Bijlagen 1 t/m 4 Aanbiedingsbrief ISD, notitie ISD Bollenstreek, Verordening beslistermijn en addendum beleidsplan sdv - AVG

o l[)6\1

I

ONTVANGEN 16 DEC 2O2O

, o

Hobahostraat Í)2 Postbus 255 2 t ó0 ,,\Ci Lisse

Aan het college van de gemeente Noordwtlk

'ft:|. alg.: (OU(X)) 95 67 OOo

Íj-mail: infor-i,istlbolk:nstrer:k.nl (0252) 145 077 Fa.r: !l'ebsite: www.isdbollenstreek.nl IBAN: NL5OUN(;l lo2rts0qeel

Postbus 298 22OO AG NOORDWIJK

Lisse, 2 december 2020 Verzonden: 15 decembet 2020

Uw brief/kenmerk

Ons kenmerk Bijlagen lnlichtingen Doorkiesnummer Onderwerp

4

Verordening beslistermij n schuldd ienstverlen ing SD Bol lenstreek 2021, Addendum beleidsplan Schulddienstverlening en evaluatie Vroeg Eropaf I

Geacht college, lk stuur u hierbij namens het dagelijks bestuur van de ISD Bollenstreek de Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek202l, het Addendum voor het beleidsplan Schulddienstverlening en de evaluatie Vroeg Eropaf. Wilt u de Verordening en het Addendum voor besluitvorming en de evaluatie ter informatie doorgeleiden naar de gemeenteraad van uw gemeente,

Toelichting V e ro rd e n i n g b e sl i ste rm ij n sc h u I d d ie n stv e rl e n i n g I S D Bol I e n stree k 202 1

Per 1 januari 2021 wijzigt de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Eén van de wijzigingen is dat de gemeente bij verordening een wetteli.ike termijn moet opnemen waarbinnen moet worden besloten of iemand voor een schuldenregeling in aanmerking komt.

Addendum beteidsplan Schulddiensteruerlening en verlenging huidige beleidsplannen Vanwege een aantal wetswijzigingen per 1 januari 2021 binnen de Wgs en de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wvbw) moet het beleidsplan schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2016-2020 worden aangepast. Door de zeer geringe tijd tussen de bekendmaking van de aangepaste Wgs en de Wvbvv en de ingangsdatum van 1 januari 2021heeft het dagelijks bestuur gekozen voor een addendum met daarin de noodzakelijke aanpassingen en toevoegingen, zodat we voldoen aan de wet. We stellen voor het huidige beleidsplan schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2016-2020 van de gemeenten Hillegom, Lisse en Noordwijk met één jaar, tot 1 januari 2022, te verlengen. De gemeente Teylingen heeft een eigen beleidsplan dat loopt tot 1iu\i2021. We stellen aan de gemeente Teylingen voor om dit beleidsplan met zes maanden te verlengen. Voor de burgers heeft deze verlenging geen consequenties, omdat in de dagelijkse praktijk de burgers vanuit een integrale benadering geholpen worden. Onze ambitie is om in2021samen met de ISD gemeenten één nieuw modern beleidsplan voor 2022 - 2025 te maken, waar onder andere integraliteit en nieuwe ontwikkelingen meer centraal staan Bij dit nieuwe beleidsplan voor 2022-2025 nemen we ook de ervaringen van de nieuwe wetgeving en landelijke ervaringen mee.

ln de loop van 2021 gaat de ISD graag met de raden over dit thema in gesprek, zodat we de input van de raden kunnen meenemen in dit beleidsplan.

1

o

trD: Evaluatie Vroeg Erop ln het kader van preventie voert de ISD Bollenstreek voor de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen sinds 2019 het projecUde pilot Vroeg Eropaf uit. Vroegsignalering is vanaf 1 ianuari 2021 een wettelijk taak in de Wgs. Vanuit de wettelijke verplichting is vroegsignalering opgenomen in het addendum. Conform artikel 5 van de Gemeenschappelijke Regeling ISD Bollenstreek valt de taak om de vroegsignalering uit te voeren, onder de ISD Bollenstreek. Dit betekent dat de ISD Bollenstreek vroegsignalering vanaf 1 januari 2021 ook uitvoert voor de gemeente Noordwijk. ln de bijlage vindt u ter informatie de evaluatie van het project Vroeg Eropaf van Hillegom, Lisse en Teylingen inclusief de nieuwe ontwikkelingen en plannen.

Voorstel:

1. Vaststellen Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenslreek 2021. 2. Vaststellen van het addendum voor het beleidsplan schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2016-2020.

3. Het huidige beleidsplan Schulddienstverlening 2016-2020 met één jaar verlengen. 4. Kennis nemen van de Evaluatie Vroeg Eropaf van de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen Het besluit van uw raad over de Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2021, het Addendum beleidsplan Schulddienstverlening 2016-2020 en de verlenging van het huidige beleidsplan zie ik graag schriftelijk tegemoet.

Vragen Voor inhoudelijke vragen kunt u contact opnemen met de beleidsmedewerker bereikbaar via Met vriendelijke groet, Het dagelijks bestuur van de ISD , namens deze,

(Robert) 't Jong

o

l

Aan Van Onderwerp Datum Ter

a o

NOTITIE

Het Dagelijks Bestuur Afdeling beleid Addendum schulddienstverlening en Evaluatie Vroeg Eropaf 2 december 2020 besluitvorming en doorgeleiding

Vanwege wijzigingen in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en de Wet vereenvoudiging bestagvrije yoef ls het nodig een aantal aanpassingen door te voeren binnen het schuldendomein. ln het DB van 26 november 2020 is ervoor gekozen om de verplichte wetstechnische wiizigingen te ventrerken in een addendum en de huidige beleidsplannen te verlengen tot 1 januari 2022. Hiernaasf ls het verplicht geworden om per 1 januari 2021 een verordening vast te stellen voor wat betreft de beslistermiin bij een aa nvraag sch u lddie n stve rle n i ng.

Voorstel lJ wordt gevraagd akkoord te gaan met onderstaande voorstellen:

. . .

. . . .

om in te stemmen met deze notitie; om de Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek202l via de gebruikelijke procedure (coltege en gemeenteraden) vast te laten stellen; om de beleidsplannen: Beleidsnota 2017 - 2021 Schutdhulpverlening Teylingen "lntegrale schuldhulpvertening" "Een ketenaanpak van preventie tot nazoÍ1" van de gemeente Teylingen en het Beleidsplan schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2016 - 2020 "Op weg naar financiële zetfredzaamheid" van de gemeenten Hillegom, Lisse, Noordwijk en Noordwiikerhout (oud) via de gebruikelijke procedure te verlengen tot 1januari2022; om het addendum behorend bij Beleidsnota 2017 - 202í Schuldhulpverlening Teylingen ,,tntegrale schuldhutpverlening" "Een ketenaanpak van preventie tot nazorg" van de gemeente Teylingen via de gebruikelijke procedure (college en gemeenteraad) vast te laten stellen; om het addendum behorend bij het Beleidsplan schulddienstverlening ISD Bollenstreek 20í6 202O "Op weg naar financiële zellredzaamheid" van de gemeenten Hillegom, Lisse, Noordwiik en Noordwijkerhout (oud) via de gebruikelijke procedure (college en gemeenteraden) vast te laten stellen; om in 2O21de voornoemde beleidsplannen schulddienstverlening, addenda en de uitvoeringsregels schulddienstverlening breed te evalueren; om naar aanteiding van de evaluatie en de nieuwe ontwikkelingen een integraal vernieuwd beleidsplan en

uitvoeringsregels schuldhulpverlening aan u voor te leggen om in te laten gaan per í januari2022.

lnleiding ln 2018 is vanuit de Rijksoverheid de'Brede Schuldenaanpak'geÏntroduceerd. Het uitgangspunt is het aanpakken en voorkomen van armoede en schuldenproblematiek. Dit vereist nauwe samenwerking tussen ministeries, rijksuitvoerders en gemeenten. ln de Brede Schuldenaanpak is het de bedoeling dat alle betrokken partijen vanuit een gedeeld beeld en dezelfde uitgangspunten het schuldenbeleid invullen

en uitvoeren.

o

Lï)

NOTITIE

lnhoud notitie / leeswijzer 1 . Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2021 2. Verlengen huidige beleidsplannen schulddienstverlening 3. Addendum bij de beleidsplannen schulddienstverlening 4. Huidige ontwikkelingen 5. Cliëntenraad

6. Financiën 7. Evaluatie B. Privacy

9. Voorstel en advies

1. Verordening beslistermij n sch uldd ienstverlening ISD Bollenstreek 2021 Een wijziging in de Wgs legt een verordeningsplicht op voor wat betreft de beslistermijn. ln feite zijn alle gemeenten al gebonden aan de beslistermijn van 8 weken zoals genoemd in de Algemene wet bestuursrecht (Awb)1. Om per 1 januari 2021 de Verordening beslistermijn ISD Bollenslreek202l (Verordening) vast te stellen, is niet reëel. Binnen de ISD Bollenstreek wordt al conform de Awb termijn gewerkt. Het vaststellen van deze verordening is dus eigenlijk een codificatie van het bestaand beleid. Dus ook als de verordening na 1 januari 2021 wordl vastgesteld, zal dit in de praktijk voor de inwoners en de ISD Bollenstreek geen verschil maken ten opzichte van de huidige situatie. Welwordt de beslistermijn voor hen duidelijker en eenvoudiger terug te vinden. ln bUlaqe 1 vindt u de Verordening.

lnwoners met een hulpvraag moeten binnen een termijn van maximaal 8 weken na het eerste gesprek een besluit ontvangen of zij wel of niet in aanmerking komen voor een schuldenregeling. De wijziging in de Wgs2 benadrukt deze termijn en bepaalt ook dat de termijn bij verordening moet worden vastgesteld. Bestuursrechtelijk gezien is de gemeenteraad hiertoe bevoegd. Niet alleen burgers dienen zich aan wettelijke termijnen te houden. Ook van een dienende overheid mag verwacht worden dat zij op een verzoek van een burger binnen een redelijke, door de raad in een gemeentelijke verordening vastgestelde, termijn reageert3. De termijn van 8 weken is gelijk de maximale redelijke beslistermijn en de termijn zoals vastgelegd in de Algemene Wet Bestuursrecht. Een kortere beslistermijn vaststellen is wel toegestaan.

'1.'l

MotivatiebeslistermijnlSDBollenstreek

Om de kwaliteit en zorgvuldigheid van het besluit te waarborgen wordt voorgesteld om de beslistermijn te bepalen op 8 weken. Het is wettelijk verplicht dat het gesprek met de aanvrager plaatsvindt binnen 4 weken na de hulpvraag. In crisissituaties zal het eerste gesprek al binnen 3 dagen plaatsvinden. Binnen I weken na het eerste gesprek moet een beschikking worden afgegeven, tenzij de inwoner tijdens het gesprek zelf afgezien heeft van verdere schulddienstverlening. Een termijn van 8 weken is nodig voor de zorgvuldige besluitvorming. De consulent moet namelijk diverse onderdelen nagaan waarvan het belangrijk is dat dit op een zorgvuldige wijze gebeurt. ln het kort zal de consulent in het kader van ontzorgena zelf diverse gegevens voor de aanvrager moeten opvragen. Hiernaast kan het alsnog mogelijk zijn dat aanvullende informatie bij de aanvrager moet worden opgevraagd. De aanvrager moet hier ook een redelijke termijn voor krijgen om deze gegevens aan te leveren. De aanwezige informatie moet beoordeeld worden door de consulent. Als er geen uitsluitingsgrond van toepassing is, zal een plan van aanpak worden opgesteld. De inwoner zal dan een zorgvuldig tot stand gekomen besluit toegestuurd krijgen. Een kortere beslistermijn kan ervoor zorgen dat dit ten koste gaat van de zorgvuldigheid en kwaliteit.

Echter, in de praktijk zal ernaar gestreefd worden om zo snel mogelijk een zorgvuldig genomen besluit aan de inwoner te sturen. Een besluit kan namelijk altijd eerder dan de 8 weken verzonden worden. 1 artikel 4:13, tweede lid Awb 2 artikel 4a, derde lid Wgs

3 Als gevolg van een door de Tweede Kamer aangenomen amendement van Peters en van Dijk en het advies van de Nationale ombudsman, is artikel 4a lid 2 Wgs toegevoegd om meer duidelijkheid te scheppen in de termijnen. a Artikelen 8a Vm 8d Wgs en artikelen 12tlm 16 Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening (Bgs) om de inwoner te ontzorgen en uitval te voorkomen bieden deze artikelen de mogelijkheid om gegevens uit te wisselen ten behoeve van vroegsignalering en de toegang tot het plan van aanpak.

2

a

Lï)' 1.2

NOTITIE

Evaluatieverordening

Conform het advies van de VNG is een artikel in de Verordening opgenomen om binnen vijf jaar na de inwerkingtreding van deze verordening aan de raad een verslag over de doeltreffendheid en de effecten van deze verordening in de praktijk. Dit is geen verplichting, maar gezien de meenruaarde van een evaluatie op dit gebied, is het voorstel om dit wel op te nemen in de Verordening.

2. Verlengen huidige beleidsplannen Er wordt voorgesteld om de huidige beleidsplannen schulddienstverlening te verlengen tot 1 ianuari 2022.

ln het Raadsvoorstel kan benoemd worden dat in de addenda de wetswijzigingen per I januari 2021 ziin verwerkt. ln het jaar 2021 zullen de beleidsplannen schulddienstverlening breed geëvalueerd worden. Een termijn van een jaar biedt de gelegenheid om eerst de verplichte wetstechnische wijzigingen te verwerken én in de praktijk te implementeren. Dit biedt een goede basis om op een later moment de lokale wensen toe te voegen en op een efficiënte en haalbare wijze uit te kunnen voeren. Hiernaast zijn diverse (landelijke) ontwikkelingen gaande die kunnen worden meegenomen in volgend beleidsplan, of tussentijds als project kunnen worden gestart. Het streven is om in 2021 één integraal Beleidsplan

schuldhulpverlening aan u voor te leggen.

3. Addendum bij de beleidsplannen schulddienstverlening ln het DB van 26 november 2020 is gevraagd om de wetswijzigingen te verwerken in een addendum in plaats van te verwerken in de huidige beleidsplannen. Vanwege de zeer geringe tijd tussen de bekendmaking van de aangepaste Wgs (Wet gemeentelijke schuldhulpverlening) en de Wvbvv ( Wet vereenvoudiging beslagvrije voet) en de ingangsdatum is in het DB van 26 november 2O2O ervoor gekozen om de verplichte wetstechnische wijzigingen te verwerken in een addendum. Omdat Teylingen een apart beleidsplan heeft ten opzichte van Lisse, Hillegom en Noordwijk, worden twee addenda voorgesteld. Het addendum voor de gemeenten Lisse, Hillegom en Noordwijk vindt u onder bUlaqe 2. Het addendum voor de gemeente Teylingen vindt u onder bUlaqe 3.

3.í

Toelichting addendum

ln de addenda worden deze wetswijzigingen verder uitgewerkt:

. Vroegsignalering ' Plan van aanpak . Meldplicht Centraal Krediet lnformatiesysteem . Sociale incasso . Doelgroepenuitbreiding ' Beslagvrije voet . Ontzorgen Vroegsignalering

Vroegsignalering wordt een wettelijke taak per 1 januari 2021 in de Wgs. Vanwege het project Vroeg Eropaf (HLT Samen, uitgevoerd door de ISD Bollenstreek) en het project in het kader van vroegsignalering in Noordwijk (uitgevoerd door ambtelijk Noordwijk) heeft de implementatie van deze wetswijziging een goede basis. Als vroegsignalering is verankerd in de wet wordt de spanning met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) weggenomen. Er ontstaat nu een wettelijke grondslag voor het verzamelen en verwerken van de persoonsgegevens voor dit doel. En gemeenten kunnen uit eigen beweging hulp aanbieden.

3

o

Lï)

NOTITIE

Met de conventantpartners/schuldeiserss moeten afspraken worden gemaakt wanneer zij signalen leveren. De ISD Bollenstreek wil aansluiten bij het Landelijk convenant, ondertekent door alle brancheorganisaties van vaste crediteuren, de NVVK en de VNG. ln dit convenant worden centraal afspraken gemaakt over de vroegsignalering. Hierdoor hoeven er geen aparte afspraken meer te worden gemaakt over de levering van vroegsignalen. Lokaal kan worden volstaan met het sluiten van een (standaard) overeenkomst waar ook de lokale vaste lasten partijen op kunnen aansluiten. Sociale lncasso

Voordat een vroegsignaal verzonden wordt aan een gemeente, moet de schuldeiser voldaan hebben aan de criteria rondom de sociale incasso. Doe I g roe pe n u itb re i d i n g

Naar aanleiding van de wetswijzing moet de doelgroep worden uitgebreid met zelfstandig ondernemers (zelfstandigen) en gezinnen met minderjarige kinderen. De zelfstandigen en gezinnen met minderjarige kinderen waren al een specifieke doelgroep binnen voorgaand beleidsplan. Maar met name voor de zelfstandigen is deze wetswijziging een gewenste ontwikkeling. Het was in voorgaand beleidsplan namelijk niet direct duidelijk dat zij zich ook konden melden als zelfstandigen. ln voorgesteld beleidsplan is duidelijk omschreven dat ook een zelfstandige zich kan melden voor hulp bij schulden. Aangezien 'de zelfstandigen' een doelgroep is waarbij een andere expertise nodig is, heeft de ISD al afspraken met partners omtrent de beoordeling en de hulp aan zelfstandigen. Ondanks dat er tot op heden nog niet veel zelfstandigen zich hebben gemeld bij schulddienstverlening, is bij de schulddienstverleners bekend hoe zij deze doelgroep kunnen helpen. NVVK lid Zuidweg & Partners voeren, namens de lSD, zowel het minnelijk als wettelijk saneringstraject uit voor ondernemers met schulden. Momenteel voldoet deze huidige werkwijze. Dit neemt niet weg dat de verwachting is dat deze groep groeiende is (mede van wege de corona-crisis). Om deze reden wordt deze doelgroep nauwlettend in de gaten gehouden en wordt gekeken naar alternatieve mogelijkheden om deze doelgroep zo goed mogelijk te helpen.

De alternatieve mogelijkheden bestaan uit het mogelijk intern opleiden van schuldhulpverleners met deze expertise. Maar ook wordt gekeken naar andere aanbieders zoals Over Rood, Oxys en SCOB.

Plan van aanpak Vanaf 1 januari 2021 moet in het plan van aanpak ook de berekening van de van toepassing zijnde beslagvrije voet worden opgenomen (als bijlage bij het plan van aanpak). Voor het overige wordt aangesloten bij huidige werkwijze. Meldplicht Centraal Krediet lnformatiesysteem (CKl) Op het moment dat de inwoner een beschikking heeft ontvangen met toegang tot de schuldhulpverlening, dient deze beschikking vanaf 1 januari 2021 ook te worden geregistreerd in het CKI (onderdeel Bureau Krediet Registratie). Als consequentie heeft dit dat alvroeg in het proces bekend is dat de inwoner schuldhulp ontvangt. Voorheen werd de overeenkomst schuldregeling of het saneringskrediet in het CKI geregistreerd. Een registratie blijft tot vijf jaar na afloop in het CKI staan. Ontzorgen

Om de inwoner te ontzorgen (stress-sensitief werken) en uitval te voorkomen bieden de wetswijzigingen de mogelijkheid om (intern) gegevens uit te wisselen ten behoeve van de toegang en voor het opstellen van het plan van aanpak tot schulddienstverlening. Met de ICT-voorziening voor gegevensuitwisseling6, kan de schulddienstverlener samen met de inwoner gebruik maken van het burgerportaal en rechtstreeks bijde betreffende bron (schriftelijk)de benodigde gegevens opvragen. Binnen de organisatie kan informatie worden opgevraagd over de hulpverlening die de inwoner reeds ontvangt. Zodoende kan integraal worden samengewerkt.

5 Op tO november 2020 is het Landelijk convenant ondertekent en gepubliceerd. De ISD Bollenstreek heeft zich hiervoor

aangemeld, maar moet zich hier nog definitief bij aansluiten. Om definitief aan de sluiten moet afgewacht worden op de verdere stappen vanuit de NWK. 6 Op dit moment worden de |CT-scenarios verkend

4

a

Lï)

NOTITIE

Beslagvrije voet Per 1 januari 2021 moet de berekening van de beslagvrije voet ook worden opgenomen in het plan van aanpak. De wetswijziging binnen de Wvbvv heeft dus ook invloed op de uitvoering van schulddienstverlening binnen de ISD Bollenstreek. Bij het vaststellen van de beslagvrije voet wordt gebruik gemaakt van een landelijk voorgeschreven rekentool zodat deze berekening op een uniforme wijze wordt uitgevoerd. De wetswijziging binnen de Wvbvv bepaalt dat er altijd een afloscapaciteit is van 5%. É.r is dus altijd een minimale afloscapaciteit, welke belangrijk is voor een te treffen schuldregeling. Hiernaast heeft de berekening van de beslagvrije voet als doel om een bestaansminimum te garanderen voor de inwoner. Klachten ln het addendum voor de gemeente Teylingen is naast bovengenoemde onderdelen, nog één onderdeel toegevoegd. Dit is het onderdeel 'klachten'. Hierover staat nu niets in het huidig beleidsplan van Teylingen opgenomen. ln de gewijzigde Wgs is de aanbeveling van de Nationale Ombudsman overgenomen om verplicht in het beleidsplan de klachtenprocedure te benoemen. De klachtenprocedure staat wel in het beleidsplan voor de gemeenten Lisse, Hillegom en Noordwijk.

4. Huidige ontwikkelingen Hiernaast wordt voorgesteld om de diverse landelijke en lokale ontwikkelingenT mee te nemen in volgend beleidsplan, of tussentijds als project kunnen worden gestart. lndien tussentijds een project wordt opgestart, zal hier separaat op worden teruggekomen.

Verschillende ontwikkelingen zijn

:

Collectief schulden regelen / mogeliikheden saneringskrediet Ook zal de ISD grote landelijke ontwikkelingen bijhouden wat betreft het collectief schulden regelen, VoorzieningenWijzer en Nederlandse Schuldhulproutes. Zonodig kan de ISD Bollenstreek zich hierbij aansluiten als deze initiatieven een grote meerwaarde blijken te hebben en budgettair gezien haalbaar zijn. Deze initiatieven worden op dit moment door verschillende grotere gemeenten uitgevoerd, meestal op projectbasis. Aanv u lle n d soci aal pa kket

Een onderdeel uit het Aanvullend sociaal pakkete is het extra ondersteunen van mensen met problematische schulden. Dit wordt in een drietalvormen aangeboden: - een bedrag krijgt de gemeente zelf; - een bedrag gaat via de centrum gemeente (Leiden); - een bedrag op aanvraag (eisen waar aan wordt in een ministeriele regeling vastgelegd). Over dit onderwerp is inmiddels overleg geweest met ambtelijk HLT Samen en ambtelijk Noorwijk. Gezamenlijk wordt deze ontwikkeling in de gaten gehouden. De ISD heeft al aangegeven aanspraak te willen gaan maken op deze vrij te komen gelden. Het is echter in eerste instantie aan de gemeente om deze gelden te reserveren.

lntegrale toegang Hiernaast is in ontwikkeling om een laagdrempelige toegang tot de schudhulpverlening te creëren via een samenwerking tussen sociale teams, het budgetinformatiepunt van de lSD. Vanwege de integrale toegang die binnen de deelnemende gemeenten moet dit nog verder gestalte krijgen.

7 Het gaat hier om landelijke en gemeentelijke ontwikkelingen. Hiernaast heeft de corona-crisis ook een groot effect op deze ontwikkelingen. 8 Een initiatiefnemer is: Schuldenlab.nl I https://wl /w.riiksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/09/23luitwerkina-aanvullend-sociaal-oakket verdere uitwerking wordt veruvacht voor het einde van 2020.

5

a

Lï)

NOTITIE

Adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind (Ags) De Ags geeft gemeenten een zogenaamd opt-in mogelijkheid. De gemeenten kunnen schriftelijk aan de rechtbank kenbaar maken dat zij advies wenst uit te brengen wanneer een inwoner bewindvoering aanvraagt. Het adviesrecht kan gemeenten beter in staat stellen hun regierol bij schuldhulpverlening te vervullen. Er wordt hier ook meer grip gehouden op de instroom van schuldenbewind. De ISD Bollenstreek gaat deze mogelijkheid verder onderzoeken en uitwerken.

5. Cliëntenraad De cliëntenraad behoeft niet te worden gehoord, want zij zijn op zich niet bevoegd op het terrein van de schulddienstverlening (zijworden m.a.w. niet als ervaringsdeskundigen in deze gezien). Deze notitie wordt hen wel ter kennis gebracht.

6. Financiën N.v.t.

7. Evaluatie Verordening Beleidsplan:

evaluatie vindt plaats binnen vijf iaar na vaststelling van de verordening. evaluatie vindt plaats in 2021 . Deze evaluatie zal breed worden uitgevoerd binnen schulddienstverlening: de beleidsplannen, addenda en de uitvoeringsregels.

De evaluatie zal plaatsvinden in samenwerking met ambtelijk HLT Samen en ambtelijk Noordwijk. Deze samenwerking zal ook de basis zijn voor het ontwikkelen van het nieuwe beleidsplan schuldhulpverlening.

8. Communicatie lnterne communicatie Medium

Ja

Medewerkers kwaliteit (o.a. werkinstructie aanpassen) Medewerkers KCC Medewerkers PC

x

Externe communicatie Medium

Ja

Persbericht Tekst website Folder (indien van toeoassinq) Publicatie qemeentepaqina Externe relaties (bv adviesraden) Brief klanten

x

Nee

Toelichting

x

x

lndien van toepassing voor betreffende medewerker(s) Nee

Toelichting

x x x x x

6

o

NOTITIE

[ï)

9. Privacy De nieuwe Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek202l leidt niet tot wijzigingen rondom de thema's van de AVG. Voor wat betreft thema's binnen de addenda zal de AVG effect hebben op deze onderdelen: - uitvoeren DPIA (Data Protection lmpact Assesment - op grond van de AVG moet de verantwoordelijke zorgen voor de bescherming van de persoonlijke gegevens die ze verwerkt); - uitwerken samenwerking en gegevensuitwisseling in het kader van de Jeugdwet (wellicht samengevoegd met de ontwikkeling van de integrale toegang).

10. Voorstel en advies lJ wordt gevraagd akkoord te gaan met onderstaande voorstellen:

. . .

. . . .

om in te stemmen met deze notitie; om de Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek202l via de gebruikelijke procedure (college en gemeenteraden) vast te laten stellen; om de beleidsplannen: Beleidsnota 2017 - 2021 Schuldhulpverlening Teylingen "lntegrale schuldhulpverlening" "Een ketenaanpak van preventie tot nazorg" van de gemeente Teylingen en het Beleidsplan schulddienstverlening lSD Bollenstreek 20í6 - 2020 "Op weg naar financiële zelfredzaamheid" van de gemeenten Hillegom, Lisse, Noordwijk en Noordwiikerhout (oud) via de gebruikelijke procedure te verlengen tot í januari 2022; om het addendum behorend bij Beleidsnota 2017 - 202í Schuldhulpverlening Teylingen "lntegrate schuldhulpverlening" "Een ketenaanpak van preventie tot nazorg" van de gemeente Teytingen via de gebruikelijke procedure (college en gemeenteraad) vast te laten stellen; om het addendum behorend bij het Beleidsplan schulddienstverlening ISD Bollenstreek 20í6 2020 "Op weg naar financiële zelÍredzaamheid" van de gemeenten Hillegom, Lisse, Noordwiik en Noordwijkerhout (oud) via de gebruikelijke procedure (college en gemeenteraden) vast te laten stellen.

om in 202l voornoemde beleidsplannen schulddienstverlening, addenda en de uitvoeringsregels schulddienstverlening breed te evalueren; om naar aanteiding van de evaluatie en de nieuwe ontwikkelingen een integraalvernieuwd beleidsplan en uitvoeringsregels schuldhulpverlening aan u voor te leggen om in te laten gaan per í januari2022.

Bijlagen Bijlage 1 - Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2021 Bijlage 2 - Addendum voor de gemeenten Lisse, Hillegom en Noordwijk Bijlage 3 - Addendum voor de gemeente Teylingen

7

Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2021 Besluit van de raad van de gemeente (Hiltegom, Lisse, Teylingen, Noordwijk) tot vaststelling van de Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek2O2l (Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek 202í ) De raad van de gemeente

... ... ... ... ... .;

Gelezen het voorstel van het dagelijks bestuur van de ISD Bollenstreek van

... ... ... ..;

Gelet op de Gemeenschappelijke Regeling van de lntergemeentelijke Sociale Dienst Bollenstreek; Gelet op artikel 4a, derde lid, van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening;

gezien het advies van de [naam commissie]; BESLUIT vast te stellen de volgende verordening:

Verordening beslistermij n sch u ldd ienstverlen ing ISD Bollenstreek 2021

AÉikel í. Beslistermijn schulddienstverlening De beschikking tot schuldhulpverlening of de afwijzing ervan, bedoeld in artikel 4a, eerste lid, van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening, wordt genomen binnen een termijn van 8 weken na de dag waarop het eerste gesprek, bedoeld in artikel4, eerste lid, van die wet, heeft plaatsgevonden.

AÉikel2. Evaluatie Het Dagelijks Bestuur van de ISD Bollenstreek zendt binnen vtjf jaar na de inwerkingtreding van deze verordening aan de raad een verslag over de doeltreffendheid en de effecten van deze verordening in de praktijk.

AÉikel 3. lnwerkingtreding en citeertite! 1 . Deze verordening treedt in werking de dag volgend op publicatie. 2.Deze verordening wordt aangehaald als: Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2021.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van

De voorzitter,

De griffier,

Toelichtin g op de Verorden i ng bes listermij n sch uldd ienstverlenin g ISD Bollenstreek 2021 Algemeen De Verordening beslistermijn schulddienstverlening geeft uitvoering aan artikel4a, derde lid, van de

Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (hierna: wet), zoals deze met ingang van 1 januari2021 zal gelden. Artikel 4a van de wet is ingevoerd bij Wet van 24 juni 2020 tot wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening ten behoeve van de uitwisseling van persoonsgegevens (Stb. 239)

Artikelsgewijs Artikel 1 . Beslisterm ij n sc hu lddienstverlen ing De wet regelt dat inwoners met problematische schulden bij gemeenten terecht kunnen voor onder meer advies, schuldbemiddeling of een saneringskrediet. Het uitgangspunt is dat schuldhulpverlening

breed toegankelijk is. Daarbij is van belang dat het voor de inwoner duidelijk is binnen welke termijn na het eerste gesprek over de hulpvraag wordt besloten of diegene voor een schuldenregeling in aanmerking komt. Om deze reden is bij de genoemde wetswijziging in navolging van het advies van de Nationale Ombudsman besloten een wettelijke termijn op te nemen waarbinnen de gemeente na het eerste gesprek over de hulpvraag moet besluiten of iemand voor een schuldenregeling in aanmerking komt. Niet alleen burgers dienen zich aan wettelijke termijnen te houden. Ook van een dienende overheid mag verwacht worden dat zij op een verzoek van een burger binnen een redelijke, door de raad in een gemeentelijke verordening vastgestelde, termijn reageert. Deze termijn mag volgens artikel4a, derde lid, van de wet niet langer zijn dan acht weken. Dit is gelijk aan de maximale redelijke termijn die in artikel4 13, tweede lid, van de Algemene wet bestuursrecht wordt gesteld. Een kortere beslistermijn vaststellen is wel toegestaan. De beslistermijn is bepaald op 8 weken. Deze termijn is nodig om de kwaliteit en zorgvuldigheid van het besluit te waarborgen. Het is wettelijk verplicht dat het gesprek met de aanvrager plaatsvindt binnen 4 weken na de hulpvraag. ln crisissituaties zal het eerste gesprek al binnen 3 dagen plaatsvinden.

Binnen I weken na het eerste gesprek moet een beschikking worden afgegeven, tenzij de inwoner tijdens het gesprek zelf afgezien heeft van verdere schulddienstverlening. Een termijn van 8 weken is nodig voor de zorgvuldige besluitvorming. De consulent moet namelijk diverse onderdelen nagaan waarvan het belangrijk is dat dit op een zorgvuldige wijze gebeurt. ln het kort zal de consulent in het kader van ontzorgen zelf diverse gegevens voor de aanvrager moeten opvragen. Hiernaast kan het alsnog mogelijk zijn dat aanvullende informatie bij de aanvrager moet worden opgevraagd. De aanvrager moet ook een redelijke termijn krijgen om deze gegevens aan te leveren. De aanwezige informatie moet beoordeeld worden door de consulent. Als er geen uitsluitingsgrond van toepassing is, moet een plan van aanpak worden opgesteld (art.4a lid 1 onder a Wgs). De inwoner zal dan een zorgvuldig tot stand gekomen besluit toegestuurd krijgen.

AÉikel2. Evaluatie Het is wenselijk om de beslistermijn te evalueren. De Verordening beslistermijn schulddienstverlening bepaalt een nieuw vast te stellen termijn.

Artikel 3. lnwerkingtreding en citeertitel Deze bepaling behoeft geen nadere toelichting

I

Addendum

Aanvulling op de beleidsplannen schulddienstverlening:

Beleidsplan schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2016 - 2020 "Op weg naar financiële zelfredzaamheid" van de gemeenten Hillegom, Lisse, Noordwijk en Noordwijkerhout (oud);

lngangsdatum is 1 januari2021

Hoofdstuk í

lnleiding

De beleidsplannen zijn voorgeschreven op grond van artikel 2 van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). De gemeenteraad moet telkens voor een termijn van vier jaar een plan opstellen. Hiermee wordt bereikt dat de gemeenteraad richting geeft aan de schuldhulpverlening aan inwoners van haar gemeente. Net als de beleidsplannen, biedt dit addendum de kaders waarbinnen de schulddienstverlening het komende jaar door het Dagelijks Bestuur en de ISD Bollenstreek kan worden uitgeoefend. Dit addendum voorziet enkel in de uitwerking van de verplichte wetstechnische wijzigingen. ln de door de Rijksoverheid geïntroduceerde'Brede Schuldenaanpak' is het de bedoeling dat alle betrokken partijen vanuit een gedeeld beeld en dezelfde uitgangspunten het schuldenbeleid invullen en uitvoeren. De belangrijkste doelen gedefinieerd zijn: ,l

Preventie en vroegsignalering: het voorkomen van problematische schulden en het treffen van maatregelen om problematische schulden terug te dringen;

2

Effectieve schulddienstverlening: afspraken om inwoners effectiever te helpen;

3

Sociale incasso: bevorderen van een

td

e en maatscha

ke incasso

Om bovengenoemde te realiseren is er een aantalwetswijzigingen binnen het schuldendomeinl geïntroduceerd. ln dit addendum worden deze wetswijzigingen verder uitgewerkt: Vroegsignalering Sociale incasso Doelgroepenu itbreid ing Ontzorgen

. Plan van aanpak . Meldplicht Centraal Krediet lnformatiesysteem . Beslagvrije voet

1 Wetswijzigingen per 1 januari 2021 binnen de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en de

Wet vereenvoudiging beslagvrije voet.

I

t

Hoofdstuk 2

Vroegsignalering

Vroegsignalering wordt een wettelijke taak per 1 januari2021 in de Wgs2. Vanwege het project Vroeg Eropaf (HLT Samen, uitgevoerd door de ISD Bollenstreek) heeft de implementatie van deze wetswijziging een goede basis. Als vroegsignalering is verankerd in de wet wordt de spanning met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) weggenomen. Er ontstaat nu een wettelijke grondslag voor het verzamelen en verwerken van de persoonsgegevens voor dit doel. En gemeenten kunnen uit eigen beweging hulp aanbieden.

Welke signalen mogen naar de gemeente worden gezonden? Naast de Wgs is er ook het Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening (Besluit). Ér ziin in dit besluit zes signalen3 aangewezen die door gemeenten ontvangen mogen worden om uit eigen beweging schulddienstverlening aan te bieden: 4. Achterstand betalen elektra; 1. Achterstand betalen huur; 5. Achterstand betalen gas; 2. Achterstand betalen drinkwater; 3. Achterstand betalen zorgverzekering; 6. Achterstand betalen warmte. Wanneer mogen de aangewezen signalen naar de gemeente worden gezonden? Met de convenantpartners/schuldeisersa moeten afspraken worden gemaakt wanneer zij signalen leveren. De ISD Bollenstreek wil aansluiten bij het Landelijk convenant, ondertekent door alle brancheorganisaties van vaste crediteuren, de NVVK en de VNG. ln dit convenant worden centraal afspraken gemaakt over de vroegsignalering. Hierdoor hoeven er geen aparte afspraken meer te worden gemaakt over de levering van vroegsignalen. Lokaal kan worden volstaan met het sluiten van een (standaard) overeenkomst waar ook de lokale vaste lasten partijen op kunnen aansluiten. Als een crediteur niet is aangesloten bij het Landelijk convenant, kan met deze partij een apart convenant worden gesloten.

Conform het besluit moeten de vroegsignalen in ieder geval voldoen aan de voorwaarden van sociale incasso: . schuldeisers sturen ten minste één schriftelijke betalingsherinnerings; . schuldeisers spannen zich in om in persoonlijk contact te reden met de klant (telefonisch, aan de deur of aan de balie); en . schuldeisers wijzen klanten met betalingsachterstanden de weg naar gemeentelijke schuldhulpverlening. Wanneer wordt een eersfe aanbod voor een gesprek gedaan? Als een signaal is ontvangen, is het verplicht om de inwoner een aanbod te doen tot een eerste gesprek6. De ISD Bollenstreek moet actief contact zoeken met de inwoner (telefonisch, schriftelijk, huisbezoek etc.). Binnen 4 weken na ontvangst van het signaal moet een gesprek worden ingepland Hoe lang mogen de vroegsignalen bewaard blijven? ln het (Landelijk) convenant moet worden vastgelegd welke bewaartermijnen gehanteerd worden voor de verschillende gegevens die worden vastgelegd. Vanuit privacy mogen persoonsgegevens niet langer bewaard worden dan strikt noodzakelijk. Daarom moet vastgelegd worden op welke termijn de persoonsgegevens worden verwijderd. Wat te doen bij geen contact?

Als er binnen 4 weken geen contact kan worden gemaakt met de inwoner, wordt de interventie afgesloten. De schuldeiser hoeft hier niet over geÏnformeerd te worden.

2 Artikel 2 en 3 Bgs

3 Het ministerie heeft aangegeven ruimte te behouden om extra vroegsignalen bij ministeriele regeling aan te wijzen. a Op t O november 2020 is het Landelijk convenant ondertekent en gepubliceerd. De ISD Bollenstreek heeft zich hiervoor aangemeld en wacht op verdere instructies (en ondertekening). 5 Er is geen minimum aantal contactpogingen opgenomen in de wet omdat dit de vrijheid van een effectieve aanpak onnodig zou beperken. Aanvullende afspraken kunnen lokaal worden gemaakt in overeenkomsten. 6 Eerste aanbod gesprek conform art. 3b Wgs.

2

Hoofdstuk 3

Doelg roepenuitbreiding

De wetswijziging voorziet duidelijk dat ook zelfstandigen toegang moeten krijgen tot schulddienstverlening. ln de praktijk had de zelfstandige al toegang tot schulddienstverlening. Maar de beleidsregels sloten hier niet goed op aan. Met dit addendum wordt dit aangepast.

Zelfstandigen tedere zelfstandige kan zich melden bij de ISD voor hulp bij schulden, zowel persoonlijke als zakelijke schulden. lndien de zelfstandige voldoet aan de voorwaarden voor de BbzT en de zelfstandige onderneming levensvatbaar wordt beoordeeld, kan besloten worden via de Bbz over te gaan tot hulp bij schulden. Dit is voorliggend op de schulddienstverlening. lndien de zelfstandige onderneming niet levensvatbaar wordt beoordeeld, dan komt de zelfstandige niet in aanmerking voor een Bbz krediet. Vanuit de Wgs kan wel schulddienstverlening aan de zelfstandig ondernemer met schulden aangeboden worden.

NWK lid Zuidweg & Partners voert, namens de lSD, zowel het minnelijk als wettelijk saneringstraject uit voor ondernemers met schulden. ISD betaalt voor de hierboven benoemde ondernemer de kosten

van het door hen uitgevoerde saneringstrajects. Het Bbz heeft tot doel om beginnende zelfstandigen uit een werkloosheidssituatie te krijgen, door een bedrijf op te starten dat (op termijn) levensvatbaar is. Een ander doel is de gevestigde zelfstandigen buiten de bijstandswet te houden door ervoor te zorgen dat zij weer in eigen levensonderhoud kunnen voorzien door middel van hun onderneming. Een zelfstandige met een lopende nog functionerende onderneming en schulden (en die geen benodigd extra krediet bij een bank krijgt), kan een beroep doen op het Bijstandsbesluit zelfstandigen 2004 (Bbz). Bbz is voorliggend op de schu ldd ienstverlening.

Het Bbz is bedoeld voor zelfstandigen die al een zekere tijd een eigen bedrijf of zelfstandige beroep hebben. Er is sprake van een eigen bedrijf als met een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid aan het maatschappelijk verkeer wordt deelgenomen met als oogmerk het behalen van de winst die redelijkerwijs ook te verwachten moet zijn. Een zelfstandige is in dit verband degene die: . Tussen 18 jaar en pensioengerechtigde leeftijd is; . Voldoet aan het urencriterium (minimaal 1225 uur per jaar in eigen bedrijf werkzaam);

. .

Het bedrijf in Nederland uitoefent; en Over alle vereiste vergunningen beschikt.

7 Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 8 Momenteel zijn er nog weinig schulden trajecten van zelfstandigen: in 20í 8 betroffen dit 2 trajecten, in 2019 betrof dit 1 traject en in 2O2O zijn er nog geen trajecten gestart. De verwachting is wel dat deze groep groeiende is, mede door de corona-crisis. Schatting is dat 1 op de 5 ondernemers vanwege de corona-crisis te maken gaat krijgen met schulden (bron: Berenschot). Huidige werkwijze is momenteel het meest efficiënt. Maar deze specifieke doelgroep wordt nauwlettend in de gaten gehouden. As dèze doelgroep gaat stijgen zal worden beoordeeld of intern consulenten kunnen worden opgeleid, of dat huidige werkwijze voldoet. Ook iullen alternatieve mogelijkheden worden ondezocht zoals: Over Rood, Oxys en SCOB. Hierbij rekening houdend met de kosten en de kwaliteit (zoals een NWK lidmaatschap).

3

Hoofdstuk 4

Algemene wijzigingen

De wijzigingen binnen de Wgs bevatten een aantal 'algemene wijzigingen'die opgenomen dienen te worden in het beleid. Om hier gehoor aan te geven is dit per onderdeel uitgewerkt in hoofdstuk vier.

Ontzorgen Om de inwoner te ontzorgene (stress-sensitief werken) en uitval te voorkomen bieden de gewijzigde Wgs en het Besluit de mogelijkheid om (intern) gegevens uit te wisselen ten behoeve van de toegang en voor het opstellen van het plan van aanpak tot schulddienstverlening. Met de ICT-voorziening voor gegevensuitwisselingl0, kan de schulddienstverlener samen met de inwoner gebruik maken van het burgerportaal en rechtstreeks bij de betreffende bron (schriftelijk) de benodigde gegevens opvragen. Binnen de organisatie kan informatie worden opgevraagd over de hulpverlening die de inwoner reeds ontvangt. Door in het Besluit op te nemen, dat schuldhulpverleners intern kunnen navragen of een inwoneralbekend is bijde uitvoering van de Participatiewet, deWmo 2015enloí deJeugdwet, kan integraalworden samengewerkt. Dit betekent een ontlasting van de inwoner, deze hoeft dankzij de wetswijziging minder gegevens aan te leveren. Voor wat betreft de Jeugdwet geldt dat dit momenteel alleen voor de Jeugd PGB telt, aangezien die door de ISD wordt uitgevoerd. Er zal nader worden onderzocht om dit AVG technisch ook mogelijk te maken voor uitwisseling met Holland Rijnland voor wat betreft Jeugd ZlN. Deze ontwikkeling is ook in het kader van de integrale toegang wenselijk.

ln het kader van de vroegsignalering gelden andere afspraken, zie hiervoor hoofdstuk 2 Pas als een inwoner heeft aangegeven een hulpvraag op het gebied van schulden te hebben, kunnen bovengenoemde bronnen worden geraadpleegd. Plan van aanpak Op basis van de ontvangen gegevens, het Mesis klantprofiel en andere informatie uit het intakegesprek wordt in overleg met de schuldenaar een plan van aanpak opgesteld. Vanaf 1 januari 2021 moet in het plan van aanpak ook de berekening van de toegepaste beslagvrije voet worden opgenomen (als bijlage bij het plan van aanpak)11. En een plan van aanpak moet al met de beschikking worden meegezonden aan de klant. Dit plan van aanpak kan op een later moment nog wel verder worden uitgewerkt. lndien het plan van aanpak (en/of bijlagen) in de loop van de tijd wijzigt, moet dit steeds opnieuw met een beschikking kenbaar worden gemaakt aan de inwoner.

Meldplicht Centraal Krediet lnformatiesysteem (CKl)1 z

Op het moment dat de inwoner een beschikking heeft ontvangen met toegang tot de schuldhulpverlening, dient deze beschikking vanaf I januari 2021 ook te worden geregistreerd in het CKl13. Als consequentie heeft dit dat al vroeg in het proces bekend is dat de inwoner schuldhulp ontvangt. Voorheen werd de overeenkomst schuldregeling of het saneringskrediet in het CKI geregistreerd. Een registratie blijft tot vijf jaar na afloop in het CKI staan.

e Artikelen 8a t/m 8d Wgs en artikelen í2 Vm 16 Bgs 10 Op dit moment worden de ICT-scenarios verkend 11 Artikel 4a wgs.

12 Het CKI is onderdeel van BKR (Bureau Krediet Registratie) 13 Artikel 17 wgs

4

Beslagvrije voet Per 1 januari 2021 moet de berekening van de beslagvrije voet ook worden opgenomen in het plan van aanpak. De wetswijziging binnen de Wvbw heeft dus ook invloed op de uitvoering van schulddienstverlening binnen de ISD Bollenstreek. Bij het vaststellen van de beslagvrije voet wordt gebruik gemaakt van een landelijk voorgeschreven rekentool zodat deze berekening op een uniforme wijze wordt uitgevoerdla. De wetswijziging binnen de Wvbw bepaalt dat er altijd een afloscapaciteit is van 5%1s. Er is dus altijd een minimale afloscapaciteit, welke belangrijk is voor een te treffen schuldregeling. Hiernaast heeft de

berekening van de beslagvrije voet als doel om een bestaansminimum te garanderen voor de inwoner.

Ook kan een coördinerend deurwaarder een rol gaan spelen in de contacten van de schulddienstverlener. Dit is alleen het geval als er meerdere beslagen zijn gelegd op één inkomstenbron. De coördinerend deurwaarder stelt o.a. de beslagvrije voet vast. De rol van de inwoner verandert hierbij ook van een informerende rol naar een controlerende rol. De gegevens voor de berekening van de beslagvrije voet worden immers uit bestaande administraties gehaald. Een onjuist of te laag vastgestelde beslagvrije voet kan grote gevolgen hebben voor de inwoner. Het is daarom van belang dat de inwoner zich hiervan bewust is en goed controleert. Gedurende het proces heeft de inwoner de mogelijkheid om een verzoek te doen om een herberekening te maken in verband met veranderde omstandigheden.

14 Momenteel is deze landelijke rekentool nog in ontwikkeling. De schulddienstverlener kan vanuit zijn rol momenteel alleen via het burgerportaal de beslagvrije voet berekenen. Extra informatie over de leefsituatie en de inkomensgegevens zullen alsnog via de inwoner uitgevraagd moeten worden. Na de wetswijziging moet de schulddienstverlener ook toegang krijgen tot de rekentool van de beslagvrije voet. 1s Zie hiervoor ook hoofdstuk 3 van NWK Gedragscode

5

o

Aan Van Onderwerp Datum Ter

t

2 o

NOTITIE

Dagelijks Bestuur

Afdeling beleid/procesregisseur Vroeg Eropaf Evaluatie "Vroeg Eropaf' 12 november 2020 Besluitvorming

Deze notitie evalueeft het project Vroeg Eropaf over de periode november 2019 Um oktober 2020. Het oordeet van deze evaluatie valt positief uit, weliswaar met de kanttekening dat het proiect vanwege de corona-crisis en de hierbij behorende maatregelen, ' schade'heeft opgelopen. Gevraagde besluiten Voorgesteld wordt om: 1. kennis te nemen van de evaluatie Vroeg Eropaf en de toekomstige ontwikkelingen in het kader van de vroegsignalering; 2. aansluiten bij de verdere vormgeving en uitbreiding van de vroegsignalering zoals voorgesteld in het Addendum behorend bij de beleidsplannen schulddienstverlening; 3. de samenwerking met Kwadraad vanaf 1 januari 2021 te verlengen met een half jaar conform de huidige (werk)afspraken; 4. de komende maanden monitoren of de huidige formatie voldoende is om de vroegsignalering uit te voeren. Zodra aanpassing nodig is, wordt hier separaat op teruggekomen. Cliëntenraad De cliëntenraad behoeft niet te worden gehoord, want zij zijn op zich niet bevoegd op het terrein van de schulddienstverlening (zij worden m.a.w. niet als ervaringsdeskundigen in deze gezien). Deze evaluatie

wordt hen wel ter kennis gebracht.

1. lnleiding Zoats bekend zijn wij in de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen per 1 januari 2019 gestart met het project Vroeg Eropaf. Destijds een vorm van vroegsignalering van huurschulden. ln 2018 is daartoe een convenant ondertekend tussen de woonstichtingen Stek en Vooruitgang .ln 2020 ziin er twee nieuwe convenantenpartners aangesloten bij het project Vroeg Eropaf: Dunea enZorg en Zekerheid. Vroegsignalering wordt een wettelijke taak per 1 januari 2021 in de Wet schuldhulpverlening (Wgs) Vroegsignalering wordt daarom opgenomen in een addendum gekoppeld aan de huidige Beleidsplannen schulddienstverlening. Conform artikel 5 van de Gemeenschappelijke Regeling ISD Bollenstreek valt de taak om de vroegsignalering uit te voeren, binnen de ISD Bollenstreek. Vanwege het project Vroeg Eropaf, heeft de implementatie van deze wetswijziging een goede basis. Maar dit vraagt wel om aanpassing van de convenanten, het opstellen van overeenkomsten of andere convenanten dan wel het aansluiten bij het Landelijk convenant. Om deze reden wordt voorgesteld om de huidige werkwijze voorlopig te continueren.

2. Doelvan deze notitie Doel van deze notitie is Vroeg Eropaf te evalueren. Hiernaast wordt aangegeven hoe het project Vroeg Eropaf het best als vroegsingalering kan worden geïmplementeerd en kan worden doorontwtkkeld binnen de ISD Bollenstreek en de integrale toegang. Dit naar aanleiding van de wetswijziging binnen Wgs.

o

Lï)

NOTITIE

3. Korte schets van Vroeg Eropaf

Voorbeeld uit de prakttlk

Met Vroeg Eropaf en dus door vroegsignalering willen wij: voorkomen dat betalingsachterstanden oplopen tot problematische schulden; en . bereiken dat het ritme van de betalingen aan de woonstichtingen, nutsbedrijven en de zorgverzekering structureel wordt hersteld.

.

Vroeg Eropaf wil in een vroeg stadium bewoners met financiële problemen bereiken. Dit zodat de inwoner, met kortdurende hulp van een vrijwilliger of andere hulpverleningsorganisatie, weer verder kunnen en idealiter binnen 1 jaar hun financiéle problemen opgelost hebben. Bij Vroeg Eropaf worden huishoudens gemeld met een betalingsachterstand van minimaal40 dagen en maximaal 60 kalenderdagen in RIS Matchingl. Na evaluatie in 2019, is ook besloten achterstanden van minimaal 25 dagen aan te melden in het systeem. Als er 2 oÍ meer achterstanden op 1 adres wordt gesignaleerd, wordt dit een zogenoemde match. Ook wordt een outreachend huisbezoek ingezet, bij 1 achterstand van de woonstichting. Kwadraad voert de matching uit in het systeem, waarna de afdeling schulddienstverlening van de ISD de interne check doet of deze huishoudens al bekend zijn bij schuldd ienstverlening.

Een van de huisbezoekers is op huisbezoek geweest bij een vrouw met een kindje van 1 jaar. Zij heeft een relatie met een nog getrouwde man die bij haar inwoont.

Mevrouw was het financiële ovezicht totaal kwijt. Zij was ook niet in staat om de formulieren in te vullen door alle sÍress die z4 ervaarde door de financiën. Nadat de huisbezoeker haar hierbij geholpen had en haar aangemeld voor schulddienstuerlening is er rust gekomen. Op dit moment beheeft de ISD nu haar inkomen en dat van haar paftner. Een groot gedeelte van de ac hte rstande n/sc h u I d e n zii n

weooewe*t.

Vervolgens zal er een outreachend huisbezoek worden afgelegd. De hulpverleners zullen tezamen met vrijwilligers de redenen inventariseren, waardoor de achterstanden zijn ontstaan en welke problemen hier mogelijk aan ten grondslag liggen. Huishoudens krijgen advies en/of een hulpaanbod. lndien noodzakelijk wordt getracht deze mensen te motiveren de geboden hulpverlening te accepteren.

4. Resultaat van de evaluatie ln de bijlage bij deze notitie is de evaluatie neergelegd ln 2018 is er een convenant ondertekend tussen de ISD Bollenstreek en de woonstichtingen Stek en Vooruitgang . ln 2020 zijn er twee nieuwe convenantenpartners aangesloten bij het project Vroeg Eropaf: Dunea enZorg en Zekerheid. Er staat een goed toepasbaar werkproces: partijen hebben duidelijke afspraken met elkaar gemaakt en de vervolghulpverlening na het vroegsignaleringsgesprek sluiten nauw op elkaar aan.

ln 76% van de afgelegde huisbezoeken / telefonische hulp geeft de inwoner aan een vorm van hulp te willen van onze hulpverleners. Dit percentage is hoog te noemen, zeker daar er merendeel telefonisch contact is geweest met de cliënten (vanwege corona).Een aantal inwoners heeft aangegeven geen hulp te willen. Momenteel komen deze inwoners weer in beeld als er nieuwe betalingsachterstanden worden aangemeld. Het is van belang om de inwoner de vrijheid te bieden om af te zien van hulp als de inwoner dit niet wil. Maar deze groep kan wel passief gemonitord worden. Enkele gemeenten hebben al een proces genoemd 'heropaf' opgezet. Hier in wordt na 3 of 6 maanden weer contact opgenomen met de inwoner die in eerste instantíe geen hulp wilde. De ISD Bollenstreek wil verder onderzoeken hoe deze groep inwoners het best kan worden gemonitord. Corona

Vanaf eind maart 2020 zrln ten gevolge van het corona virus, geen huisbezoeken meer afgelegd. Dit heeft grote gevolgen gehad voor het project. Omdat er alleen telefonisch en per flyer contact kon worden gezocht, zijn er veel minder mensen bereikt. Veelal waren er geen of geen juiste telefoonnummers bekend bij de crediteuren. Daarnaast werd er zeer weinig gereageerd op de flyers door de inwoners. Met 1 RIS Matching is een webapplicatie voor het verzamelen en "matchen" van signalen die door verschillende dataleveranciers worden doorgegeven.

2

o

f,ï)

NOTITIE

de inwoners waar we wel contact mee hebben gekregen, werd geprobeerd op een zo creatieve manier kwalitatieve hulp te bieden. Door (video)bellen of soms een afspraak op kantoor met voldoende voorzorgmaatregelen, is er geprobeerd de inwoners toch zo goed mogelijk hulp te bieden bij de beginnende achterstanden. Door de afgelopen periode is gebleken dat het huisbezoek erg waardevol is. Juist in het persoonlijke face to face contact, vertelt een cliënt meer over zijn eigen situatie. Ook krijgt de hulpverlener meer een beeld van de leefomstandigheden hoe de cliënt woont. ln september is er weer kort gestart met het doen van huisbezoeken. Echter door de toenemende aantal besmettingen, waren we genoodzaakt dit in oktober weer te staken. Nieuwe ontwikkelingen

Woonstichting Stek en de Noordwijkse Woonstichting zijn sinds 15 februari 2020 gefuseerd. Er is gewerkt aan een nieuwe organisatie waarin afdelingen zijn samengevoegd en een nieuwe computersysteem is ingericht. Dit heeft grote invloed gehad op de aantallen achterstanden die zijn aangeleverd bij het project. Na de fusie is er een nieuwe functie ingericht als incasso-specialist. Er zullen twee medewerkers van Stek verantwoordelijk worden voor de gehele incasso procedure van alle bewoners van Stek. Wij hopen door deze nieuwe functie er meer focus komt op aanmelden van de achterstanden van Stek. Door deze nieuwe ontwikkelingen is er minder gemonitord, hoe het nu gaat met de cliënten na de interventie van Vroeg Eropaf. Op 1 januari 2021 treedt de gewijzigde Wet gemeentelijke schuldhulpverlentng (Wgs) in werking, waaràoor vroegsignalering voor alle gemeenten een verplichte taak wordt. Daarmee komt er een einde aan de pilot van de afgelopen twee jaar waarmee waardevolle ervaring is opgedaan. Vanuit de VNG, NWK en brancheorganisaties Energie Nederland, Zorgverzekeraars Nederland, Vewin en Aedes is gezamenlijk gewerkt aan het Landelijk Convenant Vroegsignalering waarin afspraken zijn vastgelegd voor een uniforme uitvoering. Onderdeel van het convenant is een (model)overeenkomst. Het convenant is begin november door de partijen ondertekend.

Daar het landelijk convenant vollediger is in de aanpak en hàlemaal in lijn ligt met de gewijzigde wet, stellen wij voor om met de convenantpartners formeel aan te sluiten bij het landelijk convenant en de bijbehorende overeenkomst te gebruiken. Daarmee komt ons lokale convenant te vervallen. De ondertekening van de overeenkomst wordt digitaal gefaciliteerd door de NWK. Gemeente, zorgverzekeraars, energieleveranciers en drinkwaterbedrijven ontvangen een (digitale) uitnodiging om de overeenkomst te tekenen. Corporaties beslissen zelf of ze de modelovereenkomst wel of niet tekenen en kunnen samen met de gemeenten andere afspraken maken. Hierin is maatwerk mogelijk. Het betangrijkste is dét er afspraken komen over vroegtijdige hulp bij financiële problemen.

Als vroegsignalering is verankerd in de wet wordt de spanning met de Algemene Verordening GegeveÀsbèscherming (AVG) weggenomen. Er ontstaat nu een wettelijke grondslag voor het verzamelen en verwerken van de persoonsgegevens voor dit doel en kunnen gemeenten uit eigen beweging hulp aanbieden. De integrale toegang en de hierbij behorende sociale teams is een waardevolle ontwikkeling" Vroegs§nalering moet nog verder vorm krijgen en geprofessionaliseerd worden. Hierbij kan ook worden aangèslóten bij de ontwikkeling en bedoeling van de integrale toegang: een laagdrempelige toegang tot de schudhulpverlening creëren. Naast de Wgs is er ook het Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening (Besluit). Er zijn in dit besluit zes signalen* aangewezen die ontvangen mogen worden om uit eigen beweging schulddienstverlening aan te bieden: 4. Achterstand betalen elektra; 1. Achterstand betalen huur; 5. Achterstand betalen gas; drinkwater; Achterstand betalen 2. Achterstand betalen zorgvezekering; 6. Achterstand betalen warmte. 3. *Het ministerie heeft aangegeven ruimte te behouden om extra vroegsignalen bij ministeriele regeling aan te wijzen.

3

o

Lï).

NOTITIE

ln het beleidsplan wordt met betrekking tot vroegsignalering ook opgenomen: Wanneer de aangewezen signalen naar de gemeente mogen worden gezonden;

-

Hoe lang de'vroegsignalen' bewaard mogen worden; Binnen welke termijn er opvolging gegeven moet worden aan een ontvangen signaal

Mogelijke nieuwe partners lnmiddels is al enig onderzoek gedaan naar mogelijke nieuwe partners Ge mee ntel ij ke bel asti ng e n

Een eerste 'natuurlijke' partner zou de gemeenten zelf kunnen zljn, daar waar zij schuldeiser is bij de gemeentelijke belastingen. Overigens is een betaalachterstand op de lokale belastingen niet als vroegsignaal aangewezen in het Besluit. Energieleveranciers Met de energieleveranciers Vattenfall, Eneco en Essent zijn al voor voorgaande evaluatie de eerste contacten gelegd. Uit de contacten met deze landelijke partijen, is gebleken dat zij momenteel in samenwerking met de VNG, NVVK en branchevereniging een landelijk vroegsignalerings-convenant hebben voorbereidt. Op 10 november is het landelijk convenant getekend en gepubliceerd. Dit betekent dat deze partijen snel bij vroeg eropaf aangesloten kunnen worden. Zi e kte ko ste nv e ne ke ri n g

ln 2020 is gestart om allereerst Zorg & Zekerheid aan te laten sluiten als nieuwe convenantpartner. Ook de andere zorgverzekeraars willen we laten deelnemen aan dit project. Nu het landelijk convenant gereed is, zullen de overige zorgverzekeraars ook bij het project vroeg eropaf aan kunnen worden gesloten. Commerciële banken De samenwerking binnen de vroegsignalering met banken is landelijk gezien nog pril. Wel is er onlangs in het land een succesvolle pilot afgerond in vijf gemeenten waar vier grote banken aan hebben deelgenomen. Daaruit is naar voren gekomen dat zij (beginnende) schulden in een vroeg stadium kunnen signaleren, de mensen kunnen bereiken, activeren en passende hulp kunnen aanbieden. Dus dat biedt mogelijk aanknopingspunten die we verder zullen onderzoeken. Verh u u rde rs (pafticul ier e n woonstichtinge n) Stek is een van de convenantpartners. Naast woonstichtingen vallen particuliere verhuurders binnenkort ook onder de Wgs.

5. Hoe nu verder? Nu vroegsignalering in de wet verankerd wordt, zal dit naar verwachting zorgen voor een grotere groep waarmee in contact kan worden getreden. Hiernaast is de verwachting dat het aantal huishoudens met beginnende schulden als gevolg van de corona crisis zaltoenemen. Uit een onderzoek van Deloitte en Schuldenlab van juni 2020, geven zij aan dat gemeenten en hulporganisaties rekening moeten houden met een mogelijke toestroom van mensen met geldproblemen en schulden. Het gaat hier om een landelijk rapport. De aantallen in de grote steden zullen anders zijn (hoger) dan hier in de regio. Door de maatregelen rondom de corona-crisis, is het op dit moment niet mogelijk om de huisbezoeken zoals gewenst uit te voeren. Uit de evaluatie is duidelijk te zien, dat het bereik van inwoners is gedaald ten gevolge van alleen telefonisch contact. Hieruit blijkt hoe belangrijk het huisbezoek is, om het contact en het vertrouwen van een inwoner te krijgen om zo de juiste hulpverlening te kunnen bieden. Echter blijven we afhankelijk van de landelijke maatregelen die genomen worden door het kabinet. Wij zullen ons aan de richtlijnen houden van RIVM. Wel blijven we met het team, nieuwe mogelijkheden uitproberen, om zoveel mogelijk contact te kunnen krijgen met de inwoners.

Daarnaast zullen we nieuwe landelijke ontwikkelingen rondom vroegsignalering en huisbezoeken nauwlettend in de gaten houden. Naast het convenant Vroeg Eropaf, is ook nog steeds het Convenant voorkoming huisuitzettingen en het Fonds voorkomen huisuitzetting van kracht. Gelijktijdig met de evaluatie schulddienstverlening willen wij ook de huidige status van het Convenant voorkoming huisuitzettingen en het Fonds voorkomen 4

o

f,ï)

NOTITIE

huisuitzetting meenemen. De werking en het doel zullen worden geëvalueerd en waar nodig worden aangepast aan de huidige ontwikkelingen. ln ander verband hebben wij voorstellen gedaan om op een outreachende manier meer in contact te komen met en aandacht te geven aan mensen die vaak aljarenlang een bijstandsuitkering ontvangen met weinig/geen uitzicht op betaald werk. Doel van die aandacht is om achterstanden op te heffen en deze minder kansrijke mensen weer mee te laten doen in de samenleving (door het bevorderen van hun individuele ontwikkeling en het laten opdoen van sociale contacten). Dit project met de naam Meedoen! is inmiddels door alle ISD gemeenten omarmd en zal de komende maanden verder worden uitgerold. Ook kunnen er verbindingen worden gelegd tussen Vroeg Eropaf en Meedoen!Het project Meedoen! is inmiddels gestart, maar ook dit project ondervindt veel hinder van de maatregelen rondom de corona-crisis. Er zijn daarom beperkte mogelijkheden om in contact te treden met deze doelgroep. ln het kader van project Meedoen! is er een innovatiebudget beschikbaar gesteld. Hiermee is het de bedoeling dat verschillende (gekwalificeerde) partijen innovatieve ideeën kunnen inbrengen. Beoordeling van binnengekomen ideeën zal in november 2020 plaatsvinden. Ook Noordwijk is in 2O2O al gestart met een vorm van vroegsignalering.