CConstaterende datNoordwijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlagenboek Eindrapport Vitalere greenport v26apr23 - AVG

Gemeenteraadsvergadering 27 juni 2023, gemeente NoordwijkBij agendapunt: Raadsvoorstel vaststellen evaluatierapport ISG18.619 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

»

» »

opgeruimd,

maar doordat de

Greenport woningen verspreid staan in de streek,

bebouwing en bouwvlakken dan er is bijgekomen.

heeft een avenrechtse werking. Je haalt een schuur

Dat

» »

n gewoon de feiten (die overigens door

weg, maar er komt een woning voor in de plaats.

sommigen met een kennelijk ander, eigen belang)

Handhaven van verrommeling is weer in de ijskast

worden

gezet. Overtredingen worden met de mantel der

ruimtelijke ordeningsbeslissing van een gemeente

liefde bedekten gelegaliseerd

te discussieren is; sommige, toegestane ruimte

Onduidelijk is waar deze zichtlijnen en welke

voor ruimte woningen, greenportwoningen of

verrommeling is bewerkstelligd

bedrijfsuitbreidingen had je wellicht ook anders

zie het nog niet om ons heen

kunnen (moeten?) doen, maar per saldo zijn/worden

» _ isfeitelijk ruilverkaveling wat amper »

Lastig, lintbebouwing niet de juiste oplossing

van de grond

ontkend.

Dit laat onverlet dat over iedere

overal de reguliere procedures qua planvorming,

komt

onderbouwing, afweging en besluitvorming

het realiseren van de woning levert niet altijd

doorlopen. Als er dan raadsbesluiten liggen, dan is dat

landschapswinst op

het resultaat. Achteraf is het makkelijk oordelen….

De GOM heeft wel wat verlaten bedrijfsgebouwen

maar

weggehaald.

beslissing is/wordt genomen, dan ligt dat niet aan de

Eris gesaneerd maarer zijn helaas

ISG, maar aan de beslissing en de beslisser zelf.

dit staat [os van

de ISG zelf. Als er een

dubieuze

30

Erwordt

»

Er zijn ook tegenstrijdige invullingen te melden,

veel cultuurhistorisch erfgoed, bijvoorbeeld oude

doel op zich goed. Gemeentenraden moeten scherp

bollenschuren, niet zijn beschermd. Dit geldt ook

toetsen

voor streekkenmerkend en karakteriek landschap,

Veel agrarische oude opstallen worden voor andere

zoals zandsloten, oude duinwallen, heggen, hoge

functies gebruikt

duinwegen, etc. Gevolg: sloop, afgravingen en

»

gehandhaafd

nog worden toegevoegd dat in het buitengebied

»

meer handhaving nodig

»

Er zijn oude opstallen verwijderd

dempen van zandsloten.

»

De GOM functioneerde naar mijn mening prima.

Verrommeling is tegengegaan. Open landschap

Hoe dit verder gaat volgen we met belangstelling

wordt echter opgevuld met forse woningen. Dat

kan anders en beter, zeker met het oog op de Goed:

» » »

woningbouwopgave. Veel verdichting langs de linten

De projecten waarvan ik kennis draag, hebben

Het creëren van grote kavels tast de karakteristieke

verrommeling verminderd.

inrichting van het landschap aan en tast ook de

Veel aandacht aan besteed bij het opruimen van het

natuurwaarde

glas en ontwikkeling ‘bollenwoningen'.

Ten

zelf daar aan bij gedragen kan wil ik wel persoonlijk

gespecificeerd. Wat voor de een een afgeschreven

uitleggen.

schuur of kas is, is voor de ander nog bruikbaar. Lint-

eerste

aan.

is de term

rommel

onvoldoende

en cluster bebouwing door GOM-woningen hebben Zeer goed:

de zichtlijnen juist verslechterd. Het authentieke bollenlandschap met heggen, houtwallen, moestuinen en paardenweitjes is opgeofferd aan

In welke mate is de ambitie “De landschapskwaliteit

agro-industriële schaalvergroting.

en het landschapsbeeld worden verbeterd” volgens

Niet gebruikte schuren kassen blijven juist

u behaald?

staan omdat ze tzt mogelijk geld op gaan

20

leveren / gemeente handhaaft onvoldoende

18

het bestemmingsplan met oneigenlijk gebruik

16

/ nieuwbouw wordt vaak betreft zich en ligging onlogisch gesitueerd Bij sommige herstructureringsplannen wordt het

historisch landschap en het landschapsbeeld door een herstructureringsplan juist teniet gedaan. Bijvoorbeeld als een oorspronkelijk duingebiedje wordt afgegraven t.b.v. een bedrijfspand en GOMwoningen, of als oude slotenpatronen worden vergraven tot rechte sloten omdat die voor bollenkwekers handiger zijn, of als bij wijze van watercompensatie op onverwachte plekken in het Waarom is de ambitie volgens u wel/niet gehaald?

landschap ineens vijvers verschijnen. Dan wordt

Onvoldoende:

het oude landschap uitgegumd en ontstaat nieuw

»

eris een andere verrommeling voor in de plaats

landschap achter de tekentafel, maar dan is de

gekomen van gom woningen, loodsen en steriele

historische

bedrijventerreinen

Volstrekt onvoldoende. Tegen doelstellingen in

» _ Op de plaats waar verommeling is opgeruimd heeft

herkenbaarheid

verdwenen.

veel randbebouwing gekomen. Verschillende

vaak nieuwbouw plaatsgevonden en in het open

instrumenten : GOM woningen, Ruimte voor Ruimte

landschap zijn woningen verrezen. Er is sprake

werkten tegen elkaar in. Gemeenten veel te laks.

van nieuwe “verrommeling” door nieuwbouw

Individueeel bel;ang geen zeer vaak boven collectief

en geen of te weinig ook voor het ‘inpakken”

belang. Dit falend ruimtelijk beleid legt bom onder

van nieuwe grote bedrijfshallen. Daaraan kan

ISG. Kernen groeien aan elkaar. Veel randbebouwing. 31

De landschappelijke kwaliteit is er op achteruit

aankleding kan nog veel beter b v door heggen /

gegaan. Alsje nu door de bollenvelden rijd zie, in

hagen

vergelijking met 10 jaar geleden, minder zichtbare

idem, is ondergeschoven belang tov economisch

bollenvelden.

perspectief

O.a. door de gebouwde woningen,

veelal door de lintbebouwing.

hier kan

meer

aandacht

aan worden

besteed

de

Niet af teveel verrommeling, teveel losse woningen

inpassing van de woningen

Herstel van open landschapsbeeld en open vensters

Los van enkele successen met opruimen

Bij veel projecten die worden gesloopt blijkt dat GOM

verrommeling in beginfase staat de streek al

bouwititels verkoopt aan de betreffende agrariër

jarenlang stil. Naar verwachting blijft die situatie

die stopt. Dat betekent dat er aan de ene kant

voortduren indien er geen nieuw beleid wordt

bebouwing wordt gesloopt maar aan de andere kant

geformuleerd.

burgerwoningen voor terugkomen. Op die manier

Door steeds grotere bedrijfsgebouwen toe te staan

worden er juist geen zichtlijnen gecreëerd en wordt

wordt bijgedragen aan horizonvervuiling

het landschap niet opener. Het lukraak bouwen van

Blijft hetzelfde. Oppassen op de winkel

burgerwoningen in het buitengebied staat haaks op

Weinig zichtbaar

de doefstelling

graag een masterplan

gebiedskwaliteitis juist

door de bollenteelt

verregaand onder de maat, om over natuurlijke kwaliteiten

maar

helemaal

de mond

te houden

Voldoende:

wel redelijk,

maar goed genoeg

grondverkaveling en areaalvergroting Er s al veel bereikt, maar ook hier kan het nog

Matig:

Daar waar verrommeling wordt 'opgeruimd’,

beter.

verschijnen veelal villa's en deze regelmatig in een

Is zichtbaar

vorm van lintbebouwing of een paar woningen

Voor zover k dit kan

geclusterd in het open landschap. Hierdoor ontstaat

gebleven en dat was ook het doel

in stand

Heeft

de vrijgekomen zichtlijnen voor een deel weer.

buitenwereld

teveel woningen in het buitegebied, zichtlijnen niet

Geen verslechtering, maar ik zie weinig verbetering.

verbeterd

er i nog veel werk aan de winkel, maarer is zichtbaar.

veel discussie dus

is deze

een moderne vorm van verrommeling en verdwijnen

Is onvoldoende

ook

beoordelen

s niet helder voor de

ook flinke vooruitgang geboekt in een aantal

Weinig veranderd t.o.v. de tijd voor de ISG

deelgebieden van de streek. Helaas vergeet men

Hier moet meer

snel “hoe

gemeenten.

aan gewerkt worden door de

Er is nog veel verrommeling in de streek.

het was”..

Veel open richtlijnen worden met Gom woningen

Zoals ik al zei zijn de paardenweitjes en

ingevuld

paardenstallen mij een doorn in het oog, onder

ik vind nieuwe woningen niet lelijk maar daar zijn de

meer omdat deze percelen geen ruimte bieden aan

meningen over verdeeld

onze bollenvogels (patrijs op de eerste plaats, maar

De GOM functioneerde naar mijn mening prima.

ook gele kwikstaart en veldleeuwerik).

Hoe dit verder gaat volgen we met belangstelling

Ik heb de

indruk dat het aantal paarden en paardenweitjes is toegenomen sinds het Pact van Teylingen (grondslag

Goed:

voor de ISG) is gesloten (in 1996)

geen toelichting

Sommige delen van de streek hebben inderdaad

De projecten waarvan ik kennis draag, hebben

aan kwaliteit

verrommeling verminderd.

gewonnen. De randgebieden zien er

inmiddels veel slechter uit.

Landschapskwaliteit goed; landschapsbeeld minder

Er is zeker landschapsverbetering maar door meer

door toename lintbebouwing

her en der bebouwing in de buitenruimte heeft het

toch niet de uitstraling van landschapsverbetering

Zeer goed:

aankleding kan veel beter

32

In welke mate is de ambitie

worden in Noordwijk ruimschoots ingevuld

“De woningbouwopgave zoals in de Regionale

»

Teweinig en te duur. Sociale woningbouw,

Woonagenda / Gebiedsuitwerking

noodzakelijk voor de huisvesting van vele van belang

Haarlemmermeer-Bollenstreek (tot 2030) is

zijnde beroepen is niet gerealiseerd.

opgenomen, is de maximale woningbouwbijdrage

Sociaal, maar bij een eerste mutatie zowel bij koop als

van de Duin- en Bollenstreek” volgens u behaald?

huur boven de grens »

25

23

Bij de bron

zie bijvoorbeeld genante vertoning Bronsgeest in Noordwijk.

20

Matig:

15

»

De provincie Noord-Holland is haar verplichting nog onvoldoende nagekomen (Lisserbroek).

»

Het is nog geen 2030, dus eigenlijk is het te vroeg om deze vraag te beantwoorden.

Toch kun je in elke

gemeente van de Bollenstreek de worsteling zien om ruimte te vinden voor het benodigde aantal woningen »

Valkenburg nog niet van start gegaan. Veel plannen blijven liggen.

» Waarom

is de ambi

volgens u wel/niet gehaald?

De maximale woonopgave van 2006 is achterhaald. Er is bij gemeenten nu veel meer noodzaak om meer

Onvoldoende:

woningbouwte realiseren dan toen bepaalt

»

gezien de resultaten

>

Gebiedsuitwerking is überhaupt achterhaald.

gebied van woningbouw. Zelfstandig stelt elke

Woningnood is nog steeds groot, mede door verkeerd

gemeente deze vast. Binnen Holland Rijnland worden

bouwen.

wel ambities geformuleerd

»

Behoefte is aan 1- en 2-persoonswoningen

Elke gemeente heeft haar eigen ambities op het

De bijdrage hieraan van de ISG is het bouwen van

»

Had creatieverte werk kunnen gaan

600 GOM-woningen. De opgave is veel groter dan dat

»

E zijn stappen gezet om de programmering te

en ligt nu veel meer op het bouwen van betaalbare

halen, een gedeelte van de programmering zit in de

woningen.

vertraging binnen de regio.

»

Eris nog onvoldoende in behoeften voorzien

»

Teweinig sociale woningbouw.

»

aantal aangewezen bouwlokatie's zijn nog steeds niet

»

»

»

Het aantal woningen van de ambitie is nog lang niet gehaald

ontwikkeld

Voldoende:

eris duidelijk sprake van stagnatie in de realisatie

»

nog onvoldoende realisatie

van woningprojecten binnen BSD gebied; maar dat

»

voldoende

is kennelijk een “hand in eigen boezem” analyse die

»

Aan de opgave wordt door de gemeentes hard gewerkt

de gemeenten liever niet maken en dus worden de pijlen dan gericht op het buitengebied (daar zou

>

je toch immers makkelijker kunnen bouwen) en op Greenportwoningen (dat is voor de rijkelui

»

aan

in buitengebied zitten

hun tax

je kan de streek maar een keer volbouwen , voor mij gaat het hard genoeg

Het gevolg hiervan is dat de ISG omstreden wordt en dat voor jet het weet de verstedelijking van het

Is gehaald maar woningen volkomen

»

buitengebied weer realisme wordt (terwijl de ISG er

De doelstelling was negatief geformuleerd: “niet meer woningen bouwen dan” en dan is uitgevoerd

nu juist voor bedoeld was om dat uit te sluiten/tegen »

te gaan).

Goed:

Opgave is achterhaald en niet meer relevant. Dus niet

>

meer

van toepassing. Planlijsten in afstemming met

Holland

nland en de provincie is nu de norm en

Er zijn een aantal nieuwbouwplannen die matchen

met de woonagenda. » _ in Hillegom wordt veel ingebreid 33

»

Woonbehoefte is toegenomen doordat steeds

minder personen in een woning wonen

daardoor

»

is

niet passen bij de huidige problematiek.

woonprobleem niet op te lossen Zeer

»

ikheb dat onvoldoende in beeld en vind het eigenlijk

Los van het

pact van Teylingen

goed:

Matig:

Ook hier (zie 2625ha) is dit meer een vraag naar de feitelijke situatie en geen mening.

»

Ik weet overigens

niet hoeveel er binnen de woningbouwopgave 2030

We zien ook ander gebruik en dat handhaven i moeizaam

»

proces

Eigenlijk is dit voor mij niet te beoordelen

al gerealiseerdis. Voldoende:

In welke mate is de ambitie

»

“primaire greenportfuncties krijgen bij

»

Bollenteelt is gebleven.

Bollengrond is stand gebleven, bedrijvenparken

conflicterende ruimteclaims prioriteit boven niet

ontwikkeld en waar mogelijk verrommeling

primaire greenportfuncties” volgens u behaald?

tegengegaan

30

27

25

»

nogruimte

»

weet het niet

voor bedrijfsontwikkeling

»

Wisselend beeld wat betreft afweging. Het blift lastig.

Wat zijn primaire functies?

20

»

15

Ik ken enkel projecten waarin de niet greenportfunctie voor ging, maar het is niet vaak

10

gebeurd.

» »

Zie eerdere opmerking Door de slechte situatie op de markt helaas weinig vraag

S Goed:

Waarom is de ambitie volgens u wel/niet gehaald?

»

Onvoldoende:

boven de andere belangen is gesteld

»

omdat ik de vraag niet begrijp

>

Erworden voor bouwen in het gebied grote percelen afgezonderd.

Omdat de schaalvergroting leidend is geweest en

»

Een penenboer krijgt toestemming

Dat blijkt ook uit de verschillende adviesaanvragen en de adviezen die daar over gegeven worden.

»

Bestuurlijk worden de afwegingen op deze manier gemaakt

om in het landelijk gebied een wasserij te bouwen. Dit is industrie, is slechts zijdelings met agrarische »

aktiviteiten verbonden.

Zeer goed:

Sommige bedrijfsgebouwen die de laatste jaren in

>

vaak doorslaggevend.

niet benut voor Greenport-functies. In werkelijkheid

niet het geval geweest. Gemeenten zijn onvoldoende

zijn het bedrijfsverzamelgebouwen voor bedrijven

uitgerust om te kunnen beoordelen of de

in andere sectoren.

voorgestelde agrarische functie reëel is en toekomst

Ze nemen

wel het schaarse

Greenport-landschap in bezit. Ook zitten er oneigenlijke functies in bestaande agrarische »

Bij maatwerkconstructies was het economisch belang

het buitengebied zijn gebouwd, worden helemaal

Slechts in enkele gevallen is dat

bestendig is.. »

het ISG beleid is duidelijk: geen verstedelijking

gebouwen.

en stedelijke bestemmingen in het buitengebied

Eris geen aandacht voor de ambities en ontwikkeling

toestaan.

Dat is effectief gebeurd overeenkomstig

van bedrijven in de vrijetijds- en recreatiebranche.

de ISG (met uitzondering van ruimte voor ruimte

»

vertrekken van bedrijven

woningen en greenportwoningen die volgens de ISG

»

Omdat bedrijven die de cluster kunne versterken

mogelijk zijn als enige uitzonderingen)

worden geweigerd »

Zie bouwplannen

» bronsgeest

Helaas is deze afspraak leidend geweest in het beleid; er was weinig ruimte voor andere ruimtelijke wensen.

34

Ziet u effecten van de ISG in het landschap?

»

Woningbouw maar te weinig opruiming van schuren Afname verrommeling

8

»

Nieuwbouw huizen in het buitengebied Er wordt getracht verrommeling tegen te gaan. We

7

zien erg veel burgerwoningen in het agrarische

=Ja

gebied verrijzen.

z Nee = Weet

»

Ik zie nog steeds weidse landschappen als ik het dorp uit fiets, met bloeiende bollenvelden in het voorjaar,

ik niet

zomerbloemen

40

in de zomer

en dahlia's in de nazomer.

Ik hoor steeds meer veldleeuweriken zingen, die soort heeft zich goed hersteld op de bollenvelden. Ik zie dat onze gemeenteraad zich heeft gekeerd tegen de uitbreiding van lintbebouwing in het buitengebied,

Zo ja, op welke wijze ziet u effect?

en ik zie dat hier en daar schuren en kassen zijn

»

opgeruimd.

»

andere verromeling zie antwoorden hiervoor Het te handhaven teeltareaal i in stand gebleven.

»

Horizon vervuilende woningen hebben zichtlijnen

»

doen verdwijnen. Telers is vaak toegestaan grote

»

verdwijnen van schuren ‚en veel grote huizen

bedrijfshallen te bouwen.

»

Ik zie datop sommige plekken het landschap is

Aan de ene kant is er duidelijk te zien dat er een

opgeknapt door het weghalen van bebouwing die

‘bollenstad' is voorkomen, het landschap is nog

geen functie of waarde meer heeft. Maar daarvoor

steeds

in de plaats komt dan nieuwe bebouwing die het

vrij open al wordter wel aan de grond

geknaagd.

De GOM heeft ook veel bouwkavels

landschap vaak nadelig beïnvloedt.

Ik zie liever een

weggekocht, en daar zieje dat er niks is gebouwd

werkend bollenbedrijfin een open landschap, dn 10

dus dat is mooi. Watje ook ziet is de vele GOM villa's

villa's ervoor in de plaats.

verspreid over de streek. Hier moetenafsprakeninde nieuwe

>

In sommige delen zijn de zichtlijnen verbeterd en is verrommeling geruimd.

ISG komen

te staan over de ocaties van

_

>

deze

Wel degelijk worden oude opstallen verwijderd; meer lintbebouwing in de buitenruimte

GOM villa's. Dit moet geklusterd zijn aan het dorp, ipv

»

Opstallen verdwijnen, teelt blijft, greenport woningen

op verspreide plekken naast percelen bollengrond.

»

opruimen verrommeling

Iets minder verrommeling en villa's of cluster van

»

verrommeling wordt langzaam minder,

zie sommige

bollenbedrijven doorontwikkelen

woningen die in het landschap verschijnen »

bollenstreek ziet er redelijk uit

»

Minder verrommeling

>

landschapsinrichting

»

Dat de bollenstreek nog bollenvelden heeften dus

»

erwordt inderdaad verrommeling opgeruimd, maar er komen GOM-woningen voor terug die vervolgens

»

niet is volgebouwd. x

veel grote(re) complexen geruimd en open zones

het karakteristieke landschap weer aantasten

gecreeerd (overigens is daarbij soms wel "een prijs

Meer rommel dan ooit door GOM-woningen,

betaald” door ruimte voor ruimte woningen en

jonge telers kansloos door prijsopdrijvend effect

greenportwoningen op sommige locaties toe te

initiatiefnemers GOM-woningen. Koper GOM woning

staan (dat was en is overigens telkenmale het

financiertde ruilverkaveling. Schaalvergroting waar

resultaat van een weloverwogen en transparant

de zes grootgrondbezitters ook naar de toekomst op

ruimtelijke ordeningsbesluit). Zonder dergelijke

het vinkentouw

besluiten zou er geen kostendrager voor de

zitten

»

Hetis er wel, soms positief, maar ook negatief.

»

Veel i behouden en nog levensvatbaar

objecten er nog hebben gestaan (met alle gevolgen

»

Teveel woningen in het landelijk gebied

van dien…)

» _ In Lisse bijv bij De Wolf »

herstructurering zijn en zouden alle geruimde

»

Het effect is datje geen ontwikkelingen en

Verrommeling is tegengegaan. Ruilverkaveling heeft

verbeteringen constateert omdat de streek op slot

plaatsgevonden.

zit.

35

Schaalvergroting van percelen en bedrijfsgebouwen

Zo ja, op welke wijze ziet u effect?

Het herstructureren werpt zijn vruchten af, een lange

Behoud open gebied

adem

bovenlokale samenwerking

hierin is vereist.

Ongewenste Burgerwoningen tussen agrarische bedrijven, er wordt getracht de verrommeling tegen

dan had de bollenstreek er anders uit gezien x

Dat er geen vernieuwing is

te gaan we zien erg veel burgerwoningen in het

De ambities inzake duurzaam waterbeheer zijn niet

agrarisch gebied verschijnen.

gerealiseerd

Het is er wel, niet altijd zoals bedoeld vind ik

De beperking van de woningbouw heeft

aat alles os en zie het resultaat

belemmerend gewerkt voor het opvangen van de

Tegengaan verrommeling,

arbeidsmigranten die in de Greenport werkzaam zijn

Meer villa's lIntbebouwing, en verplaatste gebouwen;

x

De discussie rond bereikbaarheid is een grote

Behoud open landschap geen extra ontwikkelingen

bedreiging voor de streek. Oost-West verbinding na

Gangbare panden worden gesloopt en villa's met

Rijnlandroute en N207 goed te noemen. Maar de

burgerbestemming komen er voor in de plaats.

vraag naar meer wegen lijkt niet te stoppen.

Verdrijven projectontwikkelaars uit open gebied

De manier om grip te houden op het openhouden

Zoals eerder verwoord

van en behoud

villaplaag in een nog steeds versnipperd landschap

Bollenstreek

van

het karakter

van de Duin

en

De tot op heden gerealiseerde greenportwoningen Ziet u nog andere effecten van de ISG dan beoogd

zijn direct merkbare ruimtelijke effecten van het

in onderstaande ambities?

ISG-beleid.

de economische herstructurering van de Greenport

frustreert urgente noodzakelijke

staat centraal;

gebiedsontwikkelingen en vraagstukken

de gemeenten combineren de

Het ligt niet aan de uitvoeringsorganisatie GOM;

herstructureringsopgave met natuur,

die doet waar die voor aangesteid

landschapsverbetering en recreatieve activiteiten;

aan onduidelijk ruimtelijke ordeningsbeleid van de

behoud

gemeenten en aan gebrek aan handhaving daarvan

van tenminste

2625

hectare 1e klas

is. Het ligt vooral

bollengrond;

door de gemeentebesturen en ambtenaren.

De

het landschap wordt openter) gemaakt conform

lokale politiek laat lokale wensen prevaleren en

het landschapsperspectief. De gemeenten gaan

heeft minder ook voor cultuurhistorie en landschap.

verdergaande verrommeling van het landschap tegen;

Voorts gaater ongewild van de GOM-regeling en het

de landschapskwaliteiten het landschapsbeeld

opruimen van verrommeling een prijsopdrijvend

worden verbeterd;

effect van de grond uit. Kwekers die willen stoppen,

de woningbouwopgave zoals in de Regionale

verkopen aan de hoogstbiedende c.q. kiezen voor

Woonagenda / Gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-

de realisatie van GOM-woningen. Daardoor krijgt

Bollenstreek (tot 2030) is opgenomen, is de maximale

een jonge kweker minder kansen om een bedrijf

woningbouwbijdrage van de Duin- en Bollenstreek;

te starten. Ook constateren we dat de politiek niet

primaire greenportfuncties krijgen bij conflicterende

in staat is een cluster voor GOM-woningen aan te

ruimteclaims prioriteit boven niet primaire

wijzen, waardoorte vaak wordt gekozen voor GOM-

greenportfuncties.

woning op de locatie van de gesloopte kas/schuur of zelfs buiten die locatie. Lintbebouwing en het niet herstellen van zichtlijnen is het gevolg. Het zou goed zijn als de GOM gevraagd en ongevraagd advies mJa

uitbrengt over de locaties, clustering van woningen etc.

= Nee

Ik zie ergernis over de bouw van Greenportwoningen in het buitengebied, en ik zie ook dat

Groenport-woningen zijn gebouwd op plaatsen waar ik dat liever niet had gehad (maar die beslissing is 36

genomen toen ik nog niet in de gemeenteraad zat; ik

van “de sterkste’, namelijk “de markt” (zijnde de

zou mij fel verzet hebben)

projectontwikkelaars)

In gebiedsvisie geen grip op waar woningen worden

»

Toenemende spanningen tussen bedrijven en

gebouwd n de buitenruimte; achteruitgang van

woningen

zichtlijnen

een gom woning op zou kunnen wagen een gokje /

Je ziet dat de verrommeling opgeruimd wordt, maar

als gevolg van sanering onvoldoende aanbod van

je ziet lintbebouwing en grote villa's.

agrarische bedrijven voor starters - bedrijven die

Kan onvoldoende

herkennen

Men

bewust van

i zich meer

/ vele die een stukje land hebben waar

willen uitbreiden / concurentie vervalsing : een de noodzaak

om

het

agrarisch bedrijf kan niet concurreren tegen het

landschap te ontzien.

hoogste segment “ rijstaande woning in landelijk

Met name als gevolg van de bouw van GOM-

gebied”

woningen verschijnen er in de Bollenstreek losse

»

Verommeling opgelost, nu lint bebouwing

villa's of groepjes villa's die daar volgens het

»

verwarring en boosheid bij het publiek over grote

ruimtelijke ordeningsbeleid nooit hadden gekomen,

gomwoningen op goede bollengrond, verdwijnen

als er niet toevallig een grondeigenaar was geweest

van zichtlijnen en weinig tot geen actie inzake

die gebruik had gemaakt van de mogelijkheden

biodiversiteit

van de GOM-regeling. In het RO-beleid zoals dat

»

dichtbevolkte bloembollenstreek belangrijk

in bestemmingsplannen voor het buitengebied was vastgelegd, was het ondenkbaar geweest

»

met waterwoningen zou verrijzen.

x

zouden worden ingediend voor woningen achter Zilkerbinnenweg.

Zie de onbedoelde/ongewenste neveneffecten zoals genoemd in het onderzoek dat is uitgevoerd in

Of dat plannen

de Van den Endelaan, of langs de Frederikslaan of

We zijn met elkaar met overleg. Dat is in een dichtbevolkte Bloembollenstreek belangrijk

dat langs de Zuider Leidsevaart in Hillegom, in de open ruimte tussen Hillegom en De Zilk, een wijkje

We zijn met elkaar in overleg met het ISG dat is in de

opdracht van de gemeenteraad van Teylingen »

Zie eerder genoemde

rapportages

Door de GOM-regeling verschijnt

nu bebouwing waar een toevallige eigenaar dat wil.

Komen

De gemeenten zijn niet in staat om die ongewenste

ambitiesen doelen geformuleerd in ander belei

ontwikkelingen tegen te houden.

voor dit gebied?

GOM-woningen afwijzen,

Zij kunnen niet alle

de ambities van de ISG overeen met

omdat anders het hele

verdienmodel onderde GOM op losse schroeven staat.

recreatieve activiteiten onvoldoende mogelijk

19 =Ja

Speculatie op grond wordt geremd. Daardoor komt het gebied niet op slot te zitten door ontwikkelaars

of beleggers.

29

zNee = Weet

tegengaan en zelfs "de streek uitjagen” van

ik niet

grondspeculatie, dus demping van grondprijzen zodatde primaire, beoogde gebruikers (bollenteelt) hier ook rendabel kan blijven telen. Daarnaast moet worden vastgesteld dat het ISG beleid heel vaak tot het afwijzen van ontwikkelingen heeft geleid

Zo nee, waarom

in het belang van het open houden van de streek/

»

betere afstemming met OV van gemeenten gewenst (integraal afwegen)

het landschap en het behouden van het gebied als teeltcomplex en aantrekkelijk landschap. Misschien

niet?

»

De NOVI (en het NPHD) gaan

uit van meer natuur

is het grootste succes van de ISG wel wat er allemaal

en recreatie in overgangs/bufferzones rond de

niet is gebeurd in de afgelopen decennia.

Natura2000-gebieden.

Zonder ISG

was het gebied met zekerheid ten prooi gevallen aan verstedelijking en de financieel-economische kracht

Het ISG houdt hier in het

geheel geen rekening mee »

Deze zijn conflicterend gezien de beperkte ruimte en 37

»

» » »

uitgangspunten

geeft richting

doelen van de RES niet opgenomen, doelen klimaat

Geeft handvatten

akkoord ontbreken ondanks de opstelling na de

Wat we met elkaar afgesproken hebben, is duidelijk.

akkoorden van Parijs 2015

De gezamenlijke afspraken is zeer belangrijk.

ISG en vooral de grondclaim frustreert gezonde

Bij beslissingen over ruimtelijke ordening worden

ontwikkelingsdynamiek

de kaders van de ISG gevolgd. Zonder deze kaders

Nietaltijd. De ISG-doelen staan deels haaks op de

‘hadden we moeten vrezen voor een vermindering

doelen van energietransitie.

van het areaal 1e klas bollengrond

Zie vorige antwoorden

Omdat hierin gezamenlijk

wordt opgetrokken

(gemeenten) en alle belangen (wonen, werken,

recreëren) erin opgenomen zijn. Ook duidelijke

Vragen over de ISG als beleidsdocument

spelregels en regisseur er word wel aan gewerkt

Is de ISG volgens u een succesvol beleidsdocument?

Gemeenten werken samen aan een gebiedsvisie Geeft gezamenlijke visie op gebied weer, dat is

Zo ja, waarin is de ISG volgens u succesvol?

essentieel

»

behoud bollengrond

De ISG

als beleidsinstrument heeft voor eenheid

in de streek gezorgd. Alle 'neuzen’ dezelfde kant

Integrerend en basis voor programmering en

op. In die zin is de regeling succesvol. Maar bij de

toetsing.

uitvoering gaat niet alles soepel en daarnaast heeft

Heeft best een aantal doelen gehaald

de tijd met nieuwe vraagstukken, de ISG ingehaald

Behoud

»

Afspraken zijn duidelijk geformuleerd

is bekend en geaccepteerd overkoepelend

»

Hierin

en integrerend beleidsdocument dat echt

wordt een

visie met kaders voor de

bollenland

economische en landschappelijke inrichting van

richtinggevend en kaderstellend wordt gebruikt

de streek uitgewerkt en geeft een handvat voor

door de overheden,

opstellen van beleid en plannen.

een marktpartijen die weten “waarze aan toe zijn” in

»

bovenlokale

deze streek

»

behoud bollengrond

De gemeenten hebben zichzelf gebonden

»

Kijk, het is goed om een visie vast te leggen n beleid.

ISG

Daarmee hebje houvast om te sturen. Het is en

De ambities die worden nagestreefd zijn

blijft echter een product van onderhandeling tussen

(gedeeltelijk) behaald, in die zin is de ISG zeker

overheid

succesvol.

»

samenwerking

en markt.

Wat steeds vaker zichtbaar

maar ook door grondeigenaren

aan het

Ook de verankering in het beleid van

is en wordt, is de afstand tussen kennis/kunde

provincie is positiefte noemen.

van de ambtenaren, versus de realiteit buiten het

De afspraken in het ISG zijn duidelijk en belangrijk

gemeentehuis. Tussen theorie en praktijk, zeg maar.

dat ze er gezamenlijk zijn

Daar is nog veel te overbruggen.

Gemeente zijn slim gemaakt, dt is goed. En goede

Afspraken zijn gemaakt

afspraken.

door deelnemende

gemeenten die uitgevoerd worden.

Alleen uitvoering is spannender.

samen

»

Behoud tegen de stroom in

Regionale samenwerking, het zorgter echt voor dat

»

Het geeft duidelijke kaders, inclusief een

we breder kijken dan de gemeente zelf

financieringsinstrument. Er valt op onderdelen

Heeft t.a.v. behoud bollenteelten openhouden

ongetwijfeld wel wat verbeterd te worden, maar het

landschap gewerkt

vastleggen en het gezamenlijk accepteren van de

Duidelijkheid

doelstellingen is een groot goed.

Het is belangrijk dat er richtlijnen zijn voor het hele

»

Hetheeft resultaat geboekt: verrommeling

is

tegengegaan, gemeenten hebben hetzelfde beleid

gesteund waardoor samenhang tussen gemeenten bewaard is gebleven.

gebied het blokkeert bedoeld

succesvol.

claim 2625

ha

vastpinnen

Zo nee, waarin is de ISG volgens u niet succesvol? 38

»

onvoldoende doelstelling en samenhang

Zo ja, heeft u verbeterpunten voor de uitvoering van de

»

e veel ongewenste neveneffecten

ISG?

De bereikte doelstellingen uit de ISG zijn te weinig

»

»

Zoals hierboven aangegeven is de uitvoering in

zichtbaar.

handen van de GOM. Een uitvoeringsorgaan voor

»

Zie eerdere antwoorden

de streek is een prima uitgangspunt, maar er moet

»

zie boven mijn bijdrage

een grotere transparantie komen. Daarnaast moet

»

ISG is één maar ad hoc beleid van de gemeentes twee.

Dat ad hoc

beleid en niet handhaven

van

gebieden aanwijzen waar geclusterd GOM-woningen

gemeentes staan tegenover het ISG document. Op

gebouwd kunnen worden. Nu is de GOM vaak de kop

gebied van natuuren landschap is nauwelijks iets

van Jut, wat niet juist is.

gerealiseerd »

de politiek het werk van de GOM beter faciiteren en de

>

Omdatde weloverwogen besluitvorming over

missers na. De GOM speelt goed volgens de

bouwplannen en bouwlocaties tekortschieten

spelregels

ook omdat er veel te weinig handhaving is van

»

» »

>

Lean en mean organisatie opzetten, minder praten en schrijven en meer executiekracht.

ongewenste functies. »

De uitvoering is in principe goed buiten een paar

zou meer over echte verbetering van het

»

betere communicatie over wie welke rol speelt

landschap in moeten staan . nu te oppervlakkig

»

Maak

een

nieuwe

ISG kleiner. Kies tot maximaal

de beoogde integratie van economie en

3 doelen, zorg dat deze meet- en haalbaar zijn en

omgevingskwaliteit is amper gerealiseerd

geen ruimte bieden voor interpretatieverschillen

Slechts gedeeltelijk succesvol.

Eén van de

Realiseerje ook dat iedere belanghebbendete

belangrijkste doelen was een open bollenstreek.

vriend houden, nooit zal lukken.

Volgens mij is juist het tegendeel bereikt. De

verrommeling opruimen en dan woontitels

landschappelijke kwaliteit is afgenomen en de

uitgeven is prima, maar bouw dan kleinschalige

bollensector is ontoegankelijk geworden voor

appartementgebouwen tot 3 lagen voor 6 tot 12

nieuwe

appartementen.

initiatieven.

Dus bijvoorbeeld:

Dan losje in 1 keer veel meer op.

Ikval in herhaling; streek zit op slot dus moet

»

Nee, het beleid moet worden herzien

nieuw en actief beleid geformuleerd worden

»

De rol van

GOM

als uitvoerder van de ISG is

Mouwen opstropen en rug eronder!

onduidelijk.

»

Blokkeert vernieuwend

er bepaalde bestuurlijke macht ligt bij de GOM. Dat

»

Zie vorige antwoorden en rapport VON

is in feite niet zo. Ook is onduidelijke welke doelen

»

Papieren tijger met te weinig daadkracht

de GOM

denken

Vaak denken mensen nog steeds dat

als uitvoerder van de ISG heeft

behaald

en

waar dat terug te zien is. Bent u bekend met

de organisatie van de

uitvoering van de ISG?

»

Herzie het beleid

»

Verbeterpunten komen voort uit deze enquete en alle gemeenten zullen de verbeterpunten naar

15

voren moeten brengen. Het zal in ieder geval herijkt moeten

»

worden.

Vaker - vertrouwelijke - informatie vanuit GOM over de stand van zaken.

m Nee

»

* _ Ja, de gemeenten moeten steviger het gezamenlijke beleid uitdragen en ook de lastige elementen durven uit te leggen

40

»

Meer zichtbaar en vaart maken met projecten

»

Ja, zie Visie regionaalbeleid Duin- en Bollenstreek 2.0

»

Het zou goed zijn als de boodschap van de ISG

wat breder uitgedragen werd op een positieve manier. Nietje mag niet dit en je mag niet dat’, maar: we houden de streek open en we maken 39

haar mooier,

maar daar moeten we soms

voor brengen en rommel voor opruimen.

wel offers

vooral zaak om het beleid te bestendigen (tijdens

Geef de

de wedstrijd is het onhandig en onverstandig om

bollenteelt de ruimte die ze nodig heeft om in onze

de spelregels te veranderen). Wellicht achteraf

streek een vitale sector te blijven. Onze streek heeft

foutieve uitvoeringsbeslissingen zouden op die

wereldfaam.

wijze en als zodanig bediscussieerd en behandeld

Laten we met de ISG zorgen dat onze

mooie Bollenstreek tot in lengte van dagen een

moeten worden, eigenlijk staat dat [os van de ISG als

toeristentrekker blijft.

beleidskader. Het ligt niet aan het kader..

Laten we eens goed

kijken naar een betere

»

Ja, de GOM heeft (een deel van) het beleid

ruimtelijke structuur van de streek. Leg de kaarten

uitgevoerd.

van 10 of 15 jaar geleden en eerder en nu over

transparantie. Als raadslid s dit voor mij een

elkaar. Onderzoek de verschillen. Waar gaat het

voorwaarde

mis? Maak

een

nieuwe

kaart in meer

detail

met te

verwachten en wenselijke RO ontwikkelingen.

»

het

GOM

om te kunnen

Pro-actief nieuw

Leg

een BV i ontbreekt

controleren.

beleid formuleren

en daarmee

meerdere ruimteclaims dienen; 0.a. woningbouw en

dat voor aan de bevolking. Er is nu teveel adhoc

recreatie-ontwikkeling prioriteren

beleid. Over huisvesting migranten wordt veel gepraat en gebrainstormd maar onze jongeren

Doordat

» _ In het Bestuurlijk Overleg wordt niet aan staan

beleidsevaluatie gedaan, het beperkt zich tot uitvoeringsproblemen en het signaleren van nieuwe

in de kou!

Als gemeenten hetzelfde beeld uitdragen en

ontwikkelingen

hetzelfde handelen (handhaving). Optie: ook sociale

»

Totale

herstart

woningbouw hierin een plek geven (voor zover dit

»

Gemeenten dienen de uitvoering van de ISG sterker te ondersteunen.

nietal belegd is) De ISG laat nu veel te veel ruimte aan ontwikkelingen

»

die de openheid van het landschap en het

» Dat komt uit deze enquete?

karakter van de Bollenstreek aantasten.

»

masterplan graag

»

Duidelijker

Het zou

veel duidelijker moeten zijn waar woningbouw

Zie Visie Regionaal beleid Duin en Bollenstreek 2.0

communiceren

Als de GOM als

en bedrijfsgebouwen niet gewenst zijn.

uitvoeringsorganisatie meer naar buiten zou treden

Bijbestemmingsplannen was dat veel duidelijker dan

om uit te leggen wat die uitvoering van het beleid

nu.

waar zij voor zijn, nu daadwerkelijk (op dagelijkse

Verbetering is nodig op ongewenste effecten, en meer

helderheid

basis) inhoudt, [evert dat begrip op.

naar de buitenwereld

»

Te weinig kritisch t.a.v actief open houden

ik mis voortgangsrapportages waar bv. jaarlijks

»

Zie rapport VON

de realisatie van de doelen tegen het licht worden

»

Beleid uitvoerend

Bredere doelstelling voor GOM (ook groenblauwe

»

GOM krijgt veel kritiek maar is ook afhankelijk van de markt werking

dooradering) Relatie met Nationaal Programma Landelijk Gebied. Helderder toestingkader. Laten

zien naar

bij gemeenten invloed gom

afbouwenemeente

gehouden

buiten toe dat het beleid werkt.

»

afbouwen en sectorclaim van het gebied afhalen

Laat

zien welke verbeterpunten zijn doorgevoerd en dat

Beïnvloedt de ISG de lokale besluitvorming?

er niet enkel GOM-woningen zijn gebouwd geen

mening

pro-actieve aanwijzing door en medewerking aan clusterlocaties voor Greenportwoningen door gemeenten moet prioriteit krijgen om

1

\

=Ja z Nee

uberhaupt effectief verderte kunnen gaan met de

= Weet

herstructurering; kavelruil en kavelverbetering zou als programma-onderdeel onder het kostenverhaal gebracht moeten worden zodat er instrumentarium op ontwikkeld en ingezet kan worden; verder is het

45

ik niet

Zo ja, op welke wijze?

paarden weide ‚en stukjes verwilderd land

zie de gom woningen in hillegom De ISG heeft een zelfbindend wordt dat de ISG ook een

»

karakter.

Het is goed dat het buitengebied van meerdere gemeenten nu als een geheel

Geconstateerd

flexibel karakter heeft en er

wordt gezien, en dat

plannen daarvoor in samenhang worden bekeken,

“maatwerk” wordt toegepast. Daarvan wordt nog te

maar de lokale gemeenteraden hebben onvoldoende

veel gebruik gemaakt. Ook de lokale politici zijn niet

zich op water aan plannen leeft en welke besluiten

altijd goed op de hoogte van het karakter van de ISG

daarover door de colleges worden genomen.

en vaak ook te |okaal georiënteerd.

Daardoor worden gemeenteraden verrast met

de gemeentes moeten de ISG volgen, dus in die zin

voldongen feiten. Dit holt de positie van de lokale

beinvloedt de ISG de lokale beslissing

gemeenteraden uit.

-Wordt gezien als beleidsdocument en visie voor de

»

streek en de gemeente. Hiernaar wordt in diverse

»

beleids- en raadsvoorsteldocumenten

verwezen.

Aanvragen

tot wijziging bestemmingsplannen

Aanvragen buitengebied worden altijd langs ISG gelegd

omdat er soms conflicterende belangen zijn

»

komen met voorstellen naar lokale politiek

gemeenteraad komt dit vaak tegen

»

gemeentes moeten/kunnen zich hier aan houden

Er is veel ruis n het maatschappelijk middenveld en

»

het gestelde areaal bollengrond lijkt onaantastbaar, zodat overige ontwikkelingen geremd kunnen worden

dat komt direct terug in de politiek. Zekerde laatste 2 >

tot 3 jaar is dat goed merkbaar. Het toestaan van de bouw van GOM-woningen

Beperking ruimtelijke processen door compensatiemaatregel eerste klasse bollenteelt

Of beïnvloeden hier het goede woord is weet

»

Erligteen kader

ik niet. De ISG vormt een ruimtelijk kader voor

»

Tot 2030 liggen de locaties om te bouwen op bollengrond, ook de reservelocaties, vast.

ontwikkelingen in het buitengebied. Intergemeentelijk beleid heeft alleen zin als het

»

met plannen wordt er getoetst aan ISG

lokale beleid er op wordt aangepast.

>

ISG is zelfbindend voor de gemeenten en dus

Het omgekeerde

bepalend

geldt natuurlijk ook, vooropgesteld dat de betrokken gemeentes er gelijk over denken

»

Raadsvoorstellen, bestemmingsplannen en

»

initiatieven van eigenaren worden getoetst. als dit beleids document niet toekomst bestendig is

Gemeenten verwijzen in hun besluitvorming naar de ISG.

x

dan komt er geen evenwichtige afweging bij nieuwe

ontwikkelingen, moet veel integraler

Een kader voor besluitvorming

Vaste afspraken met meerdere gemeenten blokkeren vernieuwing

»

Er dient rekening te worden gehouden met de

Werkt door bij besluiten in de gemeente raad

afgesproken lijnen in de ISG tussen de gemeenten in

Rekening houden met vergunningen verlenen om op

de Bollenstreek.

bepaalde plaatsen woningbouw toe te staan.

»

Gezamenlijk beleid heeft effectop de [okale

De individuele gemeenten volgen de afspraken van de gezamenlijke isg

besluitvorming. Je kunt niet ineens eigenstandig het

x

Toetsing aan het ISG beleid, dus invloed

beleid wijzigen, dat zul je met elkaar moeten doen

»

erword advies gegeven dt word gezien/gehoord/en

Komt ter spraake bij beleid maken

besluit op genomen

Handvat

»

Beleidskader

De individuele gemeenten volgen de afspraken van de

»

Als afwegingskader voor ruimtelijke besluiten in het

gezamenlijke ISG gemeenten Bij beslissingen over bouwen en ruimtelijke ordening

buitengebied x

in het buitengebied. Dankzij de ISG worden over elke

Te pas en te onpas wordt de ISG gebruikt of terzijde gelegd. Net hoe het uitkomt.

vierkante meter serieuze afwegingen gemaakt.

»

Ruimtelijk beleid

Gemeenten

»

blokkeert ontwikkeling; stasis

voeren

uit.

Men heeft zich hier -neem ik- aan naar te voegen. Geeft duidelijkheid op langere termijn

Zo nee, waarom

uitbreiding van recreatie is moelljk ‚gedoe over

»

niet?

omdat ik weinig achtergrond heb bij de doelstellingen.

aî

Vragen over de Greenport

kunnen gezet worden bij de berekening van de ha

Ontwikkelingsmaatschappij

bloembollengrond (tuin, paardenweitjes etc‚) Er is verrommeling opgeruimd en GOM-woningen zijn

Bent u bekend met

de Greenport

ervoor in de plaats gekomen. Dat leverde niet altijd

Ontwikkelingsmaatschappij (GOM)?

voldoende landschapsverbetering op. De GOM verliest daarnaast door

gebrek aan transparantie

en verstoring van de marktwerking ook draagvlak

4

onder politi

en jonge agrariërs.

in het bijhouden van de bollengrond balans, verrommeling opruimen. GOM is niet succesvol mJa

i

m Nee

erstructurering. Hiervan is nog niks terecht

gekomen, dit zou wel wenselijk zijn. Er zijn diverse projecten ontwikkeld en uitgevoerd. Verrommeling wordt wel aangepakt, maar kan beter. behoud van bollengrond. lage kosten GOM voert geheel volgens haar opdracht de ISG

51

plannen uit.

Zo ja, wat vindt u van het functioneren van de GOM?

De GOM geeftop een goede manier uitvoering aan het ISG-beleid

30

Het behalen van haar doelstellingen

1

Voeren het beleid uit zoals afgesproken

25

Verbetering landschap, grondverkaveling. 20

Het vormt een helder en onafhankelijk

16

financieringsinstrument. De gemeenten gaan over

:

de ruimtelijke ordening. “

Herstructurering, ruilverkaveling, rommel opruimen geeft grenzen aan waar men binnen moet blijven

e

n Slecht

| _

Matig

u _

Neutraal

Goed

_

Erggoed

Verrommeling verwijderen Open landschap maken

Omdat hij de grondbalans bijhoudt en ruimt de verrommeling. De GOM is een onafhankelijke

Is de GOM volgens u succesvol?

orgaan.

Kijk naar de lijst van projecten. Er is een belangrijke ‘maar’. Gemeenten fietsen er tussendoor, aan

landschap en natuur is te weinig gedaan! Uitvoering van de ISG In de evaluatie doen ze de uitvoering die hun a Nee

opgedragen is Financiering ontwikkelingen opruimen verrommeling GOM woningen.

Sanering en verbeteren landschap.

Verrommeling minder Behoud bollenareaal,

Zo ja, waarin is de GOM succesvol?

» Uit de jaarstukken van de GOM blijkt dat het

maar toch ook bouwen in

landelijke stij uitvoering geven aan herstructureringsprogramma;

succesvol is geweest. Per saldo is er een toename

wel voor zover de verdiensten

dat toelaten.

GOM

van het aantal ha bloembollengrond en een

moet zelf voor inkomsten zorgen en is daarbij

afname van de verrommeling. Vraagtekens

afhankelijk van de planologische medewerking van 42

de gemeenten en van de vrijwillige medewerking

GOM-woningen worden ingediend, omdat ze

van grondeigenaren. Er wordt weleens vergeten hoe

anders

complex dat is…

houden GOM en gemeenten elkaar gevangen in een

De lengte van de polsstok wordt

het verdienmodel

van de GOM

blokkeren.

echter daardoor bepaald.

houdgreep waar uiteindelijk het landschap van de

Uitstekende kennis van alles wat speelt bij

Bollenstreek de dupe van is

grondverwerving en grondgebruik

»

plaatst te gemakkelijk weer woningen op

Waar mandaat wordt verkregen is de GOM succesvol in het opruimen van verrommelde gebieden en het

bollengrond terug » _ in het gebied waar ik een project doe, liggen de geplande ontwikkelingen van de GOM al jaren stil

realiseren van GOM woningen zoals is afgesproken in de

ISG.

De verrommelling wordt opgeruimd en houdt de

»

geen

mening

»

Omdat aan de uitvoering van het beleid teveel

grondbalans bij.

negatieve bij-effecten heeft en de uitvoering niet

Ja, maar te maken met veel discussie in raden.

transparant gebeurt >

verommeling opruimen

Zo

Eris een vacuum ontstaan en alle organen wijzen

Uitvoeren van vastgelegd beleid

naar elkaar. Gevolg is dat er NIETS meer gebeurt. De

Maakt deel uit van het behoud van de openheid en

GOM is ontwapend

behoud 2625 ha hyachintengrond

»

Te log niet vernieuwend

Zie de rapportages van de GOM

»

Zie rapport VON

vasthouden aan het eigen gelijk

»

Maakt veel kosten overhead meerdere projecten Ieberen geen ectra ruimte wel veel kosten

Zo nee,

waarom

niet?

»

Omdat de opgave niet te doen is als er geen

toch verrommeling van het landschap en het

ontwikkelingen door normale marktwerking zijn.

functioneren is vanuit een papieren werkelijkheid

Kwekers gaan onder deze omstandigheden niet

onvoldoende

meer beginnen of investeren

zichtbaar

Te onduidelijk is in welke mate de GOM beleidsdoelstellingen uit de ISG behaald, en waar.

Beïnvloedt de GOM de uitvoering van de ISG op

Zeer marktverstorend

een positieve manier?

/ minimaal

opgeleverde bollen grond

rendement

/ kostbaar instrument /

star / levert te makkelijk bouwtitels ook als ze niet voldoen aan een Kan

niet meer

betere

bollenstreek

18

22

beoordelen

Ben er zeer op tegen dat kwekers

voor

bedrijfsuitbreiding vergoeding aan de GOM

Ja zNee

moeten

= Weet

betalen

ik niet

Ik zie persoonlijk weinig van wat de GOM aan verrommeling heeft opgeruimd en aan open

1

bollengrond heeft teruggebracht. Dat opruimen gaat me ook niet snel genoeg, als ik eerlijk ben. mist inzicht en visie en begrip

Zo ja, waarom wel?

De GOM zit met handen en voeten gebonden

»

aan het systeem van de opbrengst van de GOM-

Het CHG is van mening dat de GOM in aangepaste vorm een goed instrument is om de uitvoering van

bijdrage uit GOM-woningen, die nodig is voor de

de ISG vorm te geven.

Maar doordat

»

Gom voert slechts uit, beinvloedt niet

door slecht RO-beleid van de gemeenten die GOM-

»

voertnl.isg beleid uit

woningen op plekken terechtkomen waardoor de

»

duidelijkheid

openheid van het landschap juist verslechtert, wordt

»

landschapsverbetering

de GOM gezien als boosdoener. De gemeenten

»

Gezamenlijkheid van het beleid en veel kennis van de

financiering van de herstructurering.

durven geen nee te zeggen tegen plannen voor

sector

43

Het is een instrument voor de uitvoering van de ISG.

buitengebied komen. Het is niet goed in beeld wat

Er zijn vast andere instrumenten te bedenken, maar

de positieve resultaten van de GOM zijn (opruimen

de GOM

schuren en kassen, grond opwaarderen tot 1e klas

is er een

die werkt.

Er zijn doelstellingen

bollengrond). Dat onevenwichtige, negatieve beeld

Is een consequente uitvoerder.

van de GOM (een beeld dat ik persoonlijk niet terecht

Er wordt opvolging gegeven aan het beleid.

vind!) ondermijnt het draagvlak voor de ISG

Transparant, onafhankelijk en uniform

»

De GOM zit met handen en voeten gebonden aan

GOM helpt mee om wat aan de verrommeling te

het systeem van de opbrengst van de GOM-bijdrage

doen

uit GOM-woningen, die nodig is voor de financiering

Door de verkoop van bouwtitels was opruimen

van de herstructurering.

mogelijk

RO-beleid van de gemeenten die GOM-woningen

GOM

werkt

binnen

kaders

ISG

Maar doordat door slecht

op plekken terechtkomen waardoorde openheid

Uitvoerende partij

van het landschap juist verslechtert, wordt de GOM

Behoud

gezien als boosdoener. De gemeenten durven

bollenareaal

Voor alle duidelijkheid: de planologische

geen nee te zeggen tegen plannen voor GOM-

bevoegdheid ligt VOLLEDIG bij de gemeenten. GOM

woningen worden ingediend, omdat ze anders het

voert alleen uit wat haar door diezelfde gemeenten

verdienmodel

wordt/is gevraagd.

GOM en gemeenten elkaar gevangen in een

De GOM slaagt erin om daadwerkelijk veranderingen

‘houdgreep waar uiteindelijk het landschap van de

in de bedrijfsvoering van de bollenbedrijven tot

van

de GOM

blokkeren. Zo houden

Bollenstreek de dupe van is.

stand te brengen

»

Onvoldoende

tools

Resultaat is in de praktijk te zien, met mandaat

»

Te log niet vernieuwend

worden ingrepen gedaan in het gebied.

»

Zie rapport VON

als verdraaïing van feiten en emotie geen rol meer

»

Veel onrendabele projecten

spelen probeert te leiden

vragen waarmee u aan kunt geven of u deel wilt nemen in de vervolgstappen van de

Omdatde GOM een geluid afgeeft welke daar hoort

evaluatie.

Er is wel een centraal punt die alles in goede banen

succesvol; helaas voor verouderde en inmiddels Wilt u deelnemen

foute doelstellingen

aan de werksessies in het

kader van de evaluatie? Zo

nee, waarom

niet?

toch verrommeling van het landschap en het

16

functioneren is vanuit een papieren werkelijkheid Is een uitvoeringsorganisatie die zich conformeert

mJa

aan het ISG-beleid.Je ziet de uitvoering concreet in het landschap en dat is niet overal een succes. Hierdoor ontstaat discussie dat het ISG-beleid

uitvoering ter discussie stelt. Te zeer gefocust op een deel van de beleidsdoelstellingen, waarbij andere doelen uit het oog worden verloren

GOM levert teveel schade op / permanent verandert het karakter van de streek negatief door de bouw opgave van 600 woningen Door de naam 'GOM-woningen’ (in plaats van Groenport-woningen) is de indruk ontstaan dat

de GOM alleen zorgt dat er Iuxe villa's in het

m Nee

en de

39

EVALUATIE LANDSCHAPSPERSPECTIEF Intergemeentelijke stuctuurvisie Greenport Deel 1: Läandschapsanalyse

INHOUD

Introductie

Methode

& overzicht

Conclusie

Kaartanalyse per locatie Deelconclusies

89-93

46

INTRODUCTIE

Het landschapsperspectief (p.38) uit de Intergemeentelijke stuctuurvisie Greenport

(ISG) uit 2016 staat aan de basis om tot verbetering van de landschapskwaliteiten in de Duin-

en

Bollenstreek te komen.

Er worden

drie bollenzones onderscheiden, met een

toevoeging van een vierde:

1 binnenduinrandzone (actief open maken) 2

het centrale gebied (open houden)

3.

Enkele specifieke gebieden

(selectief ruimte bieden voor verdichting) 4 In het oostelijke deel van deze regio liggen enkele grotere gebieden met grasland, waar we het open en groene weidekarakter zullen handhaven.

In de Bollenstreek hebben zowel aanzienlijke bouw- als sloopwerkzaamheden plaatsgevonden. Op basis van de legenda van

het landschapsperspectief (p.39) kijken we in deze evaluatie wat de ontwikkelingen zijn geweest van 2012 tot en met 2022.

47

METHODE

De ontwikkelingen in de Bollenstreek kunnen op zowel kwantitatieve als kwalitatieve manier geanalyseerd worden. Er is in de kwantitatieve analyse gekeken naar het aantal locaties en niet het oppervlakte of het volume dat is aangebouwd of gesloopt. Op eenzelfde locatie kunnen meerdere gebouwen gesloopt of aangebouwd zijn, maar in deze

analyse wordt dat als een enkele (1) locatie gerekend. Locaties waar maar een zeer beperkt oppervlakte sloop of aanbouw heeft plaatsgevonden zijn niet meegenomen in de analyse. Daarnaast

is er een

kwalitatieve

Aanbouw 1

Akervoordelaan

2

De

3 4

en

niet-ISG

Overzicht

locaties

Delfweg 91

Duischooten

‘sGravendamseweg

|Gerleeweg 5

Jacoba van Beierenweg 95C

| Gerleeweg 7

6

Johan Speelmanweg

| Schip-

7

persvaartweg 26

Leeweg 7

Westeinde 88

Loosterweg 5 Munnikenlaan

4

10

Oosterduinen

8

U

Oude Herenweg 45A

12

Robijnslaan 43

13

Schippersvaartweg 44B

beleid.

niet-ISG

Boekhorster-

5

grote landschappelijke impact zijn opgelijst.

ISG-

17

30

de (aan)bouw. Opvallende volumes met een

Deze ontwikkelingen zijn gemarkeerd om onderscheid aan te brengen in de impact van

7

Beeklaan

23A

landschappelijke analyse uitgevoerd. Daarin is gekeken naar het uiterlijk en volume van

(o0.a. de ruimte-voor-ruimteregelingen).

Boender

5

wegl

visueel-

Een deel van de ontwikkelingen heeft plaatsgevonden buiten het ISG beleid om

Sloop

14

Veenenburgerlaan 63

15

Veenenburgerlaan 75

16

Zilkerduinweg 341

48

Kwantitatieve analyse Hieronder volgt per categorie een opsomming van de ontwikkelingen die al dan niet in lijn zijn met

het ISG. De

locaties die niet onder het ISG

vallen zijn cursief aangemerkt. Alle locaties zijn

tevens in kaart gebracht (Pagina 6 en verder).

Akervoorderlaan

T[soan

34 | De

Boender

7

Achterweg 12

Duinschooten 1

Achterweg 19

Essenlaan 7A

Achterweg-Zuid 62 | Herenweg 160

Achterweg-Zuid 78 | Johan Speelmanweg7

Uitbreiding bebouwing op locatie met voorwaarden behoud openheid en behoud

Beeklaan 17

Loosterweg 57

zichtlijnen (7 locaties):

De Boender 4

Robijnslaan 43

De Boender 16

Zilkerduinweg 341

1 2

4

5

In lijn met ISG

Niet in lijn met ISG

Leeweg7

Jacoba

van

Beie-

renweg 95C

9

_|De Boender

Oosterduinen 8

10

| Duinschooten

15

Prinsenweg 30

11_

_| Duinschooten

23A

Veenenburgerlaan

12

|Gerleeweg 5

63

13

|Gerleeweg 7

14

|Herenweg 300A

15

|Het Laantje

|Pinsenweg 2

| Veenenburgerlaan 75

Uitbreiding bebouwing op locatie (7 locaties): In lijn met ISG 1

Niet in lijn met ISG

Akervoorderlaan

5

‘s Gravendamseweg 30

“Tola[sTo

Loosterweg 5 Loosterweg 37A Loosterweg 45A Munnikenlaan

16

18

| Johan Speelmanweg 10

17

|Langevelderlaan 4

18

|Torenlaan 4

19

|Westeinde

4

20

|Westeinde

88

21

|Zeestraat

48

Behoud en versterken doorkijken vensters (10

4

locaties):

Oude Herenweg 45A

Achterwaartse uitbreiding bebouwing onder voorwaarde behoud openheid en

behoud zichtlijnen (3 locaties, sloop niet meegenomen): In lijn met ISG 1

Jacoba

van

Niet in lijn met ISG

Beie-

renweg 146A Herenweg 160

Schippersvaartweg 44B

Openheid actief vergroten (29 locaties): In lijn met ISG

Niet in lijn met ISG

49

In lijn met ISG

Niet in lijn met ISG

1

De

Delfweg 91

2

Duinschooten

Boender

4

23A

Jacoba

van

Beie-

renweg 95C

oTalslo

Westeinde

4

Oosterduinen

Zeestraat

48

2e Poellaan 3e

8

64

Poellaan

Robijnslaan 43

Op enkele locaties waar uitbreiding is toegestaan heeft ook sloop plaatsgevonden

(o.m. Boekhorsterweg 1, Robijnslaan 41 en Schippersvaartweg 26). Kwalitatieve analyse Een snelle inventaris is gemaakt van opvallende volumes met een grote visueel-

landschappelijke impact (ca. 10 locaties): Akervoorderlaan

5

oTofslTolalsloTn

De

10

Schippersvaartweg 44B

Boender

7

Herenweg 160 Jacoba van Beierenweg 95C Jacoba van Beierenweg 146A Johan Speelmanweg 7 Loosterweg 45A Munnikenlaan

4

Oude Herenweg 45A

50

CONCLUSIE

sprake van een balans. Van de geanalyseerde

een balans tussen (aan)bouw en sloop. Binnen gemeentelijk beleid is dit ongeveer 2/3e deel aanbouw tegenover 1/3e deel sloop.

locaties zijn er op ca. 28 locaties gebouwen gesloopt en eveneens op ca. 28 locaties

Daarnaast betreft de (aan)bouw die

Wat

betreft het totaal aantal

locaties waar

sloop of bouw heeft plaatsgevonden is er

gebouwen (aan)gebouwd of uitgebreid. Een deel van de ontwikkelingen die hebben plaatsgevonden vallen echter buiten het ISG-

beleid. Van die ontwikkelingen (ca. 21) gaat

plaatsvindt onder gemeentelijk beleid vaker een groot bouwvolume. De aanbouw onder ISG leidt op het oog tot minder opvallende gebouwen, bijvoorbeeld doordat er meer achterwaartse uitbreiding plaatsvindt.

het in 7 gevallen om sloop en in 14 gevallen om

aanbouw.

Gesteld

kan worden

dat er in de

bouw-en sloopactiviteiten onder gemeentelijk beleid dus vaker aanbouw plaatsvindt dan sloop. Inzake

het kwalitatieve effect van

het ISG-

beleid valt op dat de (aan)bouw die heeft plaatsgevonden op een aantal locaties een opvallend groot volume betreft. De meeste van deze bedrijfsgebouwen vallen niet onder ISG-beleid. De aanbouw betrof vrijwel altijd bedrijfsuitbreidingen op linten of aan de rand van

de

bebouwde

kom.

In enkele polders is veel openheid gecreëerd. Voorbeelden zijn de Omgeving Westeinde en polders Het Vinkeveld en De Klei. Een wisselend beeld is te zien in de omgeving van Het Mallegat, de Hogeveense polder en polder Het Langeveld, waar ondanks het beleid op meerdere locaties werd gebouwd. In een vijftal zichtassen zijn er gebouwen

verschenen (Sassenheim, Prinsenweg Torenlaan, Oosterduinse Meer, Hogeveense

Polder en Zilkerpolder). Twee zichtassen (Het Langeveld en Omgeving Westeinde) zijn verbeterd als gevolg van sloopwerken.

Uitgaande van de observaties betreffende locaties

die wel

en

niet onder

het

ISG-beleid

vallen, kan worden gesteld dat het ISG-beleid een positieve werking heeft op de openheid van het landschap, in de zin dat er een verschil

zichtbaar is in de verhouding (aan)bouw en sloop. Binnen het ISG beleid is er sprake van

51

Legenda

Landschapsperspectief

a, mits beleid gericht op schaalvergroting, sanering en uitbreiding agrarische bebouwing met aanleg beplanting

n veibetering beeldkwalitei

I

_ uitbreiding bebouwing op Jocatie met voorwaarden behoud openheid en behoud zichtlijnen

B

Uitbreiding bebouwingop locatie

mm

Achterwaartse uitbreiding bebouwing onder voorwaarde behoud openheid en behoud zichtlijnen

Nee, tenzij beleid gericht op sanering en in beginsel alleen uitbreidingen bebouwing toestaan onder suenge voorwaarden:

M|v

openheid actief vergroten Behoud openheid met verberering landschappelijke kwaliteit groen en open weidekarakter Behoud natuurgebied

Behoud en versterken doorkijk en vensters

Legenda overig: Begrenzing stedelijk gebied van de Greenport

==

Behoudduingebied

B

waer

a

Geprojecteerd woon-, werk-

en recreatiegebied vliegveld Valkenburg Ouiten Greenport

53

Uitbreiding bebouwingop locatie met voorwaarden behoud openheid en behoud zichtlijnen

- nieuw (bedrijfsjgebouw B

Rondom Hillegom (gele gebieden) hebben relatief weinig ontwikkelingen

esloopt (bedrijfslgebouw

landschap gedeeltelijk aan (zie volgende pagina's).

plaatsgevonden tussen 2012-2022. De grootste veranderingen zijn de gebouwuitbreidingen

aan de Veenenburgerlaan (63 en 75). Deze

uitbreidingen tasten de openheid van het

5

Veenenburgerlaan 63

Veenenburgerlaan

75

2010*

2022

*Let op: het bedrijfsgebouw is in 2015 gebouwd

Uitbreiding bebouwing op ocatie met voorwaarden behoud openheid en behoud zichtlijnen

=/«Î*

4

®

In de omgeving Oosterduinse Meer hebben geen grote ontwikkelingen plaatsgevonden. Aan

de Oosterduinen 8

is een

nieuw

kassencomplex gebouwd. Dit complex heeft een negatieve invloed op de openheid van het landschap en is tevens gebouwd in een

B

nieuw (bedrijfssgebouw

B

gestoopt (bedrijfsjgebouw

zichtlijn. Aan de Boekhorsterweg zijn echter enkele kassen opgeruimd, wat een positief effect heeft op de openheid van de omgeving.

57

Oosterduinen

8

2010*

2019

*Let op: het bedrijfsgebouw is in 2016 gebouwd

Uitbreiding bebouwing op locatie met voorwaarden behoud openheid en behoud zichtlijnen

Voorhout

JoardwifkerhoekkegrgAg ê > Aan de Leidsevaart zijn enkele bedrijfsgebouwen opgeruimd, wat een positief effect heeft op de openheid. Echter

op de openheid.

aan de Leeweg (nr.7 en nr. 18) zijn enkele bedrijfsgebouwen toegevoegd. Met name de

uitbreiding bij nr.7 heeft een negatieve impact

59

Leeweg7

Uitbreiding bebouwingop locatie met voorwaarden behoud openheid en behoud zichtlijnen

In de Mottigerpolder hebben er enkele uitbreidingen plaatsgevonden aan de Prinsenweg nr. 2 en 30, en aan de Jacoba van Beierenweg. Deze hebben een negatieve impact op de openheid van het landschap. De uitbreiding aan de Jacoba van Beierenweg

95c, heeft tevens een negatieve impact op de zichtlijn naar het noordoosten toe.

Jacoba van Beierenweg 95C

2009*

2022

62

*Let op: het bedrijfsgebouw is in 2018 gebouwd

Prinsenweg 2

Prinsenweg 30

2010*

2022

*Let op: het bedrijfsgebouw is in 2019 gebouwd

B

7

Z

S

Uitbreiding bebouwing op locatie

erg en Daalpolder \_‘\‚ S

»»_«‘:\ó..’ g

’É B nieuw (bedrijfs gebouw 4

4

B

In de Berg en Daalpolder hebben 4 opvallende bedrijfsuitbreidingen plaatsgevonden. Aan de ‘S-Gravendamseweg 30 is een bedrijfsgebouw vervangen door een nieuw gebouw. Aan de Loosterweg 5 is een nieuw gebouw geplaatst.

Aan de Loosterweg 45a zijn enkele kleine

gestoopt (bedrijfsjgebouw

bedrijfsgebouwen vervangen door een groot nieuw gebouw. Aan de Loosterweg 374 is een bestaand gebouw uitgebreid.

5

”

ö 4

£ S

v o c2 v z }D 8 S

Loosterweg 5

2010*

2022

67

*Let op: het bedrijfsgebouw ís in 2020 gebouwd

Loosterweg 37a

2010*

2022

68

*Let op: het bedrijfsgebouw is in 2018 gebouwd

Loosterweg 45a

2022

*Let op: het bedrijfsgebouw is ca 2016 gesloopt

-

Uitbreiding bebouwing op locatie

B B In de Beekpolder heeft er sloop plaatsgevonden en zijn er tevens enkele nieuwe gebouwen verschenen in het kader van bedrijfsuitbreiding. Aan de Oude Herenweg nr. 45A zijn een aantal glastuinbouwkassen

bijgebouwd. Aan de Akervoorderlaan 5 is

nieuw (bedrijfssgebouw esloopt (bedrijfslgebouw

een nieuw bedrijfsgebouw geplaatst. Aan de Munnikenlaan 4 zijn enkele kleine gebouwen gesloopt en vervangen door nieuwbouw.

70

Oude Herenweg 45a

2010*

*Let op: het bedrijfsgebouw is ca. 2018 gebouwd

n

Akervoorderlaan

*Let op: het bedrijfsgebouw is ca. 2016 gebouwd

5

Munnikenlaan

4

2010*

2019

“Let op: het bedrijfsgebouw is ca. 2016 gebouwd

mm

Achterwaartse uitbreiding bebouwing onder voorwaarde behoud openheid en behoud zichtlijnen

B

nieuw (bedrijfssgebouw

B

gestoopt (bedrijfsjgebouw

In de omgeving van de N206 zijn op een aantal locaties zowel gebouwen gesloopt als aangebouwd. Aan Boekhorsterweg 1 zijn enkele glastuinbouwkassen gesloopt, en heeft tevens een uitbreiding plaatsgevonden. Aan de Herenweg 160 heeft een achterwaartse

Robijnslaan 41 is een kascomplex gesloopt. Schippersvaartweg 26 is een groot aantal kassen gesloopt, maar is er ook een tijdelijk gebouw geplaatst in 2022. Aan Schippersvaartweg 44 zijn nieuwe kassen verrezen. De aanbouw gaat op deze locatie ten

uitbreiding plaatsgevonden. Aan de

koste van de zichtlijn.

74

Boekhorsterweg Ì

2021

75

Herenweg 160

“Let op: het bedrijfsgebouw is ca. 2012 gebouwd

Robijnslaan 41

2010*

2021

7

*Let op: het bedrijfsgebouw is ca. 2012 gesloopt

Schippersvaartweg 26

2010*

2022

*Let op: de glastuinbouwkassen zijn ca. 2018 gesloopt. In 2022 is een noodlokaal geplaatst.

Schippersvaartweg 44B

2010%

2022

*Let op: het bedrijfsgebouw is ca. 2014 gebouwd

9

= m

Achterwaartse uitbreiding bebouwing onder voorwaarde behoud openheid en behoud zichtlijnen

Aan de Jacoba van Beierenweg 146A heeft een bedrijfsuitbreiding plaatsgevonden rond 2016. Voorheen stond er middelhoge begroeiing. De bedrijfsuitbreiding verandert zodoende het uitzicht van de zichtas, maar tast de lengte ervan

niet substantieel

aan.

80

Jacoba van Beierenweg 146A

2009*

2022

*Let op: de bedrijfsuitbreiding heeft ca. 2016 plaatsgevonden.

8

E

_ openheid actief vergroten

i

De Zilk

r

E

D ELIP)

iee I

S

i

IE

E

n i |

‚ D 9 N

pieuw bedrijfsigebouw gesloopt (bedrijfsgebouw

Aan de Beeklaan 17 zijn een aantal gebouwen gesloopt, waarmee er veel open ruimte is gecreëerd in de Zilk. Aan de Zilkerduinweg 341 heeft een uitbreiding van glastuinbouwkassen en een bedrijfsgebouw plaatsgevonden, wat

lichtelijk ten koste is gegaan van de openheid.

&

a © ö xs s c -

Zilkerduinweg 341

E

_ openheid actief vergroten

Het Langeveld

B B

nieuw (bedrijfsgebouw gestoopt (bedrijfsjgebouw

In polder Het Langeveld hebben meerdere ontwikkelingen plaatsgevonden. Op een aantal locaties heeft sloop van bedrijfsgebouwen plaatsgevonden die heeft bijgedragen aan de openheid van het gebied. Aan Duinschooten

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordwijk&id=3235489b-7826-429c-bc1c-72880b6a6734