Programmabegroting 2025-2028 geamendeerd signed rvd

Programmabegroting

ValidSigned door R. van Dijk op 14-11-2024

2025-2028

Inhoudsopgave Voorwoord 1. Algemeen 1.1 Begroting in één oogopslag 1.2 Stapsgewijs naar het begrotingssaldo 1.3 Uitvoeringsagenda 1.4 Beleidsdoelstellingen 1.5 Nieuw beleid 1.6 Kerngegevens 1.7 Kaders voor gezond financieel beleid 2. Beleidsbegroting 2.1 Algemeen 2.2 Programma’s 2.2.1 Programma 1: Bestuur en Dienstverlening 2.2.2 Programma 2: Veiligheid 2.2.3 Programma 3: Verkeer en Parkeren 2.2.4 Programma 4: Economie 2.2.5 Programma 5: Onderwijs 2.2.6 Programma 6: Sport en Cultuur 2.2.7 Programma 7: Sociaal Domein en Volksgezondheid 2.2.8 Programma 8: Duurzaamheid en Leefomgeving 2.2.9 Programma 9: Wonen en Ruimte 2.3 Paragrafen 2.3.1 Lokale heffingen 2.3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.3.3 Onderhoud kapitaalgoederen 2.3.4 Financiering 2.3.5 Bedrijfsvoering 2.3.6 Verbonden partijen 2.3.7 Grondbeleid 2.3.8 Openbaarheidsparagraaf Wet Open Overheid 3.

Financiële begroting 3.1 Inleiding 3.2 Uitgangspunten 3.3 Totaaloverzicht lasten en baten per programma 3.4 Structureel en reëel evenwicht 3.5 Geprognosticeerde balans 3.6 Ontwikkeling EMU-saldo 3.7 Stand en verloop van reserves en voorzieningen 3.8 Overzicht incidentele en structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves 3.9 Overzicht overhead 3.10 Investeringen 3.11 Overzicht taakvelden 3.12 Overzicht incidentele baten en lasten 3.13 Overzicht van salarissen en sociale lasten 3.14 Overzicht algemene dekkingsmiddelen 3.15 Begroting grondbedrijf Bijlagen Bijlage 1 Voorgesteld autonoom beleid perspectiefnota 2025-2028 Bijlage 2 Voorgesteld nieuw beleid perspectiefnota 2025-2028 Bijlage 3 Voorgestelde maatregelen perspectiefnota 2025-2028 Bijlage 4 Plan van aanpak bezuiniging subsidies Bijlage 5 Amendement 3.a.1 Bijlage 6 Amendement 3.a.5 Bijlage 7 Amendement 3.a.7 Lijst van afkortingen

Programmabegroting 2025-2028

1

2 3 3 4 9 10 13 15 17 19 19 21 21 27 30 34 40 44 50 56 63 69 69 86 93 98 105 113 121 124 126 126 126 127 128 129 134 137 155 159 160 164 167 170 171 172 176 176 179 181 188 190 196 198 200

Gemeente Noordwijk

Voorwoord Voor u ligt de Programmabegroting 2025-2028 van de gemeente Noordwijk. De programmabegroting geeft de beleidsmatige en budgettaire kaders voor het komende jaar en een vooruitblik naar de drie daaropvolgende jaren. Het beleid is uitgewerkt in programma’s en paragrafen voor de komende vier jaar. De basis voor de budgettaire kaders wordt gevormd door de meerjarige productenraming. In de Programmabegroting 2025-2028 laat voor meerdere jaren positieve saldi zien. Alleen het ‘ravijnjaar’ 2026 laat een negatief saldo zien. De basis voor deze programmabegroting zijn de Uitvoeringsagenda, de Programmabegroting 2024-2027 en de niet vastgestelde Perspectiefnota 2025-2028. De financiële uitgangspunten van de Perspectiefnota 2025-2028 vormen de basis voor deze programmabegroting. Het autonoom beleid, de afgewogen keuzes binnen het nieuw beleid en de te nemen maatregelen vanuit de perspectiefnota zijn verwerkt binnen dit financieel meerjarenbeeld. Leeswijzer In hoofdstuk 1 komt het algemene deel van de begroting aan de orde. Er wordt begonnen met de ‘Begroting in één oogopslag’. Hierin is direct het financiële plaatje voor 2025 inzichtelijk. Vervolgens wordt stapsgewijs uiteengezet hoe het uiteindelijke financiële meerjarenbeeld voor 2025-2028 in deze programmabegroting tot stand is gekomen. Hierin worden verschillende beleidsonderdelen uiteengezet.

Hoofdstuk 2 laat de programmateksten zien en geeft antwoord op de 7 w-vragen (onder andere: Wat willen we bereiken?, Wat gaan we daarvoor doen?, Wanneer is het gereed? en Wat mag het kosten?). Hiernaast komen verder de (verplichte) paragrafen aan de orde. In hoofdstuk 3 wordt de financiële begroting behandeld. Vanaf de uitgangspunten van deze begroting tot aan de begroting van het grondbedrijf. Tenslotte zijn vier bijlagen toegevoegd. Het voorgestelde autonoom beleid, nieuw beleid en de te nemen maatregelen voor de periode 2025-2028. Deze zijn in de afgelopen perspectiefnota opgenomen en vormen de basis voor deze programmabegroting. De laatste bijlage is het plan van aanpak bezuiniging subsidies. Ook dit plan van aanpak komt voort uit de te nemen maatregelen 2025-2028 uit de perspectiefnota. Met dank aan de ambtelijke inzet, presenteren we deze begroting aan uw raad. Vanuit de ambitie om de blik vooruit te richten en focus te hebben op wat er echt toe doet. We maken ons hard om de gemeente Noordwijk echt een verademing te laten zijn. We kijken uit naar de behandeling op 5 november aanstaande. Het college van burgemeester en wethouders Noordwijk, 8 oktober 2024

Programmabegroting 2025-2028

2

Gemeente Noordwijk

1. Algemeen 1.1 Begroting in één oogopslag

Programmabegroting 2025-2028

3

Gemeente Noordwijk

1.2 Stapsgewijs naar het begrotingssaldo Om uiteindelijk te komen tot een Programmabegroting 2025-2028, waarin alleen het ‘ravijnjaar’ 2026 nog een negatief saldo laat zien, is een uitgebreid traject voorafgegaan. Onderstaand wordt stapsgewijs aangegeven hoe het financieel meerjarenbeeld tot stand is gekomen. Perspectiefnota 2025-2028 Op 10 september 2024 heeft de gemeenteraad niet ingestemd met de Perspectiefnota 20252028. De (financiële) uitgangspunten en ontwikkelingen uit deze perspectiefnota vormen echter wel de basis voor de programmabegroting die nu voorligt. Bedragen zijn afgerond op € 1.000,-

Totaal overzicht 2025-2028 Startsituatie Begroting 2024-2027 Totaal Autonoom beleid Totaal startbegroting - Autonoom Totaal Maatregelen Prioriteit 1 Alg. dekkingsmiddelen Prioriteit 1 Totaal Saldo na Prioriteit 1 Totaal Maatregelen Prioriteit 2 Alg. dekkingsmiddelen Prioriteit 2 Totaal Saldo na Prioriteit 2 Totaal Nieuw beleid Prioriteit 1+2 Totaal begrotingssaldi 2025-2028

€ € € € € € € € € € €

2025 2.556.000 -5.294.000 -2.738.000 1.239.000 585.000 -914.000 1.706.000 792.000 -294.000 498.000

€ € € € € € € € € € €

2026 67.000 -3.624.000 -3.557.000 1.157.000 585.000 -1.815.000 597.000 -1.218.000 -290.000 -1.508.000

€ € € € € € € € € € €

2027 1.419.000 -3.858.000 -2.439.000 1.182.000 585.000 -672.000 1.449.000 777.000 -284.000 493.000

€ € € € € € € € € € €

2028 1.419.000 -4.374.000 -2.955.000 1.182.000 585.000 -1.188.000 1.551.000 363.000 -279.000 84.000

De startsituatie werd gevormd door de Programmabegroting 2024-2027. Hierin is reeds voor € 1.419.000,- aan bezuinigingen opgenomen en vanaf 2026 zijn de parkeergelden, forensenen toeristenbelasting met 15% structureel verhoogd (€ 1.480.000,- structureel vanaf 2026). In de Perspectiefnota 2025-2028 heeft het college het autonoom beleid opgevoerd en afgewogen keuzes gemaakt binnen het nieuw beleid (prioriteit 1 en 2 meegenomen) en de te nemen maatregelen (ook prioriteit 1 en 2 meegenomen). De complete overzichten van het autonoom en nieuw beleid en de te nemen maatregelen voor 2025-2028 zijn in de bijlagen van deze programmabegroting toegevoegd. Programmabegroting 2025-2028 Hieronder wordt de financiële vertaalslag gemaakt naar het financieel meerjarenbeeld van de Programmabegroting 2025-2028. Bedragen zijn afgerond op € 1.000,-

Totaal overzicht 2025-2028 Startsituatie Begroting 2025-2028 Onder andere mutatie bijgestelde loon- en prijsinflatie Totaal Begroting 2025-2028 inclusief inflatie Effect Septembercirculaire 2025-2028 - Effect Septembercirculaire 2025 - Taakmutaties - Advies aanpassing budget Jeugd Totaal begrotingssaldi 2025-2028 incl. sept. circul.

€ € €

2025 498.000 € 36.000 € 534.000 €

€ € € €

792.000 -212.000 -400.000 714.000

€ € € €

2026 -1.508.000 € -239.000 € -1.747.000 € 1.078.000 -203.000 -400.000 -1.272.000

€ € € €

2027 493.000 € -228.000 € 265.000 €

2028 84.000 465.000 549.000

€ € € €

1.635.000 -44.000 -400.000 1.740.000

1.453.000 -49.000 -400.000 1.269.000

De startsituatie werd gevormd door het reeds gerealiseerde financieel meerjarenbeeld 20252028. Vervolgens is de Septembercirculaire 2024 verschenen. De algemene uitkering vanuit het gemeentefonds heeft een meerjarig positief effect op de begrotingssaldi (+/+ € 792.000,in 2025 oplopend tot +/+ € 1.635.000,- in 2028). We ontvangen binnen dit positieve effect van de algemene uitkering geld waar een taak tegenover staat (taakmutaties).

Programmabegroting 2025-2028

4

Gemeente Noordwijk

Te denken valt hierbij aan geld voor de uitvoering van de Wet betaalbare huur, geld voor openbare bibliotheken en geld voor het toezicht op de uitvoering van de maatschappelijke zorg (-/- € 212.000,- in 2025 aflopend tot -/- € 44.000,- in 2028). Dit geld wordt voor deze taken in de begroting opgenomen. Hiernaast wordt er structureel € 400.000,- toegevoegd aan het budget voor jeugdhulp ter compensatie van de hogere kosten in verband met hogere inflatie. Verder zijn in de septembercirculaire inflatiecijfers naar beneden bijgesteld ten opzichte van de Meicirculaire 2024 (welke als basis gold voor de Perspectiefnota 2025-2028). Ook dit heeft een effect op de begrotingssaldi. Per saldo laat de Septembercirculaire 2024 een netto positief effect zien van +/+ € 180.000,in 2025, +/+ € 475.000 in 2026, +/+ € 1.004.000,- in 2027 en +/+ € 1.191.000,- in 2028. Hierdoor wordt ook het financieel meerjarenbeeld per jaar positief bijgesteld. Ten tijde van het opstellen van het financieel meerjarenbeeld 2024-2027 heeft het college eerst gekeken naar nieuw beleid voor oud beleid (ombuigingen), daarna naar bezuinigingen binnen bestaande beleidsterreinen en tenslotte naar het verhogen van algemene dekkingsmiddelen (parkeer-, forensen- en toeristenbelasting met 15%).

Daar de Septembercirculaire 2024 nu leidt tot positievere begrotingssaldi stelt het college voor deze financiële ruimte te benutten om de verhoging van de algemene dekkingsmiddelen (belastingen) die in de Perspectiefnota 2024-2027 zijn opgenomen zoveel mogelijk terug te draaien. Tevens wordt de incidentele verlichting van de lasten voor eigenaren van woningen weer deels teruggezet. Deze was bij de Perspectiefnota 2025-2028 voor € 1.125.000,- in 2025 bezuinigd en wordt nu weer voor € 714.000,- als lastenverlichting opgevoerd. Dit resulteert in de volgende begrotingssaldi voor de periode 2025 tot en met 2028, waarbij alleen het ‘ravijnjaar’ 2026 een negatief saldo laat zien: Bedragen zijn afgerond op € 1.000,-

Totaal overzicht 2025-2028 Begroting 2025-2028 inclusief septembercirculaire - Terugdraaien verlaging 2025 lastenverlichting eigenaren woningen - Terugdraaien verhoging 15% toeristenbelasting vanaf 2026 - Terugdraaien verhoging van 15% naar 4% parkeerbelasting en forensenbelasting vanaf 2026 Totaal begrotingssaldi 2025-2028

€

2025 714.000 €

2026 -1.272.000 €

2027 1.269.000 €

2028 1.740.000

€

-714.000 €

- €

- €

-

€

- €

-536.000 €

-536.000 €

-536.000

€

-692.000 €

-692.000 €

-692.000

- €

-2.500.000 €

41.000 €

512.000

€

Bij de behandeling van de programmabegroting door de raad op 5 november 2024 is een aantal amendementen aangenomen. Dit heeft geen gevolgen voor de begrotingssaldi voor de periode 2025 tot en met 2028. De budgettair neutrale wijzigingen vanuit deze amendementen zijn in deze programmabegroting verwerkt. De aangenomen amendementen zijn in de bijlagen van deze programmabegroting toegevoegd.

Programmabegroting 2025-2028

5

Gemeente Noordwijk

Belangrijke ontwikkelingen Septembercirculaire 2024 De inkomsten uit het gemeentefonds zijn berekend aan de hand van de Septembercirculaire 2024. In de begroting van 2024 werd al gemeld dat er een nieuwe rekenmethodiek voor berekenen van de groei van het gemeentefonds vanaf 2027 werd gebruikt. Deze methode is gebaseerd op de ontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product (BBP). Inmiddels is besloten om deze systematiek al vanaf 2024 toe te passen. Hierdoor moet er sprake zijn van een meer stabiele ontwikkeling van de inkomsten uit het gemeentefonds. Het betekent echter ook dat de groei van het gemeentefonds lager uitpakt dan met de tot dusver gebruikte methode. Waar in voorgaande jaren de septembercirculaire nog wel eens een forse stijging van de algemene uitkering liet zien, is dat nu minder het geval. Het nieuwe kabinet heeft het voornemen om de specifieke uitkeringen toe te voegen aan de algemene uitkering. Dit is onder meer bedoeld om de administratieve lastendruk voor gemeenten te verlagen. Dat zou wel gepaard gaan met een korting van 10%. Deze toevoeging heeft nog niet plaatsgevonden, echter met de korting heeft het kabinet al wel rekening gehouden in de eigen begroting. Het is nog niet bekend of en per wanneer dit gevolgen heeft voor de gemeentelijke financiën. Het nieuwe kabinet heeft besloten de voorgenomen bezuiniging op jeugdhulp van € 500 miljoen te schrappen.

Dit bedrag is nu structureel aan het gemeentefonds toegevoegd. Het effect voor Noordwijk is relatief beperkt gezien hiervoor bij de inkomsten uit het gemeentefonds reeds een stelpost van 50% was opgenomen. Door deze extra inkomsten is het mogelijk om in de begroting 2025 structureel € 400.000,- aan het budget voor jeugdhulp toe te voegen. Het schrappen van deze bezuiniging en ook van de verdere oploop van de opschalingskorting hebben een positief effect op de inkomsten uit het gemeentefonds. Door de structurele korting die het kabinet nog steeds vanaf 2026 in de boeken heeft staan is de term ravijnjaar voor 2026 dan ook nog steeds actueel. Opgave Asiel & Migratie De opgave Asiel en Migratie richt zich op de opvang, huisvesting en ondersteuning van statushouders, Oekraïense ontheemden, arbeidsmigranten en asielzoekers. We bieden ondersteuning waar dat nodig is, gericht op zelfredzaamheid en participatie. Bij de opvang en huisvesting wordt rekening gehouden met de schaarste in huisvesting en lokale voorwaarden. Daarnaast is aandacht voor inburgering, onderwijs, gezondheidszorg, en sociale voorzieningen. Voor de doelgroepen statushouders, Oekraïense vluchtelingen en asielzoekers gelden wettelijke taakstellingen.

Programmaplan/Beleid In 2025 zal het strategisch beleidskader worden opgesteld over hoe de gemeente omgaat met de vraag om huisvesting en opvang van – de wettelijke taken rondom - asielzoekers, statushouders en (Oekraïense) ontheemden in samenhang met de behoeften en belangen van omwonenden en de doelgroepen ten aanzien van gezondheidszorg, onderwijs en welzijnsvoorzieningen. Statushouders De huisvesting van statushouders verloopt via de corporaties. Bij de taakstelling van 2025 zal de vermoedelijke achterstand van 2024 worden opgeteld.

Programmabegroting 2025-2028

6

Gemeente Noordwijk

Oekraïense ontheemden Vanaf 1 januari 2025 wordt de taakstelling verhoogd van 197 naar 242 Oekraïense ontheemden. Op de Schippersvaartweg is hiervoor voldoende ruimte. Er zal blijvend aandacht zijn op het zoveel mogelijk activeren en de zelfredzaamheid van de Oekraïense ontheemden. Asiel/Spreidingswet De Spreidingswet, die sinds 1 februari 2024 van kracht is en de komende jaren nog van kracht blijft, houdt voor Noordwijk in dat er een taakstelling is voor de opvang van 275 asielzoekers, waaronder 23 plekken voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’ers). Het college van Noordwijk heeft op 4 september 2024 een plan ingediend bij de provincie Zuid-Holland voor de ontwikkeling van de Achterweg. De komst van de Spreidingswet biedt de mogelijkheid om de uitvoering van de plannen naar voren te halen door in te zetten op een combinatie van woningbouw en duurzame asielopvang. Randvoorwaarde is dat er goedkeuring komt van de provincie voor de bouw van circa 500 permanente woningen aan de Achterweg. Rond 1 november 2024 zal het college de Bestuursopdracht Verkenning Achterweg evalueren. Hierbij worden actuele landelijke ontwikkelingen in overweging genomen. Arbeidsmigranten In het vierde kwartaal 2024 wordt er een startnotitie Beleidsplan arbeidsmigranten aangeboden aan de raad ter besluitvorming.

In de startnotitie staan uitgangspunten en voorgestelde oplossingsrichtingen, die vanaf eerste kwartaal 2025 verder worden uitgewerkt in het Beleidsplan arbeidsmigranten. Het beschrijft hoe Noordwijk de komende jaren wil omgaan met de verschillende uitdagingen rondom arbeidsmigranten. Parallel hieraan wordt er een participatietraject opgestart met stakeholders (uitzendbureaus, werkgevers, huisvesters, maatschappelijke organisaties, omwonenden en arbeidsmigranten zelf) om tot een gedragen beleidsplan te komen. Jeugdhulp Het kabinet heeft besloten om de voorgenomen korting op de jeugdhulp van € 500 miljoen definitief te schrappen en deze middelen aan het gemeentefonds toe te voegen. De kosten voor jeugdhulp laten met name vanaf 2023 een sterke stijging zien. In de perspectiefnota is het budget daarom al fors verhoogd met € 950.000,- structureel, en incidenteel voor 2025 met nog eens € 820.000,-. Naar aanleiding van de laatste inzichten in de ontwikkeling van de kosten van de jeugdhulp is in deze begroting nog € 400.000,structureel aan dit budget toegevoegd. In het samenwerkingsverband Holland Rijnland wordt samengewerkt op het gebied van specialistische jeugdhulp.

Vanwege het belang van passende zorg, wachttijden en oplopende kosten, heeft het portefeuillehoudersoverleg Jeugd besloten tot oprichting van een Bestuurlijke taskforce fundamentele keuzes voor de gespecialiseerde jeugdhulp Holland Rijnland. De opdracht van de taskforce is om met een antwoord te komen op de vraag ‘Kan het ook echt anders?’. Met andere woorden, welke fundamentele keuzes zijn noodzakelijk om meer sturing te kunnen geven aan het bereiken van de doelen en resultaten van de gemeenschappelijke opdracht in de gespecialiseerde jeugdzorg? Het kan hierbij bijvoorbeeld gaan om fundamentele heroverwegingen rond de manier van inrichten van het financiële stelsel, de regionale inkoop of het aantal zorgaanbieders. Het beantwoorden van de vraag welke interventies nodig zijn om ook deze sturing te verbeteren is tevens onderdeel van de opdracht. De taskforce is in februari gestart. Met ondersteuning van bureau Kokx De Voogd worden in de werkgroepen Inhoud & Beleid, Financiën en Governance & Bedrijfsvoering en een ambtelijke klankbordgroep, diverse vraagstukken uitgewerkt. Dit najaar zal de raad in een informatiebijeenkomst hierover worden bijgepraat. In het eerste kwartaal van 2025 zullen voorstellen ter besluitvorming worden voorgelegd.

Programmabegroting 2025-2028

7

Gemeente Noordwijk

De verwachting is dat de voorstellen van de taskforce in combinatie met de te nemen lokale maatregelen zoals bijvoorbeeld een anders werkende lokale toegang en goede algemene voorzieningen tot een passend en in totaal minder kostbaar zorgaanbod gaan leiden. Om dit tot uiting te laten komen zijn de budgetten voor 2027 en 2028 met respectievelijk € 75.000,en € 150.000,- verlaagd. Daarbij is het omvormen van de specialistische jeugdhulp, het anders inrichten van de voorzieningen en de lokale toegang, een traject van een lange adem waarmee eerdere en hogere besparingen niet reëel zijn.

Programmabegroting 2025-2028

8

Gemeente Noordwijk

1.3 Uitvoeringsagenda Uitvoeringsagenda In de Uitvoeringsagenda 2024-2026 staan wat de plannen zijn van het college voor de komende 2 jaar zijn. De basis voor de agenda is de raadsagenda, de Perspectiefnota 20242027, de Programmabegroting 2024-2027 en het Collegewerkprogramma 2022-2026. De uitvoeringsagenda is een dynamisch document en geeft focus voor de resterende raadsperiode tot en met maart 2026. In het document staan concrete en realistische afspraken die het college heeft gemaakt met de ambtelijke organisatie met als doel de ambities te realiseren die in de raadsagenda staan. Focuspunten De ambtelijke organisatie gaat toekomstgericht en met focus aan de slag om de gemaakte afspraken in de uitvoeringsagenda te realiseren. Actuele ontwikkelingen, crises en uitdagingen vragen hierbij om wendbaarheid van het college en de organisatie. De Uitvoeringsagenda 2024-2026 bestaat uit 12 hoofdstukken. Hierin staan de focuspunten die de raad heeft afgesproken in de raadsagenda. Dit zijn plannen waarop de gemeente Noordwijk samen met de inwoners, de ondernemers en de maatschappelijke organisaties de gewenste resultaten wil bereiken. Er wordt antwoord gegeven op de vragen ‘Wat gaan we doen?’, ‘Waar staan we nu?’ en ‘Wat doen we al?’.

Voor de complete Uitvoeringsagenda van de gemeente Noordwijk zie: Uitvoeringsagenda | Gemeente Noordwijk

Programmabegroting 2025-2028

9

Gemeente Noordwijk

1.4 Beleidsdoelstellingen Beleidsdoelstellingen gemeente Noordwijk Programma 1 Bestuur en Dienstverlening Wat willen we bereiken? Integriteit en transparantie zijn kernwaarden in Noordwijk. Zij vormen de basis van onze bestuurscultuur. Onze inwoners en de samenleving staan centraal. Wij weten wat er leeft door goed naar Participatie en inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers te luisteren en door zichtbaar te zijn. communicatie We communiceren begrijpelijk en duidelijk. Op deze wijze overbruggen we de afstand tussen onze inwoners en het gemeentebestuur. We zijn dienstverlenend en werken servicegericht. Op deze punten blijven we ons continu Dienstverlening verbeteren. We zijn optimaal bereikbaar en gemeentelijke informatie is makkelijk vindbaar. We hebben aandacht voor de eigen bestuurskracht om zelfstandig te blijven als gemeente. We sluiten een fusie uit. We bekijken goed welke taken we zelf uitvoeren en welke we uitbesteden. Als Regionale we voor dat laatste kiezen zijn we kritisch op de kwaliteit en de meerwaarde die het oplevert. samenwerking en Voorts zijn we in de samenwerkingsverbanden een sterke en betrokken partner; ook raadsleden verbonden partijen geven profiel aan deze betrokkenheid. De ‘Strategische- en Uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek’ is een belangrijke basis in de regionale samenwerking richting een bloeiende toekomst.

Programma 2 Veiligheid Thema Wat willen we bereiken? Noordwijk is een veilige gemeente om te wonen, te werken, te recreëren en te leven. We zijn hier Veiligste gemeente gezamenlijk verantwoordelijk voor. Aanpak In onze gemeente worden criminaliteit en overlast niet geaccepteerd. We handhaven daarom ondermijnende daadkrachting. Dit doen we samen met de politie, onze inwoners en ondernemers. criminaliteit Programma 3 Verkeer en Parkeren Thema Wat willen we bereiken? Noordwijk is goed bereikbaar en beschikt over een veilige infrastructuur. Ons verkeersnetwerk is Regionale en lokale veilig. We zorgen voor een optimale verkeerscirculatie. We werken aan een betere bereikbaarheid bereikbaarheid met het openbaar vervoer, de fiets en voetgangers. We beschikken over voldoende parkeervoorzieningen voor inwoners en bezoekers. In de drukke Parkeren zomermaanden weren we ‘zoekverkeer’ uit de straten van Noordwijk aan Zee. Bezoekers kunnen parkeren op een park & ride locatie aan de rand van het dorp. De wegen in Noordwijk zijn zo ingericht dat onze inwoners ouderen, jonge kinderen en mensen met een beperking veilig over straat kunnen. Hierbij hebben we onverminderd aandacht voor Verkeersveiligheid verkeersveiligheid in de directe omgeving van met name zorgcentra en scholen.

De trottoirs moeten weer het domein van de voetgangers worden en beter begaanbaar voor kinderwagens, rollators, rolstoelen en andere gebruikers.

Thema Integriteit en 1.1 transparantie 1.2

1.3

1.4

2.1 2.2

3.1

3.2

3.3

Programmabegroting 2025-2028

10

Gemeente Noordwijk

Beleidsdoelstellingen gemeente Noordwijk Thema Een vitale en 4.1 innovatieve economie

Programma 4 Economie Wat willen we bereiken? We willen een vitale en innovatieve economie, die zorgt voor werkgelegenheid. Noordwijk streeft naar het behoud van de agrarische gebieden voor duurzame innovatieve bollenteelt, zoals opgenomen in de Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport (ISG). Ook hebben we in regionaal verband de ambitie om de kennis- en innovatie as, die van Leiden via Katwijk naar Noordwijk loopt, te versterken.

Gunstig vestigingsen ondernemingsNoordwijk heeft aantrekkelijke winkel- en uitgaansgebieden met een gunstig vestigings- en 4.2 klimaat voor ondernemingsklimaat voor ondernemers. winkels, horeca en bedrijven Noordwijk ligt in een uniek gebied met veel natuur, het strand, de zee, de kust en een open en Jaarrond toerisme 4.3 toegankelijk landschap. We zijn zuinig op deze kwaliteiten als basis voor ons toerisme. Met onze en recreatie kuuroordstatus krijgt dit een extra impuls. Noordwijk blijft zich profileren als dé ruimtevaartgemeente van Nederland met 4.4 Space aantrekkingskracht op innovatie bedrijvigheid. Het strand is een uniek gebied. De unieke ligging aan zee maakt de Noordwijk internationaal Strand en heilzame 4.5 erkend is als kuuroord, of beter: heilzame badplaats. Aan die kwaliteit geven we nadrukkelijk badplaats inhoud. Programma 5 Onderwijs Thema Wat willen we bereiken? Behalve thuis is ook school een plek waar je normen en waarden leert die je meeneemt in je verdere leven. Daarom is het heel belangrijk dat kinderen kwalitatief goed onderwijs krijgen. Dat 5.1 Onderwijs ze leren hoe je normaal met elkaar omgaat. Dat pesten onacceptabel is en ze de ruimte krijgen om zich te ontplooien en ontwikkelen, hoe zij, als persoon, dat willen. We groeien naar inclusief onderwijs. Onderwijshuis5.2 We zorgen voor voldoende en kwalitatief hoogwaardige onderwijshuisvesting.

vesting Programma 6 Sport en Cultuur Thema Wat willen we bereiken? Veel mensen vinden in ons gevarieerde verenigingsleven een prettige en waardevolle Verenigingen en 6.1 vrijetijdsbesteding. Daarom verdienen verenigingen op het gebied van sport, kunst en cultuur vrijwilligers onze ondersteuning en investeren we hier ook in. Het belang van bewegen en sport is onomstreden. Daarom bevorderen we een grote variatie aan sportmogelijkheden in Noordwijk. Dat betekent dus ook dat het aanbod niet alleen is gericht op 6.2 Sport en recreatie jongeren, maar dat het ook toegankelijk moet zijn voor ouderen, mensen met een beperking en mensen met weinig financiële middelen. Gezondheid is immers belangrijk voor iedereen en past bij de status die we als kuuroord hebben. Daarnaast is het voor een leefbaar en gezellig Noordwijk van groot belang dat er ruim baan wordt gegeven aan kunst en cultuur. Cultuur brengt immers mensen samen en kan ook 6.3 Kunst en cultuur maatschappelijke problemen helpen verminderen die specifiek zijn voor de jeugd, ouderen en inwoners met enige afstand tot de samenleving. We zorgen ervoor dat kunst- en cultuurprojecten een zo breed mogelijk publiek bereiken. Evenement6.4 vriendelijke We zijn een evenementvriendelijke gemeente. gemeente Multifunctionele 6.4 We benutten onze multifunctionele sportaccommodaties optimaal. accommodaties

Programmabegroting 2025-2028

11

Gemeente Noordwijk

Beleidsdoelstellingen gemeente Noordwijk Thema 7.1 Gezond leven 7.2

Opgroeien en zelfontplooiing

7.3 Meedoen

7.4

Zorg en ondersteuning

7.5

Gezonde en veilige leefomgeving Thema

8.1 Duurzaamheid

8.2 Energietransitie

8.3 Natuur en groen Woon- en leefomgeving Afval en 8.5 grondstoffen

8.4

Thema Bouwen voor de 9.1 lokale bevolkingsgroei Bouwen op basis 9.2 van de lokale behoefte Kleinschaligheid en 9.3 open karakter van de leefomgeving

Programma 7 Sociaal Domein en Volksgezondheid Wat willen we bereiken? We bevorderen een gezonde leefstijl en voorkomen zorg door preventie. Als gemeente met een kuuroordstatus stellen we sporten, bewegen en gezondheid centraal. Onze kinderen groeien gezond, veilig en kansrijk op. Onze focus is primair gericht op preventie. We maken jongeren meer weerbaar en verbeteren zo de mentale gezondheid. Hiermee beïnvloeden we de instroom op de jeugdhulp. Onze inwoners doen mee (naar vermogen). We stimuleren zelfredzaamheid en het nemen van verantwoordelijkheid voor het eigen leven. We zorgen voor voorzieningen ten behoeve van inwoners die (tijdelijk) niet kunnen meedoen. We bestrijden eenzaamheid en vergroten de lokale mobiliteit van kwetsbare inwoners. We verbeteren de aansluiting van zorg en informele zorg door mantelzorgers beter te ondersteunen, ons integrale toegangsteam te versterken, meer welzijnsoplossingen in te zetten en de aansluiting te zoeken met de uitvoering van het Integraal Zorg Akkoord. We bevorderen bestaanszekerheid door onze aanpak van schulden, armoede en kansengelijkheid voort te zetten. De toegang tot advies, ondersteuning en (jeugd)zorg is laagdrempelig, We zorgen voor passende hulp en ondersteuning waarbij we sturen op drempelverlaging, kwaliteitsverhoging en kostenbeheersing van jeugdhulp.

Zorg voor onze inwoners is van goede kwaliteit en moet in voldoende mate beschikbaar zijn. De wachtlijsten voor (jeugd)zorg zijn zo kort mogelijk. In Noordwijk is het goed wonen. Inwoners voelen zich veilig en prettig. Onze buitenruimte en voorzieningen nodigen uit tot ontmoeting en bewegen en zijn toegankelijk voor iedereen. De gezonde en groene leefomgeving versterken de kwaliteit van leven. Programma 8 Duurzaamheid en Leefomgeving Wat willen we bereiken? We behouden onze prachtige dorpen en ons open landschap voor toekomstige generaties en bezoekers. We stellen een lange termijnvisie voor verduurzaming op. We geven uitvoering aan doordachte, effectieve en efficiënte maatregelen ter bevordering van energiebesparing en klimaatadaptatie. Ons uitgangspunt is dat verduurzaming betaalbaar blijft voor iedereen. We koesteren onze prachtige bollenvelden, de kuststrook, de zee en onze natuurgebieden. We prefereren zonne-energie boven windenergie en gaan plaatsing van windturbines in ons buitengebied daarom tegen. We plaatsen zonnepanelen bij voorkeur op grote daken. Natuur en landschap vormen de basis voor fijn wonen, recreëren en een gezonde economie. De duinen en landgoederen worden waar mogelijk verbonden door (ecologische) verbindingen die doorlopen tot in de dorpen. Onze leefomgeving is schoon, gezond, groen en toegankelijk. We beheren de openbare ruimte op uniforme wijze.

In de dorpscentra zetten we onze buitendienst zichtbaar in. De gemeente is verantwoordelijk voor de openbare ruimte en die moet dus ook goed worden bijgehouden. Dat betekent dus ook een nette en ordelijke afvalinzameling. Programma 9 Ruimte en Wonen Wat willen we bereiken? Wij bouwen volgens de natuurlijke groei van Noordwijk. Daarbij geldt dat grootschalige regionale woningbouw enkel plaats vindt langs de as Alphen-Leiden-Katwijk. We bouwen, afgestemd op de behoefte, woningen in alle prijsklassen (huur en koop) in een veilige en prettige omgeving. Daarbij hoort ook voldoende ruimte om te parkeren en te recreëren. We versterken de identiteit en openheid van onze leefomgeving door in te zetten op een vitale en duurzame bollenteelt. Daarmee zorgen we tevens dat de dorpen niet aan elkaar gebouwd worden. Het open landschap tussen de dorpen in de Bollenstreek weerspiegelt onze identiteit.

Programmabegroting 2025-2028

12

Gemeente Noordwijk

1.5 Nieuw beleid Bij het opstellen van de eerdere programmabegrotingen in deze collegeperiode is er nieuw beleid geïnventariseerd en opgenomen. Dit nieuwe beleid is uiteraard ook verwerkt binnen de Programmabegroting 2025-2028. Tevens is bij het opstellen van de Perspectiefnota 2025-2028 geïnventariseerd wat er aan nieuw beleid voor 2025 en verder opgenomen zou kunnen worden (blauw gearceerd). Dit nieuwe beleid kreeg prioriteit 1 of 2 mee (zie ook in de bijlage 2 Voorgesteld nieuw beleid 2025-2028 bij deze programmabegroting). De perspectiefnota is niet aangenomen, echter gelden de (financiële) uitgangspunten wel als basis voor deze programmabegroting. Het complete beeld van het nieuwe beleid staat in onderstaand overzicht weergegeven. Bedrag x €

Totaal nieuw beleid per programma Programma 1 Bestuur en Dienstverlening 2023 Opstellen visie gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed 2023 KCC backoffice/beleidsmedewerker 2023 Bestuursondersteuner wethouders 2023 Inhuur voor invoering moderne werkplek 2023 Extra budget voor inhuur in verband met krapte arbeidsmarkt 2024 Financieel adviseur 2024 Bestuursondersteuner wethouders 2024 Actieplan Dienstverlening 2024 Onderzoek/Data-analist 2025 Prio 2 inhuur in verband met krapte op de arbeidsmarkt 2025 Prio 2 inhuur in verband met pensionering/talenten 2025 Prio 2 inhuur in verband met geboorte/ouderschapsverlof Programma 2 Veiligheid 2023 Onderzoek (flexibel) cameratoezicht 2023 Beleidsmedewerkers aanpak ondermijning 2023 Vergunningverlener 2023 Senior BOA 2023 BOA's 2025 Bibob-beleid coordinator en uitvoering beleid Programma 3 Verkeer en Parkeren 2023 Mobiliteitsplan 2023 Onderzoek ontsluiting Verlengde Beeklaan 2023 Modelstudie ontsluiting wijk Boechorst 2023 Mogelijkheid nachtbus van Leiden naar Noordwijk 2023 Continueren campingpendel 2023 Tarief strandpendel 2023 Passende parkeernormen arbeidsmigranten 2023 Gratis parkeren Kloosterplein na 18:00 uur 2023 Gedifferentieerde tariefstelling dagparkeerkaarten 2023 Verkeersonderzoek Noordwijk-Binnen 2023 Parkeerregiseur 2023 Onderzoek verkeersonveilige plekken 2023 Onderzoek verkeersveiligheid kruising Duinweg 2023 Uitvoeren

uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek 2024 Gemeentebrede parkeerdrukmeting 2025 Budget projectleider mobiliteitsmaatregelen (MNDBS/H) 2025 Traceonderzoek doorfietsroute Katwijk-de Zilk 2025 Mobiliteitsplan en parkeerbeleid Programma 4 Economie 2023 Opstellen visie Noordelijke toeristische ontsluiting 2023 Opstellen nieuw evenementenbeleid 2024 Subsidie Space Campus 2024 Economische samenwerking Duin- en Bollenstreek 2024 Uitvoeringsagenda Oranje Opgaven DBS 2025 Bijdrage Stichting Bloemencorso Bollenstreek (SBB) Programma 5 Onderwijs 2023 Doorontwikkelen beleid voorschoolse voorzieningen 2024 Voorlezen in de bibliotheek Programma 6 Sport en Cultuur 2024 Continuering Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) Programma 7 Sociaal Domein en Volksgezondheid 2023 Evalueren sociale kaart 2023 Mindfulness trainingen jeugd 2023 Tegengaan eenzaamheid 2023 Continueren zorgpauze en Waarderingsregel mantelzorgers 2023 Beleidsadviseur Voor Ieder1 2023 Beleidsadviseur Wet Inburgering 2023 Beleidsadviseur WGS 2023 Projectleider maatschappelijke vraagstukken 2024 Opgave specifieke doelgroepen 2024 Versterken toegang zorg Voor Ieder1 2025 Voortzetting Gelijke Kansen Agenda 2025 Subsidie wereldkampioenschap zeilen 2025 Project mentale gezondheid jongeren

Programmabegroting 2025-2028

2023 € € € € €

2024

50.000 77.000 € 100.000 € 100.000 250.000 € € €

€ € € € €

10.000 150.000 39.000 77.000 122.000

€ € €

25.000 25.000 15.000

€ € € €

2025

2026

2027

77.000 100.000

104.000 € € 184.000 € 92.000 € € € €

104.000 100.000 169.000 92.000 250.000 250.000 375.000

€ €

104.000 € 50.000

104.000

€

92.000 €

92.000 €

€

250.000

€ € € € €

150.000 39.000 77.000 122.000 211.000

€ € €

150.000 € 39.000 € 77.000 €

150.000 € 39.000 € 77.000 €

€

207.000 €

201.000 €

150.000 39.000 77.000 122.000

2028 INC INC INC INC INC INC INC INC 92.000 STR INC INC INC INC 150.000 STR 39.000 STR 77.000 STR INC 196.000 STR

€ 60.000 € 15.000 € -50.000 € -50.000 € -50.000 € -50.000 € -50.000 € -50.000 € 25.000 € 10.000 € 10.000 € 10.000 € 10.000 € 10.000 € 10.000 € -560.000 € -560.000 € -560.000 € -560.000 € -560.000 € -560.000 € 25.000 € 88.000 € 88.000 € 88.000 € 88.000 € 88.000 € 88.000 € 25.000 € 25.000 € 25.000 € 43.000 € 25.000 € 25.000 € 25.000 € 100.000 € 50.000 € €

€

€ € € € € € € €

25.000 € 25.000 25.000 € 1.280.000 € 135.000 € € 60.000 €

138.000 38.000 €

38.000 €

38.000 €

7.500

15.000 15.000 80.000 40.000 41.000 19.000 19.000 100.000

INC INC INC INC INC STR INC STR STR INC STR INC INC INC INC INC INC INC

INC INC INC INC INC 38.000 STR

€

17.000 €

17.000

INC INC

€

40.000 €

40.000

INC

€ € € € € € € € € €

15.000 15.000 80.000 40.000 41.000 19.000 19.000 100.000 160.000 196.000

13

€ € €

15.000 € 80.000 € 40.000 €

15.000 € 80.000 € 40.000 €

15.000 € 80.000 € 40.000 €

€ € € € € €

100.000 160.000 196.000 € 30.000 € 50.000 60.000

196.000 € 30.000 €

196.000 € 30.000 €

INC 15.000 STR 80.000 STR 40.000 STR INC INC INC INC INC 196.000 STR 30.000 STR INC INC

Gemeente Noordwijk

Bedrag x €

Totaal nieuw beleid per programma Programma 8 Duurzaamheid en Leefomgeving 2023 MKB-transitieloket 2023 Beleidsplan klimaatadaptieve leefomgeving 2023 Pilot advies verduurzamingsverplichtingen 2023 Handhaving verplichte energiebesparende maatregelen 2023 Opstellen visie energietransitie 2023 Afnamebod potentiële warmte-aanbieders 2023 Wijkuitvoeringsplannen transitievisie 2023 In kaart brengen capaciteit elektriciteitsnetwerk 2023 Opstellen uitvoeringsplan vergroening leefomgeving 2023 Aanplanten 800 bomen 2023 Aanplanten 800 bomen beheerkosten 2023 Continueren inzet vrijwillige energiecoaches 2023 Regelanalist dienstverlening Omgevingswet 2023 Groenbeheerplan 2024 Beheerder kinderboerderij 2025 Meeuwenoverlast bestrijding 2025 Dierenwelzijn Programma 9 Wonen en Ruimte 2023 Actualiseren woningbouwprogramma 2023 Continueren inzet projectleider internationale werkers 2023 Beleidsadviseur Volkshuisvesting 2024 Invoering Omgevingswet Programma 10 Algemene Dekkingsmiddelen 2023 Afschaffing hondenbelasting 2023 Lastenverlichting voor de burgers Totale kosten nieuw beleid Bedrag x € Meerjarig nieuw beleid Totaal dekking incidenteel uit stelpost nieuw beleid Totaal dekking incidenteel uit reserves Totaal dekking incidenteel uit begrotingsresultaat Totaal dekking structureel uit begrotingsresultaat Totaal dekking investeringen uit kapitaallastenniveau Dekking meerjarig nieuw beleid

2023

€ € € € € € € € € € €

€ € €

2024

2025

2026

2027

2028

€

60.000 €

60.000 €

60.000 €

60.000 €

60.000

€ 25.000 25.000 100.000 50.000 € 50.000 € 35.000 € 35.000 € 88.000 € 150.000 € €

50.000 €

50.000 €

50.000 €

50.000 €

50.000

€ € €

200.000 € 35.000 € 35.000 €

200.000 35.000 € 35.000 €

35.000 € 35.000 €

35.000 35.000

€ € € €

300.000 € 43.000 € 15.000 € 25.000

300.000 € 43.000 € 15.000 €

300.000 € 43.000 € 15.000 €

300.000 43.000 15.000

93.000 € 98.000

INC INC 93.000 STR INC

25.000 40.000

40.000 25.000 93.000 € €

50.000 200.000 35.000 35.000 88.000 300.000 43.000

93.000 € 435.000 €

93.000 € 276.000 €

93.000 € 175.000 €

STR INC INC STR INC INC INC INC INC INV STR STR INC STR STR STR INC

€ 300.000 € 302.000 € 309.000 € 316.000 € 316.000 € 316.000 STR € 1.125.000 € 1.125.000 € 714.000 € - € - € - INC € 3.235.500 € 5.594.000 € 4.721.000 € 2.253.000 € 1.595.000 € 1.388.000

2023 € 250.000 € 1.358.500 € 1.125.000 € 502.000 € € 3.235.500

2024 € € 3.174.000 € 1.125.000 € 1.095.000 € 200.000 € 5.594.000

2025 € € 2.186.000 € 939.000 € 1.396.000 € 200.000 € 4.721.000

2026 € € 579.000 € 75.000 € 1.399.000 € 200.000 € 2.253.000

2027 € € 202.000 € € 1.393.000 € € 1.595.000

2028 € - INC € - INC € - INC € 1.388.000 STR € - INV € 1.388.000

Het nieuw beleid wordt als volgt financieel gedekt: • Investeringen (INV): binnen het kapitaallastenniveau. • Structurele uitgaven (STR): uit het begrotingsresultaat. • Incidentele uitgaven (INC): uit het begrotingsresultaat of uit de reserves.

Programmabegroting 2025-2028

14

Gemeente Noordwijk

1.6 Kerngegevens Sociale structuur

Bron: https://noordwijk.incijfers.nl/dashboard/bevolking-3

Bron: https://noordwijk.incijfers.nl/dashboard/bevolking-3

Programmabegroting 2025-2028

15

Gemeente Noordwijk

Fysieke structuur

Bron: Waarstaatjegemeente.nl september 2024

Programmabegroting 2025-2028

16

Gemeente Noordwijk

1.7 Kaders voor gezond financieel beleid De onderstaande kaders zijn gehanteerd bij het maken van nieuwe afwegingen. De kaders zijn niet uitputtend en fungeren als meetlat waarlangs nieuwe ruimtevragers zijn afgewogen. In de uitvoeringspraktijk wordt daarbij het ‘pas toe of leg uit-principe’ gehanteerd. Dat houdt in dat de gekozen toepassing kan verschillen per onderwerp en dat in bijzondere omstandigheden er redenen kunnen zijn om van de gekozen toepassing af te wijken. Kaders voor gezond financieel beleid 1. eerst de opgave, dan het plan, dan het geld; 2. nieuw beleid voor oud beleid (ombuigingen); 3. we doen het voor het geld dat we ervoor krijgen; 4. kostendekkendheid; 5. proactief gebruik maken van subsidies; 6. integraliteit; 7. 'herstelbetalingen uit Den Haag' komen in plaats van eigen middelen en niet er bovenop; 8. ontschotten van budgetten; 9. samen in partnerschap; 10. zuiver resultaat bestemmen; 11. zo min mogelijk reserves; 12. profijtbeginsel; 13. gezond weerstandvermogen. 1. Eerst de opgave, dan het plan, dan het geld Nu beginnen we vaak eerst met de financiële claim en daarna met de visie, het plan en de uitwerking. Dat betekent dat middelen lang onbenut blijven (onderuitputting). Nog belangrijker is dat het geen recht doet aan de afweging door de raad.

Transparantere beleidsdiscussies met de raad in een eerder stadium, betekent ook een transparanter begrotingsproces. Concreet betekent dit dat er meer pro memorie posten als ruimtevrager in de programmabegroting staan om later in te vullen. Niet alles kan en moet immers tegelijk. Dit kan echter ook leiden tot besluiten zonder financiële dekking waarmee financiële risico’s ontstaan. 2. Nieuw beleid voor oud beleid (ombuigingen) Met het richtsnoer ‘nieuw voor oud’ wordt bedoeld dat een lopend project of bestaande activiteiten worden beëindigd, als er financiële dekking moet worden gevonden voor een nieuw initiatief. Vanuit de raad is het idee geopperd om een zero-based programmabegroting te maken. Dit is een methode om de programmabegroting door te lichten op wat wettelijk verplicht is, wat de vrije afwegingsruimte is, et cetera. Dat kan helpen om de juiste keuzes te maken. In essentie gaat het om de vraag in welke mate bestaand beleid bijdraagt aan de bestuurlijke doelen. Waar dat niet zo is, ontstaat er ruimte voor heroverweging binnen de totale programmabegroting. 3. We doen het voor het geld dat we ervoor krijgen Medebewindstaken doen we in principe voor (maximaal) het geld dat we ervoor krijgen. Waar de kosten de beschikbare middelen overschrijden moet worden gezocht naar mogelijkheden om de kosten te beheersen of de inkomsten te vergroten.

Dit kan ook in collectief verband, zoals bij de recente arbitrage Jeugdhulp. 4. Kostendekkendheid Belastingheffingen, leges en tarieven zijn kostendekkend.

Programmabegroting 2025-2028

17

Gemeente Noordwijk

5. Proactief gebruik maken van subsidies Bij grote stedelijke projecten worden doelgerichte acties en lobby ingezet voor succesvolle subsidieverwerving. Bij het verstrekken van subsidies telt niet de inspanning maar het resultaat. Bij elk van de gemeentelijke doelen wordt bepaald of en zo ja, hoe gesubsidieerde activiteiten een bijdrage kunnen leveren aan het realiseren ervan. 6. Integraliteit Opbrengsten en kosten worden zoveel mogelijk in samenhang gepresenteerd. Bij investeringen worden de capaciteit, de duurzaamheid en de Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) aspecten ook meegenomen. 7. 'Herstelbetalingen uit Den Haag' komen in plaats van eigen middelen en niet er bovenop Als er geld komt uit de Den Haag voor een ambitie die al in de programmabegroting is verwerkt en er is niet afgesproken 'dat we het doen voor het geld dat we ervoor krijgen', dan komt dit geld ten gunste van het begrotingsresultaat. En kan dus worden ingezet voor andere zaken. 8. Ontschotten van budgetten Budgetten worden zoveel mogelijk ontschot, om een integrale afweging en het schuiven met budgetten mogelijk te maken met betrekking tot zowel het sociale als het fysieke domein. Tegenvallers worden zoveel mogelijk binnen het domein, het programma of een beleidsveld opgevangen. 9. Samen in partnerschap Netwerk-besturen betekent ook netwerk-financieren.

Wanneer een maatschappelijke opgave samen met andere partners wordt opgepakt, komt de rekening niet alleen bij de gemeente terecht. 10. Zuiver resultaat bestemmen Budget dat aan het einde van het jaar overblijft gaat naar de algemene reserve. 11. Zo min mogelijke reserves Algemeen uitgangspunt is om zo min mogelijk reserves te hebben. Bij het instellen van een reserve is het belangrijk om een concreet doel vast te stellen waarvoor de reserve wordt ingesteld, inclusief de geplande looptijd. 12. Profijtbeginsel Kosten van publieke voorzieningen worden zoveel mogelijk in rekening gebracht bij degenen die daarvan profiteren. 13. Gezond weerstandsvermogen Het benodigd weerstandsvermogen in relatie tot de risico’s blijft in gezonde verhouding en ligt tussen de 1,4 en 2,0.

Programmabegroting 2025-2028

18

Gemeente Noordwijk

2. Beleidsbegroting 2.1 Algemeen De uitvoering van de gemeentelijke taken en werkzaamheden spreidt zich uit over vele gebieden. In verband met de beheersbaarheid van de taken en werkzaamheden zijn deze verdeeld in programma’s. Om de leesbaarheid en vergelijkbaarheid van de programma’s zo groot mogelijk te maken hebben de programma’s dezelfde structuur. Naar aanleiding van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en overleg met de auditcommissie zijn de programma’s onderverdeeld in de volgende zeven w-vragen: • Wat willen we bereiken? • Wat gaan we daarvoor doen? • Wanneer is het gereed? • Wat mag het kosten? • Welke beleidsindicatoren zijn hierbij relevant? • Wat zijn de verbonden partijen/met wie werken we samen? • Wat zijn de risico’s? Door op basis van deze zeven w-vragen de programmabegroting vast te stellen worden door de gemeenteraad de kaders waarbinnen het college de programmabegroting moet uitvoeren vastgelegd. Wat willen we bereiken? Deze vraag wordt beantwoord door aan te geven wat de gemeente binnen een beleidsveld uiteindelijk binnen de periode 2025-2028 wil bereiken (doelen). Hierin zijn de ambities uit onder andere het collegewerkprogramma verwerkt. Wat gaan we daarvoor doen? Hier wordt concreet aangegeven wat de gemeente in 2025-2028 gaat doen (prestaties) om eerder beschreven doelen te bereiken.

Dat kunnen zaken zijn die de gemeente zelf doet of die andere organisaties doen (in opdracht van de gemeente). Wanneer is het gereed? Vanaf de Begroting 2021-2024 is aan de w-vragen de w-vraag ‘Wanneer is het gereed?’ toegevoegd. Zo kan worden aangeven wanneer een betreffend voornemen uitgevoerd wordt. Wat mag het kosten? Om de vierde w-vraag (Wat mag het kosten?) te beantwoorden staat in elk programma de volgende informatie: lasten, baten en saldo per programma. Per programma staan de baten, lasten en het saldo vermeld. Welke beleidsindicatoren zijn hierbij relevant? Vanuit het BBV zijn gemeenten verplicht om in de programma’s een basis set van beleidsindicatoren op te nemen. Op basis van deze beleidsindicatoren wordt de gemeente Noordwijk vergeleken met andere Nederlandse gemeenten. Dit gebeurt op basis van de meest recente gegevens die ter beschikking worden gesteld op waarstaatjegemeente.nl. Wie zijn de verbonden partijen/met wie werken we samen? Per programma wordt aangegeven welke verbonden partijen bijdragen aan het programma. De uitgebreide informatie over de verbonden partijen staat opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen.

Programmabegroting 2025-2028

19

Gemeente Noordwijk

Wat zijn de risico’s? Per programma wordt aangegeven welke mogelijke risico’s samenhangen met de uitvoering van het desbetreffende programma. Uitgebreide informatie over de risico’s staat opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Programma’s De volgende programma’s zijn opgenomen in de begroting: 1. Bestuur en Dienstverlening 2. Veiligheid 3. Verkeer en Parkeren 4. Economie 5. Onderwijs 6. Sport en Cultuur 7. Sociaal Domein en Volksgezondheid 8. Duurzaamheid en Leefomgeving 9. Wonen en Ruimte Paragrafen Naast de programma’s zijn de volgende (verplichte) paragrafen opgenomen in de begroting: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid 8. Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo)

Programmabegroting 2025-2028

20

Gemeente Noordwijk

2.2 Programma’s 2.2.1 Programma 1: Bestuur en Dienstverlening Integriteit en transparantie zijn kernwaarden binnen Noordwijk. Zij vormen de basis van de bestuurscultuur. Onze inwoners en de samenleving staan centraal. Wij weten wat er leeft door goed naar inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers te luisteren en door zichtbaar te zijn. We communiceren begrijpelijk en duidelijk. Op deze wijze overbruggen we de afstand tussen onze inwoners en het gemeentebestuur. We zijn dienstverlenend en werken servicegericht. Op deze punten blijven we ons continu verbeteren. We zijn optimaal bereikbaar en gemeentelijke informatie is makkelijk vindbaar. We hebben aandacht voor de eigen bestuurskracht om zelfstandig te blijven als gemeente. We sluiten een fusie uit. We bekijken goed welke taken we zelf uitvoeren en welke we uitbesteden. Als we voor dat laatste kiezen zijn we kritisch op de kwaliteit en de meerwaarde die het oplevert. Voorts zijn we in de samenwerkingsverbanden een sterke en betrokken partner; ook raadsleden geven profiel aan deze betrokkenheid. De ‘Strategische- en Uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek’ is een belangrijke basis in de regionale samenwerking richting een bloeiende toekomst. 1.1 Integriteit en transparantie Integriteit en transparantie zijn kernwaarden in Noordwijk. Zij vormen de basis van onze bestuurscultuur. Portefeuillehouder:

Burgemeester Verkleij

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Wanneer?

We werken transparant.

We geven vorm aan de wettelijke verplichting vanuit de nieuwe Europese richtlijn Network and Information

Vierde kwartaal

Systems Directive (NIS2), die nader uitgewerkt gaat wordt in de Nederlandse Wet beveiliging netwerk - en informatiesystemen (WBNI). Bestuurders worden vanuit de NIS2 (en BIO2.0) richtlijnen verantwoordelijk voor informatiebeveiliging.

1.2 Participatie en communicatie Onze inwoners en de samenleving staan centraal. Wij weten wat er leeft door goed naar inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers te luisteren en door zichtbaar te zijn. We communiceren begrijpelijk en duidelijk. Op deze wijze overbruggen we de afstand tussen onze inwoners en het gemeentebestuur. Portefeuillehouder:

Wethouder Ter Hark

Wat willen we

Wat gaan we ervoor doen?

Wanneer?

We stellen een Visie op Overheidsparticipatie vast.

Eerste

bereiken? We zorgen door participatie en de inzet

kwartaal

van de wijkregisseur voor een goede aansluiting tussen

Programmabegroting 2025-2028

21

Gemeente Noordwijk

inwoners en het

We stellen een participatieverordening vast waarin

Eerste

gemeentebestuur.

spelregels voor inwoners- en overheidsparticipatie in het

kwartaal

kader van de Omgevingswet worden vastgelegd. We vangen buurt- en inwonersinitiatieven op via de website Samen.Noordwijk (doorlopend). De wijkregisseur

Tweede kwartaal

draagt zorg voor het draagvlak voor de initiatieven. De wijkregisseur toetst de initiatieven aan vastgestelde kaders vanuit de visie op overheidsparti cipatie. Voor de uitvoering van de buurt- en inwonersinitiatieven neemt de wijkregisseur een adviserende en ondersteunende rol in. We ontwikkelen een Handreiking Inwonersinitiatieven. Die zet in op co-creatie voor financiering van wijk- en buurtactiviteiten en geven adviezen over andere

Tweede kwartaal

subsidieverstrekkers vanuit het rijk, de provincie, fondsen en serviceclubs en / of adviezen voor crowdfunding. De wijkregisseur neemt regie in het oprichten van en samenwerken met wijkverenigingen en buurtcomité.

Eerste kwartaal

Hierbij streven we naar meer kwaliteit (per wijkvereniging twee maal per jaar contact en ondersteuning) en kwantiteit (oprichting van wijkverenigingen in wijken waar deze nu nog niet zijn. Minimaal 1 per jaar). Onze communicatie

We zijn voortdurend bezig met het verbeteren van onze

sluit aan op de behoefte van inwoners,

informatievoorziening aan de behoefte van onze inwoners. We maken hierbij een verschuiving van offline naar online

ondernemers en andere

communicatie, waarbij we aandacht hebben voor inwoners die digitaal minder vaardig zijn. We voeren hiervoor ons

belanghebbenden.

verbeterplan uit, waaronder: -

Het inzetten van meerdere communicatiekanalen

Eerste kwartaal

-

op eenduidige wijze (Omnichannel). We stoppen met de gemeenteberichten in de

-

lokale kranten. We hebben in dit plan ook aandacht voor de

-

offline-communicatie. We versterken de informatiepositie van de

Derde kwartaal Vierde

ambtelijke organisatie, onder meer met onze newsroom, de gemeentelijk website, vernieuwd intranet en social media.

Onze website is gebruiksvriendelijk.

kwartaal Vierde kwartaal

We hebben onze website in 2024 verbeterd van E naar B status. We verbeteren onze score voor digitaal

Tweede kwartaal

toegankelijke overheidswebsite verder van B naar A status. We realiseren een newsroom.

We hebben in 2024 Newsroom 1.0 gerealiseerd. We ontwikkelen door naar een Newsroom 2.0, waarin we meer

Tweede kwartaal

gebruik gaan maken van digitale toepassingen o.a. een verantwoord gebruik van AI (artificial intelligence).

Programmabegroting 2025-2028

22

Gemeente Noordwijk

1.3 Dienstverlening We zijn dienstverlenend en werken servicegericht. Op deze punten blijven we ons continu verbeteren. We zijn optimaal bereikbaar en gemeentelijke informatie is makkelijk vindbaar. Portefeuillehouder:

Burgemeester Verkleij

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Wanneer?

We verbeteren continu onze klanttevredenheid.

We houden focus op het verbeteren van de telefonische bereikbaarheid. Dit doen we door het actief informeren

Vierde

We streven hierbij naar een rapportcijfer 8. Dit

van inwoners en digitaal beschikbaar stellen van informatie, waardoor het aantal (terugkerende)

geldt ook voor onze

telefoongesprekken afneemt. Het klantcontactcentrum voert regie op terugbelverzoeken in samenwerking met de

uitvoeringsorganisaties.

kwartaal

hele organisatie. We evalueren de verbeteractiviteiten met de beschikbare data. We zorgen dat de digitaal beschikbare informatie van onze inwoners direct gebruikt kan worden voor onze burgerzaken-producten. We ontlasten hierdoor de klant

Derde kwartaal

van administratieve handelingen aan de balie door geen formulieren in te vullen met gegevens die we hebben. We hebben in vervolg op de Direct Duidelijk Deal nieuwe werkafspraken gemaakt in de ambtelijke organisatie voor duidelijke en begrijpelijke taal in schriftelijke klantcommunicatie. In dit kader gaan we verder met de

Vierde kwartaal

verbetering van de meest gebruikte brieven en formulieren en bieden we handvatten aan de medewerkers met een vernieuwde toolkit. We voeren metingen klanttevredenheid uit door middel van laagdrempelig klantreacties op de belangrijkste

Tweede kwartaal

dienstverleningskanalen (= telefonie, balie, e -mailverzoek, Whatsapp en Fixi). De klantreacties bepalen op welke kanalen verdere verdieping nodig is. En welke verbeteracties we verder op deze dienstverleningskanalen oppakken. Eerste

We ronden de gesubsidieerde pilot vanuit de VNG af, waarbij we in een testomgeving werken aan de

kwartaal

verbetering van de statusinformatie van aanvragen in MijnNoordwijk. We bouwen, op basis van de resultaten uit de pilot, aan een centrale informatiestroom naar de klant: een integraal klantbeeld. Dit is de eerste stap om

Derde kwartaal

verschillende activiteiten in de organisatie 'naar elkaar' te brengen.

Programmabegroting 2025-2028

23

Gemeente Noordwijk

1.4 Regionale samenwerking en verbonden partijen We hebben aandacht voor de eigen bestuurskracht om zelfstandig te blijven als gemeente. We sluiten een fusie uit. We bekijken goed welke taken we zelf uitvoeren en welke we uitbesteden. Als we voor dat laatste kiezen zijn we kritisch op de kwaliteit en de meerwaarde die het oplevert. Voorts zijn we in de samenwerkingsverbanden een sterke en betrokken partner; ook raadsleden geven profiel aan deze betrokkenheid. De ‘Strategische - en Uitvoeringsagenda Duinen Bollenstreek’ is een belangrijke basis in de regionale samenwerking richting een bloeiende toekomst. Portefeuillehouder:

Wethouder Ter Hark

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Wanneer?

We zijn een sterke en

We geven in Holland Rijnland-verband invulling aan de

Eerste

betrokken partner in onze

projecten uit de vastgestelde Regionale Investeringsagenda. We maken een keuze, op basis van

kwartaal

samenwerkingsverbanden

de toegevoegde waarde voor onze gemeente, bij welke projecten wij aansluiten. We bekrachtigen en formaliseren de subregionale samenwerking voor de Uitvoeringsagenda Duin- en

Eerste

Bollenstreek door middel van een bestuursconvenant. We monitoren de ontwikkelingen en risico’s binnen onze verbonden partijen. Aan de hand van de resultaten uit een self-assessment tool en de Nota verbonden partijen

kwartaal

Vierde kwartaal

worden beheersmaatregelen geïmplementeerd.

Wat doen we doorlopend? Integriteit en transparantie • We zorgen ervoor dat integriteit continue de rode draad vormt van ons handelen. • We werken verder aan onze integriteit en onze kernwaarden op basis van de routekaart ‘integriteit’ en het bijbehorend uitvoeringsplan. • We stimuleren en werken aan de bewustwording van integriteit en weerbaarheid van bestuur en organisatie door middel van opleidingen en ontwikkelprogramma’s. • Wij honoreren verzoeken op basis van de Wet open overheid (Woo) ruimhartig. • We publiceren Woo-verzoeken en –besluiten, alsmede klachten, convenanten en beschikkingen actief op meerdere openbare (digitale) platforms • We geven uitvoering aan het strategisch Gemeentelijk Informatiebeveiligingsbeleid. • We scholen onze medewerkers doorlopend op het domein van informatieveiligheid. • We geven uitvoering aan het privacybeleid en de doorlopende actualisatie daarvan. We zijn aangesloten bij het VNG-programma ‘Grip Op Informatie’ (VNG). • We hebben voortdurend aandacht voor de uitvoering van de AVG en de Wet politiegegevens (Wpg). Periodiek voeren we interne en externe AVG - en Wpg-audits uit. In het kader van de Wpg staan met name de thema’s bewustwording, beveiliging en periodieke controles op de agenda. • We pakken de informatiebeveiliging norm- alsmede risico gebaseerd aan.

De informatiebeveiliging bevat het treffen en onderhouden van een samenhangend pakket van maatregelen om de betrouwbaarheid van de informatievoorziening aantoonbaar te waarborgen. Kernpunten daarbij zijn beschikbaarheid, integriteit (juistheid) en vertrouwelijkheid van (persoons)gegevens. • Er blijft continue aandacht voor ‘cybercrime’, waaronder dreigingen van ransomware aanvallen. Maatregelen conform de BIO worden hiervoor genomen. Hierin gaat het om technische maatregelen, maar ook procedurele maatregelen. Ook is er aandacht voor de menselijke factor: cultuur, bewustzijn en voorbeeldgedrag medewerkers.

Programmabegroting 2025-2028

24

Gemeente Noordwijk

•

Door middel van de jaarlijkse audit ‘Eenduidige Normatiek Single Information Audit (ENSIA)’ wordt verantwoording afgelegd over onze informatiebeveiliging.

Participatie en communicatie • We monitoren met de newsroom het gebruik van de kanalen door onze inwoners en passen onze communicatie- middelenmix daarop aan. • We versterken onze identiteit door het verbeteren van onze zichtbaarheid en gebruiken hierbij een eenduidige huisstijl. • We zetten ons platform Samen Noordwijk in voor alle interactieve participatietrajecten. • We werken aan begrijpelijk gemeentelijk taalgebruik op basis van het landelijk project “Direct Duidelijke Taal’. • We voeren ons integrale plan van aanpak voor participatie uit. • We nemen de stand van zaken van onze participatietrajecten tweemaal per jaar op in een voortgangsrapportage. • We stellen voor de start van een participatietraject een notitie op waarin onder meer wordt vastgelegd: • De doelstelling(en) en de omvang van doelgroep(en) • Het participatieniveau (participatietrap) • De werkvorm(en) waaronder niet-digitale hand-outs in wijken en buurten • Verwachtingenmanagement, ook voor wat betreft de start en het einde van het participatietraject. Dienstverlening • We versterken onze ‘eerstelijns-dienstverlening’ in ons Klant Contact Centrum (KCC) door dit een brugfunctie te geven tussen organisatie en inwoners. We verleggen het accent in klantcontact van fysieke- naar digitale dienstverlening. • We versterken onze identiteit. Herkenbaarheid en veiligheid zijn hierbij belangrijke thema's.

• We geven gastlessen en/of excursies voor leerlingen tijdens hun schoolperiode als kennismaking met de plaatselijke democratie kennis. • We stellen jaarlijks een kinderburgemeester aan. • We geven sturing aan onze uitvoerende organisaties op basis van KPI’s en kengetallen. • We willen een goed beeld van de gemeentelijk organisatie om van daaruit verder te bouwen naar een bedrijfsmatige organisatie waarin deskundigheid en efficiëntie de boventoon voert. • Nieuwe ambtenaren worden aangenomen op basis van hun deskundigheid. Zij verdiepen zich in de lokale situatie en de dynamiek van de gemeente Noordwijk. • We investeren in eigen mensen met als doelstelling om zo veel mogelijk het personeel te behouden. • We verbeteren voortdurend de arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden, zodat ambtenaren optimaal kunnen presteren. Regionale samenwerking en verbonden partijen • We geven uitvoering aan de Strategische en Uitvoeringsagenda Duin - en Bollenstreek. Dit doen we samen met Katwijk en HLT Samen. • We nemen onze verantwoordelijkheid als actieve, zichtbare, verbindende regiopartner waarbij we continue uiting geven aan onze bestuurlijke - en ambtelijke betrokkenheid. • We weten als goede samenwerkingspartner wat er speelt in de regio en bij onze partners. We maken afgewogen keuzes in de wijze waarop en met wie wij samenwerken.