 december 2018
pagina 33 van 35
BELEIDSVISIE ZONNEPARKEN BUITENGEBIED NUENEN
concept 17 december 2018 niet definitief! niet voor publicatie!
17 december 2018
pagina 34 van 35
BELEIDSVISIE ZONNEPARKEN BUITENGEBIED NUENEN
concept 17 december 2018 niet definitief! niet voor publicatie!
17 december 2018
pagina 35 van 35
BELEIDSVISIE ZONNEPARKEN BUITENGEBIED NUENEN
Bijlage 2
Landschapstypen in Nuenen met karakteristieke kenmerken
Landschapstype
Reliëf
Water
Bodem
Patroon
Bos- en mozaïek
Divers: stuifduinen, vlak, laagtes
Zand en klei
Kronkelig en recht
Beekdal
Langgerekte laagte
Diep grondwater, greppels, moerassig Afvoerende watergangen in nat gebied
Afzetting van kleiig materiaal
Essenlandschap
Bolle ligging
Diep grondwater
Kampenlandschap
Licht golvend tot vlak
Diep grondwater
Kleinschalige zandontginning
Zandvlakte, soms geëgaliseerd
Diepe sloten
Droge grootschalige ontginning
Zandvlakte, soms geëgaliseerd
Weinig diepe sloten
Zand
Natte grootschalige ontginning
Zandvlakte
Veel diepe sloten, kunstmatig lage grondwaterstan d
Zand
17 december 2018
Landbouwkundig gebruik Akkertjes en grasland
Beplanting
Bebouwing
Schaal
Bospercelen en landschapselemente n
Geen of incidenteel
Kleinschalig besloten landschap
Wegen parallel, percelen onregelmatig of stroken
Hooiland/grasland
Kleinschalige landschapselemente n en (populieren)bosjes
Aan de rand van het beekdal (incidenteel in beekdal)
Dikke humeuze bovenlaag Dikke humeuze bovenlaag
Kronkelend
Bouwland, oorspronkelijk vnl. graan Bouwland, oorspronkelijk vnl. graan
Laanbeplanting, solitaire boom
Rond open middengebied
Houtwal, singel, laan
Linten van oorspronkelijk losse boerderijen
Zand
Rechtlijnig patroon, onregelmatig blokvormige verkaveling Rechte wegen, regelmatige blokverkavelin g Rechte wegen, regelmatige blokverkavelin g
Divers
Landschapselemente n, lanen, erfbeplanting
Lintbebouwing
Bouwland, oorspronkelijk ook bosbouw
Landschapselemente n, lanen, erfbeplanting
Losse boerderijen/linte n
Bouwland en grasland
Lanen, erfbeplanting
Losse boerderijen/linte n
Kleinschalig afwisselend landschap (ca. 50 x 100 m) Grootschalig , open Kleinschalig landschap (ca. 100 x 100 m) Tamelijk grootschalig landschap (ca. 300 x 300 m) Grootschalig landschap (ca. 500 x 500 m) Grootschalig landschap (ca. 500 x 500 m)
concept 17 december 2018 niet definitief! niet voor publicatie!
pagina 36 van 1
Kronkelend met onregelmatige verkaveling
BELEIDSVISIE ZONNEPARKEN BUITENGEBIED NUENEN
Bijlage 3
Visiekaart
concept 17 december 2018 niet definitief! niet voor publicatie!
17 december 2018
pagina 37 van 1