Bijlagenboek Eindrapport Vitalere greenport v26apr23 - AVG
Tekst van het document
BIJLAGENBOEK V N
A
italer landschap
Onderzoek naar de toegevoegde waarde van de Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport
Colofon Titel
Bijlagenboek bij: Vitalere greenport en vitaler landschap: onderzoek naar de toegevoegde waarde van de ISG Evaluatie 2022 van de Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport 2009 & 2016
Opdrachtgever Gemeenten Katwijk, Noordwijk, Hillegom, Teylingen en Lisse
Uitvoering
(geanonimise rd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimise rd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimise rd) (geanonimise rd) : LE N (geanonimiseerd) N (geanonimiseerd)E Ontwerp en vormgeving rapport
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) : E april 2023
>
wmg Perinte
n onwikeling
_
9
s<atwijk IJâmomm;k 'ÊÊÌÊÊÎ,'‚‘Ï $ …
TEYIINGEN
3‘3 LissE l
Inhoud - Bijlagen
BIJLAGE
1
Doelen, ambities, uitgangspunten en pijlers uit de ISG
De primaire doelstelling voor de fysieke
onder naderte bepalen voorwaarden (waaronder
leefomgeving in het buitengebied van de Duin-
harde tijdgebonden compensatiegaranties) toestaan.
en Bollenstreek is een gemeenschappelijke inzet voor het herstructureren
en revitaliseren van
»
het
Het totale areaal aan 1° klas bollengrond (referentie rapport Heijkoop) mag niet afnemen. Dit heeft vooral
bollen- en sierteeltcomplex in samenhang met de
te maken met de ‘kritische massa' die nodig is voor
verbetering van de natuurlijke, landschappelijke en
de hyacintenteelt, hét kernproduct van de Duin- en
recreatieve kwaliteiten: een vitale economie
Bollenstreek met bovendien een hoge toegevoegde
in een
vitaal landschap.
waarde. Tijdelijke krimp is onder voorwaarden toegestaan.
Bijbehorende ambities en uitgangspunten: »
centraal
» » »
»
De economische herstructurering van de Greenport
Realiseren van de daarvoor benodigde ruimtelijke functiewijzigingen in de Duin- en Bollenstreek.
staat.
De gemeenten de herstructureringsopgave zullen
Het landschap wordt open(er) gemaakt conform
combineren met landschapsverbetering.
het landschapsperspectief. Nieuwe woonfuncties
De gemeenten verdergaande verrommeling van het
zijn in het buitengebied uitsluitend toegestaan
landschap tegengaan.
als deze als greenportwoning bijdragen aan de
We nemen de herstructurering in combinatie
herstructureringsopgave.
met landschapsverbetering (inclusief opruimen
verrommeling) spoedig en slagvaardig ter hand. Dit
Bijbehorende ambities en uitgangspunten:
heeft de hoogste prioriteit. We zullen ons beleid,
»
zoals in de Gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-
regelgeving en uitvoeringsorganisatie daar snel en »
Met het uitvoeren van de woningbouwopgave,
adequaat op afstemmen en inrichten.
Bollenstreek overeen is gekomen, de maximale
Verbetering van het landschap aan de hand van
woningbouwbijdrage van de Duin- en Bollenstreek
het Landschapsperspectief, dat functioneert als
bereikt is;
raamwerk voor sanering, intensivering en uitbreiding
»
Bij de woningbouwopgave geldt als uitgangspunt dat de eigen behoefte en de regionale behoefte,
van greenportbedrijven. Pijler:
zoals overeengekomen in de Gebiedsuitwerking
»
Faciliteren van de herstructurering, versterking en
Haarlemmermeer-Bollenstreek (1.500
vernieuwing van het gehele bollen-, vaste planten-
woningen), zoveel mogelijk binnen de huidige
en bloemencomplex n combinatie met verbetering
streekplancontouren komt. Uitzonderingen
van het landschap.
vormen de locaties Bronsgeest in Noordwijk, Pastoorslaan te Hillegom, de 500 Offensiefwoningen
Behoud van ten minste 2625 hectare 1e klas
en de 100 landgoedachtige woningen. De
bollengrond. Het teeltareaal blijft qua omvang
woningbouwinspanning voor de bouw voor eigen
minimaal gelijk, wordt in kwaliteit verbeterd en qua
behoefte geschiedt op basis van ‘migratie- saldo 0',
verkaveling gemoderniseerd en geschikt gemaakt
conform het streekplan en de Nota Ruimte.
voor schaalvergroting. De landschapskwaliteiten het landschapsbeeld
worden verbeterd; ontbrekende groene schakels Bijbehorende ambities en uitgangspunten:
worden gerealiseerd, cultuurhistorisch erfgoed
»
De gemeenten het areaal aan 1° klas bollengrond van
c.q. elementen worden ingepast en versterkt, het
2625 hectare duurzaam
kenmerkende landschappelijke karakter van de
moeten handhaven, hoewel
zij met het herstructureringsproces tijdelijke krimp
Duin- en Bollenstreek blijft behouden.
Bijbehorende ambities en uitgangspunten:
Bijbehorende ambities en uitgangspunten: Er komt een
Ruimtebalans
Een regio zijn met een prettig woon- en leefklimaat,
voor de Duin- en
die haar inwoners ook in de toekomst voldoende,
Bollenstreek met constante monitoring. Daarbij moet het mogelijk zijn binnen bepaalde grenzen
herkenbare en uiteenlopende goed bereikbare
flexibel om te gaan met de compensatie van
woon-, werk en recreatiemogelijkheden biedt
bollengrond.
Dit om het hele transformatieproces
»
Bijdragen aan de sociaaleconomische vitaliteit van de greenportgemeenten
voldoende op gang te krijgen. De ontwikkeling van nieuwe natuur ter compensatie van het omspuiten van graslanden met
Overige pijlers en bijbehorend uitgangspunten:
natuurwaarden naar bollengrond moet geen kille
Bijdragen aan de verbetering van de
hectarediscussie zijn. Het gaat met name om de toe
bereikbaarheid van de gehele regio
te voegen landschapskwaliteiten, een vergroting
Holland-Rijnland
van
Investeringen om de bereikbaarheid te vergroten
de biodiversiteit en het combineren
met andere
functies, zoals water en recreatie.
zijn hoogst urgent. Bijbehorende ambities en uitgangspunten:
Bedrijven die bijdragen aan de versterking van de
Onderscheidend zijn in de Randstad en bijdragen
Greenport krijgen de ruimte om zich te ontwikkelen
aan de internationale positionering van de Randstad.
mits wordt voldaan aan de dubbeldoelstelling voor
Hierdoor heeft de regio een toegevoegde waarde op
economische vitaliteit en landschappelijke kwaliteit
het gebied van landschap, woonmilieu en economie.
en de ontwikkeling bi
Er komt een
karakter
raagt aan het landschappelijk
van de Duin- en
Bollenstreek.
Ruimtebalans
voor de Duin- en
Bollenstreek met constante monitoring. Daarbij moet
het mogelijk zijn binnen bepaalde grenzen flexibel om te gaan met de compensatie van bollengrond. Dit om Bijbehorende ambities en uitgangspunten:
het hele transformatieproces voldoende op gang te
»
krijgen.
»
Primaire greenportfuncties, zoals bollenduster, vaste planten, bloemendluster en toerisme (inclusief
De meer grootschalige veehouderijgebieden moeten
greenport gerelateerde handel en dienstverlening),
‘behouden blijven.
krijgen bij conflicterende ruimteclaims prioriteit
de sector als voor het beleven
boven niet primaire greenportfuncties, zoals overige
totale landschapsmozaïek.
landbouw
niet alle veehouderij op de graslanden in de Duin-
en veeteelt.
Dit is zowel in het belang van en beheer van
het
We moeten inzien dat
De glastuinbouw is een belangrijk economisch
en Bollenstreek even perspectiefvol is. Dat komt
onderdeel van de Greenport. De berekende
vooral vanwege de versnipperde en kleinschalige
ruimtebehoefte komt zo veel mogelijk binnen de
productiestructuur (zie Agrarisch structuuronderzoek
Greenport.
Veehouderijen Duin- en Bollenstreek, januari 2007).
In 2020 in een geherstructureerde en duurzame vorm
De sector veehouderij zit als gebied feitelijk al onder
aan concurrentiekracht gewonnen heeft.
zijn bestaansgrens. Mogelijkheden om met uitbreiding
De Greenport heeft zich heeft ontpopt als de nummer
van het areaal de noodzakelijke schaalvergroting te
één in Europa op het gebied van kennisontwikkeling,
faciliteren zijn er niet. Het loslaten van het streven om
teelt, handel en export van bollen, vaste planten,
alle veehouderij op de graslanden te behouden is een
bloemen en aanverwante producten.
van de pijnlijke maar noodzakelijke keuzes die tijdens het proces zijn gemaakt.
Deze keuzes vormen de
uitgangspunten bij de verdere visievorming.
Er wordt gewerkt aan een in alle opzichten duurzame
De gemeenten integreren de wateropgave zo veel
Greenport. Naast vermindering van emissies in
mogelijk in concrete initiatieven.
bodem, luchten wateren van het gebruik van
Bij het greenportcomplex hoort ook het huisvesten
schaarse grondstoffen en energie is het stimuleren
van een nog te bepalen beperkt aantal reguliere
van een leefbare woon-, werk en leefomgeving van
bedrijven.
groot belang.
De projecten moeten haalbaar en betaalbaar zijn.
BIJLAGE
2
Bestudeerde
documenten
Algemeen en achtergrondinformatie
»
Aanbiedingsbrief Eindrapport Rekenkamercommissie Teylingen, 27 januari 2020
Raadsbrief Teylingen, Vervolgonderzoek ISG en GOM, Raad van Teylingen, 17 augustus 2021
»
Samen succesvol Economische Agenda
Duurzaam verbonden, Visie Greenport Duin- en
Uitvoeringsprogramma, Economic Board Duin- en
Bollenstreek 2040, Stichting Greenport Duin- en
Bollenstreek
Bollenstreek
»
Startnotitie Greenport Duin- en Bollenstreek
Eindrapport Vervolgonderzoek ISG en GOM,
Klimaatneutraal 2040, Stichting Greenport Duin- en
Partners+Pröpper, 9 juli 2021
Bollenstreek, 15 juni 2020
Eindrapport Intergemeentelijke Structuurvisie Duin-
»
Startnotitie Voortzetting Gebiedsprogramma B(!)
en Bollenstreek, gemeenten Hillegom, Noordwijk,
oeiende Duin- en Bollenstreek, Ambtelijk Overleg
Teylingen, Noordwijkerhout, Lisse & Katwijk,
Landschap Recreatie Natuur Erfgoed, 15 juni 2022
december
»
2009
Gebiedsprogramma
Bollenstreek 2016-2020, 'B(l)
oeiende Bollenstreek) Identiteit-Beleving-Natuur, 31 mei
Intergemeentelijke Structuurvisie Duin- en Bollenstreek, gemeenten Noordwijk, Lisse, Katwijk,
Visie Duin-en Bollenstreek 2020
Visie naar voren,
Vrije Ondernemers Noordwijk, November 2020 »
Visie Economische Agenda, Economic Board Duin- en Bollenstreek, 2016
Noordwijkerhout, Teylingen en Hillegom, juli 2016 Nationale Tuinbouwagenda 2019-2030, Greenports
doelmatig te gebruiken bollengrond”&
vijf casussen, Adviesbureau Clevin, mei 2022 »
2016
Uitwerking afwegingskader op basis van de nota “Niet meer
»
Visie regionaal beleid Duin-en Bollenstreek 2.0, AJDB,
»
Vitale Teelt 2030, Visie van de bloembollensector, 16
Nederland, maart 2019
KAVB & LTO Noord e.a., 9 september 2021
Niet meer doelmatig te gebruiken bollengrond, een afwegingskader voor maatwerk in opdracht van de
augustus 2018
HLT-gemeenten, Adviesbureau Clevin, mei 2022 Overdrachtsdocument raadsverkiezingen Landschap
Documenten ten behoeve van evaluatievraag 1
Recreatie Natuur Erfgoed
»
Amendement RES 1.0, Gemeente Teylingen, juni 2021
»
Bestemmingsplan Buitengebied, Gemeente
Natuur,
maart
Identiteit, Beleving,
2022
Plan van aanpak Prachtige Productielandschappen Energieke Bollenstreek Fase2, Generation Energy
Teylingen, december 2019 »
Presentatie Bollenstreek Energieke Productielandschappen, Generation Energy, 15 juni
2021
»
Lokale Energiestrategie, Gemeente Hillegom, oktober
2022
Presentatie Living Lab B7 voor Overlegplatform
»
Greenport Ruimtelijke Ordening Presentatie visie regionaal beleid Duin-en
»
Rekenkamercommissie Teylingen, Grip op GOM,
Lokale Energiestrategie, Gemeente Teylingen, januari Omgevingsvisie 1.0, Gemeente Noordwijk, februari 2022
»
Raadsvoorstel Opiniërend, Vervolgonderzoek ISG en GOM, Raad van Teylingen, 23 augustus 2021
Lokale Energiestrategie, Gemeente Lisse, november
2022
» 17 januari 2020
2021
2021
Bollenstreek 2.0, AJDB, KAVB & LTO Noord e.a., 27 oktober 2021
Partners+Pröpper,
Geactualiseerde Omgevingsvisie, Gemeente Katwijk,
Omgevingsvisie Heerlijk Hillegom (Actualisatie 2027), Gemeente Hillegom, 2021
»
Omgevingsvisie Levendig Lisse, Gemeente Lisse, januari 2022
» » »
» » »
Regionale Energiestrategie 1.0, Holland Rijnland,
Gebiedsprofiel Duin- en Bollenstreek , Provincie
april 2021
Zuid-Holland, juli 207
Transitievise Warmte, gemeente Hillegom, oktober
Gebiedsprogramma Bollenstreek 2016-2020, 'B(l)
2021
oeiende Bollenstreek) Identiteit-Beleving-Natuur,
Transitievisie Warmte, Gemeente
Lisse, augustus
mei
2016
2021
Greenport
visie duurzaam verbonden, Greenport
Transitievisie Warmte, Gemeente Teylingen,
Duin- en Bollenstreek, juni 2020
augustus 2021
Groenprogramma 2010 - 2020, Holland Rijnland,
Transitievisie Warmte Gemeente Noordwijk, oktober
2021
2021
Holland Rijnland Regionale omgevingsagenda,
Warmtevisie, Gemeente Katwijk, september 2021
Holland Rijnland, juni 2021 Landschap Recreatie Natuur Erfgoed - Identiteit,
Documenten ten behoeve van evaluatie vraag 2
Beleving, Natuur, gemeente Teylingen, 2022
»
Gerealiseerde herstructurering 2010 - 2022 ‚ GOM,
Landschapsstrategie Nationaal Park Hollandse
oktober 2022
Duinen, Nationaal Park Hollandse Duinen,
»
Jaarverslagen, GOM, 2016 - 2020
september
»
Meerjarenprogramma 2022-2025, GOM Duin- en
Lokale Energiestrategie, Gemeente Hillegom,
Bollenstreek, mei 2022
oktober
»
2020
2021
Plan van aanpak mobiliteitsmaatregelen, HLT Samen,
Lokale Energiestrategie, Gemeente Lisse, november
Holland Rijnland en Provincie Zuid-Holland, oktober
2021
2020
Lokale Energiestrategie, Gemeente Teylingen,
»
Rapport Loep op GOM, GOM, september 2020
2022
»
Samenwerkingsovereenkomst Greenport Duin-
Nationale tuinbouwagenda 2019 - 2030, Greenports
en Bollenstreek, Holland Riijnland, Duin- en
Nederland, juni 2019
Bollenstreek, januari 2009
Omgevingsvisie 1.0, Gemeente Noordwijk, februari
Statutenwijziging Greenport Ontwikkelings Mij B.V,
2022
»
januari
KVB, 2018
Omgevingsvisie Heerlijk Hillegom, Gemeente
»
Uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek
Hillegom, 2021
»
Voorstel Mobiliteitsmaatregelen
Omgevingsvísie Levendig Lisse, Gemeente Lisse, januari 2022
Documenten ten behoeve van evaluatie vraag 3
Regionale Energiestrategie 1.0, Holland Rijnland,
>
april 2021
» » » »
» » »
Actualisatie woonagenda, Holland Rijnland, april 2021
Regionale woonagenda, Holland Rijnland, maart
Amendement RES 1.0, Gemeente Teylingen, juni 2021
2018
Bestemmingsplan Buitengebied, Gemeente
Rijnland de blauwe lens, Hoogheemraadschap van
Teylingen, december 2019
Rijnland, januari 2021
Economische agenda Duin- en Bollenstreek,
RSM Regionale strategie mobiliteit, Holland Rijnland,
Economic Board Duinen bollenstreek, 2017
2021
Economische uitvoeringsprogramma Duin- en
Strategische agenda ruimte Duin- en bollenstreek,
Bollenstreek, Economic Board Duin- en bollenstreek,
Hillegom, Katwijk, Lisse, Noordwijk, en Teylingen,
2017
2021
Geactualiseerde Omgevingsvisie, Gemeente Katwijk,
Transitievise Warmte, gemeente Hillegom, oktober
2021
2021
Gebiedsagenda mobiliteit 2020 -2030, Holland
Transitievisie Warmte, Gemeente Lisse, aUgustus
Rijnland, 2020
2021
Gebiedsprogramma b(l)oeiende bollenstreek,
Transitievisie Warmte Gemeente Noordwijk, oktober
Hillegom, Katwijk, Lisse, Noordwijk, Noordwijkerhout
2021
en Teylingen, mei 2016
Transitievisie Warmte, Gemeente Teylingen,
augustus 2021
Uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek, Hillegom, Katwijk, Lisse, Noordwijk en Teylingen,
maart 2022
Visie Greenport Duin- en Bollenstreek 2040, Stichting
Greenport Duin- en Bollenstreek, juni 2020 Visie regionaal beleid Duin- en Bollenstreek 2.0, LTO/ KAVB, september 2021 Vitale teelt 2030, visie bloembollensector, augustus 2018
Warmtevisie, Gemeente Katwijk, september 2021 Woonprogramma 2020 - 2024: naar een duurzaam evenwicht, Gemeente Hillegom, mei 2020 Woonprogramma 2020 - 2024: naar een
evenwichtiger woningmarkt, Gemeente Teylingen, september 2020 Zuid-Hollandse Omgevingsverordening, Provincie Zuid-Holland, 2021
BIJLAGE
3
Geïnterviewde partijen
»
Hoogheemraadschap Holland Rijnland
»
Gemeente Katwijk
»
Gemeente
»
Gemeente Hillegom
»
Gemeente Teylingen
»
Gemeente Noordwijk
>
Stichting Greenport, overlegplatform Greenport
»
Groenprogramma
Lisse
»
Greenport ontwikkel maatschappij (GOM)
»
Vrije ondernemers Noordwijk (VON)
1
BIJLAGE
4
Aanwezige partijen stakeholdersessie
»
ADB
»
ANLV Geestgrond
»
Bedrijfsleven Bollenstreek
»
CHG
»
Elsgeesterhof
»
Energie Coöperatie Lisse U.A.
»
Energiecoöperatie Hillezon
»
Floral colors bv
»
Greenport Duin en Bollenstreek
»
Greenport Ontwikkelingsmaatschappij
»
HLTsamen
»
Hoogheemraadschap Hollands Rijnland
»
KAVB kring Bloembollenstreek
»
Living Lab B7
»
LTO
»
Milieu Overleg Duin-en Bollenstreek
»
MODB
>
Stichting Duinbehoud
»
Stichting Vrienden van Oud Hillegom
»
Stichting Waarom Weg
Noord
Afd. Duin -en Bollenstreek
»
Taskforce Huisvesting Arbeidsmigranten
»
VON
»
Wing
13
BIJLAGE
5
Vragen enquête
Stakeholder enquête
In welke mate zijn de ambities volgens u behaald?
Persoonlijke informatie
(Scoren op 5 puntschaal zeer goed, goed,
is uw
voldoende, matig, onvoldoende, vraag wordt per
1
Wat
naam?
2.
Vanuit welke organisatie heeft u te maken met de Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport (ISG)?
3.
doel/ ambitie uitgesplitst.) 10.
Wat is uw relatie tot de ISG?
Waarom zijn de ambities volgens u wel/niet gehaald? (Open vraag) <Opnemen ambities>
1.
Algemene indruk ISG
Ziet u effect van de ISG in het landschap? (ja/nee) 11b - Zo ja, op welke wijze?
4
Bent u bekend met de ISG? (ja/nee)
s.
Watvindt u van de inhoud van de ISG? (Scoren op
in eerder genoemde
5-punt schaal: zeer goed, goed, voldoende, matig,
12b - Zo ja, welke effecten?
12
slecht)
6. 7.
3.
Ziet u nog andere effecten van de ISG dan beoogd
Komen
ambities? (ja/nee)
de ambities van de ISG overeen
met
Vindt u de ISG werkbaar?Ja/Nee
ambities en doelen geformuleerd in ander beleid
6b) Waarom?
voor dit gebied? (ja/nee)
Wat s volgens u de meerwaarde van de ISG?
13b - Waarom
niet?
ISG als beleidsdocument Ambities ISG
14.
de economische herstructurering van de Greenport
14C- Zo nee, waarom
de gemeenten combineren de
15.
landschapsverbetering en recreatieve activiteiten; 2625
niet?
Bent u bekend met hoe de uitvoering van de ISG is georganiseerd? (ja/nee)
herstructureringsopgave met natuur, van tenminste
(ja/nee)
14b - Zo ja, waarin?
staat centraal;
behoud
Is de ISG volgens u succesvol?
hectare 1e klas
15b - Ja, heeft u verbeterpunten? 16.
Beïnvloedt de ISG de lokale besluitvorming? (Ja/
bollengrond;
weet ik niet/nee)
het landschap wordt open(er) gemaakt conform
16b - Ja, op welke wijze?
het landschapsperspectief.
16c - Nee, waarom
De gemeenten gaan
niet?
verdergaande verrommeling van het landschap tegen; de landschapskwaliteit en het landschapsbeeld
Greenport Ontwikkelingsmaatschappij
worden verbeterd;
17
Bent u bekend met de Greenport
18.
Wat vindt u van
Ontwikkelingsmaatschappij (GOM)? (ja/nee)
de woningbouwopgave zoals in de Regionale Woonagenda / Gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-
het functioneren van de GOM?
Bollenstreek (tot 2030) is opgenomen, is de maximale
(Scoren op 5-punt schaal: Erg goed, goed, neutraal,
woningbouwbijdrage van de Duin- en Bollenstreek;
slecht, erg slecht)
primaire greenportfuncties krijgen bij conflicterende
19.
Is de GOM volgens u succesvol? (ja/nee)
ruimteclaims prioriteit boven niet primaire
19b - Zo ja, waarin?
greenportfuncties.
19- Zo nee waarom 20.
Bent u bekend
de ISG? (Ja/nee)
met de bovenstaande
ambities van
niet?
Beïnvloedt de organisatie van de GOM de
uitvoering van de ISG op een positieve manier? (ja/ nee) zob - Licht toe.
15
Vervolg deelname evaluatie 21.
B
Wilt u deelnemen aan verdiepende gesprekken en/
Kunt
u dit antwoord
toelichten? Waarom
vindt u
dit belangrijk of onbelangrijk?
of werksessies in het kader van de evaluatie? (ja/ nee)
6 is uw
mailadres?
Een van de belangrijke doelen van de ISG is het
22.
Wat
23.
Wat is uw telefoonnummer?
en rommelige/ verstorende elementen in het
24.
Wilt uverder nog iets aan ons meegeven?
landschap op te ruimen. In hoeverre bent u het
buitengebied tussen de gemeenten openhouden
eens met onderstaande stelling: Ik merk dat het Wij gebruiken uw gegevens enkel voor de evaluatie en
landschap en buitengebied tussen gemeenten
delen deze niet met andere partijen. Uitkomsten van de
open en opgeruimd is.
vragenlijsten worden geanonimiseerd en zijn niet naar
»
HeLemaal
personen te herleiden. Door hieronder op OK te klikken
»
Meeeens
gaat u hiermee akkoord.
»
Niet mee eens, niet mee oneens
»
Meeoneens
»
Helemaal
Inwoners enquête 1
mee
eens
oneens
Bent u bekend met de Intergemeentelijke
Structuurvisie Greenport Duin- en Bollenstreek
2.
mee
6
In hoeverre vindt u dit doel belangrijk?
(ISG)?
»
Zeer
» _ Ja, ben ermee bekend
»
Belangrijk
» _ Ja, heb er weleens van gehoord
»
Niet belangrijk, niet onbelangrijk
»
»
Onbelangrijk
»
Zeer onbelangrijk
Nee
belangrijk
De ISG is een manier voor de gemeenten om samen voldoende grond voor bollenteelt
7
Waarom vindt u dit wel/niet belangrijk?
8
In hoeverre bent u het eens met de volgende
beschikbaar te houden en het buitengebied open te houden. Bijvoorbeeld door oude schuren en gebouwen op te ruimen. Daarnaast werken de
stelling: de bollensector (bollenteelt, opslag,
gemeentes aan een aantrekkelijk gebied
distributie van bollen) moet voorrang krijgen in
voor recreatie door fietspaden, aanlegsteigers en
het buitengebied ten opzichte van andere
wandelroutes aan te leggen.
sectoren en functies (bijvoorbeeld opwek van
indruk van
3.
Wat is uw eerste
het ISG beleid?
energie, wonen, recreatie en toerisme, etc)?
»
Zeer positief
»
Helemaal
»
Positief
»
Meeeens
»
Niet positief, niet negatief
»
Niet mee eens, niet mee oneens
»
Negatief
»
Meeoneens
»
Zeer negatief
»
Helemaal
9
Kunt
u dit toelichten?
10.
Zou het overheidsbeleid voor het buitengebied
Kuntu uw antwoord toelichten?
4. _ In hoeverre vindt u belangrijk dat de gemeenten
mee
mee
eens
oneens
samen voldoende grond voor bellenteelt
zich nog op andere onderwerpen moeten richten
beschikbaar houden en het buitengebied open
volgens u? En zo ja, welke?
houden?
Ja, namelijk: <open>
»
Zeer belangrijk
Nee, omdat: <open>
»
Belangrijk
»
Niet belangrijk, niet onbelangrijk
»
Onbelangrijk
»
Zeer onbelangrijk
16
1.
Kunt u aangeven in hoeverre u het prettig vindt om
te wonen
in de duin- en bollenstreek?
»
Zeer prettig
»
Prettig
» Niet prettig, niet onprettig »
Onprettig
»
Zeer onprettig
12.
Kunt
u toelichten
waarom?
Wij gebruiken uw gegevens alleen voor deze evaluatie
en delen deze niet met andere organisaties. Uitkomsten van de vragenlijsten worden geanonimiseerd en zijn niet naar personen te herleiden. Door hieronder op OK te klikken gaat u hiermee akkoord.
17
BIJLAGE
6
Enquêteresultaten
Stakeholder enquête
Niet
meer
Als lid van het gemeentebestuur Wat
is uw relatie tot de ISG?
Wij bouwen met vrijwilligers aan een altijd zichtbare
landschap en biodiversiteit
Bollenstreek
Voor het CHG is de ISG en de gemaakte afspraken
In het verleden aan meegedacht
uit 2009 en 2016 de ruimtelijke kaders waarbinnen
Als belangenorganisatie zijn we actiefin deze
overheden opereren. De missie van het CHG is het
regio en hebben we er belang bij dat het ISG goed
behouden en beschermen van het wereldwijd unieke
functioneert.
karakter van de Duin- en Bollenstreek met zijn
Ik volg of de ruimtelijke ontwikkelingen passen
uitzonderlijk erfgoed, cultuurhistorische landschap
binnen de ISG, ik hou in de gaten of beslissingen van
en vitale bloembollencultuur. Niet altijd is daarvoor
de gemeenteraad binnen de doelstellingen passen
voldoende
en ik gebruik de kaders van de ISG bij beslissingen
aandacht.
Het CHG
komt voor die
belangen, die ook in de ISG beschreven staan, op.
over ruimtelijke ordening (raadsvoorstellen en
Wij wonen en werken in de ISG, als bollenkwekers
amendementen).
hebben wij vanzelfsprekend veel te maken met de ISG
Ik volg de RO in de bollenstreek, werkte al mee aan
afspraken
het Pact van Teijlingen
Als gemeenteraadslid en lid werkgroep ISG/GOM
De ISG bepaalt in belangrijke mate de ruimtelijke
Teylingen
kaders voor de Greenport en de invulling daarvan
als raadslid.
via uitnodiging mee gepraat
raadslid
In de ISG is de koers vastgelegd voor de ruimtelijke
raadslid gemeente katwijk
ontwikkelingen in het buitengebied. Dit beleid heeft
raadslid
consequenties voor de diverse landschappen en het
geen
erfgoed in de Duin- en Bolllenstreek, dus het is zeer
Mogelijk te realiseren (logiesgewijze)
belangrijk wat er n de ISG staat en op weke manier
huisvestingslocaties voor internationale
dat gehandhaafd wordt.
medewerkers (short stay)
Als raadslid in verhouding tot
Gemeenteraadslid
bestemmingsplanwijzigingen ivm uitvoering GOM
Vanuit mijn rol als beleidsmedewerker ruimtelijke
Wethouder
ontwikkeling is de ISG vaak een relevant
m btons agrarisch bedrijf
beleidsinstrument bij plannen in het buitengebied. Ik
inrichting /aankleding agrarisch landschap
ben veel bij plannen in het buitengebied van Hillegom
relatiemanager bollensector
betrokken.
Vanuit voorzitterschap MODB
Bestuurlijk en controlerend
Commissielid gemeente Lisse
Gemeenteraadslid
Ik ben gemeenteraadslid in Hillegom
Behoud Cultureel Erfgoed ( Gebouwen en
advies aan gemeente over ruimtelijke plannen voor
Landschap).
milieu/duurzaamheid
energie transitie mogelijk maken
uitvoering van het herstructureringsprogramma (is
Maatschappelijk / politiek betrokken
onderdeel van ISG)
Als volksvertegenwoordiger
Raadslid, de ISG is het kader voor beleid/
Ik ben wethouder
besluitvorming
zie vorig antwoord
RO
RO
Bedrijfsvoering en ontwikkeling
19
Het ISG besteedt ook (enige) aandacht aan de natuur Uitvoeren
Vindt u de ISG werkbaar? Ja/Nee
en controle
Beleidsmatig Als belangenorganisatie zijn wij actief binnen ISG Mee te maken als raadslid, kaderstellend.
zJa
inbreng om zo met zijn allen een energieke m Nee
bollenstreek te houden Raadslid
Bestuurlijk, voorstellen aan de gemeenteraad De ISG komen we iedere keer tegen n kwesties rondom Ruimtelijke Ordening, waar wij door met Waarom
name agrariërs worden aangesproken. W.van
wel?
Belang open ruimte
Haaster
Als bestuurder maar ook als tuinder in Trappenberg /
bindt alle gemeenten in bovenlokaal beleid
Kloosterschuur
De ISG geeft de (onmogelijkheden voor het gebruik
Overlegplatform Greenport RO
van ons buitengebied aan
Gebruik van het gebied
Doel is duidelijk Duidelijke afspraken die belegd zijn in beleid van de
Vragen over uw algemene indruk van de ISG
verschillende overheden.
duidelijke ruimtelijke ordeningsambitie en Bent u bekend met de ISG? (ja/nee)
doelstelling Duidelijke visie
4
duidelijkheid voor inwoners ontwikkelaars en gemeente
Er is een duidelijke regisseur/uitvoerder, mJa = Nee
de spelregels zijn duidelijk en er is een financieringsbron, daar ben ik positief over in andere gebieden ontbreekt het daar nog wel eens aan gedeeltelijk, want nieuwe ontwikkelingen moeten nog worden meegenomen geeft handvaten om het landelijkgebied en de
51
ondernemingen in stand te houden Geeft richting en kaders voor (afgestemd) beleid van
Wat vindt u van de inhoud van de ISG? (Scoren op
de Bollenstreekgemeenten.
5-punt schaal: zeer goed, goed, voldoende, matig,
Gezamenlijke afspraken geeft duidelijkheid voor de
slecht)
hele streek
goed instrument 25 20
17
afgesproken. Het is werkbaar/uitvoerbaar, maar gedateerd. Er zou
15
10 10
Het is beleid dat met de deelnemende gemeenten is
2
een eerdere update plaats moeten vinden Het schept kaders waaraan de deelnemende
gemeenten zich hebben verbonden. Het voornaamste
doel van
het ISG is de
beschikbaarheid van eerste-klas bollengrond. Op dat punt is het ISG succesvol geweest. Voor de overige doelstellingen, waaronderde natuur, is er weinig vooruitgang geboekt. 20
Houd u aan gemaakte afspraken
dit noodzakelijk zou zijn voor de Greenport, maar in
ISG is paraplu voor programma GOM ,
werkelijkheid vinden in die loodsen allerlei andere
toetsingskader RO
activiteiten plaats. Hier wordt veel te weinig op
Kan
gehandhaafd.
niet meer
beoordelen
voor b.v. bedrijfsuitbreidingniet goed
niet bekend met isg
gekeken wat.
om ieders belang te horen en te overleggen
De ISG is een goed stuk, maar vaak vaag en zelfs
Omdat het doel bereikt wordt: een open
tegenstrijdig op bepaalde punten. De financiële
bollenstreek
onderbouwing is mede veroorzaker van de ontstane
Omdat ik de voorgeschiedenis en de bedoeling van
problemen.
de ISG ken en kan uitleggen waarom het belangrijk is
De ISG s groot en log. Het werken met de ISG voor
om aan de doelstellingen vast te houden.
inwoners is daarom lastig,
Op papier ziet het er goed uit. De praktijk is echter
De ISG
een ander verhaal.
kanten, die niet voorzienbaar waren in 2016, nog
De resultaten blijven uit.
is niet
meer
werkbaar
omdater vanuit andere
Tijd voor aanpassing nu
meer druk op de ruimte is ontstaan. We noemen
Voldoende inhoud en duidelijk
de energiestrategie, mobiliteit, schoon (drink)water,
We willen graag in gesprek blijven met
elkaar in deze
woningbouw: Los van deze nieuwe vraagstukken
streek.
merkt het CHG dat niet alle afspraken - het
Zeer brede vraag. De afspraken zelf zijn duidelijk,
zelfbindend karakter - goed werden nageleefd. We
maar met de inhoud zijn het niet altijd eens
noemen
0.a. het voor de helft clusteren van
de GOM-
woningen. Ook het te veel gebruik maken van het Waarom
niet?
zogenaamde ‘maatwerk’ waardoor een ontwikkeling,
1) de gehele regio ('de maatschappij”) draaitop voor
niet passend in de ISG wel mogelijk wordt gemaakt,
het opruimen van de verrommeling die is gecreëerd
valt op. Daarnaast zal ook de uitvoeringsorganisatie,
door de bloembollensector (in de vorm van 600
de GOM, meer transparantie moeten gaan vertonen,
GOM-woningen).
zodat raadsleden
2) er zijn te veel ongewenste
neveneffecten.
hun
controlerende taak
naar
behoren kunnen vervullen en voor burgers ook
Achtergrond ligt in de jaren 90 van de 20e eeuw.
duidelijk wordt wat de maatschappelijke kosten zijn
Herziening na 30 jaar is goed.
van het saneren van bedrijfsruimten. Afspraken,
We zullen keuze
moeten maken tussen behoud open ruimte versus
ook van de ISG, dienen daarnaast om nageleefd te
behoud van (beperkt) landbouwgrond. Kijken naar
worden. We constateren dt de naleving onvoldoende
actualisatie en beter werkbare regels lijkt zinvol.
wordt gecontroleerd, gehandhaafd. We zien niet
achterhaald
beleid
alleen paardenweitjes die qua ha meegerekend
Belangrijk om richtlijnen te hebben voor het open
worden bij de 2625 ha, maar ook grote stukken
houden
tuin, die bij een woning/erf zijn getrokken maar de
van de streek
beslaat gebied van 5 gemeenten, als er iets aan het
bestemming bloembollen heeft. Bovendien worden,
geheel zou moeten veranderen, dan moeten alle
onder het mom van agrarische bedrijfshuisvesting
raden akkoord gaan
t.b.v. de Greenport, vergunningen afgegeven voor
De gemeenteraden hebben de ISG wel vastgesteld,
gebouwen, die vervolgens worden verhuurd aan
maar worden veel te weinig en in een veel
bedrijven zonder agrarische bestemming. Onder
te laat stadium betrokken bij plannen in het
het mom van agrarische bedrijfshuisvesting t.b.v.
kader van de ISG en Greenport. Met name de
de Greenport worden vergunningen afgegeven voor
maatwerkconstructies en de plannen voor GOM-
gebouwen, die vervolgens worden verhuurd aan
woningen werken nadelig uit voor de openheid van
bedrijven zonder agrarische bestemming.
het landschap en voor het behoud van waardevolle
De ruimteclaims dienen beter gediend te worden
landschappen en erfgoed. Colleges en ambtenaren
middels
hebben niet goed inzicht in de werkelijke
op slot en dat is niet het beoogde doel. Er dient
drijfveren van indieners van plannen. Er worden
weer dynamiek te komen, dus vandaar herziene
bedrijfsloodsen in het bollengebied gebouwd omdat
uitgangspunten voor de ISG.
herziene voorwaarden.
De streek zit
21
Dusdanig omvangrijk over heel veel onderwerpen,
de ambities tot 2030 uitspreekt met een vitaal
waardoor gespreide verantwoordelijkheid zorgt dat
landschap en een vitaal bloembollencultuur
veel partijen naar elkaar kijken. Onduidelijk m.b.t.
als uitgangspunt, behoud van 2625 ha
veel aspecten buiten het werkingsgebied van de
bloembollengrond, heldere woningbouwafspraken
GOM om, bij wie ligt het om die op te pakken?
en een herstructureringsopgaven. De greenport
Geen overzicht met plannen als het gaat over
Duin-
landschapsverbeteringen versus GOM woningen
en verbeterd worden.
die in verschillende gemeentes uitwisselen (?),
De meerwaarde
plaatsvinden (?)
structuurvisie betreft die de gemeentes overlapt.
het gaat allemaal veel te traag en omslachtig
Het is zeer waardevol
Kwaliteit van het landschap en de biodiversiteit is
mogen meepraten.
en Bollenstreek kan zo ook meer
van
de ISG
beschermd
is dat het een
dat kwekers
er ook over
Een groot pluspunt is ook dat de
niet goed omschreven waardoor er een andere soort
bollengrond balans kan wordt bijgehouden door de
verrommeling plaats vindt.
GOM
Logge instantie
Dat in regioverband wordt samengewerkt, er
Met name in de omgeving van Noordwijk wordt
duidelijkheid is over het (voorgenomen) beleid van
volgebouwd met dure landelijke woningen die
de gemeenten voor zowel ondernemers, inwoners,
zowel de zichtlijnen als het buitengebied volzetten
belangenverenigingen en gemeenten.
in een grote lintbebouwing. Ook in het gebied zelf
behoud van hoogwaardig bollenareaal
worden veel bedrijven en bijgebouwen geplaatst.
behoud van de bollenstreek (0a de 2625 ha)
Daarnaast is er nauwelijks belangstelling voor sociale
denk dat samenwerking goed is als het doel duidelijk
woningbouw, ecologische zones en verbindingszones
i
voor de natuur. Zelfs voor belangrijke
duidelijkheid
zichtlocaties
om
zo dit ook te bewaken
worde plannen gemaakt om ze dichtte bouwen.
geen idee
Bekend voorbeeld is weer Noordwijk, hoek Gooweg/
Samenwerking overheid met maatschappelijk
N443.
middenveld.
Niet alle gestelde doelen zijn goed meetbaar en
Behoud van het landelijk karakter van de
negatieve bijeffecten (zie onderzoek rekenkamer
Bollenstreek (geen verstedelijking)
Teylingen)
De meerwaarde is wat mij betreft gelegen in het feit
nooit met Teylingen dit besproken als kans om de
dat de ISG de gemene deler is n het buitengebied-
RES vorm te geven
beleid
in de Bollenstreek.
Te algemeen frame, lokaal verdere afwegingskader
Een coherente beleidsmatige visie op de Greenport
nodig t.by. gelijkheid
in al haar facetten
teveel overleg zonder duidelijk doel
Afstemming voor de gemeenten onderling over
verouderd instrument (niet integraal) zou in de OV
kwaliteit en openheid van het gebied.
van gemeenten moeten landen
Bollengrond en Landschap
verouderd; sluit niet meer aan bij moderne eisen en
als het uit 2016 is en niet bijgesteld lijkt het me
transities
zonder de inhoud te kennen
vooral sterk gericht op behoud/uitbreiding areaal
Wordt hoogste tijd dat de iSG herzien wordt
bollenteelt, en veel minderop andere doelstelling
De meerwaarde
mbt omgeving
Bollenstreek open blijft en dat er ruimt blijft voor
Zie de rapporten van de rekenkamer van Teylingen
een economisch
en onderzoeksbureau Pröpperen Partners
fraaie leefomgeving met een landelijk karakter.
Zou zichtbaarder moeten zijn en niet zo ambtelijk
onvoldoende
actueel
is ernaar streven dat de Duin- en
levensvatbare
bollenteelten een
Gemeenschappelijk beleid over een gemeenschappelijk gebied
Wat is volgens u de meerwaarde van de ISG? regie op een gebiedsplan dat hoog nodig is
geeft globaal
richting aan
Waakhond van politiek
De grootste meerwaarde van de ISG is dat de
Geeft alle betrokkenen duidelijkheid
streek met één mond, middels dit document,
Trachten
met elkaar een vitale streek te bouwen
22
»
Duidelijkheid
Het s altijd beter als aangrenzende gemeenten hun
Dat we gezamenlijke afspraken hebben bij de
ruimtelijk beleid op elkaar afstemmen in plaats van
verschillende bollengemeenten, datje weet waarje
de problemen af te schuiven op de buurman.
aan toe bent.
»
Verband tussen gemeenten
Het schept een kader voor de hele streek, over
»
eensluidend
meerdere gemeentegrenzen heen.
te kunnen
De ISG heeft
ook een brede reikwijdte: behoud van het open
»
en een
middel om
in bredere zin beleid
uitvoeren.
Zelfde regels bij de verschillende bollengemeentes
landschap, vitale bollensector behouden, streek
»
Meerwaarde voor afstemming tussen gemeenten
toeristisch aantrekkelijk houden (of liever:
»
metelkaar niet tegen elkaar
aantrekkelijker maken), de Bollenstreek als
»
Regionale aanpak
herkenbare
»
Open houden landelijk gebied tussen de dorpen
eenheid
behouden.
Het biedt een redelijk kader voor de bescherming
»
Positieve grondhouding voor het openhouden
van de bollenstreek maar er zijn veel te veel
van het gebied en als richting voor alle gemeenten
ontsnappingsmogelijkheden. Denk alleen al aan
belangrijk.
het mobiliteitsplan dat door het bedrijfsleven is
»
Ruimtelijk beleid lange termijn
opgesteld. Het enorme ruimtebeslag dat daar
»
Samenwerken tussen de gemeentes
voor nodig is. Kwekers krijgen soms heel makkelijk
»
Overzichten duidelijkheid
vergunning om uit te breiden of kwekerswoningen
»
regionaal kader; geen gemeentelijk vraagstuk
om te zetten naar burgerwoningen. Aan
landschappelijke inpassing wordt nauwelijks gedaan,
Bent u bekend
met de bovenstaande ambities van
er is altijd wel een smoes om dat niet te doen.
de ISG? (Ja/nee)
Zorgt voor afstemming over gemeentelijke grenzen heen, dezelfde spelregels, mogelijkheid om vanuit regie functie ruimtelijke zaken op te pakken en op te lossen er komt beleid en visie De meerwaarde
van
de ISG is dat door de = Nee
gemeenten gezamenlijk afspraken zijn gemaakt over de ondergrens van het bollenareaal (2625 hectare eersteklas bollengrond) en over de grote lijnen van de ruimtelijke ontwikkelingen.
53
Een gebiedsvisie met betrokkenheid van de verschillende gemeenten Heeft geholpen de 2625 ha te beschermen werkt over gemeente grenzen heen
In welke mate zijn de ambities volgens u behaald?
alle gemeentes zelfde uitgangspunten
18 16
samenwerking tussen gemeenten in gezamenlijk
14
vraagstuk
12
Integraal, gemeente overschrijdend Voor
10
16 15
7
alle partijen een vertrekpunt
Behoud en versterken van bollengrond in de bollenstreek
zelfde beleid in meerdere gemeenten stabiliteit en duidelijkheid ruimtelijk beleid en regionale sturing Een gemeenschappelijk kader voor de gehele regie Collectief beleid in De Bollenstreek
23
Waarom zijn de ambities volgens u wel/niet
‘verrommeling’ Ieidt er 0.a. toe dat kleinere,
gehaald?
betaalbare bedrijfjes verdwijnen. Jonge en/
Onvoldoende:
of startende kwekers
»
wordt daarmee
de kans
Erzijn veel plannen en ambities, maarde uitvoering
ontnomen om überhaupt nog te kunnen beginnen
verloopt zeer traag.
aan het opbouwen van een toekomst in onze
Er is geld beschikbaar, wordt veel
gesproken, geschreven en gepresenteerd, maar de
Duin- en Bollenstreek (zie bijlage 7. Dit is een
executiekracht is onvoldoende. Zeer weinig concrete
groot verlies, voor hen, maar ook voor de streek
voorbeelden van projecten die succesvol zijn..
als geheel. Als die objecten zijn
»
weinig resultaat geboekt
stopt de ontwikkeling van de (bloem)bollenteelt
»
Heeft tot heden weinig opgeleverd, teveel bedrijven/
definitief. Een uiterst onwenselijke situatie
gebouwen gesaneerd / geen ruimte voor starters
waarmee
Erwordt weining tot niets ontwikkeld. De streek
Duin- en Bollenstreek ernstig en onherstelbaar in
staat stil en zit op slot.
het geding komt. Het gebied wordt daarmee ook
Spreekt voor zich. Alleen behoud weinig
nog eens economisch bijzonder kwetsbaar.
vernieuwend
- Wat voor de één incourant vastgoed
Vijf doelstellingen van GOM nader geanalyseerd:
de ander wel courant vastgoed.
+
Behoud van 2.625 hectare 1e klas bollengrond
bedrijfspanden, die nog in prima staat zijn en
t.b.w. de hyacintenteelt Het blijkt dat GOM bij
dienst kunnen doen voor de (bloem)bollenteelt
veel sloopprojecten een negatieve grondbalans
en export, worden door GOM gesloopt. Gevolg
veroorzaakt.
is dat de doorstroming van kwekersbedrijven en
» » »
*
In bovenstaand
voorbeeld
wordt
het voortbestaan
en
opgeruimd
de uniciteit van
de
is, is voor
Ook grotere
duidelijk dat er meer bollengrond verloren gaat
handelsbedrijven stokt. Ook dit is een funeste
dan er gewonnen wordt.
ontwikkeling voor onze mooie en unieke Duin- en
Datzelfde beeld zien wij
bij andere projecten ook terug. Hoe meer GOM
Bollenstreek.
sloopt, des te meer bollengrond er verdwijnt. Bij
- Volgens LTO en KAVB (bron: interview LTO
het GOM-project Abeelenpark blijkt dat iedere
en KAVB Leidsch Dagblad 5 juli 2018) is er juist
woning Ca. 1.400 m2 aan 1e klas bollengrond kost
behoefte aan grotere bedrijfspanden wegens de
(zie bijlage 12). Het uitgeven van ca. 600 bouwtitels
schaalvergroting in de Duin- en Bollen-streek.
voor GOM-burgerwoningen houdt dan in dat er
Waarom wordt er dan zo veel gesloopt door
ca. 800.000 m2 bollengrond definitief verloren
GOM?
gaat. Compensatie van deze bollengrond is
open vensters Bij veel projecten die worden
moeilijk te vinden in een gebied waar al grote
gesloopt blijkt dat GOM bouwtitels verkoopt aan
druk op de schaarse grond staat. GOM blijkt, hoe
de betreffende agrariër die stopt. Dat betekent
paradoxaal, zelf de grootste onttrekker van 1e klas
dat er aan de ene kant bebouwing wordt gesloopt
bollengrond te zijn.
maar aan de andere kant burgerwoningen voor
+ Herstel van open landschapsbeeld en
Incourant vastgoed en verrommeling opruimen
terugkomen. Op die manier worden
- In plaats van echte verrommeling op te ruimen
zichtlijnen gecreëerd en wordt het landschap niet
is GOM verworden tot een projectontwikkelaar
opener. Het lukraak bouwen van burgerwoningen
die marktverstorend
in het buitengebied staat haaks op de doelstelling.
werkt en daarmee
voor een
er juist geen
ongelijk speelveld zorgt. Agrarische bedrijven
Kenmerkende landschappelijke karakter van
(zowel starters als doorstromers) moeten sinds de
de Duin- en
komst van GOM voor hun voortbestaan opboksen
bollenschuren, handelsbedrijven en kassen
tegen de particuliere woningmarkt. Er is door
worden geruimd en er burgerwoningen, -wel of
ons uitgebreid bewijs verzameld dat bedrijven
niet geclusterd- voor terugkomen, betekent dit
liever zakendoen met GOM én de ontwikkeling en
een stelselmatige sloop van onze karakteristieke
‘bouw van burgerwoningen -vanwege fors hogere
bollenstreek.
(grond)opbrengsten- dan met collega agrariërs.
Herinrichting van het buitengebied naar een
Zie 0.a. bijlage 10.
toekomstbestendig bollenteeltgebied. Door de
- Het door GOM opruimen van zgn.
bouw van burgerwoningen in het buitengebied is
Bollenstreek
behouden
Doordat
Dit staat haaks op de doelstelling.
24
er eerder sprake van een structurele verandering
kunnen financieren. Dat werpt een heel ander licht
van het landschapsbeeld, dan van een
op de sloopactiviteiten van GOM. Tevens geeft
verbetering. Er ontstaat ‘nieuwe verrommeling’,
GOM aan dat er 16.000 m2 aan bedrijfspanden
want er komen grote villa's tussen de agrarische
wordt verwijderd uit het landschap. Ook dat is
bedrijven te staan. Burgers klagen over
niet waar. Volgens de verkoopbrochure betreft het
bemesting, overlast van herrie en het spuiten
namelijk 10.473 m2 aan bebouwd oppervlak. * Voormalig wethouder Brekelmans, gemeente
van de velden voor onkruidbestrijding en gewasbescherming.
Het wordt op deze manier
Teylingen, stelde al in 2016 dat "opgepast moet
voor kwekers steeds moeilijker om hun werk te
worden dat het middel niet erger wordt dan
blijven doen, terwijl zij daarmee wel de boterham
de kwaal.
voor hun eigen gezinnen en die van hun
‘vervuilde motor’ omndat de ‘motor’ zelf weer
medewerkers
voor verrommeling zorgt als de Greenportwoning
moeten
verdienen.
Conclusies
Het verdienmodel
van
GOM
is een
GOM, wellicht ooit goed bedoeld, blijkt niet
niet op de juiste plek wordt gebouwd” (bron:
naar behoren
casusonderzoek Duin- en Bollenstreek, juni 2016,
te functioneren
en haalt de
S.v.d. Slon).
doelstellingen niet.
+ Voor het te |aat is en GOM alles heeft opgeruimd:
GOM hanteert rigoureus de sloophamer waardoor
ze onherstelbare
schade
berokkent
er is nu nog aanbod in land/schuren/kassen en
aan de Duin- en Bollenstreek.
huizen waarin, naast starters uit de agrarische
GOM veroorzaakt schade aan haar eigen
sector, ook andere gebruiksmogelijkheden
beleid door bouwtitels te contracteren voor
(zoals een wijngaard, hoefsmid, grote siertuin,
burger(Greenport)-woningen die op meestal 1e
dierenweides, etc.) mogelijk gemaakt zouden
klas bollengrond worden gebouwd
moeten
Het lukraak toekennen
het buitengebied, die anders zouden verdwijnen,
van
bouwrechten
worden.
Deze waardevolle
locaties
in
(Greenport-woningen) in het buitengebied
blijven daarmee behouden. Wij noemen ze dan
door gemeenten dient per direct te stoppen
ook de ‘groene parels' (zie hoofdstuk 8). *
om de Duin- en Bollenstreek op peil te
Het huidige beleid van GOM staat haaks op
houden en om grootschalige woningbouw te
de ISG-uitgangspunten.
Zie alle bewijzen en
voorkomen. Elke m2 grond die wordt uitgegeven
voorbeelden. Welk doel wordt dan gediend door
aan een burgerwoning is definitief verloren
met deze activiteiten door te gaan?
voor de (bloem)bollenteelt en die woningen
nog steeds veel kleinschalig, oude verrommeling,
zijn bovendien tot last van de omliggende
nieuwe verrommeling, geen antwoord op nieuwe
bollenkwekers.
vraagstukken
In 2019 bedroegen de exploitatiekosten van GOM € 774.000 (bron: GOM- jaarverslag 2019).
Matig:
In de afgelopen tien jaar tijd dat GOM bestaat
x
is dit totaal
ca. € 7 miljoen. Om die kosten op
verrommeling onvoldoende aangepakt en te veel gom woningen als lintbebouwing
te kunnen brengen moeten er 42 bouwtitels
We zien vooral ruimtelijke opschoning. D&B-regio
worden verkocht en gerealiseerd. Dit betekent
blijft vooral MKB en daarmee in de basis niet een
een onttrekking van ca. 50.000 m2 aan
heel grote economische speler. Daarin is sinds 2000
bollengrond. Ter illustratie: dit is ruim meer dan
niets veranderd.
het gehele Abeelenpark. Een enorme aanslag op
Het |aten prevaleren van de primaire ambities is
het bestaande (bloem)bollenareaal.
ingehaald door gewijzigde politieke opvattingen
GOM brengt niet de juiste feiten naar buiten.
over de noodzaak van secundaire ambities (natuur.
Uit bijlage 3 blijkt dat GOM suggereert dat de
stikstof etc) en dus niet meer de juiste volgorde
verkoop van bouwtitels voor de bouw van 3
Bij de uitvoeringen van de plannen komt
Greenport-woningen het project M&G financieel
onvoldoende van de grond.
mogelijk zou maken. Dat is niet waar. Bij dit
Omdat het een lange adem vraagt en er
project zijn er 12 à 18 woningen nodig om dit te
onvoldoende middelen zijn
25
»
zie een vorige antwoord: door de praktijk
Zoveel mogelijk behoud met enkele vernieuwingen
ingehaald
Te ambtelijk, altijd weer een Buro inschakelen
»
Geen duidelijke resultaten
Er is geen bollenland verloren gegaan, e zijn
»
Merker zelf als bedrijf weinig van
bedrijventerreinen ontwikkeld en woningen
»
Een deel van de bollengrond is in handen gekomen
gerealiseerd
van speculanten die wachten tot daar woningbouw
Ondanks de regels zit er her en der nog best
kan plaatsvinden.
wildgroei
Dat heeft grondprijzen
opgedreven en maakt het voor telers die willen
Herstructurering Bollensector gestart maar niet in
uitbreiden of starten moeilijker om aan teelgrond
Regioprogramma met Rijk geeffectueerd
te komen. Er is concurrentie om de grond gekomen
Liggen nog uitdagingen
tussen bollentelers en vasteplantenkwekers.
De GOM-woningen worden wel gebouwd, maar ik
»
eris te veel bouw van reenpoort huizen
Villa's
zie te weinig terug waarde landschapsverbetering,
»
Voor het halen van deze ambitie is veel
meer tijd
door het opruimen van verrommeling, optreedt.
nodig; daar gaat een generatie overheen
proces is gaande maar we zijn er nog lang niet; er
»
gaat te langzaam
moet nog flink wat worden gesaneerd, bestendige
»
het open maken is niet gelukt
»
Welplannen, weinig uitvoering
bedrijven ruimtelijk geaccommodeerd en teeltareaal gemoderniseerd
»
Door de marktsituatie
in tuinbouwland
»
Zoals al vaker aangegeven zijn er grote knelpunten
dan regionaal
op gebied van mobiliteit, huisvesting en ruimte
gedeeltelijk gehaald vele schijven
De doelen die behaald zijn, zijn vaak meer lokaal
voor bedrijven Goed: Voldoende:
we zijn nog bezig met het traject. er valt nog
» _ het gaat goed in de streek veel bedrijvigheid
een hoop te winnen bijv. nuttigere inrichting van
»
Ondanks de grote vraag naar woningen en
arealen. initiatief hiervoor
plannen voor woningbouw in de Haarlemmermeer
Vanuit die ambitie zijn we aan tafel gezeten. We
(Lisserbroek - Nieuw Vennep), komen de resultaten
gaan ervan uit dat we vooruit blijven gaan.
ligt bij de sector
uit de gebiedsuitwerking Haarlemmermeer
veel aandacht op economisch perspectief
onvoldoende snel tot uitvoering in Lisserbroek.
De schaalvergroting van de bollenteelt is maximaal
De politiek (raadsleden) is in sommige gemeenten
gefaciliteerd
te onbekend met de afspraken en pakken
Er is duidelijk gewerkt aan herstructurering en het
hun
controlerende
en kaderstellende
rol niet
meer openmaken van het landschap.
Dit is ook
voldoende op. In Hillegom is de raad nog steeds
vastgelegd in het provinciaal beleid
vrij monistisch en heeft te veel bevoegdheden
Vanuit die ambitie zijn beslissingen genomen
aan het college gegeven.
Wordt actief aan gewwerkt, worden resultaten
Niet altijd worden bij
conflicterende belangen voorrang gegeven aan de
geboekt.
Niet alles is mogelijk.
greenportfunctie. Te stroperige besluitvorming,
Er is voor lange termijn duidelijk nodig
tegengestelde belangen, niet consequent handhaven, niet altijd oog hebben voor het totaal /
Zeer goed:
de streek en voorbijgaan aan de cultuurhistorie en waarden van het landschap. »
binnen mogelijkheden optimaal resultaat
»
Ikheb de indruk dat dit voldoende behaald is, maar
»
heb
hier niet veel inzicht in
Economische herstructurering ziet met name op schaalvergroting van teeltbedrijven. Aan dit soort
plannen is in de looptijd van de ISG diverse malen medewerking verleend. 26
In welke mate is de ambitie “Behoud van tenminste
opstallen en om de teelgrond weer in goede staat
2625 hectare 1e klas bollengrond” volgens u
te brengen.
behaald?
Opbrengst: In ieder scenario
25
is er voor GOM
een mogelijke opbrengst door de verkoop van
23
drie bouwtitels à € 165.000. Deze opbrengst is 20
niet zeker aangezien er door de gemeente nog
goedkeuring verleend moet worden.
15
Als die
goedkeuring er niet komt is er geen opbrengst 10
voor
GOM.
Daling waarde: Door de sloop van de opstallen is er 13.700 m2 nieuwe teelgrond ontstaan met een economische waarde van ca. € 250.000.
Omgerekend betaalt GOM een grondprijs van € 150 tot € 220 per m2 -afhankelijk van het scenarioterwijl de nieuwe bollengrond een waarde heeftvan ca. € 17 per m2. Waarom
is de ambi
volgens u wel/niet gehaald?
Analyse van de GOM-
doelstellingen bij dit project:
Onvoldoende:
- Door de sloop van de bedrijfsgebouwen is er in
»
zou qua meters wel kunnen maar op het oog en het
deze situatie sprake van een opener landschap
gevoel loopt het landschap toch vol met kapitale
en open zichtlijnen. Indien er op dezelfde locatie
villa's en
één of meerdere GOM-burgerwoningen worden
»
loodsen
Wij hebben meerdere grote projecten van GOM
gebouwd worden de nieuwe zichtlijnen en het
geanalyseerd. Een aantal voorbeelden van grote en
opener landschap grotendeels weer tenietgedaan.
dure projecten, zoals Berbee, M&G, Javo hebben we
- Het kenmerkende landschappelijke karakter
als bijlage toegevoegd.
wordt behouden als er geen toestemming
Een sprekend voorbeeld dat
opgaat voor vergelijkbare projecten: Sloop van de
wordt verleend voor de bouw van
panden Molenaar& van Ginhoven aan de Torenlaan
GOM-woningen.
teVoorhout
voor verleend dan zal het een vrij algemeen
De vraagprijs voor het geheel was €
nieuwe
Wordt daar wel toestemming
3,35 miljoen (bron: CNB makelaardij). Door GOM
beeld worden
wordt een saneringsvergoeding betaald voor het
landschappelijke beeld verloren.
slopen van bestaande opstallen en om de teelgrond
- De panden in dit voorbeeld waren nog in prima
weer in goede staat brengen. Aangezien GOM geen
staat. Er was geen sprake van ‘verrommeling’.
mededelingen verstrekt over de kosten die ze per
- Erzijn goed onderhouden panden gesloopt en
project maken hebben wij m.b.t dit project drie
daardoor onttrokken aan de voorraad gebouwen
scenario's gemaakt.
voor agrarische handelsbedrijven. Hierdoor wordt
+
+
+
Scenario1: Er is door
GOM
een
en raakt het kenmerkende
de doorstroming binnen het (bloem)bollenvak
saneringsvergoeding van € 3 miljoen betaald
bemoeilijkt, zo niet onmogelijk gemaakt.
(90% van de verkoopwaarde) voor het slopen van
GOM bovenstaande doelstellingen niet realiseert,
de opstallen en om de teelgrond weer in goede
waar zit dan het nut voor deze sloop? Misschien in
staat te brengen
een positieve grondbalans? We hebben namelijk
Scenario 2: Er is door GOM
een
Als
nog één doelstelling over: Het behoud van
saneringsvergoeding van € 2,5 miljoen betaald
2.625 ha 1e klas bollengrond. Wordt deze dan
(75% van de verkoopwaarde) voor het slopen van
gerealiseerd? Om de grondbalans in beeld te
de opstallen en om de teelgrond weer in goede
brengen kijken we nader naar de drie scenario's:
staat te brengen
In scenario 1 wordt er een vergoeding van € 3
Scenario 3: Er is door GOM een
miljoen door GOM betaald. Om deze vergoeding
saneringsvergoeding van € 2 miljoen betaald
(60%
van de verkoopwaarde) voor het slopen van de
op te kunnen brengen moeten er ca. 18 bouwtitels voor burgerwoningen à € 165.000 (excl. btw) 27
worden
verkocht.
Iedere bouwtitel voor een
burgerwoning in een clusterlocatie betreft ca.
»
»
1.400 m2 grond inclusief infrastructuur, wegen,
Wel
Kijk naar de Gooweg, Lage Gooweg, Duinweg en verder in de streek
afwatering en groenvoorziening (zie bijlage 12,
» _ is volgens mij wat is afgeproken
Abeelenpark). 18 Woningen kosten dus ca. 25.000
»
nogvoldoende Ha
m2 aan bollengrond.
»
de oppervlakte is nog steeds aanwezig
»
kan het niet controleren, maar de focus van ISG ligt
In scenario 2 wordt een
vergoeding van € 2,5 miljoen door GOM betaald. Dat houdt in dat er ca. 15 bouwtitels moeten
daar wel op
worden verkocht. 15 Woningen kosten ca. 21.000 m2 aan bollengrond.
In scenario 3 wordt een
vergoeding van € 2 miljoen door GOM betaald.
Goed:
»
en (verlaat) handhavingsbeleid van gemeenten en
worden verkocht. 12 Woningen kosten ca. 17.000
rapportages GOM.
Samenvattend betekent
»
dit dat er door de sloop 13.700 m2 bollengrond
»
oppervlakte is behouden en zelfs iets verbeterd
ontstaat, terwijl elders 17.000 à 25.000 m2
»
Voor zover ik kan nagaan is het areaal 1e klas
m2 aan bollengrond.
»
Aantal hectares is in tact gebleven.
in scenario 3, het scenario waarin maar 60%
»
Hou
van de verkoopwaarde wordt vergoed, wordt er
»
We zitten daar bovenop volgens mij
door dit sloopbeleid ca. 3.000 m2 bollengrond
>
Isin principe behaald
onttrokken
»
Harde eis om
»
Volgens de laatste raming is er nog steeds 2625 ha
GOM heeft afgekocht- wordt onttrokken.
aan
Zelfs
de Duin- en Bollenstreek. Zelfs
niet gehaald.
Is dit GOM-beleid dan niet een zeer
2625.
de Bollenstreek de Bollenstreek te
1e klas bollengrond
kostbare en hopeloze vicieuze cirkel? Matig:
vast aan
laten blijven. de Bollenstreek is Wereldberoemd
deze belangrijke doelstelling wordt door GOM dus
»
hetisernog
»
Volgens mij s het nog steeds gehaald omdat er mogelijkheden zijn om op 1e klas bollengrond te
Er zijn onvoldoende werkbaren percelen bij gekomen, vaak i er gesloopt om te slopen
gaan bouwen
maar onvoldoende gekeken of het ook goede
»
Is behaald
percelen heeft opgeleverd of dat het na ruil en of
»
Dischussie rond 2650 ha domineerde besluitvorming
herverkaveling goed werkbaren percelen op heeft geleverd : voorbeeld M&G Torenlaan
en compensatie werkte. » »
Voldoende:
»
Is nog steeds 2625
bollengrond van 2625 ha behouden gebleven
bollengrond -afhankelijk tegen welke vergoeding
»
Vastgehouden aan ISG afspraken over woningbouw
Dat houdt in dat er ca. 12 bouwtitels moeten
Het getal blijft haalbaar Door het pact van Teylingen is er voorkomen dat de bollenvelden verdwenen
en er een
behoud
van
Ditis een wisselend antwoord, volgens het
basisareaal aan 1e klas bollengrond heeft plaats
jaarverslag van de GOM is de ambitie gehaald van
gevonden
het
de 1ste klas bollengrond. Echter een grote maar:
»
Dit had de allerhoogste prioriteit
er wordt 2e klas bollengrond onttrokken. Een
»
Mede
voorbeeld casus: Op 2 hectare 1ste klas bollengrond
»
Behoud van kwalitatieve bollengrond is steeds op de
door wat kunstgrepen
voorgrond getreden, juist ook bij het opruimen van
worden huizen gebouwd. Vervolgens wordt een stuk van 2 hectare 2e klas bollengrond opgewaardeerd
glas ed.
naar 1ste klas bollengrond, nu klopt de 1ste klas
»
Aantal
hectares in takt
bollengrond balans weer. Maar per saldo is er nu
»
wel gehaald maar met de hakken over de sloot word veel af gesnoept
2 hectare bollengrond verloren gegaan! Dit klopt niet en moet aangepast worden in ISG dat de
»
Behoud bollengrond redelijk op orde
administratieve scheiding tussen 1ste klas en 2e klas
»
Volgens mij zijn di hectares nog beschikbaar voor
bollengrond weg moet
de bollenteelt
28
Zeer goed:
Waarom is de ambitie volgens u wel/niet gehaald?
»
Ditis behouden.
Onvoldoende:
»
kwantitatief gewoon behaald
»
»
Die 2625 ha is er nog steeds.
gekomen van gom woningen, loodsen en steriele
»
Door de uitvoering via de GOM
bedrijventerreinen
»
Volgens mijn informatie zitten we nog op 2625
»
»
Op de plaats waar verommeling is opgeruimd heeft
ha. Dit zou geen mening maar een verifieerbaar
vaak nieuwbouw plaatsgevonden en in het open
feit moeten zijn. Overigens verwacht ik dat door
landschap zijn woningen verrezen. Er s sprake van
ontwikkelingen in de teelt de 2625ha mogelijk wel
nieuwe “verrommeling” door nieuwbouw en geen of
eens te weinig zal zijn
te weinig ook voor het “inpakken” van nieuwe grote
Omdatde GOM
bedrijfshallen.
heeft de grondbalans bijgehouden
van 1e klas bollengrond. En deze is behouden de
»
afgelopen jaren, maarer wordt wel op verschillende
landschap »
snoepen
Het bouwen van GOM-woningen werkt
contraproductief v‚w.b. het open maken van het
manieren geprobeerd om van de 2625 ha af te »
eris een andere verrommeling voor in de plaats
Ten
eerste
is de term
rommel
onvoldoende
teeltareaal i in stand gebleven door middel van
gespecificeerd. Wat voor de een een afgeschreven
zeer terughoudend ruimtelijk ordeningsbeleid
schuur of kas is, is voor de ander nog bruikbaar. Lint-
(zoals de ISG ook voorstaat) in combinatie met
en cluster bebouwing door GOM-woningen hebben
bollengrondcompensatie (die daadwerkelijk
de zichtlijnen juist verslechterd. Het authentieke
plaatsvindt). De bollengrondbalans laat zelfs een
bollenlandschap met heggen, houtwallen,
plus zien qua 1e klas teeltareaal
moestuinen en paardenweitjes is opgeofferd aan
»
Aantal
agro-industriële schaalvergroting.
»
Omdatde GOM de grondbalans heeft bijgehouden
»
»
m2
is behouden
en de 2625
is behouden
Behouden
en zelfs meer
»
m2
»
Pact van Teylingen staat wat ons betreft niet ter
alle oudew schuren gaan weg en er worden dan veel dure huizen langs de weg gebouwd ‚dit haalt het
discussie
»
We zien lintbebouwing en grote villa's die de zichtlijnen negatief beïnvloeden.
open karakter weg
wel gehaald, maar grote ontwikkelingsschade
»
regionaal; starheid voor een sterfhuissector
n plaats van de loodsen, kassen of andere bebouwing, die weggehaald wordt, verschijnen in
het landschap nieuwe bedrijfsgebouwen en villa's die de openheid en van het landschap en het karakter In welke mate is de ambitie "Het landschap
wordt open(er) gemaakt conform het
van de Bollenstreek evenzeer
» _ in plaats van openmaken worden er greenpoort woningen in buitengebied gebouws
landschapsperspectief. De gemeenten gaan verdergaande verrommeling van het landschap
»
Volstrekt onvoldoende. Tegen doelstellingen in veel randbebouwing gekomen. Verschillende
tegen” volgens u behaald? 20
aantasten.
instrumenten : GOM woningen, Ruimte voor Ruimte
19
werkten tegen elkaar in. Gemeenten veel te laks.
18
Individueeel belang geen zeer vaak boven collectief belang. Dit falend ruimtelijk beleid legt bom onder ISG.
»
De landschappelijke kwaliteit is er op achteruit gegaan. Alsje nu door de bollenvelden rijd zie, in
vergelijking met 10 jaar geleden, minder zichtbare bollenvelden. O.a. door de gebouwde woningen, veelal door de lintbebouwing »
Omdat er onvoldoende fuinding is gerealiseerd. Woningbouw
(GOM-woningen Pilarenlaan)
29
wordt geblokkeerd en dus zijn er onvoldoende
greenportwoningen gekomen op plaatsen waar je niet
mogelijkheden om deze ambitie waar te maken.
wil, verspreid in de streek
»
Veel bebouwing in een rij
»
Herstel van open landschapsbeeld en open vensters
Voldoende:
Bij veel projecten die worden gesloopt blijkt dat GOM
»
nog steeds rommelige schuren door de streek heen
bouwititels verkoopt aan de betreffende agrariër die stopt. Dat betekent dat er aan de ene kant
»
wel aan gewerkt, maar de lintbebouwing is een
»
Verrommeling is tegengegaan. Open landschap
bebouwing wordt gesloopt maar aan de andere kant burgerwoningen voor terugkomen. Op die manier
pijnpunt
worden er juist geen zichtlijnen gecreëerd en wordt
wordt echter opgevuld met forse woningen. Dat
het landschap niet opener. Het lukraak bouwen van
kan anders en beter, zeker met het oog op de
burgerwoningen in het buitengebied staat haaks op de doefstelling >
Erzijn diverse projecten opgeruimd, maar er staan
woningbouwopgave. »
ikfiets nu 50 jaar rond in de regio, alles groeit alleen maar dichter
Oude kassen en schuren zijn weggehaald, ruilverkaveling.
»
Erisalveel bereikt, maar ook hier kan het nog beter.
»
OK
Matig:
>
Iszichtbaar
»
» Er zijn wat tegenstanders welde de politiek weer aan
Daar waar verrommeling wordt ‘opgeruimd’, verschijnen veelal villa's en deze regelmatig in een
het wankelen brengen, de minderheid regeert de
vorm van lintbebouwing of een paar woningen
meerderheid
geclusterd in het open landschap. Hierdoor ontstaat
» »
>
Erzijn schuren en kassen opgeruimd en wat ik ook
een moderne vorm van verrommeling en verdwijnen
heel belangrijk vind: ondanks de enorme druk op de
de vrijgekomen zichtlijnen voor een deel weer.
ruimte in de bollenstreek is het landschap nog steeds
teveel woningen in het buitegebied, zichtlijnen niet
open, zichtlijnen zijn behouden gebleven. Daar mogen
verbeterd
we trots op zijn.
_Om de sloop kosten te financieren wordt er elders
>
gebouwd daar verdwijnt weer zicht ‚ dit naast de
reguliere uitbreiding van bedrijven , beter kan het
Ik begrijp dat handhaving (paardenweitjes) niet altijd lukt. Ligt niet aan de IGS zelf
»
Eris nog veel discussie over het behalen van deze doelstelling
“van (stoppende) kwekers voor ( doorgaande ) kwekers worden en de GOM woning er uit halen
»
>
Slagkracht wordt gemist
»
Geen verslechtering, maar ik zie weinig verbetering.
>
Eris verrommeling
»
Eris daadwerkelijk veel meer opgeruimd aan