05.a VRBZO - Bijlage 1 Jaarrekening en jaarverslag 2022
Tekst van het document
Jaarstukken 2022 Jaarverslag en jaarrekening Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost
Jaarstukken 2022
Colofon Plaats en datum Eindhoven, 6 juli 2023 Opdrachtgever Dagelijks Bestuur van Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost Status DEFINITIEF Auteur(s) Dhr. E. Grummels Dhr. R.P.A. Ceelen Dhr. M. van Brussel Dhr. S.E. Doevendans Eindredactie Directie VRBZO
Jaarstukken 2022
Voorwoord en inleiding ‘Bereid je voor op nieuwe typen crises’. Dat was een belangrijk onderdeel van onze visie die we enkele jaren geleden presenteerden. Ook in 2022 ervaarden we hoe essentieel deze uitdaging is. De coronacrisis was nog aan de gang toen een volgende ongekende en langdurige crisis zich aandiende: de oorlog in Oekraïne. Dit zorgde ook in Nederland voor maatschappelijke vraagstukken, bijvoorbeeld over de toestroom van vluchtelingen. De veiligheidsregio zette zich in voor de eerste opvang van vluchtelingen uit het oorlogsgebied. Daarnaast zochten we naar locaties waar de mensen voor langere tijd kunnen verblijven. Vlak voor de zomer kwam daar nog een crisis bij. De druk op de asielketen werd te groot, waarna veiligheidsregio’s de vraag kregen om voor korte periode asielzoekers op te vangen in een crisisnoodopvang. Samen met de betrokken gemeenten, het Rode Kruis en andere partners boden we mensen een veilige en rustige plek waar ze konden verblijven. Mensen hadden een veilige slaap- en verblijfplek, voldoende eten en drinken en kregen medische (nood)hulp. Door alle gebeurtenissen van de afgelopen jaren zijn de vakgebieden crisisbeheersing en informatiemanagement volop in ontwikkeling. Een versteviging van deze domeinen is nodig. Dat was ook een van de conclusies uit de evaluatie van de Wet veiligheidsregio’s.
In het najaar van 2022 kwam het Rijk met een contourennota waarin de ontwikkeling en versteviging van crisisbeheersing en informatiemanagement wordt geschetst. De kaders in de nota markeren de focus van de inhoudelijke doorontwikkeling van de organisatie. Hiervoor krijgen we de komende jaren ook extra budget vanuit het Rijk, waardoor we de plannen op een robuuste manier kunnen uitvoeren. Ook op het gebied van brandweerzorg zaten we niet stil. De grote natuurbrand in de Peel was aanleiding om anders te kijken naar de bestrijding van deze heftige branden die helaas steeds vaker voorkomen. We werken daarbij samen met diverse partners, kennisinstellingen en specialisten uit binnen- en buitenland. Samen met de andere 5 zuidelijke veiligheidsregio’s richtten we een specialistische brandweereenheid op. Deze zogenaamde handcrew is getraind en uitgerust met specifieke instrumenten om grote natuurbranden te bestrijden. We werken hard en met plezier aan deze uitdagingen. Sommige zaken zijn gepland, andere komen onverwacht. Als brandweer- en crisisorganisatie zijn we gewend om met deze onzekerheid om te gaan. De dynamiek die het met zich meebrengt is zelfs een belangrijke drijfveer voor veel collega’s. Tegelijk zien we dat de inspanningen van de afgelopen jaren ook sporen nalaat bij collega’s, met name bij inzet voor de crises. Daar hebben we oog voor.
Daarom heeft de doorontwikkeling van de organisatie naast de inhoudelijke kant ook een menselijke kant. Hoe zorgen we voor balans bij al deze uitdagingen? De gebeurtenissen van het afgelopen jaar toonden aan hoe belangrijk het is om te kunnen beschikken over een robuuste veiligheidsregio. De ervaringen van het voorgaande jaar gaan ons helpen in het nieuwe jaar. Ook in 2023 zal VRBZO weer nodig zijn en zullen wij er staan. Leeswijzer De jaarstukken bestaan uit de onderdelen jaarverslag en jaarrekening. In het jaarverslag legt VRBZO inhoudelijk verantwoording af over het uitgevoerde beleid. In de jaarrekening leggen we verantwoording af over het financiële beleid en beheer in 2022.
3
Jaarstukken 2022
Inhoudsopgave Voorwoord en inleiding ........................................................................ 3 DEEL 1: Jaarverslag ............................................................................. 6 1.
Relevante ontwikkelingen 2022 ................................................... 7
2.
Prestaties VRBZO ......................................................................... 9
2.1
Programma Brandweerzorg .................................................................................................................... 9
2.2
Programma Veiligheid............................................................................................................................ 16
2.3
Programma Ondersteuning organisatie (OO) ...................................................................................... 20
3.
Realisatie visie 2025 ................................................................... 21
3.1
Wat wilden we bereiken in 2022? .......................................................................................................... 21
3.2
Resultaten uitvoeringagenda 2022 ....................................................................................................... 23
4.
Verplichte paragrafen ................................................................. 27
4.1
Risicomanagement en weerstandsvermogen ...................................................................................... 27
4.2
Financiering ............................................................................................................................................ 32
4.3
Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................................ 34
4.4
Verbonden partijen ................................................................................................................................. 35
4.5
Bedrijfsvoering ....................................................................................................................................... 35
4.6
Wet Open Overheid (WOO) .................................................................................................................... 35
5.
De drie crises .............................................................................. 36
5.1
COVID-19 (De Coronacrisis) .................................................................................................................. 36
5.2
Eerste opvang ontheemden Oekraïne .................................................................................................. 36
5.3
Crisisnoodopvang (CNO) ....................................................................................................................... 38
6.
Begroting 2022 ............................................................................ 39
6.1
Primitieve begroting 2022 ...................................................................................................................... 39
6.2
Begrotingswijzigingen 2022 .................................................................................................................. 39
7. 7.1
Analyse resultaat 2022 ............................................................... 44 Analyse van het resultaat 2022 ............................................................................................................. 44
DEEL 2: Jaarrekening ......................................................................... 47 1. 1.1
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling................ 48 Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening ....................................................... 48
4
Jaarstukken 2022
2.
Balans per 31 december 2022 .................................................... 51
2.1
Toelichting op de balans ....................................................................................................................... 52
2.2
Niet uit de balans blijkende rechten en plichten.................................................................................. 58
3.
Overzicht baten en lasten 2022.................................................. 61
3.1
Overzicht baten en lasten 2022 ............................................................................................................. 61
3.2
Overzicht incidentele baten en lasten per programma ....................................................................... 62
3.3
Toelichting op overzicht baten en lasten ............................................................................................. 62
3.4
Overzicht aanwending van bedrag onvoorzien ................................................................................... 71
3.5
Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves ........................................................ 71
4.
Wet Normering Topfunctionarissen verantwoording ............... 72
5.
SiSa verantwoording .................................................................. 74
6.
Controleverklaring accountant .................................................. 75
7.
Vaststelling en ondertekening bestuur ..................................... 76
8.
Bijlagen........................................................................................ 77
8.1
Staat van investeringen 2022 ................................................................................................................ 78
8.2
Staat van gemeentelijke bijdragen 2022 ............................................................................................... 79
8.3
Taakvelden .............................................................................................................................................. 80
8.4
Bijlage kosten gemeente Eindhoven eerste opvang ontheemden Oekraïne .................................... 81
5
Jaarstukken 2022
DEEL 1: Jaarverslag In het jaarverslag legt VRBZO inhoudelijk verantwoording af over het uitgevoerde beleid. Ook in 2022 stond de missie ‘Zorg voor veiligheid’ centraal. VRBZO doet dit door de volgende programma’s uit te voeren: •
Brandweerzorg: producten risicobeheersing en incidentbestrijding;
•
Veiligheid: producten crisisbeheersing, GHOR en bevolkingszorg;
•
Ondersteuning organisatie: activiteiten op het gebied van bedrijfsvoering en ondersteuning;
•
Financiering: bijdragen gemeenten en bijdragen Rijk;
•
Reserves.
In hoofdstuk 1 noemen we een aantal belangrijke (bestuurlijke) ontwikkelingen, die invloed hadden of hebben op de organisatie. Hoofdstuk 2 laat onze prestaties per programma zien. De eerste 2 programma’s gaan over de kern van de organisatie, het primaire operationele proces. De overige programma’s zijn financieel technisch en bedrijfsondersteunend en verplicht vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). In hoofdstuk 3 lichten we de behaalde resultaten van de uitvoeringsagenda toe. Het jaarverslag volgt daarmee de lijn van de bestuur rapportages, die we 2 keer per jaar aanbieden aan het Algemeen Bestuur. Tot slot hebben we in hoofdstuk 4 de verplichte paragrafen voor het jaarverslag opgenomen. Dat zijn de paragrafen risicomanagement en weerstandsvermogen, bedrijfsvoering, verbonden partijen, financiering en onderhoud kapitaalgoederen. We hebben een apart hoofdstuk voor de 3 crises toegevoegd, vanwege de impact die dit heeft gehad op de organisatie. Het jaarverslag sluit af met de begroting en het resultaat dat hierop geboekt is.
6
Jaarstukken 2022
1. Relevante ontwikkelingen 2022 Coronacrisis (Covid-19) Door de omikronvariant bevond Nederland zich tot eind januari 2022 in een lockdown. Daarna zijn stapsgewijs versoepelingen doorgevoerd om de samenleving weer te openen. De rol van de veiligheidsregio hierin was beperkt en vooral gericht om de heropening uniform en gecoördineerd te laten verlopen. In het zuiden was vooral carnaval nog een spannend evenement. Na het opheffen van de landelijke maatregelen door het Rijk, kwam ook de regionale crisisorganisatie Covid-19 in een andere (‘waakvlam’) fase. We kunnen de crisisorganisatie op deze manier snel weer opzetten als het virus later opleeft of bij bijvoorbeeld zorgwekkende nieuwe varianten. Daarnaast zien we dat diverse werkzaamheden rondom bijvoorbeeld evenementen en brandveiligheidscontroles bij objecten weer richting het pre-corona niveau gaat. Opvang vluchtelingen uit Oekraïne Bijna direct na de coronacrisis startte de oorlog in Oekraïne. De veiligheidsregio’s werden aangewezen om de eerste opvang van vluchtelingen uit dit land te coördineren en faciliteren. Vooral bevolkingszorg heeft een belangrijke rol in deze crisis, samen met de gemeenten. Daarom zetten we een crisisorganisatie op om deze taak uit te voeren. De coördinerend gemeentesecretaris stuurt dit team aan.
Samen met gemeenten en veel burgerinitiatieven maakten we ruim 2.000 opvangplekken klaar voor vluchtelingen in onze regio. In Eindhoven richtten we een ontvangstcentrum in. Van daaruit verdelen we de mensen over de opvangplekken in de regio. En de GHOR organiseert hier een medische screening. Als het kan gaan vluchtelingen daarna rechtstreeks naar een locatie waar ze minimaal 6 maanden kunnen blijven. Door de inspanning die we doen heeft ook deze crisis impact op de organisatie, maar minder dan de coronacrisis. Crisisnoodopvang voor asielzoekers De druk op de asielketen in Nederland is groot. Het gaat hierbij vooral om asielzoekers uit andere landen dan Oekraïne. In de zomer van 2022 werd de druk zo groot dat mensen buiten moesten slapen bij het aanmeldcentrum van het COA in Ter Apel. Daarom vroeg de staatssecretaris van Justitie & Veiligheid de veiligheidsregio’s medio juni, om vanaf 1 juli de opvang van 225 mensen te organiseren en faciliteren. In onze regio stelden achtereenvolgens de gemeenten Waalre, Heeze-Leende, Best, Deurne, Laarbeek, Bladel, Geldrop-Mierlo, Helmond en Someren locaties beschikbaar om mensen voor (minstens) 3 weken op te vangen. We bieden deze asielzoekers op de locatie een slaapplek, eten en drinken, sanitaire voorzieningen en veiligheid.
In september vroeg de staatssecretaris aan veiligheidsregio’s en gemeenten om zich in te spannen om nog eens 225 opvangplekken te creëren. Aan dit verzoek konden we vanaf eind november gehoor geven. Vanaf dat moment verblijven ongeveer 350 mensen voor ongeveer 3 maanden op een groepsaccommodatie in Someren. Effecten prijsstijgingen op de organisatie In 2022 stegen de prijzen voor vooral energie en grondstoffen fors. De impact zien steeds nadrukkelijker in de operationele bedrijfsvoering. Vooral op brandstoffen en lopende aanbestedingen voor kapitaalgoederen zien we het effect. We zien bijvoorbeeld dat de brandstofkosten voor onze brandweervoertuigen met circa 50% stegen. Ook bij andere uitgaven in de exploitatie en bij investeringsplannen is de hoge inflatie zichtbaar. We ervaren druk vanuit leveranciers op budgetten, voorwaarden en/of levertijden. Dit zien we bijvoorbeeld bij de investeringen in voertuigen en in gereedschap voor de brandweer. Ook al verkennen we uitgebreid de markt voordat we een aanbesteding starten, de beschikbare kredieten blijken onvoldoende. Voor het vooraf beschikbare bedrag kunnen we niet het materiaal en materieel kopen dat voldoet aan het programma van eisen.
7
Jaarstukken 2022
Grote druk op de organisatie Al deze ontwikkelingen zorgen voor een grote (werk)druk op de organisatie. De extra taken voor crisisnoodopvang zorgen voor druk op medewerkers. Daarbij is de hoge werkdruk van de coronacrisis nog niet verwerkt. Bij sommige brandweerposten wordt het tekort aan vrijwilligers steeds nijpender, waardoor het in stand houden van de paraatheid een uitdaging vormt. Aanbestedingstrajecten bij de brandweer verlopen op het scherpst van de snede door druk op structurele budgetten. Binnen bedrijfsvoering vragen de ondersteuning op deze ontwikkelingen en nieuwe wetgeving veel extra capaciteit. Denk hierbij aan de baseline informatiebeveiliging overheid (BIO), HRvraagstukken, wet gemeenschappelijke regeling (Wgr), wet open overheid (Woo) en rechtmatigheidsverklaring. De effecten zijn onder andere een stijging van het ziekteverzuim en personeelsverloop. We zien slechts in beperkte mate verlichting door het inzetten van extra medewerkers, vooral doordat veel instanties zoeken naar dezelfde mensen in een krappe markt. We hebben moeite om nieuwe medewerkers te werven voor openstaande vacatures, vooral voor verschillende (specialistische) functies bij risico- en crisisbeheersing en bij bedrijfsvoering. Tegelijk is het verloop op deze functies het afgelopen jaar hoger dan voorheen. Dit zijn de voornaamste redenen dat we een onderbesteding hadden op loonkosten.
Soms kiezen we ervoor om mensen tijdelijk in te huren om primaire processen te garanderen, maar dan is het lastig om geschikte mensen te vinden. In andere gevallen blijven de functies (tijdelijk) openstaan en zoeken we naar andere oplossingen, bijvoorbeeld door interne mobiliteit of samenwerking met andere veiligheidsregio’s en ketenpartners.
8
Jaarstukken 2022
2. Prestaties VRBZO De meeste capaciteit en middelen van de organisatie zitten vanzelfsprekend in de uitvoering van de reguliere taken op het gebied van brandweerzorg, multidisciplinaire crisisbeheersing, GHOR en bevolkingszorg. Deze taken worden uitgevoerd vanuit de begrotingsprogramma’s Brandweerzorg en Veiligheid. De programma’s Zorg, Ondersteuning organisatie en Financiering hebben vooral een technisch karakter.
2.1
Programma Brandweerzorg
Het programma Brandweerzorg in de begroting van VRBZO bestaat uit de producten Risicobeheersing en Incidentbestrijding. 2.1.1
Risicobeheersing
Met Risicobeheersing willen we incidenten en rampen voorkomen, of de kans erop zo klein mogelijk houden. VRBZO adviseert gemeenten en bedrijven hoe ze fysieke veiligheidsrisico’s kunnen beperken. We informeren ze over de mogelijke gevolgen, als de preventie niet op orde is. De prestaties van dit programmaproduct lichten we toe met onderstaande indicatoren. A.
Advies over (brand)veiligheid Prognose 2022
Realisatie 2022
Realisatie 2021
1.400 adviezen over
1.569 adviezen over
1.521 adviezen over
brandveiligheid
brandveiligheid
brandveiligheid
Advies over brandveiligheid
Het aantal brandveiligheidsadviezen ligt nagenoeg gelijk aan het vorige jaar. Voor het komende jaar zal het aantal adviesaanvragen nagenoeg gelijk blijven. B.
Advies over veiligheid bij evenementen Prognose 2022
Realisatie 2022
Realisatie 2021
450 adviezen over veiligheid
410 adviezen
255 adviezen
bij evenementen
over veiligheid bij
over veiligheid bij
evenementen
evenementen
Advies over veiligheid bij evenementen
Het aantal evenementen is in 2022 weer nagenoeg op het niveau van voor de corona periode. De eerste maanden van 2022 waren evenementen nog niet toegestaan. Met de 3 Brabantse veiligheidsregio's richtten we diverse keren een vragenuur in, om de vergunningverleners van de gemeenten te ondersteunen bij het toepassen van de coronamaatregelen. Dit ervaarden de gemeenten als erg positief. Deze digitale bijeenkomsten werden gemiddeld door 120 medewerkers bijgewoond. In het najaar werden voornamelijk de winterevenementen niet georganiseerd wegens de toenemende energiekosten.
9
Jaarstukken 2022
C.
Advies binnen afgesproken termijnen Prognose 2022
Realisatie 2022
Realisatie 2021
>90% binnen afgesproken
96,9% binnen afgesproken
96,5% binnen afgesproken
termijnen
termijnen
termijnen
Advisering binnen normtijd
De afgelopen jaren hebben we geïnvesteerd in de verbetering van de adviesprocessen en nieuwe zaakgerichte software geïmplementeerd. Hierdoor zijn we beter in staat om de adviezen te monitoren en hebben we een goed overzicht om de afgesproken termijnen zichtbaar te houden. In periodes waarin het aantal adviesaanvragen hoog zijn draagt de flexibiliteit van de medewerkers mee aan bovenstaand resultaat. D.
Controles op brandveiligheid Prognose 2022
Realisatie 2022
Realisatie 2021
1.800 controles op
879 controles
593 controles brandveiligheid
brandveiligheid
brandveiligheid
Controles brandveiligheid
Vanuit de coronacrisis zijn we in 2022 beland in de asiel- en vluchtelingencrisis. Dit heeft geleid tot her-prioritering van de inzet van het personeel. Diverse medewerkers zijn als medewerker en/of locatiemanager voor de noodopvang ingezet. Daarnaast zijn er een tweetal collega's in de projectorganisatie voor de crisisnoodopvang werkzaam geweest. Hierdoor zijn minder controles uitgevoerd dan gepland. In 2023 maken we met gemeenten een plan van aanpak om opgelopen achterstanden te prioriteren en op te pakken. E.
Activiteiten veilig leven: risicobewustzijn en veilig gedrag
Activiteiten
Prognose 2022
Realisatie 2022
Realisatie 2021
36 groepsvoorlichtingen
36 groepsvoorlichtingen
Nvt
550.000 contactmomenten
690.000 contactmomenten
met inwoners, huishoudens,
met inwoners, huishoudens,
bedrijven
bedrijven
Veilig Leven
Het aantal voorlichtingen over brand en excursies is verdubbeld ten opzichte van vorig jaar. Vanaf 2022 kunnen scholen voortaan het lespakket zelf downloaden. Het gerealiseerde aantal (met name) online contactmomenten is veel groter geweest dan geprognotiseerd. De volgende campagnes zijn dit jaar uitgevoerd: ‘Blijf uit de rook’ (14x), Voorlichting over brand (16x), Veilig Vluchten (1x), Veilig stoken (1x), ‘Ik laad accuraat’ (2x). Deze laatste is dit jaar voor het eerst samen met een veiligheidsregio in Gelderland uitgevoerd en heeft een veel groter bereik gehaald dan verwacht.
10
Jaarstukken 2022
Gerealiseerde baten en lasten Lasten en baten
Begroting 2022
Realisatie 2022
Afwijking
Loonkosten Overige lasten Overhead verrekeningen Overige verrekeningen Totaal lasten
€ 4.774.610 € 1.146.736 -€ 516.927 € 232.449 € 5.636.868
€ 7.065.288 € 3.847.071 -€ 502.789 € 208.550 € 10.618.120
-€ 2.290.678 -€ 2.700.335 -€ 14.138 € 23.899 -€ 4.981.252
Overige baten Totaal baten
-€ 156.700 -€ 156.700
-€ 5.462.234 -€ 5.462.234
€ 5.305.534 € 5.305.534
Saldo lasten en baten
€ 5.480.168
€ 5.155.886
€ 324.283
In bovenstaand overzicht staan de gerealiseerde baten en lasten van het product. We lichten de lasten en baten toe in de jaarrekening (paragraaf 3.2.1). De grootste afwijking in dit programmaproduct ontstaat door de opdracht die de veiligheidsregio vanuit het Rijk kreeg om vanaf juli crisisnoodopvang voor asielzoekers uit te voeren. In eerste instantie was de opdracht om voor 2 à 3 weken 225 vluchtelingen op te vangen. Later werd de opdracht verdubbeld tot 450 mensen en met enkele maanden verlengd, eerst tot oktober en later tot april 2023. De crisisnoodopvang is onze regio op wisselende locaties uitgevoerd, meestal voor een periode van 3 tot 5 weken, omdat de locatie daarna weer voor het oorspronkelijke doel moest worden gebruikt. Vanwege de vele verplaatsingen is vanuit een praktisch oogpunt gekozen om de kosten in de exploitatie van VRBZO op te nemen. In de hiërarchie vallen de kosten van de crisisnoodopvang van asielzoekers onder dit programmaproduct. De verantwoordelijk budgethouder is naast sectorhoofd risicobeheersing ook hoofd crisisbeheersing. Alle loonkosten en overige lasten en baten zijn in dit programmaproduct opgenomen.
11
Jaarstukken 2022
2.1.2
Incidentbestrijding
De brandweer probeert niet alleen incidenten en rampen te voorkomen en beperken, maar bestrijdt deze ook. Onder het product ‘Incidentbestrijding’ voert Brandweer Brabant-Zuidoost de volgende kerntaken uit: brand bestrijden, technische hulpverlenen, ongevallen met gevaarlijke stoffen bestrijden en hulpverlenen bij waterongevallen. Ons doel is zorgen voor minder slachtoffers en minder schade. We lichten onze prestaties toe met onderstaande indicatoren. A.
Incidenten (uitrukken)
Aantal uitrukken
Prognose 2022
Realisatie 2022
Realisatie 2021
4.850 uitrukken
5.678 uitrukken
4.845 uitrukken
• 2.300 brand
• 2.679 brand
• 2.298 brand
• 100 autom. alarm
• 101 autom. alarm
• 74 autom. alarm
• 400 ongeval
• 546 ongeval
• 432 ongeval
• 2.050 overig
• 2.352 overig
• 2.047 overig
In 2022 was de uitrukfrequentie ruim 17% hoger dan in 2021 en stijgende ten opzichte van de laatste jaren. Daarmee lijkt zich een nieuwe trend af te tekenen. Met uitzondering van 2021 is het aantal uitrukken sinds 2018 significant hoger dan het langjarig gemiddelde. Belangrijkste reden is dat de afgelopen jaren meer branden en ongevallen hebben plaatsgevonden. Deze stijging zat met name in het aantal natuurbranden in de zomer en wat betreft ongevallen is de stijging te relateren aan meer gaslekkages in de buitenlucht. Voor de gaslekken is de verwachting dat dit een incidentele stijging was in 2022 door grootschalige werkzaamheden in de regio. Wat betreft branden zien we dat dit wel een structureel karakter heeft. Klimaatverandering en de daarmee gepaarde drogere en warme zomers zorgen voor meer (langdurige) natuurbranden. Natuurbrandbestrijding is een specialisme dat vraag om specifieke kennis, vaardigheden en materialen. De afgelopen jaren vinden in onze regio regelmatig grote natuurbranden plaats. Denk bijvoorbeeld aan de branden in de Peel in 2020 en 2022. In 2022 begon VRBZO, samen met de andere 5 zuidelijke veiligheidsregio’s, met het oprichten van de Handcrew Zuid-Nederland. Elke regio leidde 20 tot 25 brandweermannen en –vrouwen op voor het te voet en met handgereedschap bestrijden van grote natuurbranden.
De hoofdtaak van de handcrew is het weghalen van brandstof op plaatsen waar blusvoertuigen niet kunnen komen. Het team beschikt over speciale kleding die licht is, beter ademt, meer vocht opneemt en afgeeft en dus minder snel voor hittestuwing zorgt. Het pak is geel van kleur, zodat de brandweermensen in het veld goed opvallen. 2022 stond in het teken van opleiden, in de eerste helft van 2023 gaan de handcrews daadwerkelijk van start. De eerste handcrew van Nederland, Handcrew Overijssel, is al een paar jaar actief. Door de oprichting van een tweede handcrew is de brandweer voorbereid op meerdere gelijktijdige natuurbranden.
12
Jaarstukken 2022
B.
Behaalde opkomsttijden Prognose 2022
Realisatie 2022
Realisatie 2021
>70% uitrukken voldoet aan
80,3 % uitrukken voldoet
77,4% uitrukken voldoet
opkomstnormen uit bestuurlijk
aan opkomstnormen uit
aan opkomstnormen uit
dekkingsplan 2019
bestuurlijk dekkingsplan
bestuurlijk dekkingsplan
Opkomsttijd brandweer
De opkomsttijd is de tijd tussen het moment dat een incident wordt gemeld bij de meldkamer brandweer en het moment dat de eerste brandweer-eenheid ter plaatse is. Deze tijd wordt theoretisch berekend door specifieke software, met onder andere historische data van uitruktijden. Dit rekenprogramma houdt verder rekening met veel variabelen, zoals locatie van gebouwen ten opzichte van de brandweerpost, verkeerslichten, rijsnelheid en overige verkeer belemmerende maatregelen. De uitkomst is een prognose van de opkomsttijd op objectniveau, die het Algemeen Bestuur als opkomstnorm vaststelde. Bij een daadwerkelijk prio-1 incident toetsen we de gerealiseerde opkomsttijd aan de vastgestelde opkomstnorm.
13
Jaarstukken 2022
Figuur 1 - proces opkomsttijd brandweer
De opkomsttijd is met name gerelateerd aan gebouwbranden en de meeste daarvan vinden plaats in het stedelijke gebied in en rondom Eindhoven en Helmond. Vanuit deze posten wordt met een beroepsbezetting binnen 1 minuut uitgerukt naar de incidentlocatie. Dit verklaart mede het behalen van de hoge realisatie op het gebied van de opkomstnorm. C.
Paraatheid eenheden Toelichting Beroepsposten: 100% (volgens rooster 24/7 paraat)
Vrijwillige posten: streven naar een georganiseerde paraatheid van 100%. Maar wegens het vrije Paraatheid
instroomprincipe is de norm van paraatheid niet te definiëren.
De beroepsposten hebben in de basis een paraatheid van 100% conform een 24-uurs rooster. Hiermee zorgen ze niet alleen voor de bezetting binnen het stedelijke gebied van Helmond en Eindhoven, maar ook voor de back-up in de randgemeenten met vrijwillige brandweerposten. In de basis is de paraatheid van de vrijwilligers op orde, maar we zien in diverse kleine kernen voor de middellange en lange termijn problemen ontstaan in met name de dagsituatie wanneer vrijwilligers buiten hun dorp werken. Er lopen diverse trajecten (o.a. werving nieuwe leden, bezetting vanuit dagdienst) om de paraatheid te borgen in deze gebieden. D.
Vakbekwaamheid functionarissen Toelichting
Het brandweervak vraagt om specifieke kennis en hoogwaardige (technische) vaardigheden. Het vak is niet zonder gevaar, zowel voor het individu als voor de omgeving. Om een veilige en effectieve inzet te garanderen, is vakbekwaamheid -een goede opleiding en regelmatig Vakbekwaamheid
trainen en oefenen- onmisbaar.
Alle repressieve medewerkers zijn vakbekwaam voor het uitvoeren van hun basis werkzaamheden. Men is fysiek gekeurd en volgt de bijscholingen en oefenprogramma’s. In de basis zijn daarmee alle repressieve medewerkers vakbekwaam conform het aangeboden vakbekwaamheidsprogramma. Wel zien we dat het vak steeds meer vraagt van medewerkers. Nieuwe soorten incidenten door bijvoorbeeld de energietransitie (zonnepanelen, elektrische voertuigen etc.) en intensieve natuurbranden zorgen voor een druk op wat te behappen is qua kennis en vaardigheden van vrijwilligers. We doen een groot beroep op de mensen om nieuwe kennis en vaardigheden tot zich te nemen en daarnaast hun basisvaardigheden op peil te houden.
14
Jaarstukken 2022
Gerealiseerde baten en lasten Lasten en baten
Begroting 2022
Realisatie 2022
€ 19.967.956 € 4.475.798 € 8.976.037 € 68.400 -€ 1.100.534 -€ 232.349 € 32.155.308
€ 19.928.059 € 3.843.282 € 10.219.393 € 73.605 -€ 968.542 -€ 221.714 € 32.874.083
€ 39.897 € 632.516 -€ 1.243.356 -€ 5.205 -€ 131.992 -€ 10.635 -€ 718.775
Overige baten Totaal baten
-€ 502.869 -€ 502.869
-€ 630.938 -€ 630.938
€ 128.069 € 128.069
Toevoeging voorziening FLO Saldo FLO
€ 1.330.234 €0 € 1.330.234
€ 1.383.732 €0 € 1.383.732
-€ 53.498 €0 -€ 53.498
Saldo lasten en baten
€ 32.982.673
€ 33.626.877
-€ 644.204
Loonkosten Kapitaalslasten Overige lasten Onderhoudsvoorziening Overhead verrekeningen Overige verrekeningen Totaal lasten
Afwijking
In bovenstaand overzicht staan de gerealiseerde baten en lasten van het product. We lichten de lasten en baten toe in de jaarrekening (paragraaf 3.2.2).
15
Jaarstukken 2022
2.2
Programma Veiligheid
Het programma Veiligheid in de begroting van VRBZO bestaat uit de producten crisisbeheersing, GHOR en bevolkingszorg. 2.2.1
Crisisbeheersing
Crisisbeheersing organiseert de leiding en coördinatie, bij de bestrijding van complexe incidenten. Vaak zijn er meerdere hulpdiensten en (een) gemeente(n) bij betrokken. Soms gebeurt dit vanuit de GRIP-structuur (gecoördineerde regionale incidentbestrijdingsprocedure). Samen zorgen we zo snel mogelijk voor een stabiele en veilige situatie, zodat de dagelijkse gang van zaken kan worden hervat. Na het incident evalueren we om leerpunten op te halen. In de ‘normale’ situatie implementeren we de leerpunten in onze plannen (bijvoorbeeld het regionaal risicoprofiel, regionaal crisisplan en de rampbestrijdingsplannen) en worden functionarissen opgeleid en getraind. A.
Bestrijden GRIP-incidenten GRIP
2022 (2021)
Incidenten in 2022
GRIP 1
7 (2)
1.
06-jan: Incident gevaarlijke stoffen Maxima Medisch Centrum Veldhoven.
2.
26-jan: Schuurbrand in Netersel met verspreiding van deeltjes zonnepanelen.
GRIP
3.
25-apr: Brand agrarisch bedrijf in Heusden met grote rookontwikkeling en verspreiding van zonnepaneeldeeltjes en asbest.
4.
04-jun: Brand basisschool in Eindhoven.
5.
11-aug. Natuurbrand op de Groote Heide in Waalre.
6. 7.
31-aug. Grote natuurbrand in De Peel (Deurne). 04-dec: Brand appartementencomplex in Eindhoven.
GRIP 2
0 (0)
-
GRIP 3
0 (1)
-
GRIP 4
0 (1)
-
Overige bijzondere inzetten/situaties (geen GRIP) Bij de vluchtelingen- en asielcrisis heeft VRBZO is gebruik gemaakt van onderdelen van de crisisstructuur. Deze taak heeft wederom een aanzienlijk beroep gedaan op de capaciteit van VRBZO wat, net zoals tijdens de coronacrisis, van invloed was op de reguliere taakuitvoering. B.
Wettelijke planfiguren Toelichting •
Het crisisbeheersplan Luchthaven Eindhoven is geactualiseerd en vastgesteld.
•
Er is planvorming opgesteld voor cybergevolgbestrijding.
•
De rampenbestrijdingsplannen voor Edco, Imperial, Metabel, Nyrstar en Diffutherm worden geactualiseerd. Voor het bedrijf Vendrig uit Someren wordt gewerkt aan een rampenbestrijdingsplan dat in 2023 wordt
Planvorming met
netwerk-
partners
vastgesteld.
•
Op basis van de input van een Brabant-brede crisisoefening over drinkwater start de actualisatie van het coördinatieplan Drinkwater.
16
Jaarstukken 2022
C.
Vakbekwame crisisfunctionarissen Toelichting In 2022 is op het jaarlijkse oefenplan conform planning uitgevoerd. In dit eerste jaar na coronabeperkingen is met name de focus gelegd op fysieke oefeningen en de onderlinge relatie: wie is wie wanneer je elkaar tegen komt bij een crisis. Een bestuurlijke oefening vond Brabant-breed plaats over uitval drinkwater en daarnaast was er
Vakbekwaam-
een bestuurlijke oefening over het thema cyberterrorisme.
heid
Gerealiseerde baten en lasten
Lasten en baten
Begroting 2022
Realisatie 2022
Loonkosten Kapitaalslasten Overige lasten Overhead verrekeningen Overige verrekeningen
€ 1.024.786 € 41.895 € 539.760 -€ 101.161 €0
€ 1.032.831 € 42.096 € 628.102 -€ 123.087 € 14.571
-€ 8.045 -€ 201 -€ 88.341 € 21.926 -€ 14.571
Totaal lasten
€ 1.505.280
€ 1.594.512
-€ 89.232
Overige baten
-€ 32.000
-€ 32.484
€ 484
Totaal baten
-€ 32.000
-€ 32.484
€ 484
€ 1.473.280
€ 1.562.027
-€ 88.747
Saldo lasten en baten
Afwijking
In bovenstaand overzicht staan de gerealiseerde baten en lasten van het product. We lichten de lasten en baten toe in de jaarrekening (paragraaf 3.2.3).
2.2.2 GHOR en Bevolkingszorg GHOR en Bevolkingszorg hebben tijdens een crisis een coördinerende functie. Zij faciliteren de samenwerking tussen zorginstellingen (GHOR), gemeenten en maatschappij (Bevolkingszorg) bij grootschalige incidenten. Voor GHOR en Bevolkingszorg begon 2022 met coördinerende taken tijdens de coronacrisis, zodat maatregelen op eenzelfde wijze in de regio werden geïnterpreteerd. In het voorjaar kwamen daar werkzaamheden bij voor eerste opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Samen met de gemeente Eindhoven en de GGD is de eerste opvang van de vluchtelingen ingericht en zijn zaken als medische screening en huisartsenzorg geborgd. Het team Bevolkingszorg is tijdelijk uitgebreid met makelaars, tolken en een projectleider om de opvang van Oekraïense vluchtelingen te regisseren. De makelaars zoeken met ons naar geschikte locaties om de vluchtelingen uit Oekraïne voor langere tijd te huisvesten. Richting de zomer de crisisnoodopvang asielzoekers, waarbij vooral de GHOR ondersteunde in de borging van medische noodzorg voor de mensen vanuit hun netwerk met acute zorgpartners.
17
Jaarstukken 2022
A.
Beleid- en planvorming Toelichting
GHOR: •
In het najaar is alle relevante planvorming geactualiseerd. De actualisatie is met alle betrokken partners afgestemd.
Planvorming met netwerk-
Bevolkingszorg: •
Afgelopen jaar is zijn de belangrijkste voorwaarden voor de inrichting voor een crisiscommunicatiekanaal vastgesteld. Het crisiscommunicatiekanaal wordt zowel ingezet voor
partners
incident- als crisiscommunicatie, zodat informatie over een incident, ramp of crisis, juist, tijdig en begrijpelijk verspreid kan worden richting inwoners, bezoekers en media. Daarnaast zetten we het kanaal in voor risicocommunicatie om inwoners te informeren over de risico’s in de regio en het bieden van handelingsperspectief. In 2023 wordt het kanaal verder ontwikkeld en geïmplementeerd.
B.
Vakbekwame crisisfunctionarissen Toelichting
GHOR: •
In 2022 was er veel verloop geweest onder crisisfunctionarissen. Eind van het jaar was de poule met crisisfunctionarissen weer op sterkte maar we moeten komende jaren investeren in ervaringsverdikking.
Vakbekwaamheid
•
Alle functionarissen ondergaan een assessment. Zo heeft een deel van de groep een profcheck ondergaan.
Bevolkingszorg: •
In 2022 vonden diverse fysieke oefeningen plaats om de vakbekwaamheid op peil te brengen na enkele jaren zonder grote oefeningen gedurende de coronacrisis. In 2022 investeerden we extra in het opleiden en bijscholen van de omgevingsanalisten.
•
De functionarissen van de processen ‘Crisiscommunicatie’ volgden een aanvullende training waarnemen en beoordelen. Het doel van deze training was het effectief feedback geven in crisissituaties.
18
Jaarstukken 2022
Gerealiseerde baten en lasten
GHOR
Lasten en baten
Begroting 2022
Realisatie 2022
€ 938.420 € 1.726 € 208.492 -€ 118.412 € 1.030.226
€ 827.533 € 1.689 € 183.246 -€ 123.909 € 888.559
€ 110.887 € 37 € 25.246 € 5.497 € 141.667
€0 €0
-€ 49.828 -€ 49.828
€ 49.828 € 49.828
€ 1.030.226
€ 838.731
€ 191.495
Begroting 2022
Realisatie 2022
Loonkosten Kapitaalslasten Overige lasten Totaal lasten
€ 279.110 € 6.019 € 178.001 € 463.130
€ 1.170.689 € 5.880 € 1.607.521 € 2.784.090
-€ 891.579 € 139 -€ 1.429.520 -€ 2.320.960
Overige baten Totaal baten
€0 €0
-€ 2.132.020 -€ 2.132.020
€ 2.132.020 € 2.132.020
€ 463.130
€ 652.071
-€ 188.941
Loonkosten Kapitaalslasten Overige lasten Overhead verrekeningen Totaal lasten Overige baten Totaal baten Saldo lasten en baten
Afwijking
Bevolkingszorg
Lasten en baten
Saldo lasten en baten
Afwijking
In bovenstaand overzicht staan de gerealiseerde baten en lasten van de producten GHOR en Bevolkingszorg. We lichten de lasten en baten toe in de jaarrekening (paragraaf 3.2.4 en 3.2.5).
19
Jaarstukken 2022
2.3
Programma Ondersteuning organisatie (OO)
Bedrijfsvoering ondersteunt de organisatie op het gebied van financiën, informatie & automatisering, HRM, communicatie en in de communicatie met het bestuur. Een uitgebreide financiële toelichting is opgenomen in de jaarrekening. A.
Ziekteverzuim Realisatie 2022
Realisatie 2021
Benchmark 2022
Percentage ziekteverzuim
Percentage ziekteverzuim
Percentage ziekteverzuim 'Overheid
VRBZO: 6,0%
VRBZO: 4,2%
& Openbaar Bestuur': 6,1% (bron: CBS, cijfers 2022)
Ziekteverzuim
Ten opzichte van vorige jaren was het ziekteverzuim met 6,0% verzuim relatief hoog. Daarbij valt op de het verzuim bij incidentbestrijding fors lager is dan het organisatiegemiddelde (ongeveer 4,5% tegenover 6,0%). Het hoogste verzuim is zichtbaar bij de afdelingen in het domein van crisisbeheersing (programma Veiligheid) en bedrijfsvoering (ondersteuning organisatie). De helft van het verzuim heeft een niet-fysieke oorzaak. Gerealiseerde baten en lasten Lasten en baten Loonkosten Kapitaalslasten Overige lasten Overhead verrekeningen Overige verrekeningen Totaal lasten Overige baten Totaal baten Saldo lasten en baten
Begroting 2022
Realisatie 2022
Afwijking
€ 4.958.771 € 421.230 € 2.515.043 € 1.837.034 €0 € 9.732.078
€ 5.464.245 € 289.133 € 2.558.784 € 1.718.327 -€ 1.407 € 10.029.082
-€ 505.474 € 132.097 -€ 43.741 € 118.707 € 1.407 -€ 297.004
-€ 40.000 -€ 40.000
-€ 410.875 -€ 410.875
€ 370.875 € 370.875
€ 9.692.078
€ 9.618.207
€ 73.871
In bovenstaand overzicht staan de gerealiseerde baten en lasten. We lichten de lasten en baten toe in de jaarrekening (paragraaf 3.2.9).
20
Jaarstukken 2022
3. Realisatie visie 2025 In de visie staat de meerjarige beleidskoers van de organisatie. In 2021 stelde het Algemeen Bestuur de visie vast voor de periode tot 2025. Gekoppeld aan de visie stellen we ieder jaar een uitvoeringsagenda op voor het volgende jaar. Hierin laten we zien wat we dat jaar gaan doen. We bieden de uitvoeringsagenda ieder jaar aan het bestuur aan.
3.1
Wat wilden we bereiken in 2022?
In de uitvoeringsagenda laten we per thema zien, wat we wilden bereiken in 2022: A.
Samen voor veilig;
B.
Werken aan een weerbare samenleving;
C.
Toekomstgerichte organisatie.
A.
Samen voor veilig
21
Jaarstukken 2022
B.
Werken aan een weerbare samenleving
C.
Toekomstgerichte organisatie
22
Jaarstukken 2022
3.2
Resultaten uitvoeringagenda 2022
A.
Samen voor veilig
1. Crisismanagement is een vak
2. Investeren in netwerkmanagement
3. Bijdragen aan een gezonde,
Crisisplan 2.0
Versterken
Voor de coronacrisis zijn de eerste contouren van het
samenwerking ketens
partners
regionaal crisisplan (RCP) gemaakt. Door de crises van
-
GHOR en GGD hebben gezamenlijk alle
De Omgevingswet zou 1 januari 2
crisispreparatieprocessen doorlopen en
treden.
zijn
duurzame leefomgeving
afgelopen jaren heeft verdere uitwerking van het plan een tijd stilgelegen. In 2022 is dit weer opgepakt. Het actualiseren van
het
RCP
is
onderdeel
van
een
programma
netwerken:
dit
proces
nu
implementeren. Tweede
'doorontwikkeling crisisorganisatie' waarin samen met VRBN wordt opgetrokken. De bedoeling was om eind 2022 het crisisplan in concept af te hebben om het vervolgens begin
Integraal samenwerken met g
Eind
aan
het
geworden
resultaat
de
november
2022
Omgevingswet
dat
uitgesteld. In principe is VRBZO
opgeleverd wordt in dit kader is het
voorbereidingen zijn samenwerk
zorgrisicoprofiel.
ingericht.
Door verloop en andere prioriteiten was er
De uitbreiding van het integrale
brengen. We merkten echter dat we meer tijd nodig hadden
in
de
leefomgeving met een geneesku
om tot een goed en gedragen plan te komen. Daarnaast is
netwerkstrategie
woningbouw-
niet gereed in 2022 en wordt in 2
het huidige crisisplan door het bestuur verlengd tot eind 2023,
coöperaties
we hebben deze tijd daarom ook kunnen nemen.
vergroten
2023 het crisisplan in het bestuurlijk vaststellingstraject te
-
en
2022
geen
capaciteit met
om goed
om
brandveiligheid
te
Implementatie van de ICT-appl
op
Dit
basis goed verlopen. In 2023 vin
te
zetten.
onderwerp staat in de uitvoeringsagenda
en afronding plaats.
van 2023. Optimaliseren kolom Bevolkingszorg
Branding VRBZO
We werken aan een voorstel over governance en de rol van de
coördinerend
gemeentesecretaris.
Hoewel
-
de
inspiratiesessies
Oekraïnecrisis voor vertraging zorgde, is het proces van
aan het einde van het jaar een plan van
op het nieuwe crisisplan en kiezen we voor tijdelijke
aanpak op. Onderdeel hiervan is in ieder
oplossingen, die aansluiten bij dit crisisplan. Het nieuwe
geval een vervolgonderzoek en verdere
eisenpakket voor de kwaliteit van bevolkingszorg sluit mooi bij
de
conceptcontourennota
Brandweerzorg
uitwerking begin 2023.
en
Crisisbeheersing. De ingezette lijn van optimalisatie is hierin ook terug te vinden.
over
arbeidsmarktcommunicatie. Dit leverde
crisiscommunicatie bijna klaar. Daar waar kan sluiten we aan
aan
We startten een onderzoek en hielden
-
VRBZO
wil
zich
onderscheiden
als
kennisdeler, door partners te verbinden tijdens kennissessies. Dit is tot nu toe niet opgepakt
door
capaciteitstekort
bij
risicocommunicatie. Implementeren positie DPG in veiligheidsregio
Veiligheid innovatieplatform Brabant (VIB)
In 2022 is de governance en aansturingsstructuur in
Door prioriteit en (werk)druk op andere
afstemming tussen VRBZO en directeur publieke gezondheid
dossiers is de voortgang op dit onderdeel
(DPG) geborgd in de veiligheidsregio. De aansturing van de
beperkt. Gelet op deze werkdruk verwachten
GHOR gebeurt in de geneeskundige kolom door de DPG.
we niet dat we 2022 en 2023 capaciteit hebben om hier goed mee aan de slag te gaan.
23
Jaarstukken 2022
B.
Werken aan een weerbare samenleving
4. Veiligheidsbewustzijn vergroten en zelfredzaamheid bevorderen
5. Risico- en crisiscommunicatie
6. Focus op verminderd zelfredzamen
Risicocommunicatie- en/of beïnvloedingsstrategie opstellen om zelf- en
Business case crisiscommunicatiekanaal
Dit speerpunt heeft geen eigen resultaten in 2022. De
samenredzaamheid te bevorderen
De business case is eind 2022 afgerond en we gaan over tot
resultaten
In 2021 zijn op basis van de inwoners behoefte en de risicoprioriteit vanuit het
aanbesteding en implementatie van een breed inzetbaar incident-
samenredzaamheid, waarbij nadrukkelijk aandacht is voor
regionaal risico profiel 5 risico's geselecteerd waar we ons de komende
en crisiscommunicatiekanaal dat kernboodschappen bij crises op
verminderd zelfredzamen.
beleidsperiode op gaan richten. Dat zijn: cybersecurity en cyberdreigingen,
een effectieve manier bij inwoners in de regio moet krijgen.
onder
speerpunt
4
hebben
natuurbranden, storm en windhozen, verstoring telecommunicatie en ICT en extreem geweld en terrorisme.
We startten eind 2021 met het opstellen van een beïnvloedingsstrategie om zelfen samenredzaamheid te bevorderen. De strategieën moeten de samenleving weerbaarder maken. Voor rampen of crisis in het algemeen en specifiek voor de
risico’s
op
natuurbrand,
storm
en
windhozen,
cybersecurity
en
cyberdreigingen, extreem geweld en terrorisme, uitval telecom en ICT. Wie de afzender is van de boodschap, is belangrijk om het doel van de toekomstige campagne te kunnen halen. We stemmen met de gemeenten af hoe we hiermee om moeten gaan. De capaciteit van de medewerker die we voor dit onderwerp inzetten, is begin dit jaar verplaatst naar de crisisnoodopvang voor Oekraïne. Door de krappe arbeidsmarkt lukte het niet om een geschikte vervanger te vinden. We bekijken nu in hoeverre we dit in 2023 oppakken.
24
focus
op
Jaarstukken 2022
C.
Toekomstgerichte organisatie
7. Zicht op risico’s
8. Versterken gebruik intelligence en
9. Adaptief, innovatief en lerend vermogen
analyse
vergroten
Doorontwikkelen en informatiegestuurd
Ontwikkelen
knooppunt (VIK)
werken
leiderschap en samenwerking
Elke maandag briefen we functionarissen van
Voor de response op een cyberincident dat
dienst in de regionale crisisorganisatie over het
VRBZO treft is een cyber respons team en
operationele
bijbehorende werkwijze ontwikkeld.
Verder
ontwikkelen
Veiligheidsinformatie
risicobeeld.
Dit
veiligheidsbeeld
blijven we ook ontwikkelen, zowel de inhoud als doelgroepen.
Er is een leer instrument voor medewerkers opgesteld gericht op de ontwikkeling van data-analyse.
Aandacht
menselijk
voor
(persoonlijk) leiderschap
kapitaal
(HRD),
Versterken integraliteit brandweerzorg Doel is het versterken van Brandweerzorg in zijn
ontwikkeling is
10. Toekomstgerichte incidentenbestrijding
een
van
geheel. Dat bereiken we door onze collega’s het besef
belangrijk
bij te brengen dat integraal werken bijdraagt aan betere,
speerpunt. Door verloop en hoog verzuim heeft de
effectievere
afdeling HRM onvoldoende capaciteit om de
blauwdruk voor het integraal werken hebben we een
en
efficiëntere
brandweerzorg.
Als
gewenste ontwikkelingen op het gebied van
procesmodel Brandweerzorg ontwikkeld. Dat model
strategische personeelsplanning en HRD goed
laat zien uit welke onderdelen Brandweerzorg bestaat
vorm te geven. Gelet op deze uitdagingen lag bij
en hoe de relaties zijn tussen die onderdelen. Hierbij
HRM nu de prioriteit op het uitvoeren van primaire
ontstaat beter wederzijds begrip en samenhang.
basistaken. Evaluatie
pilot
data
gestuurde
inzet
van
brandveilig leven producten We
hebben,
met
data, kaartlagen
behulp
van
beschikbare
voor
Brandveilig Leven
Zorgen voor betrouwbare informatie;
Sturen en monitoren op verbeteren kwaliteit
Actualiseren beleidsbasis incidentbestrijding
altijd en overal
dienstverlening
We hebben inzichtelijk gemaakt voor welke onderdelen
Bewustwording en leren van patronen zijn een
van brandweerzorg vastgesteld beleid nodig is en in
belangrijk onderdeel van kwaliteitsverbetering. We
hoeverre dat ook is gebeurd. Afhankelijk van de definitie
maken daarin nog niet altijd de stappen die we
van'beleid' staan er geen zaken open danwel komt dat
Hiermee
bedoelen
implementatie
van
we
vooral de
de
baseline
ontwikkeld. Daarmee kunnen we nagaan waar in
informatiebeveiliging overheid (BIO). We
een gemeente we het beste een bepaalde
lopen op schema bij het borgen van de data-
interventie,
integriteit en we maken de risico’s op het
hoopten. Dit is en blijft (ook in 2023) een belangrijk
vanzelf terug bij de komende ontwikkelingen. Er zijn dus
gebied van informatievoorziening inzichtelijk.
aspect bij de uitvoering van onze werkzaamheden.
geen vreemde zaken opgevallen. Wel is het zo dat het
product
of
campagne kunnen
toepassen. Voor de pilotgemeenten maakten we een concept-maatwerkadvies. Dit concept wordt
terugvinden van de diepgang en de wijze van de
komende maanden verder verfijnd.
vaststelling, erg lastig is. Daarom zijn we gestart om te komen tot het maken van een visualisatie van de beleidsvaststelling. Deze visualisatie moet laten zien wat we als brandweer doen en welk beleid daar onder ligt. In 2022 hebben we gewerkt aan een eerste concept. Dat wordt begin 2023 verder opgepakt.
25
Jaarstukken 2022
Bouwen aan een veiligheidsradar
Ontwikkelen duurzaamheid organisatie
In 2022 hebben we diverse activiteiten uitgevoerd
-
Er is ambtelijk een ambitie voor Natuurbrandbeheersing
om ons zicht op risico's te vergroten. Zo hebben we
ontwikkeling is de wijze hoe we onze
opgesteld die leidt tot een integrale benadering van
een
huisvesting komende jaren vormgeven. In
natuurbrandbeheersing in nauwe samenwerking met de
al
2023 gaan we verder met het maken van een
netwerkpartners.
deels geïmplementeerd in een tijdelijke vorm. Deze
strategisch huisvestingsplan. Duurzaamheid
inventarisatie
werkwijze bestaat uit twee delen:
is hierbij een belangrijk aspect.
opnieuw vastgesteld door de gebiedscommissies. Door
(IGV)'
informatiegestuurde
ontwikkeld
en
veiligheid
tegelijkertijd
1) monitoring & signalering en 2) planningsstaf in
-
belangrijk
onderdeel
van
Uitvoeren plan natuurbrandbestrijding deze
'werkwijze
Een
Er
zijn
twee
Natuurbranden)
RIN’s
(Risico-
geactualiseerd
en
In het traject van arbeidsmarktcommunicatie
personeelsverloop (bij zowel bij VRBZO als bij de
de dreigingsfase. Monitoring & signalering wordt
onderzoeken we wat VRBZO tot een goede
gemeenten) worden de overige RIN's later opgepakt.
uitgevoerd door een piketgroep medewerkers. De
werkgever maakt. Dit moet helpen om
Daarnaast is er op verzoek van gemeenten voor twee
planningsstaf is een multidisciplinair team dat in de
(nieuwe) medewerkers te vinden en behouden
‘nieuwe’ natuurgebieden een opstart gemaakt met de
dreigingsfase bij elkaar komt om proactief te
(‘binden & boeien’). Dit onderzoek is in dit
RIN-systematiek. Actualisatie van een RIN wordt
acteren op een dreiging die gesignaleerd is. Denk
najaar gestart.
gezien als een continu proces en zal als zodanig
hierbij aan het uitbreken van de oorlog in de
Door prioriteit en (werk)druk op andere dossiers is
worden geborgd in onze werkprocessen.
Oekraïne; hierbij was het niet nodig om direct op te
de voortgang op andere onderdelen beperkt.
Voor
de
handcrew
zuid
Nederland
zijn
de
schalen in de crisisstructuur van de veiligheidsregio
voorbereidingen in volle gang. Opleiding van personeel
('GRIP') maar was het wel zinvol om deze dreiging
en verwerving middelen zijn gestart. Voor het
multidisciplinair te beschouwen om te beoordelen
repressieve
wat de effecten op regionaal niveau zouden zijn en
bijscholingsmodule beschikbaar en opgenomen in het
welke voorbereiding hierop mogelijk en wenselijk
vakbekwaamheidsprogramma.
brandweerpersoneel
was. Een ander concreet product dat in 2022 is opgeleverd is de 'dreigingsanalyse', een tool waarmee we op een gestructureerde manier een analyse van dreigingen kunnen maken.
26
is
een
Jaarstukken 2022
4. Verplichte paragrafen Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) schrijft voor dat een aantal paragrafen verplicht onderdeel uitmaakt van het jaarverslag. Deze verplichte paragrafen staan in dit hoofdstuk. De paragrafen Lokale heffingen en Grondbeleid gelden niet voor onze organisatie en laten we daarom weg.
4.1
Risicomanagement en weerstandsvermogen
In de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ worden de risico’s in beeld gebracht en gerelateerd aan de weerstandscapaciteit. Het gaat bij risico’s om gebeurtenissen die zich mogelijk kunnen voordoen en die het realiseren van de doelstelling(en) van de organisatie kunnen verstoren. De belangrijkste beleidsuitgangspunten voor VRBZO op gebied van risicomanagement zijn: •
Risico’s in een cyclisch proces inventariseren, beoordelen en monitoren via een continuïteitsplan;
•
De instelling van een weerstandsvermogen heeft als doel om een stabiele (trendmatige) ontwikkeling van de gemeenschappelijke bijdrage te waarborgen.
•
Streven naar een ratio weerstandsvermogen van 1 of hoger. De hoogte van de algemene reserve is vastgesteld op € 2,0 miljoen. De algemene reserve dient als primair weerstandsvermogen.
4.1.1
Risico-inventarisatie
Het risico-overzicht in het continuïteitsplan gaat uit de factoren kans en impact. Met kans bedoelen we welke mate van waarschijnlijkheid er bestaat dat een risico zich manifesteert. Bij ieder risico schatten we in hoe waarschijnlijk het is dat dit risico zich in de nabije toekomst zal voordoen. Met impact bedoelen we de negatieve financiële invloed die een risico mogelijk heeft op de continuïteit van de dienstverlening: wat zijn de geschatte kosten? Door het bepalen van kans en (financiële) impact vindt een inschatting van risico’s plaats. Om het benodigd weerstandsvermogen te berekenen vermenigvuldigen we de geschatte impact met een percentage volgens onderstaande tabel. Kans Zeer waarschijnlijk Waarschijnlijk Reëel (50/50) Onwaarschijnlijk Zeer onwaarschijnlijk
90% 70% 50% 30% 10%
Over het algemeen zien we door toenemende druk van wet- en regelgeving en risico’s in de bedrijfsvoering (bijvoorbeeld informatieveiligheid) dat de mate van risico is toegenomen. In onderstaand schema staan de belangrijkste risico’s inclusief de risico-inschatting kans en impact. De belangrijkste items (grootste kans en/of impact) lichten we vervolgens toe. Tijdens de reguliere planning en control gesprekken worden de risico’s besproken en bijgesteld. De risico’s, en eventueel genomen beheersmaatregelen om de impact te dempen, worden gemonitord en periodiek gewogen door het managementteam.
27
Jaarstukken 2022
Kans
Impact
Bedrag tbv weerstandsvermogen
Reëel (50/50)
pm
pm
Waarschijnlijk Reëel (50/50) Waarschijnlijk Zeer onwaarschijnlijk Onwaarschijnlijk
€ € €
Waarschijnlijk
€
500.000
€
350.000
i
Zeer waarschijnlijk Zeer waarschijnlijk
€ pm
500.000
€ pm
450.000
s
Reëel (50/50)
€
500.000
€
250.000
i
Zeer onwaarschijnlijk Reëel Zeer waarschijnlijk Waarschijnlijk Onwaarschijnlijk Reëel (50/50)
€
500.000
€
50.000
s
€ € € pm €
300.000 100.000 75.000
150.000 90.000 52.500
200.000
€ € € pm €
100.000
s s i i s
Reëel (50/50)
€
250.000
€
125.000
i
Risico-inventarisatie
6
A. Brandweerzorg Wijzigingen in beleid FLO-regeling beroepsbrandweer Loonkosten irt vrijwilligers en WNRA 2e loopbaanbeleid Vakbekwaamheid Aansprakelijkheid brand Hapert boven verzekerd bedrag Omgevingswet
1
B. Veiligheid Kosten grootschalige crisis of incident
1 2 3 4 5
C. Ondersteuning organisatie (bedrijfsvoering) Huisvesting onderhoud Huisvesting duurzaamheid Informatieveiligheid (cybersecurity) i.v.m. data3 en/of beveiligingslek Investering in informatieveiligheid 4 (middelen/mensen ICT) 5 Inflatie energiekosten (gas, elektra, brandstof) 6 Wet open overheid 7 Eigen risicodrager WW 9 Bedrijfscontinuït bij calamiteit 10 Stijgende rentekosten voor leningen Kosten die voortvloeien t.b.v. bedrijfskritische continuïteit (bijvoorbeeld kostbare opleidingen of inhuur op 11 gebied van brand- en omgevingsveiligheid, business intelligence, HRM, ICT, kosten juridische ondersteuning etc.); 1 2
TOTAAL
i/s
500.000 750.000 550.000
€ € €
350.000 375.000 385.000
s i s
€ 22.000.000
€
2.200.000
i
pm
pm
s
€ 4.917.500
Loonkosten irt vrijwilligers en WNRA De afgelopen jaren hebben we veel verloop van vrijwilligers gehad. Dat leidde tot een hogere instroom van nieuwe vrijwilligers. Dat betekende voor ons hogere kosten, onder andere bij vakbekwaamheid om de mensen op te leiden. De landelijke trend is dat deze ontwikkeling zich doorzet en zelfs erger wordt. De periode dat een brandweervrijwilliger actief is, daalt. We moeten sneller nieuwe vrijwilligers zoeken, om paraat te kunnen blijven. Wij zien in onze regio een afvlakking van de uitstroom. Het is onzeker hoe dit zich in de toekomst ontwikkelt. We proberen actief onze vrijwilligers te boeien en aan ons te binden, onder andere met hulp van de posthoofden.
28
Jaarstukken 2022
2e loopbaanbeleid beroepsbrandweer Medewerkers die vanaf 2006 in dienst kwamen bij de beroepsbrandweer, werken in principe maximaal 20 jaar in een repressieve functie. De eerste medewerkers begonnen daarom in 2021 met de voorbereidingen voor hun 2 e loopbaan. De kosten voor deze medewerkers zijn nog beperkt. We deden toezeggingen, die vooral waardevol waren voor de medewerker. Bijvoorbeeld de mogelijkheid om een jaar parttime te werken of een terugkeergarantie voor een jaar. Oplossingen, waardoor een medewerker relatief veilig een eigen bedrijf kan starten of ergens anders ervaring op kan doen. Maar ze kostten de organisatie weinig. We verwachten wel extra kosten te moeten maken, maar we hebben nog geen uitgebreide ervaringscijfers om die te onderbouwen. We zien andere regio’s bedragen opnemen in hun begroting tot €70.000 per medewerker of een bedrag van €750.000 reserveren. Als we kijken naar de cijfers van nu, denken we dat dit voor VRBZO nog niet nodig is. We bekijken dit periodiek en stellen ons beleid bij als er aanleiding voor is. We dachten dat de daling van de FLO-kosten groter zou zijn dan de kosten voor het 2e loopbaanbeleid. Zodat de kosten van het nieuwe beleid, die van het oude beleid konden vervangen. Inmiddels weten we dat de FLO-kosten nog tot ten minste 2028 op het huidige niveau blijven. In elk geval tot dat jaar stijgen de kosten per saldo.
Op verzoek van de sector en sociale partners doet de Universiteit van Maastricht onderzoek naar de regeling en naar mogelijkheden om de regeling aan te passen. Het onderzoek startte in 2022 en duurt 4 jaar. Tijdens het onderzoek moeten de medewerkers wel een plan voor een 2 e loopbaan maken, maar ze hoeven de organisatie nog niet te verlaten. Vakbekwaamheid Veel verloop van brandweerpersoneel en omgaan met nieuwe technieken zorgen voor druk op het opleidingsbudget. Denk bij nieuwe technieken aan (nieuwe) specifieke vaardigheden om natuurbranden te bestrijden en bestrijden van incidenten waarbij oude technieken niet voldoen (bijvoorbeeld hulpverlening bij elektrische auto’s, brand in installaties voor zonnepanelen, etc.). Maar ook omgaan met wetgeving die verandert, zoals de Omgevingswet, vraagt om opleiding en training van medewerkers die adviseren over (brand)veiligheid. We dachten dat de daling van de FLO-kosten groter zou zijn dan de kosten voor het 2e loopbaanbeleid. Zodat de kosten van het nieuwe beleid, die van het oude beleid konden vervangen. Inmiddels weten we dat de FLO-kosten nog tot ten minste 2028 op het huidige niveau blijven. In elk geval tot dat jaar stijgen de kosten per saldo. Op verzoek van de sector en sociale partners doet de Universiteit van Maastricht onderzoek naar de regeling en naar mogelijkheden om de regeling aan te passen.
Het onderzoek startte in 2022 en duurt 4 jaar. Tijdens het onderzoek moeten de medewerkers wel een plan voor een 2e loopbaan maken, maar ze hoeven de organisatie nog niet te verlaten. Aansprakelijkheid brand Hapert boven verzekerd bedrag De brandweer is door de verzekeraar van een afgebrand bedrijfsgebouw in Hapert aansprakelijk gesteld voor de geleden schade. Het incident vond in 2020 plaats. De rechtszaak over deze casus bevind zich nog in het eerste onderzoek stadium. VRBZO is verzekerd voor materiele schade tot een bedrag van € 5 miljoen. De totale claim bedraagt ongeveer € 27 miljoen. Huisvesting en onderhoud kazernes VRBZO huurt de kazernes van de gemeenten in de regio. Met gemeenten maakten we afspraken over onderhoud. Het onderhoudsniveau van de kazernes op het juiste niveau krijgen en houden is al een grote uitdaging. Daarnaast moeten de kazernes voldoen aan de eisen voor arbeidsveiligheid. Eerste schattingen voor 2027 en daarna, laten een tekort zien. Ook moeten we de kazernes meer duurzaam maken, om te voldoen aan 29
Jaarstukken 2022
de normen voor duurzaamheid van overheidsgebouwen. We hebben nog geen beeld van de kosten hiervan. Daar moeten we afspraken over maken met de gemeenten, als eigenaren van de kazernes. Omdat we op lange termijn een tekort verwachten voor het onderhoud van de kazernes, zien we eventuele tussentijdse voordelen als incidenteel. Informatiebeveiliging (cybersecurity) De afgelopen jaren stegen de risico’s en kosten bij een data- of beveiligingslek flink. De kosten bestaan bijvoorbeeld uit boetes en herstel na een lek of uit kosten voor de uitval en herstart van de operatie. Dit zijn vooral incidentele kosten. Naast deze risico’s zien we rondom informatiebeveiliging een sterke stijging van de structurele kosten op ons afkomen. De minister besluit binnenkort of en vanaf wanneer veiligheidsregio’s tot de vitale infrastructuur gaan behoren. Onze informatieveiligheid moet dan een hoger volwassenheidsniveau hebben. Het niveau van volwassenheid geeft aan hoe veilig informatie is, waarbij 0 het laagste en 5 het hoogste niveau is. Op dit moment scoren wij meestal niveau 2. Wanneer we horen tot de vitale infrastructuur, moeten alle onderdelen van onze organisatie volwassenheidsniveau 4 hebben. We verwachten dat de financiële gevolgen tussen de € 0,1 miljoen en € 0,5 miljoen liggen. Dat zou betekenen dat ook de structurele kosten stijgen.
Maar dat is nog onzeker, want het niveau van informatiebeveiliging is nog onderwerp van landelijke discussie. We weten ook nog niet of we dit samen met andere veiligheidsregio’s kunnen organiseren. En of het Rijk hieraan extra zal bijdragen. Naast de onderwerpen die we hierboven noemen, gaat ook de Wet open overheid in combinatie met het besluit digitale toegankelijkheid tot structurele meerkosten leiden. We berekenen nog hoeveel meerkosten. Gemeenschappelijke regelingen krijgen hier niet zelf een extra bijdrage voor van het Rijk. Deze kosten zijn onderdeel van de vergoeding die gemeenten extra ontvangen vanuit het gemeentefonds. Energieprijzen Sinds de herfst van 2021 stijgen de energieprijzen hard. Als deze prijzen (of een deel daarvan) blijven stijgen, heeft dat gevolgen voor onze begroting. We hebben in totaal €800.000 begroot voor energie, waarvan €500.000 voor gas en stroom. Onze prijzen staan vast tot en met eind 2023. Begin 2023 daalden de energieprijzen weer, maar het is onzeker hoe dit zich ontwikkelt. Ook houden we er rekening mee, dat we vanaf 2024 geen langlopend energiecontract met vaste prijzen meer kunnen afsluiten. Dan krijgen we meer wisselde prijzen. We blijven de prijsontwikkeling van energie daarom volgen. Loonkosten vrijwilligers De Wet normalisering rechtpositie ambtenaren (WNRA) is uitgesteld voor medewerkers van veiligheidsregio’s.