Programmabegroting 2024-2027

Looptijd plan Looptijd plan Looptijd plan oud-Noordwijk Noordwijkerhout geharmoniseerd

Openbare Verlichting

Actualisatie/ vaststelling

Onderhoudsniveau plan

16-3-2021 vastgesteld Niet van toepassing

Groen

2021-2025 2023-2027

Riolering

2022-2026

28-3-2023 vastgesteld Niet van toepassing

Wegen

2021-2024

28-9-2021 vastgesteld Kwaliteitsniveau B

Civiele kunstwerken

2021-2024

28-9-2021 vastgesteld Kwaliteitsniveau B

Baggeren

2020-2030

08-6-2021 vastgesteld Niet van toepassing

Oeverbescherming

2022-2026

16-8-2022 vastgesteld

Grondstoffenbeleidsplan

2021-2025

21-4-2020 vastgesteld Niet van toepassing

Gebouwen

2018-2022

2017-2026

28-3-2023 vastgesteld Kwaliteitsniveau B

2023 verwacht

Basis Niet van toepassing

We streven naar passende kwaliteitsniveaus, waarbij differentiatie mogelijk is. Hierbij besteden we ook aandacht aan eventuele achterstanden, wat is meegenomen bij de actualisatie en harmonisatie van de beleids- en beheerplannen. Zo hebben we in voorgaande jaren een extra budget opgenomen voor inhaalslag voor groot onderhoud groen en voor het herstellen van verharding hetgeen uit de weginspectie naar voren was gekomen.

Programmabegroting 2024-2027

88

Gemeente Noordwijk

Kapitaalgoederen Wegen en civiele kunstwerken De kwaliteit van de verhardingen binnen de gemeente Noordwijk is goed. Ook het kunstwerkenareaal is momenteel in goede staat. Voor het onderhoud is er een onderhoudsstrategie opgesteld met daarbij de benodigde onderhouds- en vervangingsbudgetten. Voor de komende beleidsperiode geldt voor beide kapitaalgoederen een te handhaven kwaliteitsambitieniveau B (Basis), waarvoor het meerjarige budget voor verhardingen toereikend is. Doordat er beter inzicht komt op de langetermijnplanning, ontstaat beter zicht op de te verwachten vervangingsopgave en kunnen vervangingsprojecten beter op elkaar afgestemd worden. De onderhoudsstrategie ziet erop toe dat de juiste afwegingen worden gemaakt voor het onderhoud in het kader van de veiligheid en de risico’s en om de achteruitgang van de verhardingen te temporiseren. Er wordt ingestoken op functioneel beheer en onderhoud. Met functioneel beheer wordt het onderhoud afgestemd op de functie en het gebruik van de verharding. Om fluctuaties in de kosten per jaar te beperken wordt er gebruik gemaakt van een egalisatiereserve. Het beleidsplan voor wegen en civiele kunstwerken zal nader uitgewerkt worden in jaarlijkse beheerplannen voor de te onderhouden verhardingen.

Vanuit de beheerplannen is er een reëel en actueel inzicht in de daaruit voortvloeiende financiële consequenties, die telkens zullen worden meegenomen bij het eerstvolgende meerjarige investeringsplan van de Perspectiefnota. Riolering Het onderhoud en beheer van riolering is een wettelijke taak. De gemeente heeft een zorgplicht voor een doelmatige inzameling en transport van het afvalwater binnen haar grondgebied. Ook het verminderen van vervuiling van het oppervlaktewater, bodem en grondwater en voorkomen van wateroverlast door zowel hemelwater als grondwater behoort tot deze zorgplicht. De kaders waarbinnen het beheer en onderhoud van riolerings- en waterbeheerwerken voor de gemeente komen uit het regionale Integraal Afvalwater Ketenplan (iAWKp). Dit geactualiseerde plan is in maart 2023 vastgesteld. Het planmatig onderhoud kent fluctuaties in het uitgavenpatroon. Om de lasten te egaliseren wordt er gebruikgemaakt van een voorziening riolering. Dit plan beschrijft ook het jaarlijks operationele onderhoud aan het gemeentelijke rioolstelsel. Dit omvat de reinigingswerkzaamheden en inspectie aan pompgemalen, kolken en gedeelten van het rioolstelsel. Voornoemde reiniging van leidingen wordt gecombineerd met een camera inspectie. Deze informatie vanuit de inspectie geeft ons kennis over de levensduur en incidenteel aanleiding tot plaatselijke reparaties.

Openbare verlichting Noordwijk is een groeiende gemeente. Door uitbreiding en bouw van nieuwe wijken groeit ook het verlichtingsareaal. Ondanks de groei van het areaal neemt het jaarlijkse energieverbruik van de openbare verlichting in Noordwijk af. Dat komt omdat Noordwijk bij nieuwbouw of vervanging van verlichting kiest voor duurzame en energiezuinige verlichting waarbij met minder energieverbruik een vergelijkbare of betere lichtkwaliteit wordt gerealiseerd. De leeftijdsopbouw van lichtmasten en armaturen is over alle kernen binnen de gemeente gezond. Door jaarlijks een deel van de lichtmasten en armaturen te vervangen blijft het areaal gezond. Dit draagt bij aan de sociale veiligheid en verkeersveiligheid in de openbare ruimte in de avond en nacht. Bovendien neemt door de vervangen het aantal storingen en de jaarlijkse onderhoudskosten af.

Programmabegroting 2024-2027

89

Gemeente Noordwijk

Ledverlichting vormt de standaard bij nieuwe verlichting en het vervangen van armaturen. Bovendien wordt openbare verlichting bij vervanging voorzien van de mogelijkheid om te dimmen waardoor er meer energie kan worden bespaard. De gemeente zet dit beleid de komende beleidsperiode van 5 jaren door. Momenteel bestaat in de gemeente Noordwijk ongeveer 60% van de openbare verlichting uit ledverlichting. Dat aandeel groeit jaarlijks met ongeveer 7% waarbij de verwachting is dat in 2029 vrijwel alle openbare verlichting uit ledverlichting bestaat. Daarmee wordt jaarlijks tot 60% aan energie bespaard ten opzichte van conventionele openbare verlichting. De ontwikkelingen van nieuwe technieken op het gebied van verlichting zijn groot. Gemeente Noordwijk volgt de nieuwe ontwikkelingen in de (openbare) verlichting en evalueert periodiek of- en welke- nieuwe (verlichtings-)technieken in Noordwijk kunnen worden ingezet ter ondersteuning van een veilige en duurzame openbare ruimte. Groen Goed onderhouden openbaar groen draagt bij aan een prettig woon- en werkklimaat. Openbaar groen heeft door de zuiverende werking op de lucht een positief effect op gezondheid en welzijn van de inwoners. De uitgangspunten voor het onderhoud van de groenvoorziening zijn vastgelegd in het Beheerplan Groen 2023-2027. De afgelopen jaren zijn een groot aantal bomen uitgevallen.

Het duurzaam vervangen van de uitgevallen bomen maar ook nieuwe bomen wordt de komende jaren doorgezet. Nazorg voor het borgen en behoud van deze nieuw geplante bomen zoals watergeven, begeleiding snoei etc. wordt de komende jaren voortgezet. Naast de duurzame herplant van de uitgevallen bomen heeft de gemeente de ambitie om te vergroenen met extra bomen. De ambitie voor het uitbreiden van meer groen (bomen) binnen de gemeente Noordwijk krijgt vorm in het 800-bomenplan. Hierin wordt ingezet op het versterken van bestaande en ontbrekende structuren en het vergroenen van de leefomgeving om hittestress en wateroverlast te verminderen. De start van de uitvoering wordt verwacht in het plantseizoen van 2024/2025. Water Belangrijke taken die nodig zijn voor een goed functionerend watersysteem zijn baggeren en het in standhouden van de oevers. De gemeente is op grond van de keur en legger van het Hoogheemraadschap Rijnland (HHR) verplicht watergangen te baggeren en vrijkomende bagger te verwerken. Primaire watergangen zijn in onderhoud bij het HHR. Echter het verwerken of afvoeren van de uitkomende bagger is wel voor rekening van de gemeente. Dit is de zogeheten ontvangstplicht. De benodigde onderhoudswerkzaamheden voor de watergangen zijn opgenomen in het Baggerplan 2020-2030. De voorbereiding van de baggerwerkzaamheden zijn opgestart, waaronder de aanbesteding van de uitvoering.

De uitvoering hiervan zal in 2023/2024 plaatsvinden. Gemeentelijke gebouwen en accommodaties Voor het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen geldt bij de gemeente “oud” Noordwijk het Meerjaren OnderhoudsPlan gemeentelijke gebouwen en bij de gemeente Noordwijkerhout een beheerplan onderhoud gebouwen. In duurzaamheid, milieu en energiebeheer van het gemeentelijke gebouwen is in de voorbije jaren geïnvesteerd. Dit krijgt ook de komende jaren aandacht en is van invloed op onderhouds- en beheerkosten. Met de uitvoering van verduurzamingsmaatregelen is

Programmabegroting 2024-2027

90

Gemeente Noordwijk

rekening gehouden in het MJOP voor wat betreft de duurzame maatregelen die op een natuurlijk moment bij vervangingsonderhoud worden ingepland. Het voornemen is om een uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijke gebouwen op te stellen met bijbehoren financiële onderbouwing. Hierin worden de aanvullende duurzame maatregelen opgenomen die niet voortvloeien uit de reguliere meerjarenonderhoudplanning (MJOP). Hierbij gaat het om het doen van investeringen die niet voortvloeien uit een natuurlijk moment of in nieuwe voorzieningen die momenteel helemaal nog niet aanwezig zijn. De gemeente heeft verder sporthallen op sportcomplexen Duinwetering, Lageweg, De Boekhorst, Wassenaar en de tijdelijke sporthal De Schelft. Vanwege het afgebrande sporten evenementencomplex De Schelft is er met de vaststelling van de Perspectiefnota 2024 d.d. 26 september 2023 besloten om alleen een zwembad te bouwen, het gebruik van de tijdelijke hal te continueren en tijdelijke huisvesting op de resterende gronden van de voormalige locatie De Schelft te onderzoeken. De uitkering van de verzekeringsgelden wordt in 2025 aangewend als dekking van de kosten van de bouw. Onderwijshuisvesting Schoolgebouwen worden onderhouden door het betreffende schoolbestuur. De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht voor voldoende ruimte.

Afspraken over de gebouwen worden geregeld via het Integraal Huisvestingplan Onderwijs. Pas als een schoolgebouw terugvalt aan de gemeente, komt dit pand weer onder eigen beheer. Dit is op dit moment van toepassing op de panden aan Uitvaltij 2 en Julianastraat 11 te Noordwijk. De gemeente heeft een achttal gymnastieklocaties ten behoeve van het onderwijs. Deze zalen worden verhuurd aan het Sportbedrijf Noordwijk. In de huurovereenkomsten zijn de demarcatielijsten inzake het onderhoud opgenomen. Onderhoudskosten kapitaalgoederen In het hierna opgenomen overzicht is het verband tussen het beleidskader en de begrote kosten van klein en groot onderhoud inclusief kapitaallasten van de kapitaalgoederen weergegeven. bedragen in €

Verband tussen beleidskader en begrote kosten Beleidskader

Programma

2024

2025

2026

2027

Wegen en civiele kunstwerken

PR03

€ 5.493.489

€ 5.855.194

€ 5.953.130

€ 6.039.837

Openbare verlichting

PR03

€ 1.304.776

€ 1.360.637

€ 1.394.195

€ 1.419.615

Water

PR08

€

€ 1.005.952 €

Riolering

PR08

€ 3.801.399

Groen en speelplaatsen

PR08

Sportaccomodaties

992.278

€ 1.006.113

€ 4.223.851

€ 4.559.649

€ 4.729.113

€ 4.443.874

€ 4.520.817

€ 4.651.812

€ 4.515.128

PR06

€ 4.077.459

€ 9.041.402

€ 4.469.587

€ 4.398.322

Onderwijshuisvesting

PR05

€ 3.387.934

€ 3.562.613

€ 3.575.273

€ 3.513.765

Gebouwen (gemeentehuis)

OVH

€ 1.456.229

€ 1.150.617

€ 1.174.496

€ 1.193.509

Gebouwen (overig)

PR01

€ 1.677.983

€ 1.716.075

€ 1.763.238

€ 1.806.487

€ 26.480.345

€ 32.437.158

€ 28.533.658

€ 28.621.889

Programmabegroting 2024-2027

91

837.202

Gemeente Noordwijk

2.3.4 Financiering De financieringsparagraaf geeft, conform artikel 13 van het BBV, inzicht in het risicobeheer van de financieringsportefeuille, de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. De kaders voor financiering zijn weergegeven in: • Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido, 2000, laatstelijk gewijzigd in 2008) • Wet houdbaarheid overheidsfinanciën (Wet Hof, 2013) • Regeling schatkistbankieren decentrale overheden • Treasurystatuut • Financiële verordening De Regeling schatkistbankieren decentrale overheden heeft tot gevolg dat o.a. gemeenten hun overtollige liquide middelen en beleggingen moeten aanhouden bij het Rijk. Deze middelen mogen niet langer worden uitgezet bij private partijen buiten de schatkist. Het schatkistbankieren dient twee doelen. Ten eerste levert het een bijdrage aan de EMUschuldverlaging. Daarnaast vermindert schatkistbankieren het financieel risico voor decentrale overheden. Risicobeheer Een van de doelstellingen is het beperken van risico’s die de gemeente loopt op het gebied van financiering en liquiditeit. Risico’s zijn in te delen naar rente en krediet. Renterisico Het renterisico is de mate waarin het saldo van de rentelasten en -baten verandert door wijzigingen in het rentepercentage. Het renterisico wordt bepaald door de kasgeldlimiet en de renterisiconorm.

Het doel van beide normen is de budgettaire risico’s als gevolg van een rentestijging te beperken. De kasgeldlimiet is het maximum bedrag waarmee de gemeente haar uitgaven mag financieren met kortlopende financieringsmiddelen met een looptijd < 1 jaar. De kasgeldlimiet is gesteld op 8,5% van het begrotingstotaal van de lasten bij aanvang van het verslagjaar. In de onderstaande tabel is de ruimte onder de kasgeldlimiet weergegeven. Bedragen x € 1.000,-

Realisatie

Liquiditeitspositie in relatie tot kasgeldlimiet

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027 16.012

Netto vlottende schuld Vlottende schulden

€

10.000 €

18.041 €

18.197 €

18.290 €

18.224 €

Vlottende middelen

€

9.417 €

4.891 €

4.891 €

4.891 €

4.891 €

4.891

€

583 €

13.150 €

13.306 €

13.399 €

13.333 €

11.121

Netto vlottende schuld (+) of overschot middelen (-) Toegestane kasgeldlimiet Begrotingstotaal

€ 192.585 € 159.127 € 161.094 € 172.401 € 165.141 € 161.563

Kasgeldlimiet (in % van de grondslag)

8,5%

8,5%

8,5%

8,5%

8,5%

€

300 €

300 €

300 €

300 €

300 €

300

Toegestane kasgeldlimiet

€

16.370 €

13.526 €

13.693 €

14.654 €

14.037 €

13.733

Ruimte onder kasgeldlimiet

€

15.787 €

376 €

387 €

1.255 €

704 €

2.612

Minimum bedrag

8,5%

Overschrijding van de kasgeldlimiet

De wens om te financieren met kort of lang geld is afhankelijk van de rentestand. Als de rente op kort geld lager is zal, zo lang als de kasgeldlimiet dit toestaat, met kort geld gefinancierd worden.

Programmabegroting 2024-2027

92

Gemeente Noordwijk

De renterisiconorm geeft een weergave van de spreiding van de renterisico’s in de huidige leningenportefeuille over de komende jaren. Door deze spreiding werkt een verandering in de rente vertraagd door op de totale rentelasten. Het renterisico op de vaste leningen wordt bepaald door: • het deel van de vaste leningen dat geherfinancierd moet worden door nieuwe vaste leningen; • het deel van de vaste leningen waarvan de gemeente een wijziging van de rente niet kan beïnvloeden (renteherziening op basis van leningsvoorwaarden). Het renterisico heeft betrekking op leningen met een looptijd vanaf 1 jaar (vaste schuld). Naast de renteherzieningen zijn hiervoor ook de aflossingen van belang, want het renterisico wordt verkleind door aflossingen in de tijd te spreiden. Voorkomen moet worden dat er in enig jaar een te grote concentratie plaatsvindt van aflossingen en renteherzieningen op lopende leningen. Het renterisicobedrag wordt volgens de Wet financiering decentrale overheden (Fido) berekend als de som van de renteherzieningen en de aflossingen. De renterisiconorm is volgens ministeriële regelingen voor gemeenten bepaald op 20% van het totale bedrag van de begroting met een minimumbedrag van € 2.500.000,-. In de onderstaande tabel is de ruimte onder de renterisiconorm weergegeven. Hieruit blijkt dat de renterisiconorm niet wordt overschreden.

Het renterisico van de leningenportefeuille is goed gespreid en er blijft de komende jaren sprake van voldoende ruimte onder de renterisiconorm. Bedragen x € 1.000,-

Realisatie 2022

Toets renterisiconorm

Begroting 2023

2024

2025

2026

2027

Variabelen Renterisico(norm) Renteherziening Aflossingen

€

9.508 €

6.633 €

10.953 €

12.289 €

16.506 €

17.184

Renterisico

€

9.508 €

6.633 €

10.953 €

12.289 €

16.506 €

17.184

Renterisiconorm Begrotingstotaal

€ 192.585 € 159.127 € 161.094 € 172.401 € 165.141 € 161.563

Kasgeldlimiet (in % van de grondslag) Renterisiconorm

20,0%

20,0%

20,0%

20,0%

20,0%

20,0%

€

38.517 €

31.825 €

32.219 €

34.480 €

33.028 €

32.313

€

29.009 €

25.192 €

21.266 €

22.191 €

16.522 €

15.129

Toets renterisiconorm Ruimte onder renterisiconorm Overschrijding van de renterisiconorm

Kredietrisico Een kredietrisico is het risico dat de tegenpartij (geldnemers) haar verplichtingen niet kan nakomen. Overigens moet hierbij opgemerkt worden dat de gemeente verplicht is om uitzettingen te doen bij de schatkist of bij andere lichamen die geen toezichtrelatie hebben met de gemeente. Slechts 0,75% van het begrotingstotaal met een minimum van € 250.000,- is uitgezonderd van het schatkistbankieren. Het kredietrisico doet zich dan ook in hoofdzaak voor bij het verstrekken van geldleningen en garanties uit hoofde van de publieke taak. Het is niet de taak van de gemeente om gelden aan verenigingen of instellingen uit te lenen. Als toch wordt besloten een geldlening uit hoofde van de publieke taak te verstrekken, dan worden, op basis van het huidige Treasurystatuut, zekerheden of garanties geëist. Het kunnen aantrekken van voordelige geldleningen door verenigingen of instellingen uit hoofde van de publieke taak kan bereikt worden door garantstelling van leningen, te

Programmabegroting 2024-2027

93

Gemeente Noordwijk

verstrekken aan reguliere banken. Het verstrekken van geldleningen en garanties uit hoofde van de publieke taak kan niet zonder toestemming van de gemeenteraad. In het verleden zijn geldleningen verstrekt aan de Woningstichting Sint Antonius van Padua. Op 31 december 2023 betreft dit nog een bedrag van € 4.038.151,-. De gemeente kon destijds onder gunstiger leningsvoorwaarden geld aantrekken dan de woningstichting. In beginsel worden nu geen nieuwe geldleningen meer verstrekt. De verstrekte geldleningen aan de woningstichting zijn geborgd door het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. De gemeente treedt hierbij overigens weer op als achtervang. Gelet op de financiële situatie bij de woningstichting is dit verantwoord. De gemeente Noordwijk staat garant voor een kredietfaciliteit die de Greenport Ontwikkelingsmaatschappij Duin- en Bollenstreek (GOM) heeft bij de BNG van in totaal € 35 miljoen. Als zekerheid hebben de vijf aandeelhouders ieder daarvoor een bankgarantie ad € 7 miljoen gesteld. Hier is sprake van de uitoefening van de publieke taak. Ten slotte worden, vanuit de publieke taak volkshuisvesting, sinds 2010 aan starters, zogenoemde startersleningen verstrekt om het kopen van een bestaande woning mogelijk te maken.

De gemeente heeft hiervoor een geldlening verstrekt aan de Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SVN), die de middelen beheert ten behoeve van het verstrekken van startersleningen. De starterslening overbrugt het verschil tussen de verwervingskosten van de woning en het bedrag dat de starter maximaal kan lenen volgens de normen van de Nationale Hypotheek Garantie (NHG). De starterslening is een lening waarover de eerste drie jaar geen rente en aflossing betaald wordt. Rente Rente speelt een belangrijke rol in de begroting. Door de omvang van deze bedragen is het wenselijk dit onderdeel inzichtelijk te maken. Daarbij gaat het zowel om de factoren die invloed op de rente hebben als het in beeld brengen van de keuzemogelijkheden die aanwezig zijn. Onderscheid kan worden gemaakt tussen korte rente en lange rente. Korte rente geldt voor kort geld (leningen met looptijd korter dan een jaar) en lange rente voor lang geld (leningen met looptijd langer dan een jaar). Renteontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt worden nauwlettend gevolgd. Dit gebeurt onder andere door gebruik te maken van de informatie van banken (in hoofdzaak de BNG) en andere bemiddelaars op de geld - en kapitaalmarkt. Daardoor blijft de gemeente op de hoogte van belangrijke ontwikkelingen. Al een aantal jaren is er sprake van een lage rente.

Bij kort geld is er zelfs sprake van een negatieve rente. Dit jaar is de inflatie enorm gestegen. Als de inflatie langdurig te hoog is, dan kan de centrale bank de rente verhogen. Daarmee wil de centrale bank de inflatie drukken en zo prijsstabiliteit bereiken. Gedachte is dat bij een hoge rente mensen minder geld lenen en uitgeven en bedrijven minder investeren en dat daardoor de inflatie omlaag gaat. De inflatie is omhooggeschoten door de sterk gestegen energieprijzen, verstoringen in de levering van producten door de coronacrisis én de oorlog in Oekraïne. De vraag is nu dus hoger dan het aanbod en daardoor stijgen veel prijzen. De centrale bank verwacht dat de inflatie ook op de middellange termijn boven 2% uitkomt. Daarom wil de centrale bank de vraag afremmen met een renteverhoging. De centrale bank heeft de rente in juli 2022 met een 0,5 procentpunt verhoogd en vervolgens in september een tweede renteverhoging dit jaar met 0,75 procentpunt omhoog. Als er sprake is van een liquiditeitstekort wordt er zoveel mogelijk gebruik gemaakt van kasgeldleningen (kort geld). Wordt de kasgeldnorm gedurende drie kwartalen overschreden dan dient volgens de voorschriften een langlopende geldlening te worden aangetrokken.

Programmabegroting 2024-2027

94

Gemeente Noordwijk

Op basis van een over te leggen plan kan door de provincie hiervoor ontheffing verleend worden. Voor de hoogte van een aan te trekken langlopende geldlening wordt gekeken naar de geldbehoefte voor de korte én middellange termijn (te verwachten grote projecten) en de hoogte van de rente. Rentevisie De inflatie is te hoog, en dat is al een tijdje zo. De centrale banken proberen met een hogere rente de vraag naar producten en diensten af te remmen om zo de inflatie naar beneden te krijgen. De ECB heeft de beleidsrente in 2022 drie keer verhoogd en ook in 2023 gaat de ECB door met het verhogen van de rentes. In juli 2023 is de depositorente verhoogd tot 3,75%. Zo kan ervoor worden gezorgd dat de inflatie sneller zakt naar de doelstelling van 2%. De rente voor de korte termijn (kasgeldlening voor 1 maand) is voor de gemeente bij de opmaak van deze begroting gestegen naar 4,05%. Het rentetarief bij de BNG voor 10 jaar vast (lineair) in juni 2023 is 3,46%. Voor de renteomslag is ook voor 2024 met dit rentetarief rekening gehouden. Ervan uitgaande dat met de renteverhogingen de inflatie voor de middellange termijn weer rond de 2% uit zal komen, is voor de jaren vanaf 2025 voor de aan te trekken langlopende geldleningen (10 jaar vast) weer uitgegaan van een rentetarief van 2,5%. Financiering Uit de financieringsplanning blijkt dat de gemeente een financieringsbehoefte heeft.

De financieringsbehoefte ontstaat wanneer de gemeente meer uitgeeft dan ontvangt waardoor de schuld toeneemt. Ontwikkeling investeringen De onderstaande tabel laat de realisatie zien van de gemeentelijke investeringen. Het gaat hierbij zowel om de lopende als de nieuwe investeringen in (im)materiële vaste activa en financiële vaste activa van het verslagjaar. Onder de immateriële activa worden gerekend de kosten van onderzoek van niet exploitatie genomen bouwgronden. Tot de materiële vaste activa behoren onder andere de terreinen, gebouwen en vervoermiddelen van de gemeente. De financiële vaste activa bestaan uit gestort aandelenkapitaal en verstrekte geldleningen. Bedragen x € 1.000,-

Realisatie 2022

Prognose meerjarenbalans

Begroting 2023

2024

2025

2026

2027

Activa Vaste activa Immateriële vaste activa

€

Materiële vaste activa

€ 188.076 € 242.204 € 255.721 € 288.728 € 283.781 € 274.787

1.926 €

1.768 €

1.612 €

1.610 €

1.608 €

Financiële vaste activa

2

€

24.442 €

24.462 €

24.462 €

24.462 €

24.462 €

*Kapitaalverstrekkingen

€

4.141 €

4.161 €

4.161 €

4.161 €

4.161 €

4.161

*Verstrekte leningen

€

13.584 €

13.584 €

13.584 €

13.584 €

13.584 €

13.584

*Uitzettingen met een looptijd > 1 jaar

€

6.717 €

6.717 €

6.717 €

6.717 €

6.717 €

6.717

Totaal vaste activa

24.462

€ 214.444 € 268.434 € 281.795 € 314.800 € 309.851 € 299.251

De materiële vaste activa stijgen in de komende jaren door de diverse investeringen zoals in onderwijshuisvesting, ICT, nieuwe raadzaal, de bouw van een nieuw zwembad voor de afgebrande De Schelft, reconstructie van de Parallel Boulevard, verbouwing van het pand aan de Duinwetering (voormalig politiebureau), wijkrenovatie Zeeburg, vervangingen van de riolering, etc. De investeringen die gepland staan in 2023 zullen afhankelijk van de uitvoering ervan mogelijk tot uitgaven kunnen leiden in latere jaren. Wanneer dat het geval is dan zal ook de benodigde externe financieringsmiddelen van die uitgaven in de planning doorschuiven.

Programmabegroting 2024-2027

95

Gemeente Noordwijk

Ontwikkeling externe financieringsmiddelen Tegenover de gemeentelijke investeringen staan de benodigde externe financieringsmiddelen. De financieringsmiddelen bestaan uit de financiële tegoeden en de kortlopende en langlopende leningen. De grens tussen kort en lang ligt voor de leningen op één jaar. De externe financiering kan als volgt grafisch worden weergegeven:

Het financiële tegoed wordt overeenkomstig de bepalingen voor schatkistbankieren uitgezet in 's Rijks schatkist. Voor de financiële schuld wordt door de kasgeldlimiet bepaald welk deel kort en welk deel lang wordt gefinancierd. In het onderstaande overzicht zijn de kasgeldleningen kortlopend en de opgenomen leningen langlopend. Uit de grafiek blijkt een toename van de schulden. In de latere jaren blijft de schuldpositie ongeveer gelijk om in de jaren daarna geleidelijk weer te gaan afnemen door het doen van aflossingen.

Programmabegroting 2024-2027

96

Gemeente Noordwijk

Renteomslag De renteomslag is het rentepercentage dat aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend. Dit rentepercentage is als volgt opgebouwd voor het begrotingsjaar: Schema rentetoerekening Bedragen x €

Renteomslag De externe rentelasten over de korte en lange financiering De externe rentebaten Totaal door te rekenen externe rente De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

-/-

€ € €

3.254.628 459.032 2.795.596

€ €

323.980 2.471.616

€ € €

2.471.616 2.471.809

€

193

-/- € 323.980 -/- € -/-

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente Rente over eigen vermogen Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde) Totaal geraamde aan taakvelden toe te rekenen rente De aan taakvelden (programma's inclusief overzicht Overhead) toegerekende rente (renteomslag) Renteresultaat op het taakveld Treasury

-/-

Externe rente Rente % maximaal te berekenen over eigen vermogen Rente % maximaal toe te rekenen aan BIE Rente % maximaal toe te rekenen aan taakvelden

2,49% 2,49% 1,2762% 1,0126%

Gegevens Leningenportefeuille Voorzieningen Totale Vreemd Vermogen

€ € €

Algemene Reserves Bestemmingsreserves Overige reserves Totale Eigen Vermogen

€ € € €

Totale Passiva

€

Leningbedrag 54.136.087 € 22.239.465 76.375.552 € Bedrag 40.047.552 95.625.015 5.151.388 140.823.955

Rentelast 949.539 949.539

298.409.520 Bedrag

Toegerek ende rente 25.386.303 € 323.980 Bedrag Toegerek ende rente 244.105.178 € 2.471.809 24.329.089 4.588.952 € € 273.023.219 € 2.471.809

Boekwaarde BIE's

€

Boekwaarde activa integraal gefinancierd Boekwaarde waar geen rente over wordt gerekend (Financiële Activa) Bankrekening Boekwaarde nieuwe investeringen (IP 2024-2027) jaarschijf 2024 Boekwaarde Investeringsambities jaarschijf 2024 Totale boekwaarde activa

€ € € € € €

Totale Activa

€

298.409.522

Financieringstekort Bankrekening schatkistbankieren Kasgeldlimiet Nieuwe leningen 2024 Totale rentelasten leningen

€ € € €

81.210.013 4.588.952 10.000.000 € 66.621.061 € €

Programmabegroting 2024-2027

97

2.305.089 3.254.628

Gemeente Noordwijk

2.3.5 Bedrijfsvoering We bouwen verder aan goede dienstverlening, robuuste, effectieve en efficiënte organisatie, een goede partner in de regio zijn én we werken aan goed werkgeverschap. Dit zijn de doelen zoals opgenomen in het strategiehuis Samen Noordwijk. Samen Noordwijk geeft richting aan de organisatie.

Goede dienstverlening Met afronding van het programma dienstverlening is de zomer van 2023, ligt de focus van de uitvoeringsagenda Dienstverlening in 2024 met name op het opleveren van concrete verbeteringen van de dienstverlening met de menselijke maat. Onze dienstverlening is: ‘ja’ denken, effectief werken en proactief zijn! Deze agenda is dynamisch en wordt steeds op basis van ontwikkelingen, inzichten en klantbehoeften/ervaringen geactualiseerd. Dit doen we door het monitoren van de voortgang van de acties en evalueren de resultaten die zijn geboekt. De feedback van onze inwoners en de jaarlijkse tevredenheidsmeting geven inzicht in klantervaringen. We richten onze dienstverlening in op een manier die plaats- en tijdsonafhankelijk is. Alle acties in de uitvoeringsagenda Dienstverlening worden getoetst aan onze 4 dienstverleningsprincipes: • Servicegerichte klantcontacten organiseren • Klantcommunicatie voor iedereen begrijpelijk en bereikbaar • Doorlopend verbeteren op basis van klantreacties • Digitale dienstverlening via één loket In 2024 wordt er verder gegaan met het optimaliseren van het proces van de Fixi meldingen. Dit gaan we o.a. doen door meer regie te voeren op digitalisering en gebruik te maken van klantreizen. Klantcontact centrum Het klantcontact centrum (KCC) vormt het centrale klantenloket van de gemeente Noordwijk.

De verbetering van het klantcomfort staat centraal binnen het KCC. We gaan meer processen ontwerpen vanuit de "klant". Digitalisering vervult hierbij een prominente rol. We gaan in 2024 nieuwe communicatiekanalen als Whatsapp en live chat introduceren en krijgen de KCC-medewerkers training om vragen direct en goed te beantwoorden. We volgen nauwlettend de veranderende regel- wetgeving en passen hierop onze bedrijfsvoering op aan. We creëren voldoende flexibiliteit en samenhang in onze bedrijfsvoering om mee te kunnen bewegen met de maatschappelijke ontwikkelingen en hier het KCC te voorzien van wat nodig is.

Programmabegroting 2024-2027

98

Gemeente Noordwijk

Communicatie We gaan in 2024 meer visueel communiceren door middel van beelden, objecten, gebaren en of kleuren. Binnen het communicatiespeelveld wordt technologie de nieuwe taal en zorgt openheid en verbinding met de Noordwijkse samenleving voor meer vertrouwen. De in 2023 gelanceerde gemeentelijke website zorgt voor een betere vindbaarheid van informatie. In 2024 gaan we de website verder doorontwikkelen op basis van de klantbehoefte(n) en optimaliseren van dienstverleningsprocessen. In 2024 implementeren we een communicatiestructuur die ervoor zorgt dat medewerkers actiever worden betrokken en zich betrokken voelen. Op deze wijze gaan we de communicatiewerking van- en met de gemeente Noordwijk verbeteren. We blijven de in 2023 gestarte newsroom doorontwikkelen om de informatiepositie van de organisatie en bestuur te versterken en te verbeteren. We zetten een mix van online- en offlinemiddelen in om de communicatie te verbeteren en de organisatie identiteit te versterken. We gaan meer op basis van statistieken verschillende onlinemiddelen strategisch inzetten. Dit draagt bij aan een beter bereik van onze inwoners en het realiseren van optimale conversie. We werken hierbij conform wettelijke eisen en regelgeving (onder andere digitale toegankelijkheid).

Robuuste organisatie Integriteit en weerbaarheid Integer werken is een belangrijke voorwaarde voor een geloofwaardige overheid. We blijven daarom hard werken aan bestuurlijke en ambtelijke integriteit en weerbaarheid. Integriteit en weerbaarheid willen we tot in de ‘haarvaten’ van de organisatie brengen. We werken volgens het integriteitsuitvoeringsplan. Hiermee wordt de ingeslagen weg uit fase 1 en 2 van de routekaart integriteit uit 2022 voortgezet en geborgd. Ook in 2024 zullen we daarbij aandacht hebben voor de structuur (regels en andere waarborgen op orde) en voor de bewustwording (het ‘levend’ houden van het onderwerp door trainingen, gesprekken enzovoort). Informatieveiligheid Informatiebeveiliging en privacy zijn een permanent speerpunt van de gemeente. We maken, hebben en onderhouden een samenhangend pakket van maatregelen om de betrouwbaarheid van de informatievoorziening aantoonbaar te waarborgen. Kernpunten daarbij zijn beschikbaarheid, integriteit (juistheid) en vertrouwelijkheid van persoonsgegevens en andere informatie. Het geactualiseerde Strategisch Gemeentelijk Informatiebeveiligingsbeleid voeren we in 2024 verder uit waarbij risicomanagement door het verantwoordelijk management een belangrijke rol speelt. Continue aandacht is er voor ‘cybercrime’, waaronder dreigingen van ransomwareaanvallen.

Maatregelen conform de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) worden hiervoor genomen. Met de komst van de nieuwe Europese richtlijn Network and Information Systems Directive (NIS2), die nader uitgewerkt gaat wordt in de Nederlandse Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen (WBNI), wordt o.a. de BIO een wettelijke verplichting. De NIS2 wordt in oktober 2024 van kracht. Beleid en procedures worden waar nodig geactualiseerd. Middels de Eenduidige Normatiek Singel Information Audit (ENSIA) wordt verantwoording afgelegd over informatiebeveiliging. Tevens zullen er interne audits worden uitgevoerd.

Programmabegroting 2024-2027

99

Gemeente Noordwijk