11 Provincie NB - Begrotingscirculaire 2022
Tekst van het document
Gemeente Nuenen c.a. NR. Provincie Noord-Brabanf
INGEK.
2 9 MRT2022 Brabantlaan 1
AFD.
KOPIE
Postbus 90151
5200 MC 's-Hertogenbosch
Telefoon |073) 681 28 12
Aan de raden van de gemeenter
Fax 1073) 680 76 80
in de provincie Noord-Brabant
www.brabant.nl
IBAN NL86INGB0674560043
Bereikbaarheid openbaar vervoer en Fiets:
www.brabant.nl/route
Onderwerp
Begrotingscirculaire 2022 Datum
28 maart 2022
Ons kenmerfc
Geachte raadsleden,
C2295730/5050861 Uw kenmerk
leder jaar ontvangt u relevante en actuele informatie over de wijze waarop wij
Contactpersoon
uw begroting en meeriorenroming beoordelen vanuit onze wetteliike took, het
T.C. ITeco) Noordegraaf
finoncieel toezicht. Het is belangrijk om deze informatie te betrekken bij de
Telefoon
kaderstelling en het vaststellen van uw begroting 2023.
(06)52 79 43 51 Email
U heeft de verantwoordelijkheid om een begroting vast te stellen die structureel
tnoordegraa(@brabant.nl
en reeel in evenwicht is. leder jaar besluiten wij, op grond van artikel 203 van
Bijlogetn)
de Gemeentewet, voor 1 januari of uw gemeente voor het komende
begrotingsjaar onder repressief of preventief toezicht volt. De finoncieel toezichthouder helpt gemeenten bij het bevorderen van een gezonde financiele
huishouding, waarbij respect voor de eigen verantwoordelijkheid van besturen
het uitgangspunt is. Finoncieel toezicht is dan ook een wezenlijk onderdeel van de "checks en balances" binnen het openbaar bestuur en draagt hiermee bij aan het voorkomen dot een gemeente niet meer in stoat is financiele tekorten zelf
op te lossen. Finoncieel toezicht draagt bij can een bestendig en veilig Noord-Brabanf met
een sterk openbaar bestuur als uitgangspunt. Een bestuur waar de inwoners op kunnen vertrouwen. In ons Gemeenschappelijk Finoncieel Toezichtkader 2020
Gemeenten (GTK) hebben we de uitgangspunten van ons toezicht opgenomen. In dit GTK komen onder andere de volgende onderwerpen aan bod: Welke vormen van toezicht zijn er? Welke wet- en regelgeving worden gehanteerd bij het toezicht?
Wat betekent structured en reeel evenwicht?
Waar kijken we naar als we beoordelen of uw begroting en meerjarenraming structureel en reeel in evenwicht is?
In deze begrotingscirculaire geven wij u actuele onderwerpen mee die voor uw begroting 2023 (en jaarrekening) van belong zijn. Deels zijn deze onderwerpen
Provincie Noord-Brabant
financieel technisch van aard en daarmee wellicht meer voor het college
Datum
bestemd. Een afschrift van deze circulaire hebben wij daarom aan uw college
28 maart 2022
gestuurd.
Ons kenmerk
C2295730/5050861
Actuele onderwerpen Verkiezingen/nieuwe road In maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen geweest. De financiele situatie van
de gemeente zal een belangrijke plaats op de agenda krijgen van de nieuwe gemeenteraden en colleges van burgemeester en wethouders. De kaderstellende
en controlerende took van de road zal de nodige aandacht vragen. De financiele vooruitzichten zijn op dit moment nog steeds onzeker. Denk aan de financiele consequenties van de herijking van het gemeentefonds, de
tegemoetkoming in de zorgkosten voor jeugd, de enorme opgave om Nederland duurzaam te maken en de opgave ruimte.
Uw kaderstellende en controlerende took brengt de verantwoordelijkheid met zich mee om de begroting 2023 en de meerjarenraming 2024 tot en met 2026
structured en reeel in evenwicht te houden of te brengen. Een beter inzicht in uw
financiele positie zorgt ervoor dot u besluiten met financiele consequenties beter
en weloverwogen kunt nemen. Daarnaast kunt u eventuele kaders en wensen aan uw college meegeven met betrekking tot het opstellen van de begroting. Wij adviseren u deze begrotingscirculaire te gebruiken bij het inwerkprogramma
van de nieuwe gemeenteraad (en colleges). Voor nieuwe raadsleden kunnen
overheidsfinancien soms een ingewikkelde puzzel blijken. Mocht er behoefte zijn aan nadere uitleg, dan zijn wij hier graag toe bereid. Wij attenderen u crop ook kennis te nemen van onze toezichtbrief die wij u aan
het eind van ieder jaar toezenden. Hierin staan eventueel specifieke aandachts-
punten voor uw eigen begroting.
* Verruiming gemeenteliik belastinggebied Besluitvorming over de verruiming van het gemeentelijke belastinggebied is een
van de onderdelen van de financieel-bestuurlijke verhoudingen die door het
1
vorige kabinet is doorgeschoven naar het kabinet Rutte IV. Andere elementen
van de financieel bestuurlijke verhoudingen zijn de herziening van het verdeelmodel van het gemeentefonds, de indexering (de normeringssystematiek)
en een uitkeringsstelsel dot is toegesneden op gezamenlijke opgaven. In hef op 15 december 2021 verschenen coalitieakkoord 'Omzien naar elkaar,
vooruitkijken naar de toekomst' zijn de belangrijkste plannen voor de
kabinetsperiode opgenomen. Tot 2025 lijkt er volgens het coalitieakkoord aan het eigen belastinggebied van de lokale overheden niets te veranderen. Wei is aangegeven dot er de komende jaren zal v/orden gev/erkt aan een nieuwe financieringssystematiek voor de periode na 2025, waarbij ook alternatieven
voor onder andere de onroerendezaakbelasting worden betrokken.
2/14
Provincie Noord-Brabant
Voorafgaand aan het debat over de regeringsverklaring heeft de Road van
Datum
State op 13 januari 2022' in een brief aan de Minister van Financien het
28 maart 2022
kabinet geadviseerd voor een nieuwe stabielere financieringssystematiek voor
Ons kenmerk
medeoverheden niet te v/achten tot de volgende kabinetsperiode en medio
C2295730/5050861
2022 tot een meerjarig budgettair kader voor medeoverheden te komen. Herijking qemeentefonds/verdelinqssystematiek
De beheerders van het gemeentefonds (de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties en de Staatssecretaris van Financien) hebben een aangepast verdeelvoorstel voor de herijking van het gemeentefonds naar de Tweede Kamer
gestuurd. Daarna is er in december 2021 nog een update verschenen. Het
aangepaste verdeelvoorstel goat in op de readies en vragen die gemeenten en de Road voor het Openbaar Bestuur (ROB) stelden over het in februari 2021 gepubliceerde verdeelmodel. Gelijktijdig hebben de fondsbeheerders de VNG
en het ROB om advies gevraagd over dit aangepaste voorstel. In oktober 2021 schrijft de ROB dot de nieuwe verdeling van het gemeentefonds beter is dan het oude, maar nog steeds problemen kent. De financiele gevolgen voor een groot
aantal gemeenten roept vragen op. In het aangepaste verdeelvoorstel goat het Rijk uit van een ingroeipad van € 1 5
per inwoner per jaar. Het maximale herverdeeleffect geldt voor zov/el voor- als nadeelgemeenten. Dot betekent dot de herijking voor een gemeente het eerste jaar een maximum nadeel of voordeel heeft van € 15 per inwoner. Dit maximum
kan de volgende jaren oplopen afhankelijk van het totale herverdeeleffect.
Het kabinet zal een definitief besluit moeten gaan nemen over de herijking. Het Rijk informeert de gemeenten uiterlijk via de meicirculaire 2022 van het
gemeentefonds. Dit om ervoor te zorgen dot de voorgestelde invoeringsdatum
van 1 januari 2023 wordt gehaald. Zodra er meer duidelijkheid is zullen wij u (ambtelijk) informeren.
Opschalinqskortinq
Sinds 201 5 worden gemeenten geconfronteerd met een korting op het gemeentefonds. De opschalingskorting is opgelegd, omdat gemeenten door
gedwongen opschaling kosten zouden besparen. In het regeerakkoord van kabinet Rutte II stond de ambitie om te komen tot gemeenten met meer dan
100.000 inwoners. Hierdoor zouden veel gemeenten moeten fuseren. Dit zou moeten leiden tot besparingen op apparaatskosten, vereenvoudiging van regelgeving en minder dubbeling van taken. Er bleek geen draagviak. De
verplichte opschaling is afgeschaft maar de bijbehorende opschalingskorting werd niet afgeschaft. Deze opschalingskorting zou van 2015 tot en met 2025
steeds verder oplopen, tot een structureel bedrag van bijna 1 miljard euro in
2025. ' Afdelinq adviserinq qeeft aanbevelinqen bii begrotingsbeleid van het nieuwe kabinet Raad van State
3/14
Provincie Noord-Brabant
Het niet afschaffen van de opschalingskorting leidde tot veel kritiek bij
Datum
gemeenten. De afgelopen jaren werd de opschalingskorting bevroren, ofv/el
28 maart 2022
incidenteel geschrapt. Voor 2020 kwam dit neer op € 70 miljoen en voor 2021
Ons kenmerk
op € 160 miljoen die gemeenten niet hoefden af te dragen aan het Rijk.
C2295730/5050861
Nu blijkt uit het coalitieakkoord van het kabinet dat de oploop van de opschalingskorting deze kabinetsperiode wordt geschrapt. Hierdoor blijft de opschalingskorting op het gemeentefonds op hetzelfde niveau als de afgelopen
3 jaar. Wat er met de opschalingskorting no de kabinetsperiode gedaan gaat worden, is nog onzeker. Uit de startnota van het kabinet blijkt dat het Rijk vanaf 2026 rekening houdt met een structured korting op het gemeentefonds van C
675 miljoen.
Sociaol Domein
Het merendeel van de gemeenten heeft bij de begroting 2022 gebruik gemaakt
van de mogelijkheid om stelposten op te nemen in de meerjarenraming 2023 tot en met 2025 voor de middedn jeugdzorg. De bedragen komen voort uit de arbitrage uitspraak van de Commissie van Wijzen. Hiervoor geldt een maximum
van 75% van het deel dat gemeenten op basis van de verdeling zouden krijgen. De stelpost is geen budgettaire garantie. Besluitvorming over een structured
oplossing in termen van benodigd budget en aanpassingen in het stelsel voor uitvoering van de Jeugdwet vanaf 2022 heeft nog geen volledige opvolging
gekregen in het coalitieakkoord. In het coalitieakkoord wordt er op een aantal punten afgeweken (onder andere de hoogte) van de afspraken van de Commissie van Wijzen, waardoor de compensatie op langere termijn lager is. Dot betekent concreet dot gemeenten die onze richtlijn hebben gevolgd en de
maximale stelpost van 75% hebben opgenomen nog aanvullende dekking zullen
moeten zoeken. Onderdeel van de toezegging van de gelden uit de Commissie van Wijzen is de
hervormingsagenda. De agenda, waar ook jeugdhulpaanbieders, professionals en clientorganisaties aan meewerken, moet concrete maatregelen opleveren die leiden tot een kwalitatief en financieel houdbaar jeugdstelsel. Op dit moment
vrordt de hervormingsagenda uitgewerkt. Voor de begroting 2023 is het op dit moment niet duidelijk hoe er met de
stelpost "uitkomst onderzoek Jeugdzorg" moet worden omgegaan. Evenals de VNG zijn wij in afwachting of er tijdig een structured oplossing wordt geboden.
t
Wanneer deze niet tijdig wordt gegeven dan moeten het Rijk, de VNG en het
IPO nadere afspraken maken hoe er in de begroting 2023 - 2026 moet
worden gehandeld om te voorkomen dat de gemeenten opnieuw in de
probdmen komen. Ook hierover zullen wij u (ambtelijk) informeren zodra er
meer duidelijk is.
4/14
I
Provincie Noord-Brabant
Ontwikkelingen Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)
Datum
De commissie BBV geeft in notities aan op welke wijze een bepaald onderwerp
28 maart 2022
in de begroting verwerkt kan of moet worden. 'Kan', omdat de regelgeving
Ons kenmerk
meerdere verwerkingsopties toestaat en 'moet' als de regelgeving verplicht tot
C2295730/5050861
een bepaalde verwerkingswijze. De BBV-notities bevatten dan ook
aanbevelingen ('kan') en stellige uitspraken ('moet') voor de juiste toepassing en uitvoering van het BBV. Kadernota rechtmatigheid 2022
De commissie BBV geeft via de Kadernota rechtmatigheid haar visie over de invulling van het begrip rechtmatigheid in de rechtmatigheidsverantwoording van
de decentrale overheden conform artikel 75, lid 2 BBV. De nota wordt door de
commissie BBV geactualiseerd als de ontwikkelingen daar aanleiding toe geven. Voor de jaarrekening 2022 is hier aanleiding toe indien de voorgenomen
wetswijziging, waarin het afgeven van een verklaring over de rechtmatigheid bij decentrale overheden wordt geregeld, tijdig wordt afgerond. Met ingang van
het verslagjaar 2022 wordt dan de verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders voor de rechtmatigheid benadrukt doordat het
college een verantwoording over rechtmatigheid af moet gaan geven in plaats
van de accountant. De gepubliceerde Kadernota rechtmatigheid 2022 gaat dan ook gelden met ingang van het begrotingsjaar 2022 indien bovengenoemde
wetswijziging tijdig wordt afgerond. Ook voor de jaarrekening 2021 is er aanleiding om de Kadernota
rechtmatigheid te actualiseren. Omdat een aantal onderdelen uit de Kadernota rechtmatigheid 2022 los staan van de voorgenomen wetswijziging per 2022, heeft de commissie BBV deze onderdelen als addendum op de Kadernota
rechtmatigheid 2018 gepubliceerd.
Notitie Paragraaf bedrijfs voering
De paragraaf bedrijfsvoering is sinds de introductie van het BBV een verplichte paragraaf in de begroting en het jaarverslag. In deze paragraaf moet 'ten minste inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens ten aanzien van
de bedrijfsvoering' worden gegeven. Deze formulering geeft veel ruimte om gemeente-specifiek invulling te geven aan deze paragraaf. Naar aanleiding van
een consultatie inzake de Kadernota rechtmatigheid 2022 bleek, dot er een brede behoefte was aan een nadere duiding van de inhoud en reikwijdte van de paragraaf bedrijfsvoering. Daarom heeft de commissie BBV besloten om naast
de actualisatie van de Kadernota rechtmatigheid een Notitie paragraaf bedrijfsvoering op te stellen. De Notitie paragraaf bedrijfsvoering gaat in per 2022, waarbij de commissie v/el aantekent dot de stellige uitspraken en aanbevelingen die geen directe
relatie hebben met het invoeren van de rechtmatigheidsverantwoording ook
eerder toegepast mogen worden.
5/14
Provincie Noord-Brabant
Notitie Loka/e heffingen
Datum
De begrippen lokale heffingen, gemeentelii'ke belastingen, leges en retributies
28 maart 2022
hebben allemaal betrekking op bedragen die een gemeente oplegt aan
Ons kenmerk
bewoners, bedrijven en forensen/toeristen. De begrippen worden door elkoor
C2295730/5050861
gebruikt in de wetgeving hetgeen soms tot onduidelijkheid kon leiden.
Aonpossingen in de wetgeving in de ofgelopen joren in combinotie met jurisprudentie leiden in de praktijk nog steeds tot veel vrogen rondom de
tariefstelling voor lokale heffingen en bijbehorende voorziening(en). In de notitie
geeft de commissie BBV dan ook een overzicht van alle relevante aspecten van
lokale heffingen en bijbehorende voorzieningen en reserves met betrekking tot
vraagstukken van begroting en verantwoording. Het doel van de notitie is inzicht
te bieden aan raadsleden en meer specifiek duiding te geven aan vakspecialisten op het gebied van lokale heffingen. Actualisering Notifies
In de planning stoat verder in de loop van 2022 actualisering von onder andere
de notitie rente en de notitie risicomanagement. Of deze notities al voor de begroting 2023 geldig zullen zijn is afhankelijk van het moment van verschijnen.
De datum van inwerkingtreding kunt u terugvinden in de betreffende notitie. Specifieke onderwerpen
Inzicht in de structurele begrotinqspositie Het inzicht in de structurele begrotingspositie van uw gemeente blijft een belangrijk aandachtspunt. Als u de begroting vaststelt, waarbij de baten en
lasten met elkaar in evenwicht zijn, betekent dit nog niet dot u heeft voldaan aan
de Gemeentewet. U heeft de verantwoordelijkheid om een begroting vast te stellen die structureel in evenwicht is. Dit betekent evenwicht waarbij incidentele/tijdelijke effecten niet mee worden gerekend. Nogmaals dringen wij
erop aan het structurele begrotingssaldo, zowel voor het betreffende begrotingsjoar als voor de meerjarenraming, inzichtelijk te presenteren. Hiervoor kunt u gebruik moken van de voorbeelden uit het GTK en uit de notitie Structurele en incidentele baten en lasten van de commissie BBV (hierna: de
notitie). Wij adviseren u het structureel begrotingssaldo op deze wijze in het raadsvoorstel en de aanbiedingsbrief of in de inleiding van de begroting op te nemen. Incidentele baten en lasten
Een van de verplicht op te nemen overzichten in zowel de begroting als de
jaarrekening is het overzicht van incidentele baten en lasten. Dit overzicht stelt u in stoat de incidentele (tijdelijke) effecten inzichtelijk te maken en het structurele
soldo van uw begroting te bepalen.
De leesbaarheid van dit overzicht v/ordf vergroot als baten en lasten en incidentele reservemutaties duidelijk gescheiden zijn weergegeven. Daarnaast is
6/14
»
Provincie Noord-Brabant
het vanuit het BBV verplicht de opgenomen posten te voorzien von een
Datum
toelichting. Belongrijk daorbij is dot duidelijk wordt woorom de baten of lasten
28 maart 2022
door u ols incidenteel zijn bestempeld. Anders gezegd, woorom er geen sproke
Oni kenmeric
is von structurele boten of losten. Structurele boten en losten zijn immers regel en
C2295730/5050861
de incidentele boten en losten vormen de uitzondering. Reservemutoties neemt u oltijd in het overzicht op, ongeocht de omvong, omdot in principe olle stortingen in en onttrekkingen oon reserves incidenteel von oord
zijn. De uitzonderingen, de structurele reservemutoties, mookt u inzichtelijk op het ook verplichte overzicht von beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen oon de reserves. Alle reservemutoties zijn of opgenomen in dit overzicht of in het overzicht von incidentele boten en losten. Om het beeld ten
oonzien von de reserves compleet te moken neemt u ook het verloop von de reserves op. Dit kon door in een bijloge het overzicht reserves en voorzieningen
oon te vullen met de ofzonderlijke toevoegingen en onttrekkingen per reserve.
Net zools bij de begrotingsronde 2022 zullen we bij de begrotingsronde 2023 terughoudend omgoon met het doorvoeren von correcties op het structureel begrotingssoldo op grond von de (ombtelijke) hondreiking 'Verduidelijking
structurele en incidentele boten en losten'. Tookstellingen Gemeenten woorbij de structurele boten onvoldoende zijn om de structurele
lasten te dekken, kunnen noost inkomstenverhogende mootregelen kiezen voor
het (meerjorig) sluitend moken von de begroting door bezuinigingen, tookstellingen en ombuigingen. Wot wordt bedoeld met deze begrippen: Een bezuiniging wordt rechtstreeks op de boten en lasten van de begroting verwerkt. Bij de kadernota wordt vaak aangekondigd op
welke posten wordt bezuinigd. In de begroting die u vaststelt zijn deze
bezuinigingen verwerkt. Een taokstelling is een opgave die de organisotie voor de longere
termijn wordt opgelegd. Hieronder volt bijvoorbeeld het voornemen om het personeelsbestand terug te brengen met een opgelegd bedrag of percentage. Om dit te kunnen reoliseren moet een plan worden opgesteld en moet er nog rekening gehouden worden met frictiekosten
en dergelijke. Pas op langere termijn ontstaan de positieve finonciele effecten. Een ombuiging heeft een beleidsinhoudelijk overweging en daardoor
een politieke lading. Een voorbeeld hiervan is een bezuiniging op onderhoud kapitaalgoederen.
Bij de beoordeling von uw begroting worden de bezuinigingen, tookstellingen en ombuigingen getoetst op hordheid, hoolboorheid en reoliteitswoorde. Hiervoor is het volgende von belong.
1.
Een bezuiniging is op het progrommo verwerkt en reeel. Het budget is
concreet en de roming is doodwerkelijk verloogd.
7/14
Provincie Noord-Brabant
2.
3.
Bij een taakstelling is de onderliggende toelichting en het proces dot bij
Dotum
het concretiseren gevolgd goat worden van belong. Deze toelichting is
28 maart 2022
noodzakelijke informatie voor uw en ons inzicht in uw financiele positie.
Ons kenmerk
Een ombuiging vergt een beleidsinhoudelijke afweging, uw
C2295730/5050861
besluitvorming is voor onze beoordeling van belong. Wij constateren dot er soms taakstellingen zijn uit eerdere jaren waaraan nog
inhoud moet worden gegeven. Dit vinden wij een zorgelijke ontwikkeling. Alleen wanneer de voorgenomen maatregelen volledig worden gerealiseerd, blijft de financiele stabiliteit van de gemeente gewaarborgd. TIP; Neem een paragraaf taakstellingen op in uw begroting. In deze paragraaf
kunt u in een oogopslag de opgenomen bezuinigingen, taakstellingen en
I
ombuigingen zien, die verspreid in de begroting zijn geraamd. Ook kunnen in
deze paragraaf stelposten (inschattingen of al vrijgemaakte begrotingsruimte) en
1
nog openstaande taakstellingen in de meerjarenramingen vermeld worden. Daarnaast kunt u hier de voortgang van eerder vastgestelde bezuinigings-
maatregelen toelichten en volgen. Hetzelfde geldt voor eventuele stelposten voor toekomstige financiele onzekerheden. Dit versterkt uw en ons inzicht in de
financiele positie van uw gemeente. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Een belangrijk onderdeel voor de beoordeling van de financiele stabiliteit van
een gemeente is de omvang van het weerstandsvermogen. Bij onze
begrotingsonderzoeken zien we veel grote financiele onzekerheden en signaleren we bij veel gemeenten jaarlijks een toename van de risico's. Die
ontwikkeling toont aan, dot gemeenten in het algemeen continu alert dienen te zijn op het volledig en adequaat in beeld houden van de financiele risico's.
Voorkomen dient te worden dot daarbij (substantiele) risico's over het hoofd
worden gezien. Ook vraagt deze risico-ontwikkeling wot van de daartegenover gestelde middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om onverwachte, niet begrote kosten te dekken. De gekwantificeerde risico's afgezet tegen de weerstandscapaciteit bepalen immers het
weerstandsvermogen van uw gemeente. Om nadelige financiele consequenties voor de uitkomsten van de begroting of
meeriarenraming te voorkomen bij het onverwachts aanwenden van de weerstandscapaciteit is het belangrijk om de middelen van de beschikbare weerstandscapaciteit ook volledig vrij aanwendbaar te houden. Dot houdt in dot wij adviseren om al in de begroting besloten of in de meerjarenraming geraamde inzet van (eventueel een deel van) deze middelen uit te zonderen bij
de beschikbare weerstandscapaciteit of eventueel als opgenomen claims nader toe te lichten. Hierdoor wordt een gat in de begroting en/of meerjarenraming voorkomen en een consistente berekening van de weerstandsratio bevorderd.
8/14 I
Provincie Noord-Brobanf
Beoordehng kengefallen
Datum
Het financieel gezond houden van een gemeente gaat verder dan een sluitende
28 maart 2022
begroting. Een aantal jaren geleden zijn kengefallen voorgeschreven in de
Ons kenmerk
begroting en het jaarverslag inclusief een beoordeling van de onderlinge
C2295730/5050861
verhouding tussen de kengefallen in relatie tot de financiele positie. Dit is primair
gedaan om het inzicht in de financiele positie van de gemeente bij de gemeenteraad te vergroten. De wijze waarop de kengefallen meewegen in de uiteindelijke beoordeling van de financiele positie is voorbehouden aan het horizontale controle- en verantwoordingsproces. Net als u hebben wij een belong bij inzicht in de financiele positie van uw
gemeente. Daarom adviseren wij u de voorgeschreven beoordeling van de
kengefallen op te nemen in uw paragraaf weerstandsvermogen en
risicobeheersing, als deze nog ontbreekt.
Onderhoud kapitaalgoederen Een gemeente is verantwoordelijk voor een veilige en duurzame leefomgeving
voor hoar inwoners en geeft daarom ieder jaar grote bedragen uit aan het
verkrijgen, vervaardigen en onderhouden van kapitaalgoederen. Denk onder andere aan wegen, riolering, water, groen en gebouwen. De onderhoudskosten
kapitaalgoederen zijn uitgaven bedoeld om de kwaliteit van de gemeentelijke eigendommen op een van tevoren vastgesteld onderhoudsniveau te houden of
weer te brengen. Dit met als doel het naar behoren te lafen functioneren en
kapitaalvernietiging te voorkomen. Hierbij worden groot en klein onderhoud onderscheiden. De lasten voor klein onderhoud worden altijd in de exploitatie geraamd in het jaar dot uitvoering plaats vindt. De lasten voor groot onderhoud kunnen op twee manieren worden geraamd; of via de exploitatie in het jaar van
uitvoering of, onder voorwaarden, via een onderhoudsvoorziening. Uit de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen moet blijken: Welk onderhouds- en kwaliteitsniveau de gemeente heeft vastgesteld.
Dot de beheerplannen recent zijn. Een beheerplan mag maximaal vijf jaar oud zijn. Voor het begrotingsjaar 2023 mag het beheerplan dus niet ouder zijn dan 2018. Van deze vijf jaar kan door de road alleen
gemotiveerd afgeweken worden. Dot de budgetten in de begroting groot genoeg zijn om het beleid van
de gemeente te kunnen uitvoeren. Of er al dan niet sprake is van achterstallig onderhoud.
Bezuinigingen op het onderhoud
Bezuinigingen op het jaarlijks en groot onderhoud worden door ons alleen onder de volgende voorwaarden als reeel beoordeeld:
Het lagere kwaliteitsniveau van het onderhoud van de kapitaalgoederen leidt niet tot achterstallig onderhoud en/of onveilige situaties. Dit dient
aannemelijk te worden gemaakt.
De road stelt een actueel beheerplan vast op basis van het lagere kwaliteitsniveau.
9/14
Provincie Noord-Brabant
Datum
BTW compensatiefonds
28 maart 2022
Het BTW compensatiefonds (BCF) is een fonds waaruit de gemeenten worden
Ons kenmerfc
gecompenseerd voor een belangrijk deel van de door uw gemeente betaalde
C2295730/5050861
omzetbelasting (BTW). Als gemeenten diensten of goederen extern inkopen, betalen zij daarover BTW. In tegenstelling tot bedrijven kan uw gemeente die BTW niet terugvorderen van de Belastingdienst. Extern ingekochte diensten zijn
daarom al snel duurder dan intern uitgevoerde activiteiten. Bij het BTW
compensatiefonds kunnen de gemeenten (grotendeels) de BTW terugvrogen die ze hebben betaaid over uitbesteed werk. Het fonds is dan ook opgericht om BTW weg te nemen als factor in de afweging van gemeenten tussen uitbesteden
en inbesteden (uitvoering door de eigen organisatie). Er is een directs financiele koppeling tussen het BCF en het Gemeentefonds. Het
BTW compensatiefonds kent een plafond. Als het plafond overschreden wordt,
komt het verschil ten laste van het gemeentefonds. Bij een realisotie lager dan
het plafond komt het verschil ten gunste van het gemeentefonds.
Het is aan de gemeenten zelf om een reele raming voor het BCF op te nemen. De ruimte onder het BCF-plafond kan structureel geraamd worden. Voor de wijze van verwerking van deze ruimte in uw begroting en meerjarenraming geldt
de volgende richtlijn. De realisotie 2021, zoals deze is opgenomen in de meicirculaire 2022 kan maximaal geraamd worden voor het begrotingsiaar
2023. Deze uitkomst voor het begrotingsjoar 2023 wordt vervolgens (maximaal) constant gehouden (vlak doorgetrokken) in de meerjarenraming 2024-2026. Gezien de (forse) fluctuaties in de ruimte onder het BCF-plafond dringen wij erop
aan om voorzichtigheid in acht te nemen bij het ramen van de ruimte onder het
BCF-plafond. Omgevingswet De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening heeft laten weten voor een zorgvuldige en verantwoorde inwerkingtreding van de Omgevingswet de
invoeringsdatum uit te stellen naar 1 januari 2023. In onze voorgaande begrotingscirculaires hebben wij dit onderwerp al uitgebreid toegelicht en
daarbij geattendeerd op de financiele gevolgen voor uw gemeente. Voor
nieuwe raadsleden nemen wij de belangrijkste aspecten opnieuw in deze circulaire op.
Met de Omgevingswet wil de overheid de regels voor ruimtelijke ontwikkeling
vereenvoudigen en samenvoegen. Hierbij goat het onder meer om wet- en regelgeving over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. Met behulp van 1 digitaal loket wordt het makkelijker om ruimtelijke projecten te
starten. Het uitgangspunt blijft dot er een goed evenwicht is tussen het benutten
en beschermen van de leefomgeving.
10/14
Provincie Noord-Brabant
Met de nieuwe wet zijn het Rijk, de provincies en de gemeenten voortaan
Datum
verplicht een omgevingsvisie te maken. Dit is een strategische visie voor de lange
28 moart 2022
termijn voor de hele fysieke leefomgeving. De belangrijkste uitgangspunten daarbij zijn:
Ont kenmerk
C2295730/5050861
per gemeente geldt een omgevingsplan;
het omgevingsplan bevat gemeentelijke regels over de fysieke leefomgeving; in een programma staan maatregelen waarmee een bevoegd gezag
een omgevingswaarde of een andere doelstelling voor de fysieke leefomgeving wil bereiken.
Over het algemeen geven gemeenten aan dot ze inmiddels zijn voorbereid op de invoering van de Omgevingswet. Het is nog niet voor elke gemeente duidelijk wat de gevolgen zijn voor de opbrengsten van leges, zowel wat betreft
aantallen als wat betreft de leges per vergunning. Uitgangspunt is dot de
Omgevingswet budgetneutraal kan worden ingevoerd in een periode van 10 jaar. In interbestuurlijk verband is afgesproken dot naar oplossingen zal worden gezocht voor financiele knelpunten. Een latere inwerkingtreding van de Omgevingswet brengt extra kosten met zich mee. In 2022 zullen deze tijdens
een financiele evaluatie in beeld worden gebracht.
Het programma Aan de slag met de Omqevingswet ondersteunt de implementatie van de wet in de praktijk. Het is interessant om uw gemeente op te
zoeken op de Aonsluitmonitor DSO, woorop stoat hoeveel overheidsorgonisoties inmiddels zijn oongesloten op de oefenomgeving von het Digitool Stelsel Omgevingswet (DSO),
Wet digitale overheid en Wet open overheid
Niet alleen bij de woningbouw, energietronsitie en klimaatadaptatie staan gemeenten voor grote maatschappelijke opgaven, ook in de digitalisering van
de samenleving liggen uitdagingen. In het kader van deze begrotingscirculaire is
het vanzelfsprekend belangrijk om te melden dot de financiele gevolgen voor de uitvoering van nieuwe wetgeving en taakmutaties reeel worden opgenomen in de komende begroting en meerjarenraming. Zo hebben ook deze beide wetten gevolgen voor de bedrijfsvoering van gemeenten. Behalve implementatiekosten
komen er structured ook extra taken bij. Gedurende de Covid-19 crisis is het belong von digitale toegankelijkheid alleen nog maar evidenter geworden. Op 1 mei 2022 treedt de Wet open overheid (Woo) in working. Deze wet heeft
als doel (semi)overheden tronsparanter en toegankelijker te maken. De wet moet er voor zorgen dot overheidsinformatie beter vindboar, uitwisselboar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren is. De Woo komt in de plaats van de huidige
Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Een verschil van slechts een letter, maar de nieuwe Woo goat ook heel wot betekenen voor gemeenten. Zo worden
gemeenten verplicht verschillende soorten documenten octief en snel openbaar
te maken. Ook verplicht de Woo om gemeenten hun informatiehuishouding op
orde te brengen, een bepaling uit de Archiefwet wordt daarbij herhaald in de
1 1/14
Provincie Noord-Brabont
Woo. Hiermee is een aanzienlijke doorlooptiid gemoeid, de Memorie van
Datum
Toelichting bij de wet noemt een mogelijke termijn van acht jaar. De financiele
28 maart 2022
gevolgen van de implementatie en uitvoering van de Woo zijn door het Rijk bij
Ont kenmeric
de meicirculaire 2021 gecompenseerd met zowel incidentele als structurele
C2295730/5050861
middelen.
De invoering van de Wet digitale overheid (Wdo) heeft in 2021 vertraging
opgelopen. Vragen van de Eerste Kamer bij het wetsvoorstel hebben er toe
geleid dot de Staatssecretaris van BZK heeft besloten tot een wetswijziging. Het wijzigingsvoorstel is in juni 2021 bij de Tweede Kamer ingediend. De
inwerkingtreding is afhankelijk van wanneer de Kamer het wetsvoorstel met
wijzigingen bespreekt. De Wdo heeft als doel het regelen van het veilig en betrouwbaar kunnen inloggen voor Nederlandse burgers en bedrijven bij (semi)overheid. Deze wet moet het mogelijk moken om straks via publieke en
private inlogmiddelen digitaal zaken te doen met bijvoorbeeld gemeenten en zorginstanties. De Wdo goat pas gelden als een instantie technisch en organisatorisch klaar is om aan te sluiten. De VNG heeft het Rijk gevraagd om
compensate van de meerkosten voor de gemeenten. Dot is nog niet geregeld.
Toezichtkader Gemeenschappelijke regelingen Vorig jaar informeerden wij u over de stand van zaken omtrent het GTK voor de
gemeenschappelijke regelingen. Reden voor een afzonderlijk toezichtkader voor de gemeenschappelijke regelingen, is dot GTK voor gemeenten niet een op een van toepassing is voor de gemeenschappelijke regelingen. Vanwege de
diversiteit aan gemeenschappelijke regelingen (grootte, deelnemers, beleidsvelden), moet dit toezichtkader een handvat zijn voor gemeen
schappelijke regelingen bij het opstellen van de begroting. Wij verwachten het GTK voor gemeenschappelijke regelingen in het 2' kwartaal 2022 vast te stellen. Daarmee wordt ingezet dot dit nieuwe GTK voor
gemeenschappelijke regelingen bij de begroting 2024 toegepast kan gaan
worden.
De wijzigingen van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) is inmiddels definitief en treedt in working per 1 juli 2022. Belangrijke wijzigingen die met
ingang van het begrotingsjaar 2023 gelden zijn:
1.
Aanpassing begrotingscyclus door drie wijzigingen:
de kadernota en voorlopige jaarrekening moeten voor 30 april naar gemeenteraden worden gestuurd in plaats van 15 april;
de ontwerpbegroting moet uiterlijk 12 weken voor 15 September voor een zienswijze aan gemeenteraden aangeboden worden, in plaats van 8 weken voor 1 augustus; de begroting van een regeling moet uiterlijk 15 September naar
gedeputeerde staten worden gestuurd in plaats van 1 augustus.
2,
Artikel 9 van de Wgr is aangescherpt met een bepaling over de reikwijdte van de afspraken die moeten worden gemaakt over het
12/14
Provincie Noord-Brobont
regelen von de gevolgen von de uittreding. Doordoor kon niet longer
Datum
volstoon Worden met een voststelling door het (olgemeen) bestuur,
28 maart 2022
Bestoonde gemeenschoppelijke regelingen zullen binnen twee joor
Ont kenmeric
moeten worden oongepost nodot deze wijziging in working is getreden.
C2295730/5050861
Agenda toekomst von het (interbestuurlijk) toezicht
Met de Agenda Toekomst (interbestuurlijk) Toezicht (ATT) geven gemeenten, provincies en Rijk gezamenlijk invulling aan de vernieuwing van het
interbestuurlijk en financieel toezicht. Het doel is dot het toezicht zo effectief mogelijk is en past bij een gezamenlijke aanpak van maatschappelijke opgaven.
Het actieplan bestaat uit vijf actielijnen: 1.
Versterking verbinden horizontale controle en verticaal toezicht
2.
Beter voeren dialoog
3.
Beter leren via toezicht
4.
Uniformeren uitvoering toezicht
5.
Toezichthouder richt zich op gedeelde risico's
Er zijn verschillende werkgroepen in het leven geroepen die per actielijn de gesfelde doelen uitwerken. Voor meer informatie postbusATT@minbzk.nl.
In het kader van het opbouwen en/of verbeteren van de gespreksrelaties tussen toezichtontvanger en toezichthouder (actielijn 2) zal verder worden uitgewerkt hoe de dialoog met elkaar kan worden gevoerd. In vervolg op de in 2021 georganiseerde workshops ATT worden een aantal regionale pilots georganiseerd om hier in de praktijkervaring mee op te doen. Provincies en gemeenten die hieraan zouden willen dee/nemen worden opgeroepen zich
hiervoor aan te metden bij heiprogramma ATT via postbusATT@minbzk.nl. De recent opgerichte werkgroep 'Data gedreven toezichf goat onderzoeken
welke bestaande data, toezichtinformatie, kennissystemen etc. voorhanden zijn
en hoe die beter kunnen worden benut (actielijn 3). Dit kan uitmonden in pilots om ervaringen op te doen om deze beter te gebruiken en te komen tot verbeteringen.
Tot slot Inzenden van uw begroting per post of digitaal via de Berichtenbox U kunt uw begrotingen, maar ook voor wijzigingen in begrotingen,
jaarrekeningen en andere wettelijk verplichte documenten per post of digitaal via de Berichtenbox inzenden. Zorg er bij digitale inzending voor dot u stukken
toestuurt die wij goed kunnen archiveren. Op die manier blijft voor de toekomst duidelijk wat de besluitvorming is geweest. Een raadsbesluit met bijvoorbeeld alleen een link naar informatie op een website of app is niet voldoende. Zowel de fysieke als de digitale begroting en jaarrekening dienen qua vorm en inhoud
aan de wettelijke eisen te voldoen.
13/14
Provincie Noord-Brobant
Op brabant.nl staan diverse actualiteiten op het gebied van financieel toezicht.
Datum
Daar kunt u ook bijvoorbeeld het overzicht 'Bruto woonlasten 2022 voor een
28 moart 2022
meerpersoonshuishouden' vinden. Dit overzicht geeft inzicht in de woonlasten
Ons kenmerk
van de Brabantse gemeenten. In een oogopslag kunt u daar zien of uw
C2295730/5050861
gemeente tot de goedkopere of duurdere gemeenten behoort wat betreft de
woonlasten.
Het ministerie van BZK stelt ook financiele data en informatie beschikbaar op de website Findo.nl. zoals data van gemeentelijke begrotingen en jaarrekeningen. Deze data kunnen worden gebruikt voor vergelijking en analyse. Als laatste
attenderen wij u op de website van de Rijksoverheid waar informatie staat over
hoe gemeenten haar financiele situatie op verschillende manieren kunnen (laten) onderzoeken. Bijvoorbeeld zelf met een eigen begrotingsanalyse of bij preventief toezicht met een begrotingsscan met behulp van de provincie en het Rijk of eventueel bij een herindeling met een herindelingsscan.
p
Hebt u vragen over deze circulaire dan kunt u contact opnemen met de heer T.C. (Teco) Noordegraaf van ons team IBT Financieel Toezicht. Hij is op maandag tot en met donderdag tijdens kantooruren bereikbaar via
telefoonnummer 06-52794351. U kunt ook contact opnemen met de contactambtenaar voor uw gemeente.
Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant,
nomens deze,
N. Wester MSc, programmamanager Kwaliteit Openbaar Bestuur
In verband met geautomatiseerd verwerken is dit document digitaal ondertekend.
14/14
Provincie Noord-Brabant
Brabantlaan 1
Postbus 90151
5200 MC 's-Hertogenbosch Telefoon (073) 681 28 12
Aan de raden van de gemeenten
Fox (073) 680 76 80
in de provincie Noord-Brabant
www.brobant.nl
IBAN NL86INGB0674560043
Bereikbaarheid openbaar vervoer en fiets: www.brabant.nl/route
Onderwerp
Begrotingscirculaire 2022 Datum
28 maart 2022
Oni kenmerk
Geachte raadsleden,
C2295730/5050861
Uw kenmerk
leder jaar ontvangt u relevante erT"actuele‘infor?ndlie overad wijze wolStop wij
Contactpersoon
uw begroting en meerjarenraming beoordelen vanuit onze wettelijke took, het
T.C. (Teco) Noordegroaf
financieel toezicht. Het is belangrijk om deze informatie te betrekken bij de
Telefoon
kaderstelling en het vaststellen von uw begroting 2023.
(06) 52 79 43 51
U heeft de verantwoordelijkheid om een begroting vast te stellen die structureel
tnoordegraaf@brabant.nl
en reeel in evenwicht is. leder jaar besluiten wij, op grond van artikel 203 van
Bijlage(n)
de Gemeentewet, voor 1 jonuari of uw gemeente voor het komende begrotingsjaar onder repressief of preventief toezicht volt. De financieel toezichthouder helpt gemeenten bij het bevorderen van een gezonde financiele
huishouding, waarbij respect voor de eigen verantwoordelijkheid van besturen
het uitgangspunt is. Financieel toezicht is dan ook een wezenlijk onderdeel van
de "checks en balances" binnen het openbaar bestuur en draagt hiermee bij aan het voorkomen dot een gemeente niet meer in stoat is financiele tekorten zelf op te lossen.
Financieel toezicht draagt bij aan een bestendig en veilig Noord-Brabant met
een sterk openbaar bestuur als uitgangspunt. Een bestuur waar de inwoners op kunnen vertrouwen. In ons Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader 2020
Gemeenten (GTK) hebben we de uitgangspunten van ons toezicht opgenomen. In dit GTK komen onder andere de volgende onderwerpen aan bod: Welke vormen van toezicht zijn er? Welke wet- en regelgeving worden gehanteerd bij het toezicht?
Wat betekent structureel en reeel evenwicht? Waar kijken we naar als we beoordelen of uw begroting en
meerjarenraming structureel en reeel in evenwicht is?
In deze begrotingscirculaire geven wij u actuele onderwerpen mee die voor uw begroting 2023 (en jaarrekening) van belong zijn. Deels zijn deze onderwerpen
T
Provincie Noord-Brabant
financieel technisch van aard en daarmee wellicht meer voor het college
Datum
bestemd. Een afschrift van deze circulaire hebben wij daarom aan uw college
28 maart 2022
gestuurd.
On* kenmerk
C2295730/5050861 Actuele onderwerpen
Verkiezingen/nieuwe road In maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen geweest. De financiele situatie van
de gemeente zal een belangrijke plaats op de agenda krijgen van de nieuwe gemeenteraden en colleges van burgemeester en wethouders. De kaderstellende
en controlerende took van de road zal de nodige aandacht vragen. De financiele vooruitzichten zijn op dit moment nog steeds onzeker. Denk aan de financiele consequenties van de herijking van het gemeentefonds, de tegemoetkoming in de zorgkosten voor jeugd, de enorme opgave om
Nederland duurzaam te maken en de opgave ruimte. I
Uw kaderstellende en controlerende took brengt de verantwoordelijkheid met zich mee om de begroting 2023 en de meerjarenraming 2024 tot en met 2026 structured en reeel in evenwicht te houden of te brengen. Een beter inzicht in uw
financiele positie zorgt ervoor dot u besluiten met financiele consequenties beter en weloverwogen kunt nemen. Daarnaast kunt u eventuele kaders en wensen aan uw college meegeven met betrekking tot het opstellen van de begroting.
Wij adviseren u deze begrotingscirculaire te gebruiken bij het inwerkprogramma
van de nieuwe gemeenteraad (en colleges). Voor nieuwe raadsleden kunnen overheidsfinancien soms een ingewikkelde puzzel blijken. Mocht er behoefte zijn aan nadere uitleg, dan zijn wij hier graag toe bereid.
Wij attenderen u erop ook kennis te nemen van onze toezichtbrief die wij u aan
het eind van ieder jaar toezenden. Hierin staan eventueel specifieke aandachts-
punten voor uw eigen begroting. Verruiminq gemeentelijk belastinggebied Besluitvorming over de verruiming van het gemeentelijke belastinggebied is een
van de onderdelen van de financieel-bestuurlijke verhoudingen die door het vorige kabinet is doorgeschoven naar het kabinet Rutte IV. Andere elementen
van de financieel bestuurlijke verhoudingen zijn de herziening van het verdeelmodel van het gemeentefonds, de indexering (de normeringssystematiek)
en een uitkeringsstelsel dot is toegesneden op gezamenlijke opgaven. In het op 15 december 2021 verschenen coalitieakkoord 'Omzien naar elkaar, vooruitkiiken naar de toekomst' zijn de belangrijkste plannen voor de
kabinetsperiode opgenomen. Tot 2025 lijkt er volgens het coalitieakkoord aan
het eigen belastinggebied van de lokale overheden niets te veranderen. Wei is
aangegeven dot er de komende jaren zal worden gewerkt aan een nieuwe financieringssystematiek voor de periode na 2025, waarbij ook alternatieven voor onder andere de onroerendezaakbelasting worden betrokken.
2/14
I
Provincie Noord-BrabanI
Voorafgaand aan het debat over de regeringsverklaring heeft de Road van
Datum
State op 13 januari 2022' in een brief aan de Minister van Financien het
28 maart 2022
kabinet geadviseerd voor een nieuwe stabielere financieringssystematiek voor
Ons kenmerk
medeoverheden niet te wachten tot de volgende kabinetsperiode en medio
C2295730/5050861
2022 tot een meerjarig budgettair kader voor medeoverheden te komen. Heriiking gemeentefonds/verdelingssystematiek
De beheerders vgn het gemeentefonds (de Minister vgn Binnenigndse Zgken en
Koninkrijksrelaties en de Staatssecretaris van Financien) hebben een aangepast verdeelvoorstel voor de herijking van het gemeentefonds naar de Tweede Kamer
gestuurd. Daarna is er in december 2021 nog een update verschenen. Het aangepaste verdeelvoorstel goat in op de readies en vragen die gemeenten en
de Road voor het Openbaar Bestuur (ROB) stelden over het in februari 2021 gepubliceerde verdeelmodel. Gelijktijdig hebben de fondsbeheerders de VNG
en het ROB om advies gevraagd over dit aangepaste voorstel. In oktober 2021
schrijft de ROB dot de nieuwe verdeling van het gemeentefonds beter is dan het oude, maar nog steeds problemen kent. De financiele gevolgen voor een groot
aantal gemeenten roept vragen op. In het aangepaste verdeelvoorstel goat het Rijk uit van een ingroeipad van € 15
per inwoner per jaar. Het maximale herverdeeleffect geldt voor zowel voor- als
nadeelgemeenten. Dot betekent dot de herijking voor een gemeente het eerste
jaar een maximum nadeel of voordeel heeft van < 15 per inwoner. Dit maximum kan de volgende jaren oplopen afhankelijk van het totale herverdeeleffect.
Het kabinet zal een definitief besluit moeten gaan nemen over de herijking. Het Rijk informeert de gemeenten uiterlijk via de meicirculaire 2022 van het
gemeentefonds. Dit om ervoor te zorgen dot de voorgestelde invoeringsdatum
van 1 januari 2023 wordt gehaald. Zodra er meer duidelijkheid is zullen wij u (ambtelijk) informeren.
Opscholingskorting
Sinds 2015 worden gemeenten geconfronteerd met een korting op het gemeentefonds. De opscholingskorting is opgelegd, omdat gemeenten door gedwongen opschaling kosten zouden besparen. In het regeerakkoord van
kabinet Rutte II stond de ambitie om te komen tot gemeenten met meer dan
100.000 inwoners. Hierdoor zouden veel gemeenten moeten fuseren. Dit zou moeten leiden tot besparingen op apparaatskosten, vereenvoudiging van regelgeving en minder dubbeling van taken. Er bleek geen draagviak. De
verplichte opschaling is afgeschaft maar de bijbehorende opscholingskorting werd niet afgeschaft. Deze opscholingskorting zou van 2015 tot en met 2025
steeds verder oplopen, tot een structureel bedrag van bijna 1 miljard euro in
2025. ' Afdelinq adviserinq qeeft aanbevelinqen bii beqrotinqsbeleid van het nieuwe kabinet Raad van State
3/14
Provincie Noord-Brabanl
Het niet ofschoffen von de opscholingskorting leidde tot veel kritiek bij
Datum
gemeenten. De ofgelopen joren werd de opscholingskorting bevroren, ofwel
28 maart 2022
incidenteel geschropt. Voor 2020 kwom dit neer op € 70 miljoen en voor 2021
On* kenmerk
op € 160 miljoen die gemeenten niet hoefden of te drogen oon het Rijk.
C2295730/5050861
Nu blijkt uit het coolitieokkoord von het kobinet dot de oploop von de opscholingskorting deze kobinetsperiode wordt geschropt. Hierdoor blijft de opscholingskorting op het gemeentefonds op hetzelfde niveou ols de ofgelopen
3 joor. Wot er met de opscholingskorting no de kobinetsperiode gedoon goot worden, is nog onzeker. Uit de stortnoto von het kobinet blijkt dot het Rijk vonof
2026 rekening houdt met een structurele korting op het gemeentefonds von € 675 miljoen. Sociool Domein
Het merendeel von de gemeenten heeft bij de begroting 2022 gebruik gemookt
von de mogelijkheid om stelposten op te nemen in de meerjorenroming 2023 tot en met 2025 voor de middelen jeugdzorg. De bedrogen komen voort uit de orbitroge uitsprook von de Commissie von Wijzen. Hiervoor geldt een maximum
von 75% von het deel dot gemeenten op basis von de verdeling zouden krijgen. De stelpost is geen budgettoire gorontie. Besluitvorming over een structurele
oplossing in termen von benodigd budget en oonpossingen in het stelsel voor uitvoering von de Jeugdwet vonof 2022 heeft nog geen volledige opvolging
gekregen in het coolitieokkoord. In het coolitieokkoord wordt er op een oontol punten ofgeweken (onder andere de hoogte) von de ofsproken von de Commissie von Wijzen, woordoor de compensotie op longere termijn loger is. Dot betekent concreet dot gemeenten die onze richtlijn hebben gevolgd en de moximole stelpost von 75% hebben opgenomen nog oonvullende dekking zullen moeten zoeken.
Onderdeel von de toezegging von de gelden uit de Commissie von Wijzen is de
hervormingsogendo. De ogendo, woor ook jeugdhulpoonbieders, professionols en clientorgonisoties oon meewerken, moet concrete mootregelen opleveren die leiden tot een kwolitotief en finoncieel houdboor jeugdstelsel. Op dit moment wordt de hervormingsogendo uitgewerkt. Voor de begroting 2023 is het op dit moment niet duidelijk hoe er met de
stelpost "uitkomst onderzoek Jeugdzorg" moet worden omgegoon. Evenols de
VNG zijn wij in ofwochting of er tijdig een structurele oplossing wordt geboden.
Wonneer deze niet tijdig wordt gegeven don moeten het Rijk, de VNG en het IPO nodere ofsproken moken hoe er in de begroting 2023 - 2026 moet worden gehondeld om te voorkomen dot de gemeenten opnieuw in de
problemen komen. Ook hierover zullen wij u (ombtelijk) informeren zodro er meer duidelijk is.
4/14
I
Provincie Noord-Brabant
Ontwikkelingen Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)
Datum
De commissie BBV geeft in notities aan op welke wijze een bepaald onderwerp
28 maart 2022
in de begroting verv/erkt kan of moet worden. 'Kan', omdat de regelgeving
Ons kenmerk
meerdere verwerkingsopties toestaat en 'moet' als de regelgeving verplicht tot
C2295730/5050861
een bepaalde verwerkingswijze. De BBV-notities bevatten dan ook aanbevelingen ('kan') en stellige uitspraken ('moet') voor de juiste toepassing en uitvoering van het BBV.
Kadernota rechtmatigheid 2022
De commissie BBV geeft via de Kadernota rechtmatigheid haar visie over de invulling van het begrip rechtmatigheid in de rechtmatigheidsverantwoording van
de decentrale overheden conform artikel 75, lid 2 BBV. De nota wordt door de commissie BBV geactualiseerd als de ontwikkelingen daar aanleiding toe geven.
Voor de jaarrekening 2022 is hier aanleiding toe indien de voorgenomen
wetswijziging, waarin het afgeven van een verklaring over de rechtmatigheid bij decentrale overheden wordt geregeld, tijdig wordt afgerond. Met ingang van
het verslagjaar 2022 wordt dan de verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders voor de rechtmatigheid benadrukt doordat het
college een verantwoording over rechtmatigheid af moet gaan geven in plaats
van de accountant. De gepubliceerde Kadernota rechtmatigheid 2022 gaat dan ook gelden met ingang van het begrotingsjaar 2022 indien bovengenoemde
wetswijziging tijdig wordt afgerond. Ook voor de jaarrekening 2021 is er aanleiding om de Kadernota rechtmatigheid te actualiseren. Omdat een aantal onderdelen uit de Kadernota rechtmatigheid 2022 los staan van de voorgenomen wetswijziging per 2022,
heeft de commissie BBV deze onderdelen als addendum op de Kadernota rechtmatigheid 2018 gepubliceerd.
Notitie Paragraaf bedrijfsvoering
De paragraaf bedrijfsvoering is sinds de introductie van het BBV een verplichte paragraaf in de begroting en het jaarverslag. In deze paragraaf moet 'ten
minste inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens ten aanzien van
de bedrijfsvoering' worden gegeven. Deze formulering geeft veel ruimte om gemeente-specifiek invulling te geven aan deze paragraaf. Naar aanleiding van
een consultatie inzake de Kadernota rechtmatigheid 2022 bleek, dot er een brede behoefte was aan een nadere duiding van de inhoud en reikwijdte van de paragraaf bedrijfsvoering. Daarom heeft de commissie BBV besloten om naast
de actualisatie van de Kadernota rechtmatigheid een Notitie paragraaf
bedrijfsvoering op te stellen.
De Notitie paragraaf bedriifsvoering goat in per 2022, waarbij de commissie we I aantekent dot de stellige uitspraken en aanbevelingen die geen directe
relatie hebben met het invoeren van de rechtmatigheidsverantwoording ook eerder toegepast mogen worden.
5/14
Provincie Noord-Brabant
Notitie Lokate heffingen
Datum
De begrippen lokale heffingen, gemeentelijke belastingen, leges en retributies
28 maart 2022
hebben allemaal betrekking op bedragen die een gemeente oplegt aan
Ons kenmerk
bewoners, bedrijven en forensen/toeristen. De begrippen worden door elkaar
C2295730/5050861
gebruikt in de wetgeving hetgeen soms tot onduidelijkheid kan leiden. Aanpassingen in de v/etgeving in de afgelopen jaren in combinatie met jurisprudentie leiden in de praktijk nog steeds tot veel vragen rondom de
tariefstelling voor lokale heffingen en bijbehorende voorziening(en). In de notitie
geeft de commissie BBV dan ook een overzicht van alle relevante aspecten van
lokale heffingen en bijbehorende voorzieningen en reserves met betrekking tot
vraagstukken von begroting en verantwoording. Het doel van de notitie is inzicht
te bieden aan raadsleden en meer specifiek duiding te geven aan vakspecialisten op het gebied van lokale heffingen. Actua/isering Notifies In de planning stoat verder in de loop van 2022 actualisering van onder andere
de notitie rente en de notitie risicomanagement. Of deze notities al voor de
begroting 2023 geldig zullen zijn is afhankelijk van het moment van verschijnen. De datum van inwerkingtreding kunt u terugvinden in de betreffende notitie.
I
Specifieke onderwerpen
!
Inzicht in de structurele beqrotinqspositie Het inzicht in de structurele begrotingspositie van uw gemeente blijft een
belangrijk aandachtspunt. Als u de begroting vaststelt, waarbij de baten en
lasten met elkaar in evenwicht zijn, betekent dit nog niet dot u heeft voldaan aan
de Gemeentewet. U heeft de verantwoordelijkheid om een begroting vast te stellen die structureel in evenwicht is. Dit betekent evenwicht waarbij
incidentele/tijdelijke effecten niet mee worden gerekend. Nogmaals dringen wij
erop aan het structurele begrotingssaldo, zowel voor het betreffende
begrotingsjaar als voor de meerjarenraming, inzichtelijk te presenteren. Hiervoor kunt u gebruik maken van de voorbeelden uit het GTK en uit de notitie
Structurele en incidentele baten en lasten van de commissie BBV (hierna: de
i
notitie). Wij adviseren u het structureel begrotingssaldo op deze wijze in het
raadsvoorstel en de aanbiedingsbrief of in de inleiding van de begroting op te nemen. Incidentele baten en lasten
Een van de verplicht op te nemen overzichten in zowel de begroting als de
jaarrekening is het overzicht van incidentele baten en lasten. Dit overzicht stelt u in stoat de incidentele (tijdelijke) effecten inzichtelijk te maken en het structurele
soldo van uw begroting te bepalen. De leesbaarheid van dit overzicht word! vergroot als baten en lasten en
incidentele reservemutaties duidelijk gescheiden ziin weergegeven. Daarnaast is
6/14
Provincie Noord-Brabant
het vanuit het BBV verplicht de opgenomen posten te voorzien van een
Datum
toelichting. Belangrijk daarbij is dot duidelijk wordt waarom de baten of lasten
28 maart 2022
door u als incidenteel zijn bestempeld. Anders gezegd, v/aarom er geen sprake
Ons kenmerk
is van structurele baten of lasten. Structurele baten en lasten zijn immers regel en
C2295730/5050861
de incidentele baten en lasten vormen de uitzondering.
Reservemutaties neemt u altijd in het overzicht op, ongeacht de omvang, omdat in principe alle stortingen in en onttrekkingen aan reserves incidenteel van aard
zijn. De uitzonderingen, de structurele reservemutaties, maakt u inzichtelijk op
het ook verplichte overzicht van beoogde structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. Alle reservemutaties zijn of opgenomen in dit overzicht of in het overzicht van incidentele baten en lasten. Om het beeld ten
aanzien van de reserves compleet te maken neemt u ook het verloop van de
reserves op. Dit kan door in een bijlage het overzicht reserves en voorzieningen
aan te vullen met de afzonderlijke toevoegingen en onttrekkingen per reserve. Net zoals bij de begrotingsronde 2022 zullen we bij de begrotingsronde 2023
terughoudend omgaan met het doorvoeren van correcties op het structureel
begrotingssaldo op grond van de (ambtelijke) handreiking 'Verduidelijking structurele en incidentele baten en lasten'.
Taakstellingen Gemeenten waarbij de structurele baten onvoldoende zijn om de structurele
lasten te dekken, kunnen naast inkomstenverhogende maatregelen kiezen voor
het (meerjarig) sluitend maken van de begroting door bezuinigingen, taakstellingen en ombuigingen. Wat wordt bedoeld met deze begrippen: Een bezuiniging wordt rechtstreeks op de baten en lasten van de
begroting verwerkt. Bij de kadernota wordt vaak aangekondigd op welke posten wordt bezuinigd. In de begroting die u vaststelt zijn deze
’ bezuinigingen verwerkt. Een taakstelling is een opgave die de organisatie voor de langere
termijn wordt opgelegd. Hieronder volt bijvoorbeeld het voornemen om het personeelsbestand terug te brengen met een opgelegd bedrag of percentage. Om dit te kunnen realiseren moet een plan worden opgesteld en moet er nog rekening gehouden worden met frictiekosten
en dergelijke. Pas op langere termijn ontstaan de positieve financiele effecten. Een ombuiging heeft een beleidsinhoudelijk overweging en daardoor
een politieke lading. Een voorbeeld hiervan is een bezuiniging op onderhoud kapitaalgoederen.
Bij de beoordeling van uw begroting worden de bezuinigingen, taakstellingen
en ombuigingen getoetst op hardheid, haalbaarheid en realiteitswaarde. Hiervoor is het volgende van belong.
1.
Een bezuiniging is op het programme verwerkt en reeel. Het budget is
concreet en de raming is daadwerkelijk verlaagd.
7/14
Provincie Noord-Brabant
2.
3.
Bij een taakstelling is de onderliggende toelichting en het proces dot bij
Datum
het concretiseren gevolgd gaat worden van belong. Deze toelichting is
28 maart 2022
noodzakelijke informatie voor uw en ons inzicht in uw financiele positie.
Ons kenmerk
Een ombuiging vergt een beleidsinhoudelijke afweging, uw
C2295730/5050861
besluitvorming is voor onze beoordeling van belong. Wij constateren dot er soms taakstellingen zijn uit eerdere jaren waaraan nog
inhoud moet worden gegeven. Dit vinden wij een zorgelijke ontwikkeling. Alleen wanneer de voorgenomen maatregelen volledig worden gerealiseerd, blijft de financiele stabiliteit van de gemeente gewaarborgd. TIP: Neem een paragraaf taakstellingen op in uw begroting. In deze paragraaf
kunt u in een oogopslag de opgenomen bezuinigingen, taakstellingen en ombuigingen zien, die verspreid in de begroting zijn geraamd. Ook kunnen in
deze paragraaf stelposten (inschattingen of al vrijgemaakte begrotingsruimte) en
nog openstaande taakstellingen in de meerjarenramingen vermeld worden.
Daarnaast kunt u hier de voortgang van eerder vastgestelde bezuinigingsmaatregelen toelichten en volgen. Hetzelfde geldt voor eventuele stelposten voor
toekomstige financiele onzekerheden. Dit versterkt uw en ons inzicht in de
financiele positie van uw gemeente. Weerstandsvermoqen en risicobeheersing
Een belangrijk onderdeel voor de beoordeling van de financiele stabiliteit van
een gemeente is de omvang van het weerstandsvermogen. Bij onze begrotingsonderzoeken zien we veel grote financiele onzekerheden en signaleren we bij veel gemeenten jaarlijks een toename van de risico's. Die
ontwikkeling toont aan, dot gemeenten in het algemeen continu alert dienen te
zijn op het volledig en adequaat in beeld houden van de financiele risico's. Voorkomen dient te worden dot daarbij (substantiele) risico's over het hoofd
worden gezien. Ook vraagt deze risico-ontwikkeling wat van de daartegenover gestelde middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om onverwachte, niet begrote kosten te dekken. De gekwantificeerde
risico's afgezet tegen de weerstandscapaciteit bepalen immers het weerstandsvermogen van uw gemeente. Om nadelige financiele consequenties voor de uitkomsten van de begroting of meerjarenraming te voorkomen bij het onverwachts aanwenden van de
weerstandscapaciteit is het belangrijk om de middelen van de beschikbare weerstandscapaciteit ook voiledig vrij aanwendbaar te houden. Dot houdt in dot wij adviseren om al in de begroting besloten of in de meerjarenraming
geraamde inzet van (eventueel een deel van) deze middelen uit te zonderen bij
de beschikbare weerstandscapaciteit of eventueel als opgenomen claims nader toe te lichten. Hierdoor wordt een gat in de begroting en/of meerjarenraming voorkomen en een consistente berekening van de weerstandsratio bevorderd.
1
8/14
i
Provincie Noord-Brabant
Beoordeling kengetollen
Datum
Het finoncieel gezond houden von een gemeente goat verder don een sluitende
28 maart 2022
begroting. Een aontol joren geleden zijn kengetollen voorgeschreven in de
Ont kenmerk
begroting en het jaarverslog inclusief een beoordeling von de onderlinge
C2295730/5050861
verhouding tussen de kengetollen in relotie tot de finonciele positie. Dit is primair
gedoon om het inzicht in de finonciele positie von de gemeente bij de gemeenterood te vergroten. De wijze woorop de kengetollen meewegen in de
uiteindelijke beoordeling von de finonciele positie is voorbehouden oon het horizontale controle- en verontwoordingsproces.
Net als u hebben wij een belong bij inzicht in de finonciele positie von uw
gemeente. Doorom odviseren wij u de voorgeschreven beoordeling von de
kengetollen op te nemen in uw porogroof weerstondsvermogen en risicobeheersing, ols deze nog ontbreekt.
Onderhoud kopitaalgoederen Een gemeente is verontwoordelijk voor een veilige en duurzome leefomgeving voor hoar inwoners en geeft doorom ieder joor grote bedrogen uit oon het
verkrijgen, vervoordigen en onderhouden von kopitoolgoederen. Denk onder ondere oon wegen, riolering, water, groen en gebouwen. De onderhoudskosten kopitoolgoederen zijn uitgoven bedoeld om de kwoliteit von de gemeentelijke
eigendommen op een von tevoren vostgesteld onderhoudsniveou te houden of weer te brengen. Dit met ols doel het noor behoren te loten functioneren en