2021-26 RV WSD Bijlage 1 - Jaarstukken 2020 WSD

Dat kostte moeite, zeker! Het was echt een stevige klus, van het zeker stellen van werk voor onze collega’s tot het inrichten van een organisatie die voor een deel vanuit huis werkte. Maar wij hebben het wél voor elkaar gekregen. En daarbij was wendbaarheid en goed samenwerken essentieel. Tegelijkertijd zijn er nog meer dan genoeg zaken die wij de komende tijd verder willen oppakken. Op zowel het niveau van het managementteam als de laag daaronder hebben wij veel kunnen organiseren. Wij kunnen nog meer doen voor de werkvloer. Natuurlijk hebben deze medewerkers veel te maken met ‘Sturen op zelfsturing’, een methode om collega’s met een afstand tot de arbeidsmarkt te helpen om zelf keuzes te maken over bijvoorbeeld hun ontwikkeling naar werk. Onze professionals zijn immers vaak degenen die direct met doelgroepcollega’s 35

2020 WSD Jaarverslag

‘Coronacrisis vraagt om wendbaarheid’ Elonka Huisman ijvert voor positiviteit op de werkvloer niet zitten”, vertelt Elonka. “Ik vind het belangrijk dat we de stemming erin houden en af en toe wat lol maken. Dat kan met ons net opgestarte FIT-programma door oefeningen te doen en soms te dansen, maar ook door vijf minuten buiten te wandelen of wat extra te bewegen op de werkplek.” Onrust, spanning of angst WSD heeft vanwege Covid-19 moeten laten zien over de nodige wendbaarheid te kunnen beschikken. “Dat is prima gelukt”, vindt Elonka. “Meteen na de eerste persconferentie van het kabinet is de montage-afdeling omgebouwd zodat iedereen anderhalve meter afstand kan houden, óók op de eigen werkplek. Het aantal werkplekken hebben we flink teruggebracht. Door flexibel te schuiven met roosters en pauzetijden aan te passen, kunnen alle medewerkers aan de slag blijven. Wat niet altijd makkelijk was en is, maar door de schouders er met elkaar onder te zetten, lukt het aardig.” De assistent-werkleider vertelt dat ze alert is op signalen binnen haar team. “Het is belangrijk dat mensen hun werk kunnen uitoefenen, ook als het even tegenzit. Ik merk dat coronaberichten in de media bij onze medewerkers soms voor onrust, spanning of zelfs angst zorgen. Ik vind het belangrijk om daar oog voor te hebben en voor de nodige positiviteit te zorgen.

Dat doe ik door zichtbaar aanwezig te zijn, complimentjes uit te delen en altijd een luisterend oor te bieden.”

“Heb je me zien dansen?” Elonka Huisman stapt vrolijk de entreehal van WSD aan de Schouwrooij in Boxtel binnen. Ze draagt een oranje reflecterend vest dat aangeeft dat anderhalve meter afstand houden gewenst is. De assistent-werkleider is even met enkele medewerkers naar buiten gegaan om te ontspannen. “Het is belangrijk dat we soms even samen plezier maken.”

Verfrissend WSD wil op meer fronten wendbaar zijn. Om die reden nam ook Elonka zitting in een scrumteam waarin ze samen met collega’s aan de slag ging. “Het was onze opdracht om de werving en selectie van medewerkers onder de loep te nemen en te kijken hoe deze trajecten verbeterd zouden kunnen worden. In het scrumteam werken collega’s met verschillende functies, achtergronden en leeftijden samen aan een advies dat aan het managementteam is gepresenteerd. Ik vond dat heel leerzaam.”

Elonka werkt iets meer dan twee jaar bij WSD en geeft mee leiding aan zo’n 120 medewerkers op de montage-afdeling. Ze verrichten prikkelarm werk dat kan variëren van het inpakken van doosjes met zonweringonderdelen voor ‘buurman’ Unilux tot het samenstellen en verpakken van ophangrails van Stas. ,,Omdat de coronacrisis nu al een jaar duurt, zien sommige mensen het wel eens even

Op het gebied van werving en selectie kwam Elonka’s team tot de conclusie dat bij vacatures ook andere doel36

WSD Jaarverslag 2020

‘Ik vind het belangrijk dat we de stemming erin houden en af en toe wat lol maken’ groepen aangeschreven moeten worden. “Dat zorgt voor meer diversiteit onder de kandidaten, je voorkomt dat altijd mensen in dezelfde leeftijdscategorie of met dezelfde achtergrond solliciteren.” Ook de wijze van werving werd bekeken. ,,Door met foto’s en filmpjes te werven via Facebook laat je je als WSD heel verfrissend zien op de arbeidsmarkt.” Mensen in beweging Met andere leidinggevende collega’s heeft Elonka vorig jaar de training ‘Sturen op zelfsturing’ gevolgd. “Een belangrijke cursus”, vindt ze. “We hebben geleerd hoe we onze medewerkers kunnen stimuleren om beter naar zichzelf te kijken. We sporen ze vaker aan om zelf na te denken en de stappen te zetten die hun werk of werkomgeving prettiger kunnen maken.” Ze vervolgt: “Het is belangrijk om goed naar iemand te luisteren en te horen wat knelt of misschien anders moet. In plaats van als leidinggevende alle knopen door te hakken, is het veel beter als de medewerker zelf mee nadenkt over oplossingen.”

PASPOORT Naam:

Elonka Huisman (47) Woont in:

Tilburg Beroep:

assistent-werkleider op de montageafdeling van WSD in Boxtel

37

2020 WSD Jaarverslag

38

WSD Jaarverslag 2020

2.8 Landelijke lobby De volgende stap is het waarborgen en uitbreiden van de lobby in het expertisecentrum dat gemeenten en WSD nu aan opzetten zijn. Bundeling van kennis en kunde van onze gemeenten met die van WSD geeft nog meer kracht aan onze lobby. Op die manier garanderen wij continuïteit en zorgen wij dat de stem van onze regio ook straks gehoord wordt.”

Rob Vorstenbosch, directeur Sociale en Economische Zaken, WSD: “De lobby van onze gemeenten en WSD is aardig op stoom gekomen. Een aantal jaren geleden is het lobbywerk gestart toen de gemeente Boxtel ons vroeg eens mee te kijken met een landelijk vraagstuk. Dit bescheiden initiatief is inmiddels uitgeroeid tot een effectieve landelijke lobby van WSD-gemeenten én WSD. Wij zijn ondertussen een serieuze gesprekspartner aan vrijwel alle relevante tafels. We hebben intensief contact met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, Divosa, vakbonden en landelijke cliëntenraden. Waarom wij écht van meerwaarde zijn? Wij hebben kennis over de uitvoering en weten hoe wetten en regels uitpakken in de praktijk, voor gemeenten, voor WSD en vooral ook voor de doelgroep. Bij de start van de Participatiewet in 2015 waren veel zaken nog niet goed uitgewerkt. Het skelet stond maar daarmee was het huis nog niet gebouwd. Met de dagelijkse praktijk als uitgangspunt zijn WSD-gemeenten en WSD toen gaan meedenken over onderwerpen waar wij verstand van hadden, maar ook vaak last van ondervonden. Een goed voorbeeld is de praktijkroute. In plaats van een theoretisch en onuitvoerbare toets aan de voorkant, wordt nu de loonwaarde gemeten als mensen aan de slag zijn. Deze route is dankzij onze gemeenten, WSD en de collega’s van Weener XL ingevoerd.

In 2020 hebben wij gewerkt aan tal van onderwerpen: een financieringssystematiek waardoor gemeenten die het goed doen beloond worden en een vereenvoudiging van de verrekening van loonkostensubsidie bij ziekte. Ook bij het tot stand komen van de CAO Participatiewet zijn we betrokken, zowel bij de inhoud als bij de reikwijdte ervan. Zo valt door onze inbreng vrijwel iedereen die met loonkostensubsidie werkt nu onder de CAO. In het oorspronkelijke voorstel was dat nog geen kwart.

39

2020 WSD Jaarverslag

‘Stem kleinere gemeenten klinkt luider dankzij lobby met WSD’ Beleidsmedewerker Huub Penders van MijnGemeenteDichtbij

“WSD is een belangrijke partner die graag meewerkt en veel meedenkt.” Lovende woorden van Huub Penders, beleidsmedewerker participatie en arbeidsmarktbeleid bij MijnGemeenteDichtbij die regelmatig aan tafel zit met WSD om zich in te zetten voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. “Dankzij landelijk lobbywerk van WSD wordt ook de stem van kleinere gemeenten in Den Haag gehoord.” Huub windt er geen doekjes om. Vooral grote gemeenten hadden het in het verleden aan Haagse vergadertafels voor het zeggen als het aankwam op de financiering en verdeelsystematiek van budgetten. “Het geluid van kleinere gemeenten werd niet of onvoldoende gehoord of werd door de grotere gemeenten overstemd.

Om die reden werden we ook in Boxtel en Sint-Michielsgestel nogal eens met voldongen feiten geconfronteerd of bereikte informatie ons in een laat stadium.” Dat is veranderd nu WSD-directeur Rob Vorstenbosch regelmatig aanschuift en op landelijk niveau optreedt als lobbyist. “Hij komt op voor de belangen van de tien gemeenten die samen de gemeenschappelijke regeling rond WSD vormen”, weet Huub. “Omdat veel WSD-gemeenten behoren tot de kleinere en middelgrote gemeenten, komt hij ook op voor andere gemeenten van die grootte. Dat maakt hem tot een serieuze gesprekspartner en belangrijke voorpost die veel kennis vergaart over nieuw beleid of tijdig veranderingen in bestaand beleid signaleert.

40

WSD Jaarverslag 2020

‘De tien gemeenten hebben samen met WSD zoveel kennis vergaard dat het verstandig is die te bundelen’ Tijdens maandelijks beleidsoverleg vindt altijd terugkoppeling plaats en kunnen we binnen de WSD-gemeenten aan het werk.”

Bovendien is het expertisecentrum een krachtige uiting van samenwerking in onze regio die ook bijdraagt aan een luidere stem in Den Haag.”

Mensontwikkelbedrijf Huub onderhoudt regelmatig contact met WSD over de re-integratie van inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Veel thema’s worden lokaal ingekleurd, andere onderwerpen worden op het niveau van de Arbeidsmarktregio Noordoost-Brabant besproken, zoals de aanpak van jeugdwerkloosheid. “WSD was vroeger een echt SW-bedrijf, maar is al in een vroeg stadium begonnen met re-integratietrajecten. Daardoor heeft het zich ontpopt tot een expert op dat vlak en is het een echt mensontwikkelbedrijf. Mensen die op de arbeidsmarkt een extra steuntje in de rug nodig hebben, zijn bij WSD al vele jaren aan het juiste adres.”

Wet inburgering Volgens de beleidsmedewerker van MijnGemeenteDichtbij kan men straks niet alleen voor vragen over de Participatiewet bij het expertisecentrum terecht. ,,We staan aan de vooravond van de invoering van de Wet inburgering die gevolgen zal hebben voor statushouders in ons land. Dan is het prettig om te weten dat er binnen de gemeentegrenzen een organisatie als WSD is. Die speelt niet alleen een actieve rol bij de inburgering, maar biedt ook werkgelegenheid. En daarmee voorkom je dat statushouders langdurig werkloos zijn en aan de zijlijn van onze samenleving staan.”

De expertise van WSD mondt volgens Huub uit in de vorming van een expertisecentrum, dat nu nog in de steigers staat. “De tien gemeenten hebben samen met WSD zoveel kennis vergaard dat het verstandig is die te bundelen. Iedereen die betrokken is bij het re-integreren van onze doelgroepen kan informatie brengen en halen en nieuwe deelprojecten gezamenlijk opzetten en uitvoeren.

PASPOORT Naam:

Huub Penders (64) Woont in:

Sittard Beroep:

beleidsmedewerker Participatie en Arbeidsmarktbeleid bij MijnGemeenteDichtbij, de ambtelijke werkorganisatie van de gemeenten Boxtel en Sint-Michielsgestel

41

2020 WSD Jaarverslag

42

WSD Jaarverslag 2020

2.9 Samenwerkingspartners Theo Keijzers, directeur Innovatie & Projecten: “De tijd dat WSD vrijwel autonoom kon werken is al lang voorbij. De trajecten die nodig zijn om onze doelgroepcollega’s goed verder te helpen zijn lastig te realiseren zonder goed samen te werken. Wij willen daarom samen optrekken met de zorg, ggz-instellingen, welzijn, onderwijs en Vluchtelingenwerk, om een paar voorbeelden te noemen. Vaak zijn ook zij opdrachtnemers van dezelfde negen gemeenten waarvoor WSD werkt. De samenwerking hebben wij echt allemaal nodig om de gemeenschappelijke taken die de gemeenten ons geven uit te voeren. Het draaien van een inburgeringstraject kan nu eenmaal niet zonder Vluchtelingenwerk. Het zal dan ook niemand verrassen dat juist de zoektocht naar nieuwe vormen van samenwerking met onze negen gemeenten een enorme impuls heeft gegeven aan de contacten met lokale partijen. In de afgelopen jaren zijn veel pilots opgestart: pilots waarin naar oplossingen wordt gezocht voor vaak specifieke uitdagingen binnen een gemeente. Langzaam maar zeker kristalliseren die pilots zich uit. Het meest prominente voorbeeld is denk ik wel Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding (OAD). Ooit begonnen als pilot in Vught is OAD ondertussen volwassen. We weten dat het traject werkt en dat trekt nu ook veel belangstelling van andere gemeenten. 2020 was evenwel geen gemakkelijk jaar.

Door corona was het vaak moeilijk om fysiek bijeen te komen om de samenwerking met de tien gemeenten verder uit te werken. En dat heeft nadrukkelijk wel de voorkeur. Het intensiveren van samenwerking leent zich nu eenmaal slecht voor Teams en Zoom. Desalniettemin werden contacten gelegd met een LEV Groep en MEE via bijvoorbeeld de gemeente Best. En met de Vincentiusvereniging in Vught, waarmee we kijken naar de mogelijkheid om een bijdrage te leveren aan het reduceren van afvalstromen en tegelijkertijd willen bijdragen aan werkgelegenheid voor de doelgroep. Contacten die straks ook moeten leiden tot een betere begeleiding van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt naar werk.”

43

2020 WSD Jaarverslag

‘Reinier van Arkel en WSD, koplopers in Nederland’ Ontwikkelingsgerichte arbeidsmatige dagbesteding werpt vruchten af Passend aanbod OAD is bedoeld om mensen met een psychische kwetsbaarheid een passend aanbod op het gebied van arbeidsmatige dagbesteding aan te bieden. Voor de duur van maximaal twaalf maanden kan een cliënt van Reinier van Arkel meedoen en onder begeleiding verkennen op welke wijze de stap richting werk weer gezet kan worden. “Dat kan regulier werk zijn, maar ook vrijwilligerswerk of beschut werk”, licht Arco toe. Meedoen aan OAD is niet vrijblijvend; het innovatieve project biedt structuur en ritme, bevordert sociale vaardigheden en leert deelnemers arbeidsvaardigheden te ontwikkelen. Met alle cliënten van Reinier van Arkel die aansluiten bij OAD wordt regelmatig een zogeheten ZRM-gesprek gevoerd. Aan de hand van een ‘Zelfredzaamheid-Matrix’ wordt beoordeeld in welke mate iemand zelfredzaam is. Andréa: “Elke drie maanden vindt zo’n gesprek plaats en wordt bekeken of meedoen aan OAD stappen voorwaarts oplevert.”

De eerste samenwerking voert terug tot 2017, in 2018 en 2019 werden succesvolle vervolgstappen gezet. En in 2020 was Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding (OAD) een niet meer weg te denken initiatief van WSD en Weener XL met Reinier van Arkel, de gespecialiseerde aanbieder van psychische en psychiatrische hulpverlening in Vught. “De geluksfactor van mensen in de ggz stijgt met 30 procent als ze meedoen in de samenleving en aan het werk gaan.”

Sociaal ondernemers De arbeidsmatige dagbesteding vindt plaats in Zorgpark Voorburg, waar ook reguliere dagbesteding plaatsvindt, bijvoorbeeld in de dierenweide of de tuin. “Daarnaast bieden we onze cliënten een fijne werkplek op locaties waar WSD actief is, bijvoorbeeld in de vroegere blindenwerkplaats Blizo, ook in Vught”, vertelt René. “We hebben in samenwerking met WSD ook OAD-werkplekken bij kringloopwarenhuis Het Goed in Schijndel.”

Het lommerrijke Zorgpark Voorburg is de thuisbasis van Reinier van Arkel, de bekende ggz-instelling in Vught waarmee WSD sinds enkele jaren nauw samenwerkt. “De invoering van de Participatiewet maakte dat beide partijen elkaar gevonden hebben en kunnen profiteren van elkaars expertise om mensen met een bepaalde zorgbehoefte aan werk te helpen”, vertelt Andréa Ossenblok, manager zorg bij Reinier van Arkel.

Andréa vult aan: “We onderzoeken of we in zorgpark Voorburg een kleine horecagelegenheid kunnen openen waar ook cliënten aan het werk zouden kunnen gaan. Daarnaast benaderen we sociaal ondernemers die op ons terrein of daarbuiten met ons willen samenwerken.” René: “Ik zou graag zien dat we in ons zorgpark meer sociaal ondernemers begroeten die mensen aan het werk helpen. We denken bijvoorbeeld na over de komst van een kleine ambachtelijke bierbrouwerij waar meerdere mensen allerlei werkzaamheden zouden kunnen verrichten.”

“Samen met WSD en Weener XL is OAD ontwikkeld”, vult projectleider sociaal domein Arco Diepeveen aan. “Ik herinner me dat kort na een eerste kennismakingsgesprek al duidelijk was dat het project grote kans van slagen had.” Dat bevestigt René Peijnenburg, directeur algemene zaken bij Reinier van Arkel. “Met de invoering van de Participatiewet was de samenwerking met WSD in mijn ogen een logische ontwikkeling en hebben we elkaar in OAD gevonden om zorg en werk te koppelen.”

44

WSD Jaarverslag 2020

‘Iedere ggz-instelling zou dit model moeten oppakken’ Volwaardig meedoen OAD is erop gericht dat cliënten van Reinier van Arkel weer aan het werk gaan. “Volwaardig meedoen in de samenleving is erg belangrijk”, zegt Andréa. “Binnen OAD kijken we naar de mogelijkheden van mensen en bekijken we samen met de cliënt wat deze wél kan. Werken is meer dan werken alleen, het draagt bij aan de vitaliteit van mensen.” Arco knikt bevestigend: “Onderzoek wijst uit dat de geluksfactor van mensen met een ggz-indicatie met 30 procent stijgt als ze aan het werk gaan.”

tussen een ggz-instelling en een sociaal werkbedrijf vruchten afwerpt, sociaal-maatschappelijk én financieel. Reinier van Arkel en WSD zijn koplopers in Nederland; in mijn ogen zou iedere ggz-instelling dit model moeten oppakken.” Mooi resultaat Recente cijfers van alle initiatieven die Reinier van Arkel heeft ontwikkeld laten zien dat de ggz-instelling ongeveer 150 cliënten per jaar ondersteunt naar werk. Tussen de 70 en 80 cliënten slagen daar ook in. Zij hebben een reguliere baan, doen vrijwilligerswerk of verrichten beschut werk. In de specifieke samenwerking met de WSD (OAD) gaat per jaar 67 procent van de deelnemers richting werk. “Een mooi resultaat”, besluit René.

De projectleider sociaal domein vertelt trots dat OAD landelijk vaak in de schijnwerpers staat. “In opdracht van de ministeries van SZW en VWS volgen wetenschappers van het VUmc dit initiatief van nabij. Zonder op alle conclusies vooruit te lopen, lijkt nu al duidelijk dat samenwerking

PASPOORT Naam:

René Peijnenburg (59) Beroep:

directielid algemene zaken, Reinier van Arkel

PASPOORT Naam:

Andréa Ossenblok (57) Beroep:

manager zorg, Reinier van Arkel PASPOORT

Naam:

Arco Diepenveen (59) Beroep:

zelfstandig projectleider sociaal domein 45

2020 WSD Jaarverslag

46

WSD Jaarverslag 2020

2.10 Bestuurlijke zaken Het jaar 2021 is helaas gestart met het ontvallen van een zeer bevlogen bestuurder, Adrienne Verschuren. Haar plotseling overlijden op 4 januari sloeg in als een bom. Adrienne was als wethouder van de gemeente Haaren jarenlang bestuurder van WSD, met grote betrokkenheid bij de doelgroep. Zij had haar werk graag voortgezet vanuit haar nieuwe rol als raadslid van de gemeente Oisterwijk, maar het mocht helaas niet zo zijn. Wij zullen beide bestuurders enorm missen.”

Jan Simons, algemeen directeur, WSD: “Ons bestuur vormt de linking pin tussen WSD en gemeenten en is daardoor van niet te overschatten waarde. Des te meer omdat WSD vergaand vervlochten is met haar gemeenten. In de eerste plaats zijn de gemeenten waarvoor WSD werkt eigenaar. Tegelijkertijd zijn ze ook onze opdrachtgever. Aan de ene kant begeleiden ze mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt vanuit hun rol als opdrachtgever naar werk. Aan de andere kant besteden ze, eveneens als opdrachtgever, werk bij ons in. Vandaar ook dat de dialoog over de koers van WSD zo’n centrale plaats binnen onze organisatie inneemt. Na de komst van de Participatiewet zijn wij samen met onze gemeenten gaan kijken hoe wij mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt optimaal kunnen ondersteunen. Dit vond zijn neerslag in ‘Gezamenlijk doorontwikkelen’, het adviesrapport waarover ons algemeen bestuur in 2020 na raadpleging van alle gemeenteraden en colleges van B. en W. - zijn goedkeuring over uitsprak. Daarmee heeft het hoogste orgaan binnen WSD haar vertrouwen uitgesproken over onze rol in de toekomst. Een besluit waaruit daadkracht en onderlinge solidariteit blijkt. Meer nog: een besluit waaruit blijkt dat het bestuur prioriteit geeft aan mens en werk. Het grote belang dat ons bestuur hecht aan onze mensen zag ik ook meer dan ooit in dit coronajaar.

Vanaf het begin van de pandemie stond de veiligheid van onze mensen op de werkplek centraal, samen met het besef dat het belangrijk was dat WSD open bleef. Werk is voor onze collega’s nu eenmaal belangrijk. Voor open blijven was lef nodig. Terugkijkend was het een terecht besluit. Als ik terugkijk naar 2020, dan is er helaas een gebeurtenis die op mij persoonlijk veel indruk heeft gemaakt. En ik ben er van overtuigd dat dat voor alle bestuursleden van WSD geldt. Op 22 augustus kwam Jack de Vlieger, raadslid in Sint-Michielsgestel, onder bijzonder trieste omstandigheden om het leven. Wij kenden Jack als een integer en gedreven bestuurder met veel oog voor de medewerkers van WSD. Een groot verlies, in de eerste plaats voor zijn nabestaanden, maar ook WSD zal Jack missen. 47

2020 WSD Jaarverslag

‘Samen optrekken zorgt voor verbinding’ WSD-voorzitter Ed Mathijssen kijkt terug op bewogen 2020 handvatten biedt voor een solide toekomst van WSD”, zegt Ed. ,,Vooral de manier waarop we samen op weg zijn gegaan om onze nieuwe koers te bepalen, vind ik bijzonder”, gaat de voorzitter verder. “Een paar jaar geleden is dit traject ingezet en hebben we stakeholders van buitenaf kritisch naar onze organisatie laten kijken. Dat was leerzaam. De laatste achttien maanden zijn we vooral zélf aan de slag gegaan en gestart met het uitwerken van concrete plannen.” Ed geeft aan dat WSD daarbij niet over één nacht ijs is gegaan. “Als bestuur vinden we dat WSD goed ingebed moet zijn in al onze gemeenten. Omdat het sociaal domein in elke gemeente op een andere manier wordt aangevlogen, vonden we het belangrijk om bij elkaar in de keuken te kijken en van elkaar te leren. Om de juiste koers uit te stippelen, hebben we ons laten inspireren door best practices: goede voorbeelden die moeiteloos ook in een andere WSD-gemeente overgenomen kunnen worden. Deze werkwijze zorgde voor betere onderlinge contacten en het collectief besef dat samen optrekken verbindt.”

“Met de vaststelling van het adviesrapport ‘Gezamenlijk doorontwikkelen’ hebben we in 2020 belangrijke stappen gezet voor de toekomstige koers van WSD. Ik koester alle momenten waarop we samen met alle gemeenten aan het werk zijn gegaan om onze ambities in te kleuren en constateer dat we hecht met elkaar verbonden zijn.” WSD-voorzitter Ed Mathijssen blikt terug op een jaar waarin een belangrijk adviesrapport op de vergadertafel lag, maar de organisatie ook te maken kreeg met de coronacrisis.

Coronacrisis 2020 zal de geschiedenisboeken ingaan als het coronajaar, ook bij WSD. Meteen na de eerste uitbraak in maart moesten maatregelen genomen worden om alle medewerkers veilig en verantwoord aan het werk te houden. “Het heeft onze organisatie veel energie gekost om dat te bereiken, maar trots zeg ik dat we daarin geslaagd zijn”, zegt Ed. “WSD is niet op slot gegaan. Sterker nog: het is ons gelukt om mensen werk te blijven bieden, ook toen vertrouwde werkplekken in bijvoorbeeld horeca of catering wegvielen. De mobiliteit was ongekend.”

De komst van de Participatiewet in 2015 maakte dat WSD voor de taak gesteld werd om - samen met alle gemeenten waarvoor gewerkt wordt - aan de slag te gaan en de ondersteuning van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te waarborgen. “We hebben gezamenlijk een intensief traject bewandeld dat uiteindelijk heeft geresulteerd in een breed gedragen adviesrapport dat veel

De instroom van nieuwe medewerkers liep door de coronacrisis terug. “Daardoor hebben we een kleine achterstand opgelopen die we in 2021 goed zullen maken”, stelt de voorzitter. “WSD is een ambitieus sociaal werkbedrijf dat een aantal speerpunten wil realiseren. We gaan starten met plusdiensten en een expertisecentrum inrichten. Dat kunnen we uitsluitend als we werk kunnen blijven 48

WSD Jaarverslag 2020

‘Gas erop en investeren in de doelgroep!’ Niet alleen in het WSD-bestuur verschenen nieuwe gezichten. “In 2020 hebben we Clemens Bolhaar uitgezwaaid als commissaris van de WSD-holding”, vertelt de voorzitter. “Clemens is opgevolgd door Maarten van der Vaart, die de adviserende rol binnen het dagelijks bestuur overneemt. Het is iemand die van buitenaf en dus op enige afstand naar ons kijkt en gevraagd én ongevraagd advies geeft. Waardevol omdat onze commissaris iemand is die niet alleen affiniteit met onze doelgroep heeft, maar ook het bedrijfsleven in de regio goed kent, beschikt over een uitstekend netwerk en bovenal maatschappelijk actief is.”

bieden aan zo’n 2.100 medewerkers. Alleen dan blijven we een gezond mensontwikkelbedrijf dat zonder haperingen investeert in de doelgroep.” Ed constateert dat WSD een gezonde organisatie is. “Natuurlijk hebben we bij het begin van de coronacrisis even pas op de plaats gemaakt. Het was even de vraag welke gevolgen de coronacrisis voor WSD zou hebben en op welke wijze we ondersteund zouden worden door de overheid. In dit jaarverslag valt te lezen dat we in 2020 respectabele cijfers hebben geboekt. Die maken het mogelijk om in 2021 weer flink gas te geven.” Nieuwe gezichten In zijn terugblik op 2020 roept Ed in herinnering dat afscheid is genomen van de gemeente Haaren, die per 1 januari 2021 is opgeheven. Haaren smolt samen met Oisterwijk, Helvoirt hoort bij Vught en Esch is warm onthaald door Boxtel. “De gemeentelijke herindeling had tot gevolg dat in Oisterwijk, Vught en Boxtel gemeenteraadsverkiezingen zijn gehouden en we dus vanuit die gemeenten een nieuw bestuurslid begroeten.”

PASPOORT Naam:

Ed Mathijssen (62) Woont in:

Berlicum Functie:

voorzitter dagelijks bestuur WSD Beroep:

wethouder gemeente Sint-Michielsgestel

49

2020 WSD Jaarverslag

50

WSD Jaarverslag 2020

3. Sociaal jaarverslag Doorstroom: Van Wsw-dienstverband naar BW Van BW naar Wsw-dienstverband Totaal instroom

3.1 Algemeen

Naast de financiële jaarcijfers geven we in het jaarverslag ook inzicht in de sociale prestaties van WSD. Achtereenvolgens geven we een overzicht van onze prestaties in de uitvoering van de Wet Sociale Werkvoorziening en de Participatiewet om af te sluiten met het niet-gesubsidieerde (reguliere) personeel.

Met de invoering van de Participatiewet per 1 januari 2015 vallen mensen met een arbeidsbeperking onder de Participatiewet. Nieuwe instroom in de SW is vanaf die datum gestopt. Mensen die ultimo 2014 nog op de wachtlijst SW stonden vallen nu onder de Participatiewet wat inhoudt dat zij een voorrangspositie genieten indien zij zich alsnog melden. Hoewel nieuwe instroom in de regeling SW is gestopt, stromen er beperkt mensen in als gevolg van mensen die verhuizen en bijbehorende overnames van SW-medewerkers van collega SW-bedrijven, mutaties van SW-dienstverband naar Begeleid werken en omgekeerd en tot slot is er sprake van uitbreidingen of beperking van de uren dienstverbanden: 2020 8 2 10

2019 7 0 7

2019

2018

5

15

8

1 6

6 21

4 12

Arbeidsvoorwaarden Wsw-werknemers De VNG heeft op 10 juni 2020 de nieuwe CAO bekrachtigd voor het jaar 2020. Kern van deze CAO is dat medewerkers die meer dan het wettelijk minimumloon verdienen vanaf juli 2020 een salarisverhoging ontvangen van 1,6%, een stijging gelijk aan de stijging van het wettelijk minimumloon (WML) per 1 juli 2020. Jaarlijks wordt door de rijksoverheid een compensatie voor de loon - en prijsontwikkeling (LPO) toegevoegd aan het Wsw-budget. Niet de hele LPO gaat naar salarissen, ongeveer 20% daarvan wordt gebruikt om de stijgende werkgeverslasten te compenseren. Met de meicirculaire gemeentefonds 2020 is een LPO van 3,2% toegekend. De Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB) die vanaf 2020 van kracht is geworden, kent een specifieke uitzondering voor de Wsw en heeft dus geen gevolgen voor Sw-medewerkers. Deze behouden de arbeidsvoorwaarden conform hun eigen CAO.

3.2 Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw)

Instroom: Dienstverband Wsw Begeleid Werken Totaal instroom

2020

2018 9 1 10

Het beleid van de rijksoverheid is erop gericht om mensen zo lang mogelijk te laten deelnemen aan het arbeidsproces. Bij WSD nemen de laatste jaren ongeveer 200 Wsw-medewerkers deel aan een seniorenregeling conform de CAO Wsw. Tegen inlevering van een deel van het salaris wordt het aantal te werken uren vermindert met instandhouding van de volledige opbouw van pensioenrechten

Uitstroom: 2020 2019 2018 Naar reguliere arbeid 1 5 5 Ontslag op eigen verzoek 18 11 9 Door verhuizing 3 10 3 Voortijdige beëindiging * 2 2 0 Einde contract voor bepaalde tijd 3 4 5 Wegens (vroeg)pensioen 55 41 48 Overlijden / 2 jaar ziek 32 33 26 Overige 6 12 17 Totaal uitstroom 120 118 113 * Door werkgever beëindigd wegens disciplinaire redenen of tijdens proeftijd.

WSD kent bovenop datgene wat in de CAO is geregeld een groot aantal personeelsvoorzieningen die, zoals WSD dat ziet, passen bij “goed werkgeverschap” zoals een kerstpakket, een bijdrage aan de personeelsvereniging, bedrijfsfeesten en dergelijke. Daarnaast kent WSD een aantal personeelsvoorzieningen in het kader van arbeidsontwikkeling en gericht op bepaalde doelgroepen binnen 51

2020 WSD Jaarverslag

WSD. Bijvoorbeeld ondersteuning bij schuldhulpverlening en bedrijfsmaatschappelijk werk, training persoonlijke hygiëne en psychologische ondersteuning.

In dienst Begeleid Totaal Taakstelling bij WSD werken bij WSD Best 103,9 6,7 110,6 111,7 Boxtel 293,8 8,4 302,2 305,9 Haaren 57,2 4,6 61,8 63,8 Meierijstad *) 262,1 28,1 290,2 294,1 Nuenen 40,0 9,0 49,0 50,4 Oirschot 77,8 8,5 86,3 90,1 Oisterwijk 106,5 9,4 115,9 118,4 Sint-Michielsgestel 136,4 12,6 149,0 152,2 Son en Breugel 27,1 1,6 28,7 30,3 Vught 133,4 7,2 140,6 139,8

Arbeidsplaatsen Wsw Het aantal personen dat in het kader van de Wsw bij WSD is geplaatst is in 2020 afgenomen van gemiddeld 1.331 fte in 2019 naar 1.239 fte gemiddeld in 2020. Over de afgelopen jaren geeft dat het onderstaande beeld van de ontwikkeling van de gemiddelde bezetting in arbeidsplaatsen (fte). Gemiddelde SW-bezetting Werk & Ontwikkeling Participatie Begeleid Werken WSD-Groep

2020 1.148 0 91 1.239

2019 1.240 0 91 1.331

2018 1.040 289 94 1.423

Totaal

1.238,2

96,1

1.334,3

1.356,7

*) De gemeente Haaren is per 1 januari 2021 opgesplitst in verschillende kernen die zijn samengevoegd met de gemeenten Boxtel, Oisterwijk en Vught. **) Betreft het deel van de voormalige gemeenten Schijndel en Sint-Oedenrode

De individuele detacheringen zijn door de herschikking van afdelingen per 1 januari 2019 overgeplaatst naar nieuwe divisie Werk & Ontwikkeling (voorheen Bedrijven).

In 2020 hebben de WSD-gemeenten gezamenlijk in totaal 22,4 AJ onder de fictieve taakstelling gerealiseerd. Om het financieel effect van deze ‘onderrealisatie’ te kunnen beoordelen is het van belang om de complexiteit van de financieringssystematiek met de betrekking tot doelgroep ‘oud-Wsw’ te doorgronden. In het financieel verdeelmodel spelen een aantal factoren een rol die vervolgens elkaar over en weer beïnvloeden. Enerzijds is er het prijseffect dat wordt bepaald door het aflopend rijksbudget (taakstellende korting macrobudget), anderzijds de lagere werkelijke landelijke uitstroom ten opzichte van de gecalculeerde blijfkansen. Gevolg is dat bij een gefixeerd macrobudget voor enig jaar een van de verwachtingen afwijkende bestandsontwikkeling wordt gecorrigeerd op de vergoeding per arbeidsjaar.

De SW-bezetting van WSD bedroeg ultimo 2020 totaal 1.507 personen, waarvan 107 in Begeleid Werken. Begeleid Werken houdt in dat een persoon met een Wsw-indicatie in dienst treedt bij een reguliere werkgever, eventueel met werkplekaanpassing en onder begeleiding van een jobcoach. Financiering Wsw De financiering van de Wsw is sinds de invoering van de Participatiewet onderdeel van het Participatiebudget. De landelijke verdeling van het macrobudget vindt plaats aan de hand van een actuarieel model. Dat betekent dat per gemeente, de stand ultimo voorgaand boekjaar afgezet tegen de berekende blijfkans per gemeente, het budget wordt geschat. De werkelijke ontwikkeling van het bestand wordt in de herziening van de blijfkans (vertraagd) gecorrigeerd. In onderstaande tabel wordt getoond hoe de totale realisatie (in arbeidsjaren) per gemeente is opgebouwd uit realisatie dienstverbanden en Begeleid Werken.

52

WSD Jaarverslag 2020

Om de visie te realiseren zijn gemeenten op zoek naar een vorm van samenwerking met WSD, waarbij de lokale situatie in het sociale domein wordt versterkt door de expertise van WSD. WSD moet voor haar inwoners zichtbaar aanwezig zijn in de gemeentelijke structuren en indien mogelijk met een locatie. Omdat dit per gemeente verschilt, is het nodig dat gemeenten hiervoor met WSD afspraken maken in de lokale plannen. Daarnaast zien de gemeenten WSD als onderdeel van een gezamenlijk expertisecentrum met gemeenten. In het expertisecentrum delen gemeenten en WSD kennis en ervaringen, en worden nieuwe diensten ontwikkeld. Daarnaast kunnen de krachten gebundeld worden ten behoeve van de landelijke lobby. Afhankelijk van de behoefte van gemeenten biedt WSD voor specifieke vragen plusdiensten aan. Daarbij kan gedacht worden aan de ondersteuning van vergunninghouders, dagbesteding vanuit de WMO en de begeleiding vanuit de re-integratietaken van de gemeente.

3.3 Participatiewet (PW)

De invoering van de Participatiewet in 2015 heeft stevige gevolgen voor gemeenten en WSD. Daarom is in 2014 besloten om gezamenlijk een traject in te gaan om de koers van WSD opnieuw te bepalen. In 2016 heeft dit geleid tot het ontwikkelen van een aantal prototypen. Gemeenten hebben vervolgens voor een bepaald prototype gekozen en zijn samen met WSD gaan experimenteren. In juli 2019 zijn de eindevaluaties van die experimenten opgeleverd. Het dagelijks bestuur van WSD heeft vervolgens begin 2019 de Commissie Participatie naar Vermogen 2.0 (Cie. PnV 2.0) opnieuw geactiveerd, met de opdracht het advies en proces met betrekking tot de besluitvorming over de koers van WSD voor te bereiden. Als input voor de Cie. PnV 2.0 waren de eindevaluaties beschikbaar. Daarnaast zijn de belangrijkste stakeholders opnieuw geïnterviewd. Dit proces heeft geleid tot een notitie waarin de overeenkomsten uit de eindevaluaties en de inzichten uit de interviews zijn gebundeld als basis voor het formuleren van een aantal bouwstenen die leiden tot een advies. Dit advies heeft geleid tot een gemeenschappelijke visie die moest worden uitgewerkt.

Op basis hiervan worden de volgende drie uitwerkingsvoorstellen gedaan. 1. Ontwikkel gezamenlijk de lokale infrastructuur per gemeente door. 2. Ontwikkel een WSD breed expertisecentrum voor gemeenten. 3. Ontwikkel de plusdiensten verder door op basis van de behoeften van gemeenten.

De gemeenschappelijke visie: • Alle gemeenten willen, in het kader van de opgave vanuit de Participatiewet, inwoners met een arbeidshandicap dan wel een grote afstand tot de arbeidsmarkt mee laten doen in de samenleving. • De gemeenten stellen vast dat ze individueel niet in staat zijn om de noodzakelijke ondersteuning voor de doelgroepen te bieden. Dit gaat dan over het inschatten van vaardigheden van inwoners, de benodigde begeleiding bieden en het genereren van werkgelegenheid. • Gemeenten blijven WSD in de toekomst zien als de organisatie voor de uitvoering van de Wsw en een groot deel van de nieuwe doelgroepen Participatiewet die zich bij gemeenten melden. Deze groepen zullen uiteindelijk groter worden dan de huidige groep Wsw’ers die bij WSD actief is. De doelgroepen waar WSD verantwoordelijk voor is zullen hierdoor groeien.

Voorstel 1 en 2 maken onderdeel uit van de zogenaamde basisdienstverlening van de gemeenschappelijke regeling. Het derde voorstel betreft het onderdeel plusdiensten binnen het sociale domein. Nadere uitwerking zou via lokale plannen in 2020 plaats gaan vinden. Als gevolg van de Coronacrisis heeft dit proces vertraging opgelopen. De verwachting is nu dat de lokale plannen medio 2021 opgeleverd worden. Bij de uitwerking van de koers van WSD is berekend dat bij een bezetting van 2100 doelgroepmedewerkers WSD een sluitende exploitatie onder de Participatiewet kan realiseren. De komende jaren staan in het teken om daar naartoe te groeien. 53

2020 WSD Jaarverslag

Arbeidsplaatsen Participatiewet Om gedurende de looptijd van dit strategisch traject de infrastructuur zo goed mogelijk in stand te houden is afgesproken om de uitstroom Wsw op te vangen met instroom van Participatiewetters, het zogenoemd transitie-arrangement. Het beschikbare budget voor de begeleiding Nieuwe Doelgroep vormt daarbij het referentiegetal.

De haalbaarheid daarvan kent een aantal belangrijke exogene factoren: 1. Invoering CAO Participatiewet. Verwachting is dat in 2021 er een CAO tot stand komt die de positie van de doelgroep zal verbeteren. Belangrijk voor de financierbaarheid is dat de gezamenlijke inzet van de VNG en de vakbonden voor een hoger budget gehonoreerd wordt. 2. Aanpassing door het rijk van de budgettaire kaders (macro) met betrekking tot loonkostensubsidies en begeleidingsvergoeding. 3. Financiering van gemeenten op basis van realisatie van participatiebanen zit in de pijplijn maar het moment van invoering is nog steeds onzeker. 4. De overheid blijft daarnaast continue nieuwe wet- en regelgeving ontwikkelen die waarschijnlijk onbedoeld de uitvoering van de Participatiewet raken (zoals b.v. de Wet arbeidsmarkt in balans, regelingen rond loonkostenvoordelen).

Gemeente

Beschikbaar budget (referentiegetal)

Best Boxtel Haaren *) Meierijstad **) Nuenen Oirschot Oisterwijk Sint-Michielsgestel Son en Breugel Vught Totaal

37 102 8 89 24 14 32 42 12 65 425

Over 2020 wordt het referentieaantal op totaal WSD-niveau in zeer ruime mate gerealiseerd. Uit onderstaand overzicht blijkt dat 8 van de 10 deelnemende gemeenten (soms fors) overrealiseren en 2 gemeenten structureel achterblijven Het aantal Participatiemedewerkers dat bij WSD geplaatst wordt met een indicatie beschut neemt inmiddels geleidelijk toe van 37 ultimo 2019 naar 62 personen ultimo 2020. Ondanks de toename blijven gemeenten flink achter op de door het Ministerie opgelegde taakstelling van 140 personen ultimo 2020.

Gerealiseerde plaatsen ultimo

Ultimo 2020 over-/ onderrealisatie

Gemiddeld 2020 over-/ onderrealisatie

49 114 19 110 35 17 20 48 20 46 478

+12 +12 +11 +21 +11 +3 -12 +6 +8 -19 +53

+9 +10 +10 +15 +11 +3 -14 +3 +13 -19 +41

*) De gemeente Haaren is per 1 januari 2021 opgesplitst in verschillende kernen die zijn samengevoegd met de gemeenten Boxtel, Oisterwijk en Vught. **) Betreft het deel van de voormalige gemeenten Schijndel en Sint-Oedenrode

54

WSD Jaarverslag 2020

Inzet Werkpartners BV Bij het inregelen van de Participatiewet door WSD werd al snel duidelijk dat werkgevers huiverig zijn om mensen uit deze doelgroep zelf in dienst te nemen. De risico’s en onzekerheden zijn daarvoor te groot. WSD biedt hierin samen met Werkpartners BV een oplossing voor werkgevers.

werking met de gemeenten Plusdiensten. Deze diensten worden uitgevoerd via trajecten in het kader van de Participatiewet, zowel voor de klassieke doelgroep Wet werk en bijstand als de nieuwe doelgroep (voorheen SW en voorheen Wajong met arbeidsvermogen). In nauwe samenwerking met de gemeenten wordt de dienstverlening steeds afgestemd op de behoefte en de vraag. De focus ligt op de geformuleerde doelstellingen (opdrachtgever) en de kerncompetenties van WSD: het in beeld brengen van de capaciteiten van de medewerker (diagnose en intake), het ontwikkelen van de werknemersvaardigheden en het plaatsen en begeleiden van de medewerker op de (reguliere) arbeidsmarkt via leerwerken praktijk leerlijnen. Deze kerncompetenties, het relatienetwerk en de infrastructuur van WSD vormen hiervoor de basis. Het aantal trajecten blijft in 2020 als gevolg van de Coronacrisis fors achter ten opzichte van voorgaande jaren. Onderstaand een weergave van het aantal trajecten dat in het kader van de Participatiewet is uitgevoerd.

Collega-bedrijf Weener XL maakt inmiddels 6 jaar gebruik van de diensten van Werkpartners voor de invulling van de formele werkgeversrol voor te realiseren Participatiebanen in de regio ’s-Hertogenbosch. De samenwerking rondom het werkgeverschap voor Participatiebanen verloopt tot wederzijdse tevredenheid en is vastgelegd in een samenwerkingsovereenkomst tussen WSD en de sector Weener XL van de gemeente ’s-Hertogenbosch. Per ultimo 2020 waren 363 door Weener XL toegeleide Participatiewetters werkzaam in een dienstverband. Arbeidsvoorwaarden PW-werknemers Per 1 januari 2020 is de Wet Arbeidsmarkt in Balans (Wab) in werking getreden met als doel om schijnconstructies, waarbij mensen via pay-rolling minder betaald worden en mindere arbeidsvoorwaarden hebben dan mensen in dienst van het bedrijf zelf, aan te pakken. Een neveneffect van de Wab is dat de Participatiewetters in dienst van Werkpartners ook onder de Wab vallen. Ondanks de inzet van Cedris, Divosa en ook WSD en Weener XL is er in de Wab geen uitzondering gemaakt voor de doelgroep Participatiewet. Overigens wel voor de Wsw, zodat voor de Wsw-ers er niets verandert. Voor de Participatiewetters van Werkpartners geplaatst bij WSD, derden of Weener XL geldt daardoor vanaf 1 januari de inlenersvergoeding conform artikel 8 Waadi (gelijk loon, vakantiegeld en onbelaste onkostenvergoedingen).

Tegelijkertijd hebben de VNG in onderhandeling met de vakbonden een onderhandelaarsakkoord bereikt over een collectieve arbeidsvoorwaardenregeling (CAO) voor Participatiewetters. De CAO “Aan de slag” wordt begin 2021 verder uitgewerkt en voorgelegd aan de leden.

Trajecten Participatiewet Werkacademie / Inburgering Diagnose/intake Trajecten zonder dienstverband (=werk met behoud van uitkering)

Trajecten met dienstverband

2020 2019 66 64 290 497

2018 42 374

89 478

155 452

160 365

1 413

1 477

1 440

22 50 39 82 1.398 1.528

78 68 1.691

(= Transitie-arrangement)

Wiw-dienstverbanden (oud) Loonwaardemetingen Gids onderzoek (Psychologisch onderzoek) Coachtraject Totaal

Trajecten Participatiewet WSD ontwikkelt al dan niet op verzoek van en in samen55

2020 WSD Jaarverslag

3.4 Niet-gesubsidieerde Arbeid (NGA)

3.5 Ziekteverzuim

Arbeidsplaatsen Bij WSD waren ultimo 2020 in totaal 56 fte ambtelijk medewerkers in dienst. Naast de ambtenaren zijn twee personen volgens de CAO Welzijn werkzaam bij WSD. Tot de niet-gesubsidieerde formatie van WSD behoren naast de ambtelijke dienstverbanden ook nog een aantal personen gedetacheerd vanuit Werkpartners BV. Deze medewerkers kennen ambtelijk-volgende arbeidsvoorwaarden. Het gaat hierbij om totaal 152 fte. Daarnaast zijn er 5 medewerkers permanent werkzaam bij vanuit een detachering of als ZZP-er. Niet gesubsidieerde medewerkers gemiddeld in fte: 2020 Ambtenaren 57 CAO-Welzijn 2 Werkpartners BV 140 Permanent gedetacheerden bij WSD*) 5 Totaal 204

2019 61 2 128

2018 65 2 124

8 199

3 194

WSD had in 2020 een gemiddeld ziekteverzuimcijfer van 13,9%. Per bedrijfsonderdeel was het ziekteverzuimpercentage als volgt: Bedrijfsonderdeel Werk & Ontwikkeling Participatie Stafafdelingen Totaal WSD-Groep

2020 14,3 4,1 3,3 13,9

2019 12,8 1,0 4,6 12,5

2018 12,7 10,8 5,8 12,1

De stijging van het verzuimcijfer 2020 wordt toegeschreven aan Corona. Het beeld van de afgelopen jaren is dat het ziekteverzuim bij WSD, mede als gevolg van gerichte inzet op verzuimbegeleiding, positief afsteekt bij de verzuimcijfers in de branche. Arbodienstverlening Sinds 2014 maakt WSD voor arbodienstverlening gebruik van de dienstverlening van Zorg van de Zaak. Aanvankelijk liep dit via een mantelovereenkomst die was gesloten tussen Cedris en een aantal arbodienstverleners. Met ingang van 2019 heeft WSD zelf een nieuwe overeenkomst afgesloten met Zorg van de Zaak. Deze overeenkomst heeft een looptijd van 2 jaar met de mogelijkheid tot verlenging van 2 keer 1 jaar en een tussentijds opzegmogelijkheid van 6 maanden. Einde 2020 is besloten om de overeenkomst voor twee jaar te verlengen. We werken met het zgn. detacheringsmodel en kopen enkel uren bedrijfsarts en verzuimconsulent in. In de uitvoering van de ziekteverzuimbegeleiding worden leidinggevenden en consulenten daarnaast ondersteund door verzuimcoördinatoren samen met de backoffice RAZ.

*) Waarvan 1 persoon extern gedetacheerd De kosten van deze medewerker worden volledig gedekt door de opbrengsten. Bovengenoemde aantallen zijn exclusief de plaatsingen bij De Schoonmaakcoöperatie. Ultimo 2020 waren bij De Schoonmaakcoöperatie eveneens 9 NGA medewerkers geplaatst.

Medewerkersonderzoek WSD doet 1 keer per 3 jaar een onderzoek naar de motivatie, betrokkenheid en tevredenheid van alle medewerkers. Het laatste medewerkersonderzoek is gehouden in 2018. Einde 2018 en ook in 2019 zijn de uitkomsten van dit onderzoek met de medewerkers besproken en verbeterpunten bepaald. Het opvolgen van deze aandachtsen verbeterpunten is een lijnverantwoordelijkheid en gebeurt zoveel mogelijk integraal. Bijvoorbeeld als vast 56

WSD Jaarverslag 2020

onderwerp in het werkoverleg met de medewerkers, in de bila’s met leidinggevenden, in de BMT’s en in het MT als de voortgang van de bedrijfsplannen en de managementcontracten wordt besproken.

Ondernemingsraad WSD-Groep 2020 stond buiten de Participatiewet en de organisatie-aanpassing om, vooral in het teken van de Coronacrisis en de Corona-maatregelen binnen WSD. Verder is de ondernemingsraad in 2020 bezig geweest met aanpassingen binnen WSD door de komst van de Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB). De ondernemingsraad is door de algemeen directeur hier goed in meegenomen.

Integriteitsbeleid WSD WSD heeft haar integriteitsbeleid vastgelegd in een gedragscode met daarin onder andere een richtlijn relatiegeschenken. Tevens heeft WSD een regeling nevenwerkzaamheden en een klokkenluiderregeling. Binnen WSD komt het onderwerp integriteitsbeleid regelmatig terug in besprekingen met de ondernemingsraad en in personeelsbijeenkomsten. In het kader van transparantie worden de relevante nevenwerkzaamheden van de directie van WSD in het jaarverslag opgenomen. Naam J. Simons R. Vorstenbosch

Functie Algemeen directeur Directeur SEZ

Nevenactiviteit Vz RvC Risse Groep Administrateur EB Bewindvoering

Bezoldigd ja nee

De overige directieleden hebben geen nevenfuncties. Medewerkers worden gevraagd om opgave te doen van nieuwe of andere nevenwerkzaamheden. De in 2020 gedane opgaves van deze nevenactiviteiten zijn beoordeeld. Geconcludeerd is dat deze het beginsel van goed werknemerschap niet aantasten en dat er geen risico’s op belangenverstrengeling aanwezig zijn.

Commissies De OR heeft binnen haar geledingen commissies samengesteld uitgaande van eigen interesse en deskundigheid. De OR kende in 2019 vier commissies. • Dagelijks bestuur • Pr-commissie (Public Relations) • SE-commissie (Sociaal Economisch) • VGWM-commissie (Veiligheid, Gezondheid, Welzijn en Milieu)

Omdat nieuwe medewerkers worden aangesteld via Werkpartners B.V. en er daarmee geen ambtenaren worden aangenomen, komt het afleggen van de ambtseed zelden, en in 2020 helemaal niet, voor.

De OR WSD-groep treedt maandelijks in overleg met de algemeen directeur van WSD.

Periodiek worden op basis van prioriteitstelling de beschrijvingen van de belangrijke bedrijfsprocessen geactualiseerd. Het voorkomen en beperken, via procedures en controles, van eventuele integriteitrisico’s voor kritische functies is daarbij een specifieke ontwerpeis.

Onderstaand onderwerpen zijn in 2020 voorgelegd aan de OR. Instemming is verleend voor: • Aanpassing regelingen in het kader van de WNRA; • Voorkomen verlofstuwmeren als gevolg van coronacrisis; 19 57

2020 WSD Jaarverslag

• • • • • • • • •

vergaderingen van de verschillende Arbeidsmarktregio’s vonden digitaal plaats waarbij digitale deelname vanuit de Cliëntenraad wel plaats kon vinden. Daar zijn echter wel een aantal van onze leden bij aangesloten zodat we daar inbreng hebben. De Cliëntenraad neemt daarnaast ook nog steeds deel aan diverse adviesorganen in de regio. Door Corona was het voor de Cliëntenraad een intensief jaar.

Intrekken regeling koffiegeld; Rol verzuimrapporteur; Aanstellen (nieuwe) externe vertrouwenspersoon; Werktijden 2021; Verlenging regeling Generatiepact WSD/aangepaste versie; Beleid t.a.v. beveiligings- en calamiteitenplan; Voorstel beveiligd e-mailen met Zivver; Aanstelling vertrouwenspersonen en vertrouwenspersonen Privacy; Vrijwillige aansluiting PWRI Werkpartners.

Vertrouwenspersonen WSD wil graag dat iedereen kan werken in een veilige en prettige omgeving. Er kunnen zich desondanks situaties voordoen waarin medewerkers zich niet op een correcte manier behandeld voelen en waardoor zij belemmerd worden in hun functioneren. In eerste instantie is de direct leidinggevende de aangewezen persoon om voor een oplossing te zorgen. In die gevallen dat de leidinggevende geen oplossing kan bieden zijn er voor de medewerker onafhankelijke vertrouwenspersonen beschikbaar. Bij WSD zijn er vier vertrouwenspersonen Ongewenst Gedrag aangesteld, waarvan één externe. De 3 vertrouwenspersonen vanuit WSD zijn sinds 2019 ook benoemd als vertrouwenspersoon voor Werkpartners B.V. en sinds 2020 zijn zij tevens benoemd tot vertrouwenspersonen integriteit.

Er is geen instemming verleend voor: • Afwijking op de regeling “kopen en verkopen verlof NGA 2020”. Advies is uitgebracht voor: • Aanscherping organisatiestructuur WERK 2021 en verder. Jaarlijks stelt de ondernemingsraad een eigen jaarverslag op, waarin de activiteiten meer specifiek worden benoemd en uitgewerkt. Cliëntenraad De Wsw Cliëntenraad bestond dit jaar (2020) uit 8 personen die woonachtig zijn in de regio van WSD. De Wsw Cliëntenraad vertegenwoordigt de SW-medewerkers. Door de Corona crisis hebben we dit jaar echter 1 lid verloren, de heer Huub van Gerwen is medio 2020 aan corona overleden. In hem verliezen we een zeer actief en gewaardeerd lid. Sindsdien bestaat de raad uit nog maar 7 personen. Door de corona crisis is echter ook vergaderfrequentie en aanwezigheid bij diverse vergaderingen in het gedrang gekomen. Bijna alles gebeurde digitaal en dat geeft minder respons voor de leden. Een delegatie van de Cliëntenraad is ook nog steeds digitaal aanwezig bij de vergaderingen van het Algemeen Bestuur van WSD.

Klachtencommissie ongewenste omgangsvormen (2) Er is een klacht binnen gekomen in 2019, welke uiteindelijk behandeld is in een hoorzitting in 2020. Deze klacht is niet-ontvankelijk verklaard, uiteindelijk is er wel een advies gegeven. In 2020 is nog een klacht binnen gekomen, deze is uiteindelijk ongegrond verklaard. Ook hierover is wel advies gegeven. Bezwaarschriftencommissie (0) De bezwaarschriftencommissie is een onafhankelijke commissie die is ingesteld om het Dagelijks Bestuur te adviseren met betrekking tot de ingediende bezwaarschriften. In 2020 heeft de bezwaarschriftencommissie geen bezwaren behandeld.

De Cliëntenraad heeft in 2020 geen gemeenteraad- en commissievergaderingen bijgewoond omdat de meeste vergaderingen in de regio niet doorgingen en/of digitaal waren waarbij aansluiting niet mogelijk bleek. Ook de

Klachtencommissie (0) De bezwaarschriftencommissie, die binnen WSD ook als 58

WSD Jaarverslag 2020

klachtencommissie fungeert, heeft in 2020 geen klachten behandeld. Ontslagaanvragen, aanvraag ontslagadviezen (1) In 2020 is er één ontslagvergunning aangevraagd met betrekking tot een voorgenomen opzegging van de arbeidsovereenkomst als gevolg van langdurige arbeidsongeschiktheid. Deze aanvraag is uiteindelijk ingetrokken, omdat er alsnog met wederzijds goedvinden tot een einde van de arbeidsovereenkomst is gekomen. Bezwaarschriften UWV (21) In 2020 zijn er 21 bezwaarschriften bij het UWV ingediend, nagenoeg allemaal verband houdende met een afwijzing ten aanzien van de Ziektewet. Inmiddels zijn deze allemaal afgehandeld en loopt er niets meer door in 2021. Uiteindelijk is in alle zaken alsnog ziektewet of een hoger dagloon toegekend, dus alle bezwaren zijn gegrond verklaard. Ontbindingsverzoek kantonrechter (0) In 2020 zijn er geen ontbindingsverzoeken bij de kantonrechter ingediend.

59

2020 WSD Jaarverslag

60

WSD Jaarverslag 2020

4. Weerstandvermogen en risicobeheersing belangrijke koersdocument “Gezamenlijk doorontwikkelen, advies over de toekomstige koers WSD” vastgesteld. Met inachtneming van de zienswijzen van de gemeenteraden van de tien deelnemende gemeenten en advisering van het Dagelijks bestuur van WSD is het advies voorgelegd aan het Algemeen bestuur. Op 8 juli 2020 is het Algemeen Bestuur akkoord gegaan met het Koersdocument. de koers.

Risico-analyse Als onderdeel van de begrotingsronde wordt jaarlijks ten behoeve van de beoordeling van de financiële positie van WSD door het Algemeen bestuur een notitie Weerstandvermogen opgesteld. De meest recente actualisering van deze notitie heeft begin 2020 plaatsgevonden. Ten tijde van de uitvoering van de risico-inventarisatie is de Corona-crisis in volle hevigheid losgebarsten. Op dat moment was nog niet in te schatten welke impact het Corona-virus uiteindelijk op de wereld, Nederland en WSD zou hebben. Nederland had op dat moment ingrijpende maatregelen genomen om de ziekte te beheersen. Of en in welke mate die maatregelen zouden worden verlengd, of dat nieuwe maatregelen zouden worden genomen was zeer goed mogelijk. Deze maatregelen hebben grote impact en financiële gevolgen voor onze organisatie en onze mensen gehad. Gelijktijdig heeft de overheid steeds gesteld haar uiterste beste te doen om ondernemers, personeelsleden en zzp-ers waar mogelijk te helpen om door deze crisis heen te komen. Ook WSD heeft in 2020 via een specifieke ondersteuningsmaatregel voor SW-bedrijven gekregen. In totaal is een bedrag ontvangen van € 2,847 mln. om de effecten van Corona op te vangen.

De komende jaren staan in het teken van het in samenwerking met de gemeenten opzetten en uitvoeren van lokale plannen, het opzetten van een gezamenlijk expertisecentrum en van plusdiensten. Met de keuze van de gemeenten voor het break even scenario ligt er een financieel fundament onder deze plannen. En hoewel het landelijke speelveld van de Participatiewet (PW), inclusief de beschikbare macrobudgetten en de budgetverdeling instabiel is, is door de keuze van de gemeenten één van de grote onzekerheden voor WSD weggenomen. Het Dagelijks bestuur van WSD heeft, gebaseerd op de zienswijzen van de tien deelnemende gemeenten, gekozen voor het break even scenario. Concreet betekent dat WSD tenminste 2.100 personen in dienst heeft of direct geplaatst heeft. Het gaat om de optelsom van personen met een SW- en een PW-dienstverband of via WSD direct geplaatst en begeleid bij een externe werkgever. Samen met het expertisecentrum betreft dit de basisdienstverlening van de gemeenschappelijke regeling WSD. Deze basisdienstverlening wordt opgenomen in de nog aan te passen gemeenschappelijke regeling. Met dit volume aantal is WSD in staat een sluitende exploitatie te realiseren, waarbij er ook ruimte is om het gezamenlijke expertisecentrum te bekostigen.

Gezien de grote onzekerheid rondom de gevolgen van de Coronacrisis voor het risicoprofiel is besloten de notitie weerstandsvermogen 2019 te handhaven zonder rekening te houden met eventuele effecten van de Coronacrisis. Hieronder worden de hoofdlijnen van de meest recent vastgestelde risico-inventarisatie, zonder effect van de Coronacrisis, en het daaruit vereiste weerstandsvermogen weergegeven zoals op 8 juli 2020 door het Algemeen Bestuur vastgesteld vanuit het op dat moment bekende kader.

De gemeenten en WSD nemen tot 2024 de tijd om te groeien naar deze nieuwe samenwerkingsvorm waarbij gestreefd wordt naar een fysieke lokale invulling per gemeente. Op basis van een eerste raming wordt uit de reserves van WSD een bedrag van € 2,6 mln. vrijgemaakt

Koers WSD In december 2019 heeft heeft het bestuur van WSD het 61

2020 WSD Jaarverslag

dan ook warm pleitbezorger van een sobere CAO PW, met bijbehorende verhoging van het rijksbudget. In maart 2020 is ook de laatste thermometer Wsw gepubliceerd. Daaruit blijkt dat de tekorten op de Wsw fors zijn opgelopen tot in 2018 gemiddeld € 2.400 per arbeidsplaats die gemeenten moeten bijbetalen bovenop de rijksvergoeding. Als dit gemiddelde bedrag voor de WSD-gemeenten zou gelden, dan zouden de gemeenten ca. € 3,8 mln. moeten bijdragen aan WSD.

om dit alles te realiseren. In 2020 stelt elke gemeente in samenwerking met WSD een lokaal plan op met de eigen ambitie, tempo en hoe dat te bereiken. Mocht uit de lokale plannen naar voren komen dat het bedrag van € 2,6 mln. te laag is, dan wordt in het bestuur van WSD besproken of dit tot bijstelling van het bedrag moet leiden. Tevens is besloten dat einde 2020 op basis van de lokale plannen bezien wordt wat de daaruit voortvloeiende investeringsbehoefte is. Daarvan uitgaande in combinatie met een hernieuwd risicoprofiel wordt het benodigde weerstandvermogen van WSD opnieuw vastgesteld. Dan wordt eveneens het bestaande dividendbeleid geëvalueerd en eventueel bijgesteld in lijn met de gewenste koers.

Het beeld bij WSD is positiever. Dankzij de toegenomen samenwerking tussen WSD en de gemeenten en ook massieve ombuigingen van ca. € 8 mln. structureel door WSD, is er geen sprake van extra bijdragen aan WSD. Integendeel zelfs, de afgelopen jaren heeft WSD dividend beschikbaar gesteld aan de gemeenten. In verband met Corona heeft het Algemeen bestuur bij de vaststelling van de financiële stukken besloten om de dividendreserve en de reserve Lokale planen te bevriezen tot de corona effecten bekend waren. Het DB is gemandateerd om te bepalen wanneer dat voldoende bekend is. In januari 2021 heeft het DB besloten het dividend en de reserve Lokale plannen vrij te geven. Het weerstandvermogen van WSD is op orde. Daarmee is WSD in staat om onverwachte tegenvallers op te vangen. De verwachting is dat een deel van de reserves ingezet moeten worden om de effecten van de Corona-crisis op de exploitatie op te vangen. Tegen de bovengenoemde achtergrond vindt de vertaling van risico’s naar het weerstandsvermogen plaats door middel van het standaardmodel voor Sociale werkbedrijven zoals dat door Deloitte is ontwikkeld. Met behulp van dit model worden op een systematische wijze risico’s geïnventariseerd. Het model houdt rekening met omzetrisico’s, investeringsrisico’s, conjunctuurgevoeligheid en specifieke risico’s.

Bij de interpretatie van de uitkomsten van het model is het belangrijk om te realiseren dat het Algemeen bestuur heeft besloten dat in het model geen rekening wordt gehouden met stelselwijzigingen: fundamentele wetswijzigingen die tot gevolg kunnen hebben dat de financieringssystematiek of doelgroep aantallen ingrijpend veranderen.

Landelijke ontwikkelingen in PW en Wsw In 2019 is door het Sociaal en Cultureel Planbureau de “Eindevaluatie Participatiewet” opgesteld. Het SCP constateert dat de Participatiewet maar niet van de grond komt. In haar analyse wijt het SCP dit magere resultaat aan de aannames en uitgangspunten die aan de Participatiewet ten grondslag liggen. Om de Participatiewet een nieuwe impuls te geven is de staatssecretaris van SZW gestart met het Breed offensief. Meer dan 20 maatregelen zijn aangekondigd en liggen ter besluitvorming voor. Het gaat van het invoeren van een landelijk preferent administratief proces, aanpassen van de no-risk polis, aanvraagrecht op no-risk, tot betere informatie voor werkgevers etc. De huidige wijze van financieren van gemeenten is een groot knelpunt in de PW. Belangrijk is dat er een nieuwe financiering van gemeenten voor de banenafspraak komt. Een financiering die stimuleert dat gemeenten meer mensen plaatsen en ook zeker weten dat ze deze structureel kunnen betalen. En dat ongeacht de loonwaarde en de uitkeringsachtergrond van de doelgroep. Een nieuw verdeelmodel is al wel aangekondigd, maar uitwerking wordt gehinderd door technische werking van verschillende budgetten. De invoering per 1 januari 2020 van de Wet arbeidsmarkt in balans (Wab) maakt de uitvoering nog complexer, zowel voor WSD als voor de doelgroep. Het WSD-bestuur is 62

WSD Jaarverslag 2020

instroom vanuit de PW-instroomafspraken is op zich een groot risico. De WSD-gemeenten hebben de afgelopen jaren laten zien dat deze instroom op peil is gebleven met de afspraken. Het nieuwe besluit over de koers herbevestigd dat beeld.

Voor de bepaling van het benodigde weerstandvermogen van WSD wordt onderscheid gemaakt in drie risicogroepen: 1. Bedrijfsrisico’s van de gemeenschappelijke regeling. Dit zijn risico’s die voorvloeien uit de bedrijfsmatige activiteiten van de verschillende afdelingen in de divisies Werk & Ontwikkeling en Participatie. Deze risico’s worden beïnvloed door enerzijds de marktrisico’s en anderzijds door de onzekere ontwikkeling van de omvang van het aantal plaatsingen en trajecten door gemeenten bij WSD. Daarnaast vloeien ook risico’s voort uit de ontwikkeling dat de stafafdeling SEZ zich steeds meer op de markt begeeft en haar dienstverlening aanbiedt op het gebied van ontzorging in het kader van de Participatiewet. Voorzieningen en de daarbij behorende risico’s worden buiten beschouwing gelaten. Deze risico’s (b.v. dubieuze debiteuren) zijn individueel al tegen het licht gehouden, gekwantificeerd en afgedekt door een voorziening. Eveneens worden buiten beschouwing gelaten risico’s die afgedekt zijn middels verzekeringen, zoals het risico van bedrijfsaansprakelijkheid en ongevallen van medewerkers.