Bijlage Retail- en Horecavisie 2021-2023

Retail- en Horecavisie 20212023

Zaaknummer

: 150204

Onderwerp

: Retail- en Horecavisie 2021-2023

Datum

: 8 juni 2021

Pagina 2 van 61

Inhoudsopgave Samenvatting ................................................................................................................................5 1.

Inleiding.................................................................................................................................6

2.

Visie op de hoofdstructuur ......................................................................................................9

3.

4.

2.1.

Analyse als opstap naar visie ..........................................................................................9

2.2.

Ambitie & hoofduitgangspunten ......................................................................................14

2.3.

Kader vanuit beleid .......................................................................................................16

2.4.

Toekomstbeeld hoofdstructuur .......................................................................................17

2.5.

Visie op supermarkten in de structuur ............................................................................17

2.6.

Visie op perifere detailhandel ........................................................................................18

2.7.

Visie op overige vormen van retail .................................................................................19

2.8.

Visie op horeca .............................................................................................................20

2.9.

Weerbaarheid hoofdstructuur retail en horeca gemeente Noordwijk .................................22

Visie op de retail per centrumgebied......................................................................................25 3.1.

Noordwijk aan Zee ........................................................................................................25

3.2.

Noordwijk Binnen ..........................................................................................................28

3.3.

Noordwijkerhout ............................................................................................................31

3.4.

De Zilk ..........................................................................................................................33

Visie op de horeca in deelgebieden .......................................................................................35 4.1.

Buitengebied en De Zilk.................................................................................................37

4.2.

Noordwijkerhout ............................................................................................................37

4.3.

Koningin Wilhelmina Boulevard ......................................................................................38

4.4.

Koningin Astrid Boulevard .............................................................................................40

4.5.

Strand ..........................................................................................................................41

4.6.

De Grent .......................................................................................................................42

4.7.

Noordwijk Binnen ..........................................................................................................43

5.

Marketinginvulling retail- en horecavisie ................................................................................45

6.

Uitvoering visie ....................................................................................................................49 6.1.

Afweging nieuwe initiatieven ..........................................................................................49

6.1.

Juridische verankering ..................................................................................................50

6.2.

Dynamiek versterken .....................................................................................................51

6.3.

Uitvoeringsprogramma ..................................................................................................54

Bijlagen .......................................................................................................................................55 Overzicht supermarkten gemeente Noordwijk ............................................................................55 Uitvoeringsprogramma retail- en horecavisie 2021-2023 ............................................................56 Betrokken partijen en procesmomenten .....................................................................................57

Pagina 3 van 61

Pagina 4 van 61

Samenvatting De retail- en horecavisie voor de periode 2021-2023 is gebaseerd op de ontwikkelingen in de gemeente Noordwijk, met als doel de bestaande centra in de kernen vitaal te houden. Bij het opstellen van deze beleidsvisie zitten de retail en horeca in een zware beproeving en een totaal nieuwe realiteit vanwege de coronacrisis. Dit is ook de reden waarom er gekozen is voor een 3-jarige visie. Het is maar de vraag of alle ondernemers de enorme teruggang in consumentenbestedingen als gevolg van het coronavirus kunnen dragen. Voor de gemeente Noordwijk vormen retail en horeca twee belangrijke pijlers in de lokale economie. In Noordwijk zijn innovatie, het tegengaan van leegstand en verschraling van het voorzieningenaanbod belangrijke uitdagingen. De visie bevat de volgende doelen: 

Inspiratiedocument: een inspirerende visie voor ondernemers, vastgoedeigenaren en de gemeente Noordwijk met ambitie dat de basis is voor de uitvoering.



Toetsingskader: een praktisch (sturings)instrument voor nieuwe retail- en horecainitiatieven, bestaande rechten blijven gehandhaafd.



Basis

voor

uitvoering:

zowel

vanuit

juridisch-planologisch

oogpunt

bij

vernieuwing

van

bestemmingsplannen en vergunningen, als concrete projecten die in het uitvoeringsprogramma zijn benoemd om de ambities te realiseren. Kort samengevat bevat de retail- en horecavisie onder andere de volgende uitgangspunten: -

Inzetten op behoud en versterking van de bestaande hoofdstructuur retail en horeca in de

-

centrumgebieden Noordwijk Binnen, Noordwijk aan Zee en Noordwijkerhout. Concentreren en kwaliteitsversterking van retail en horeca in de vitale kernen ter versterking

-

en voor de aantrekkelijkheid van de centrumgebieden. Het behouden van het bestaand aanbod is de norm. Solitaire vestigingen van retail en horeca is niet wenselijk. Eventuele nieuwe initiatieven dienen te passen binnen de hoofdstructuur retail en horeca. Noordwijk en haar kernen beter op de kaart zetten door middel van marketing en promotie.

-

Inspelen op toerisme en recreatie en de kuuroordstatus van Noordwijk. Noordwijk Marketing is als partner betrokken voor de promotie. Inzetten op basisvoorwaarden op orde krijgen (c.q. de openbare ruimte) om het functioneren van de retail en horeca te optimaliseren.

Pagina 5 van 61

1. Inleiding Voor de gemeente Noordwijk vormen retail en horeca twee belangrijke pijlers in de lokale economie. Ook in Noordwijk zijn innovatie, het tegengaan van leegstand en verschraling van het voorzieningenaanbod belangrijke uitdagingen. Met een actuele visie en beleid wil de gemeente bestaande centra versterken en behouden. Zodat inwoners dagelijkse boodschappen bij voorkeur dichtbij huis kunnen blijven doen en optimaal wordt ingezet om de samenhang en synergie met recreatie en toerisme te versterken. De centra in de gemeente verschillen in omvang, identiteit, positie en perspectief naar de toekomst, wat samenkomt in één gemeentelijke retail- en horecavisie. Door de samenvoeging van de kernen Noordwijkerhout, de Zilk en Noordwijk en De Zilk op 1 januari 2019 is er behoefte aan een duidelijke koers. Waarom retail & horeca gecombineerd? Beide sectoren spelen een belangrijke rol in de economische, toeristische en maatschappelijke functie van Noordwijk. Naast retail verbindt horeca mensen met elkaar en met de woon-, leef- en recreatieomgeving. Goede horeca belichaamt de gastvrijheid van plaatsen, wat zeker in Noordwijk van eminent belang is. De combinatie verandert centra van ‘places to buy’ naar ‘places to be’. Beide branches zijn van nature dynamisch, waar trends en ontwikkelingen elkaar rap opvolgen.

De vraag naar en het gebruik van ruimte en commercieel vastgoed wijzigden de afgelopen jaren ingrijpend. Een balans tussen retail en horeca vinden is essentieel, daarom is breed gedragen en integrale toekomstvisie van belang, zeker rekening houdend met de effecten van de coronacrisis op de achtergrond. Deze visie dient ondersteunend te zijn aan zowel de retail als de horeca.

Doel Het resultaat vormt een gedragen retail- en horecavisie voor de periode 2021-2023, gebaseerd op de ontwikkelingen in de gemeente Noordwijk, met als doel de bestaande centra vitaal te houden. De beleidsvisie creëert duidelijkheid aan de markt over de ontwikkelingsmogelijkheden, handvatten c.q. toetsingskader voor gemeentelijke afwegingen en een uitvoeringsprogramma om samen met marktpartijen de centrumgebieden te versterken. Concreet betekent dit dat de visie de volgende doelen bevat: 

Inspiratiedocument: een inspirerende visie voor ondernemers, vastgoedeigenaren en de gemeente Noordwijk met ambitie dat de basis is voor de uitvoering.



Toetsingskader: een praktisch (sturings)instrument voor nieuwe retail- en horecainitiatieven, bestaande rechten blijven gehandhaafd.



Basis

voor

uitvoering:

zowel

vanuit

juridisch-planologisch

oogpunt

bij

vernieuwing

van

bestemmingsplannen en vergunningen, als concrete projecten die in het uitvoeringsprogramma zijn benoemd om de ambities te realiseren. Doorlopen proces Om te komen tot een breed gedragen retail- en horecavisie door de verschillende kernen binnen de gemeente Noordwijk, is een zorgvuldig proces doorlopen met ondernemers, vastgoedeigenaren, en andere betrokkenen. Dit legt de basis voor goede samenwerking en bereiken van het beoogde resultaat, zoals wordt vastgelegd in de visie. Het doorlopen proces, met de verschillende overlegmomenten, presentaties aan college en raad, als de betrokken vertegenwoordigers, is opgenomen in de bijlage. Begeleiding van de inhoudelijke uitwerking vond plaats vanuit: 

De interne projectgroep, bestaande uit een afvaardiging vanuit de gemeente Noordwijk.

Pagina 6 van 61



De werkgroep, bestaande uit vertegenwoordigers namens ondernemers en vastgoed van Noordwijk aan Zee, strand & boulevard, Noordwijk Binnen en Noordwijkerhout en De Zilk. Zij hebben inhoudelijk meegeschreven aan de retail- en horecavisie. Aanvullend hebben ook zowel vertegenwoordigers van de Koninklijke Horeca Nederland (KHN) als niet-leden van de KHN inhoudelijk meegeschreven aan het horeca gedeelte van de visie.



Geraadpleegde ambtelijke disciplines.



Adviesbureau BRO

Impact van corona Bij het opstellen van deze beleidsvisie zitten de retail en horeca in een zware beproeving en een totaal nieuwe realiteit. Dit is ook de reden waarom er gekozen is voor een 3-jarige visie. Het is maar de vraag of alle ondernemers de enorme teruggang in consumentenbestedingen als gevolg van het coronavirus kunnen dragen. Dit vraagt om innovatie en flexibiliteit van de ondernemer, vastgoedpartijen en van de overheid. In deze fase is niet goed te voorspellen wat de economische impact precies zal zijn, behalve dat deze groot zal zijn. In de basis wordt verwacht dat de volgende trends (vaak al in gang) versnellen: 

Online koopgedrag: de consument is in deze tijd meer genoodzaakt online aankopen te doen en ondernemers in de retail en horeca spelen daarop in.



Heroverweging winkellocaties: filiaalbedrijven (ketens) kijken opnieuw kritisch naar de winkel- en vastgoedportefeuille. Dit betekent dat het verschil tussen goede en slechte locaties nog duidelijker en scherper zichtbaar wordt, met een verdere toename van de leegstand tot gevolg.



Faillissementen: een toename van het aantal faillissementen in retail en horeca is onvermijdelijk. Niet alleen ondernemers worden zwaar getroffen, ook vitale ondernemingen komen door de maatregelen in de problemen. Met eveneens een toename van de leegstand tot gevolg. De effecten blijven niet alleen beperkt tot de ondernemers maar ook op de inkomsten van vastgoedeigenaren en daarmee financiële slagkracht. Er zullen ook de komende jaren zeker kandidaten zijn voor overname van horecazaken (lagere koop/huurprijzen).



Het kwaliteitsniveau van zaken behoeft de komende jaren extra aandacht. Extra aandacht en inzet in Noordwijk moet ‘vervlakking’ van het aanbod (groter accent op lagere- en budgetsegment) voorkomen.



Minder behoefte: aan winkel vierkante meters in de niet-dagelijkse sector. In de dagelijkse sector, inclusief supermarkten, groeit de behoefte.

Met de beleidsvisie proberen we de negatieve impact te beperken. Blaauwberg heeft in opdracht van de Economic Board Duin- en Bollenstreek een tweetal analyses geschreven met betrekking tot de economische effecten van corona op de regio. Deze analyses zijn meegenomen in dit beleidsstuk. Voor Noordwijk levert de coronacrisis een enorme uitdaging op, vooral vanwege de omvangrijke toeristische én zakelijke markt. Inzetten op onderscheidend vermogen in compacte centra en het transformeren van randgebieden is belangrijker dan ooit. Middels voorliggende beleidsvisie wordt hier op ingespeeld, om zo de negatieve impact van de crisis te beperken. Investeringen worden geleid naar de gewenste locaties en in sommige gebieden wordt transformatie voorgestaan. De solidariteit en de maatschappelijke betrokkenheid van ondernemers die nu zichtbaar wordt, leidt mogelijk tot meer draagvlak voor professionele samenwerking in én tussen de centrumgebieden. Uiteindelijk is het uitgangspunt om in 2023 een nieuwe retail- en horecavisie voor de gemeente Noordwijk op te stellen voor een langere periode (5-10 jaar). Tegen die tijd zullen de effecten van de coronacrisis duidelijker zijn en is een nieuwe visie wenselijk. Juridische status De retail- en horecavisie is op te vatten als een thematisch ‘programma’ binnen de nieuwe

Pagina 7 van 61

Omgevingswet, waarmee op dynamische wijze moet worden ingespeeld op de behoeften vanuit de retail, horeca en de verschillende kernen. Een programma moet passen binnen de kaders van de gemeente-brede Omgevingsvisie, maar kan ook ingezet worden om de Omgevingsvisie mede vorm te geven. In Noordwijk wordt de Omgevingsvisie voor de hele gemeente parallel opgesteld aan de retailen horecavisie. Het thematisch programma wordt zoveel mogelijk gebiedsgericht ingevuld. Naast gemeente-brede kaders wordt ingegaan op de dynamiek van de verschillende kernen en daarbuiten. Leeswijzer rapport Het resultaat van het proces is uitgewerkt in deze retail- en horecavisie, met de volgende opbouw: 

Hoofdstuk 2: Analyse van landelijke trends in retail en horeca. Verder komt ook de visie op de retail- en horecastructuur, inclusief ambities, toekomstperspectief en de positionering van de verschillende centrumgebieden aan bod.



Hoofdstuk 3: Visie op retail per centrumgebied in de gemeente, afgestemd op de kansen en uitdagingen.



Hoofdstuk 4: Visie op de horeca in de gemeente, vertaald per deelgebied, met een doorkijk naar de toekomst.



Hoofdstuk 5: Marketinginvulling retail- en horecavisie



Hoofdstuk 6: Uitvoering retail- en horecavisie, inclusief uitvoeringsprogramma met projecten, acties en maatregelen van de retail, horeca en Noordwijk Marketing. Verder komt ook de juridische verankering van de visie aan bod in dit hoofdstuk.

Pagina 8 van 61

2. Visie op de hoofdstructuur 2.1.

Analyse als opstap naar visie

Het DNA van de gemeente Noordwijk Noordwijk aan Zee is begin 20e eeuw van vissersdorp naar toeristische badplaats getransformeerd. Begin 21e eeuw wordt Noordwijk beschouwd als een kwalitatieve badplaats met internationale allure waar zowel particuliere als vergader- en congres gasten zich thuis voelen. Noordwijk beschikt sinds 2020 over een kuuroordstatus en is tevens gelegen in, het dit jaar door het landelijk parlement te bekrachtigen, Nationaal Park de Hollandse Duinen. Noordwijk heeft een aantal onderscheidende kernkwaliteiten, die mede de basis vormen van het aanbod en de ruimtelijke structuur van de retail en horeca. Dit DNA kan worden samengevat in de volgende kernbegrippen:        

Ontspanning & ontmoeting Natuur & zee Bloemen & bollen Cultuurhistorie Gezondheid Gastronomie Topkwaliteit Gastvrijheid

Manifest van Noordwijk Gelegen aan de prachtige Noordzeekust. Met een karakteristieke boulevard. Hotels en restaurants van allure. Wel stijlvol, niet stijf. Waarom we ze koesteren? Omdat je er op adem kunt komen. Historische kerken die verhalen vertellen

Ontwikkeling in vraag en aanbod

van Jeroen tegen de Noormannen.

Het retailaanbod in de niet-dagelijkse sector is relatief sterk, met name in het centrum van Noordwijk aan Zee. Mede door het (deels hoogwaardige) toeristisch-recreatieve profiel en het bovengemiddelde inkomensniveau kent Noordwijk een sterk modisch en luxe aanbod. Dit aanbod nam de afgelopen jaren wel af (veranderd consumentengedrag, meer online bestedingen) en blijft kwetsbaar.

Gevelhuizen die de Gouden Eeuw reflecteren.

De dagelijkse sector blijft in omvang beperkt

Waarom we ze in ere houden?

achter: het boodschappenaanbod is divers, met een sterk aanbod versspeciaalzaken. Voor de leefbaarheid en het functioneren van de retail op lokaal niveau zijn met name supermarkten een belangrijke drager. Gemiddeld is er in de gehele gemeente ca. 250 m² wvo aan supermarkten per 1.000 inwoners gevestigd, net onder het landelijk gemiddelde van 267 m² wvo. Dit cijfer betreft het bestaande aanbod supermarkten in de gemeente en impliceert enige ruimte voor optimalisering, aansluitend op de bestaande plannen voor supermarktontwikkelingen.

Omdat je er levensvreugde inademt.

Patriciërshuizen uit de 18e eeuw die onderdak bieden aan vele culturele evenementen. Waarom we er zuinig op zijn? Omdat ze ons verleden ademen. Fantastische feesten als het corso. Een knallend carnaval. Een bruisend verenigingsleven.

Eindeloos natuurschoon. Eindeloze duinen, brede stranden. Ontelbare fiets- en wandelpaden. De kleurenpracht van de bollenvelden. Een omgeving die gezonde lucht koppelt aan de kracht van natuur en landschap. Kuuroord waar je weer op adem komt.

Wij zijn Noordwijk. Een verademing. Noordwijk Marketing

Horecasector is en blijft omvangrijk: Noordwijk kent een zeer ruim horeca-aanbod. Zo ligt het aantal drankverstrekkers (+56%), het aantal zaken in de fastservice (+57%) en het aantal restaurants (+106%) ver boven gemiddeld. Het accent ligt op het prijsvriendelijke- en middensegment. Het hotelaanbod behoort veelal tot het hogere en deels zelfs exclusieve segment, met internationale trekkracht. Diversiteit in de breedte van de horeca sluit aan bij het profiel van Noordwijk. Echter, de invloed van de coronacrisis is nog niet inzichtelijk en dus niet meegenomen in de bovengenoemde cijfers.

Pagina 9 van 61

De leegstand in de retail is vooral langdurig en is een aandachtspunt. De leegstand nam in de periode 2013-2020 af (zowel in aantal verkooppunten als omvang). Uit meest recente data van Locatus blijkt dat 5,4% van alle verkooppunten in de gemeente Noordwijk leegstaat. In Nederland staat zo’n 7,4% van het totaal aantal verkooppunten leeg. Leegstand in omvang (m 2 WVO) ligt op 3,7% in de gemeente en 7,2% in Nederland. Ondanks het feit dat de leegstandcijfers in Noordwijk onder de landelijke cijfers zitten is de leegstand echter langdurig (tussen 1 en 3 jaar) en verdient het aandacht. Ontwikkeling bestedingspotentieel: Het aantal inwoners van gemeente Noordwijk neemt tot 2030 toe met ca. 10%. De bevolking van Noordwijk is daarbij koopkrachtig. Het gemiddeld inkomen per inwoner ligt 12% hoger ten opzichte van landelijk gemiddelde (CBS) 1 . Hierin zijn accenten in doelgroepen binnen de gemeente (o.a. arbeidsmigranten met eigen koopgedrag). De groei van het inwonertal impliceert dat het bestedingspotentieel voor de retail en horeca toeneemt. Echter, de impact van de coronacrisis op de structurele uitgaven van bezoekers, toeristen en van de zakelijke markt zal invloed hebben op het lokale bestedingspotentieel tot en met 2023.

Onderscheidend en breed toeristisch profiel: Noordwijk kent een bijzonder breed toeristisch profiel vanwege de ligging aan de kust op korte afstand van de grote steden, Schiphol en diversiteit aan trekkers, zoals strand & duinen en de Bollenstreek. Het aanbod evenementen en (water)sportmogelijkheden, de cultuur & historie van Noordwijk en de recent bemachtigde kuuroordstatus creëert daarnaast ook aantrekkingskracht. Wel noopt dit tot heldere keuzes in de profilering richting doelgroepen, waarbij de centrumgebieden, strand en boulevard ieder een eigen accent hebben. Op basis van Noordwijk Marketing kan de positionering van Noordwijk beschreven worden als ‘gezond en energiek’ en de merkidentiteit als een ‘verademing’ Toeristen komen van dichterbij: momenteel staan de toeristische en zakelijke markt door de coronamaatregelen sterk onder druk. Een deel van het toerisme wordt nu vanuit Nederland en de buurlanden ingevuld. Hotels kregen in de zomer- en herfstvakantie 2020 veel extra Nederlandse en soms Belgisch en Duitse toeristische gasten. Het herstel is sterk afhankelijk van de ontwikkeling van de coronacrisis. Opvallend sterke zakelijke markt: door de strategische ligging en onder andere door de aanwezigheid van ESA ESTEC en Greenport kent Noordwijk eveneens een sterke zakelijke markt.

Lange tijd stond Noordwijk op nummer 2 als congresplaats van Nederland (na Amsterdam), opmerkelijk gezien de relatief bescheiden omvang van de gemeente. De effecten van de coronacrisis op deze markt zijn echter groot. Zakelijke markt extra onder druk (actueel): de verwachting is dat voor de zakelijke markt in de toekomst een groter accent op kleinere bijeenkomsten ‘dicht bij huis’, waarbij elementen als ruimte (in brede zin), ontspanning, inspiratie en gastronomie aan belang winnen. Noordwijk heeft hier veel in te bieden en de regio heeft een omvangrijk en hoogwaardig potentieel van economische bedrijvigheid. Congresmarkt heeft 3-4 jaar hersteltijd nodig: voor de vergader- en congresmarkt geldt dat mensen en bedrijven weer vertrouwen moeten krijgen dat zij niet besmet raken. Onderzoek door de alliantie van nationale congresbureaus in Europa presenteerde voorjaar 2020 drie scenario’s om de impact van de coronacrisis op de Europese meetings- en congresmarkt te meten. Conclusie was dat in 2023/2024 volledig herstel wordt verwacht. Wellicht dat ook in deze markt de groepsgrootte kleiner wordt, maar dat kan ook resulteren in meer (kleinere) congressen.

Noordwijk heeft hierin het voordeel van een grote hotelcapaciteit pal aan zee, de nabijheid van Leiden (met een wereldvermaarde universiteit en hoogwaardige bedrijvigheid) en een eveneens omvangrijk zakelijke potentieel in het overige gebied < 200 km.

1

CBS, Gemiddeld inkomen per inwoner per gemeente en wijk, 2018 (meest recente cijfers).

Pagina 10 van 61

De behoefte aan fysieke ontmoeting blijft bestaan: in alle geledingen van de samenleving. Digitale technieken kunnen hier nooit in voorzien. Noordwijk heeft al sinds decennia een vooraanstaande positie en naamsbekendheid in de zakelijk- en congresmarkt. Het omvangrijke en hoogwaardige aanbod in hospitality en horeca, de ligging aan zee vormen ook in de toekomst een uitstekende uitgangspositie.

Betekenis trends en ontwikkelingen 

De retail staat onder druk als gevolg van veranderend consumentengedrag. In de afgelopen jaren heeft horeca een deel van de winkelruimte in centrumgebieden overgenomen, met een positief effect op de verblijfskwaliteit. Van ‘places to buy’ naar ‘places to be’. Uitbreiding van het horecaaanbod heeft ondertussen ook een maximum bereikt.



De horecasector (dag) kende jarenlang forse groeicijfers in omzet, maar het rendement van zaken staat onder druk, ook voor corona. Omzetgroei wordt pas weer over 2-4 jaar verwacht, na de coronapandemie. Zeker Noordwijk kan en zal hiervan effecten ondervinden in de vorm van leegstand en downgrading etc.



De toenemende mobiliteit, vele keuzemogelijkheden voor de consument en de groei in online leidt tot winnaars en verliezers in de retail en horecastructuur.



Consumenten zijn op zoek naar ‘beleving’ en kiezen voor de centra met onderscheidend aanbod dat hierop inspeelt. Daarbij vervagen de grenzen tussen horeca en retail (blurring). De belevenisen betekeniseconomie worden dan ook steeds relevanter. Voor met name millennials en generatie ‘Z’ zijn ervaringen (zoals reizen, uiteten en events) belangrijker dan producten.



Er moet rekening gehouden worden met een verdere krimp van het niet-dagelijkse aanbod in vooral modische en luxe artikelen. De kans dat hier nieuwe winkels voor in de plaats komen is beperkt. Invulling welke substantieel iets toevoegen met andere functies moet worden verkend en gestimuleerd. Diensten voegen niet altijd iets toe aan het centrum. Er zal dan ook primair nadruk gelegd moeten worden op retail. Het opstellen van een brancheringsplan kan ervoor zorgen dat de juiste winkels zich vestigen in het centrum.



Lokaal, verantwoord, gezond en bewust nemen toe in het consumentengedrag, wat zich uit in minder vlees en voedselverspilling, en méér lokale- en seizoensproducten. Duurzaamheid is steeds meer een voorwaarde.



Voor dagelijkse boodschappen gaat de consument voor nabijheid, comfort en gemak. De schaalvergroting in supermarkten sluit aan bij de wensen voor een breed en divers assortiment in een aangename, ruime winkelopzet.



De huurprijs per m 2 staat onder druk. Dit is enerzijds gunstig voor ondernemers, anderzijds komt daarmee het rendement van de vastgoedeigenaren onder druk. Zeker als er een grote afhankelijkheid is van bancaire financiering. Het accepteren van lagere huren kan namelijk betekenen dat er aanvullende voorwaarden vanuit de bank worden gesteld met verregaande consequenties voor de pandeigenaar. Kiezen voor leegstand in plaats van lagere huur is daarmee een reële optie. Een lager rendement brengt daarnaast risico op uitblijven van investeringen in kwaliteit, optimalisering en verduurzaming met zich mee.

Pagina 11 van 61

Kwaliteit voor kwantiteit Beperkte uitbreidingsruimte retail en horeca: Naar aanleiding van de analyse van de uitbreidingsruimte in de retail en horeca is dat deze zeer beperkt is. De berekeningen zijn indicatief en dienen ook zo behandeld te worden. Waar nieuwe initiatieven leiden tot versterking van de hoofdstructuur geldt dat in de afweging kwaliteit vóór kwantiteit moet gaan. Dit vraagt om maatwerk en flexibiliteit binnen de hoofdstructuur. In figuur 1 (zie bladzijde 13) is de huidige hoofdstructuur retail & horeca weergegeven. Dagelijkse sector beperkte ruimte: concentratie is het devies. De berekende marktruimte wordt vooral ingezet voor realisatie van de bekende relevante plannen tot versterking van het supermarktaanbod in de kernen (m.n. De Zilk, Noordwijk Binnen, Noordwijk aan Zee). Verdere optimalisatie van het boodschappenaanbod in de centrumgebieden, met een complementair aanbod van supermarkt(en), verszaken en persoonlijke verzorging, is wenselijk. Concentratie niet-dagelijks aanbod: voor de niet-dagelijkse sector ligt er vooral de opgave tot verdere concentratie en verplaatsing van verspreid retailaanbod naar de centrumgebieden. Door concentratie profiteert het aanbod meer van elkaars aanwezigheid. In een interessante mix met horeca en andere publieksgerichte functies wordt de positie en toekomstbestendigheid versterkt.

Horeca keuzes per deelgebied: Noordwijk biedt veel verschillende typen horeca, passend bij de uiteenlopende bezoekgroepen. Hoewel de kwaliteit op het strand en in de (luxere) hotels overwegend goed is, zijn er verschillende plekken met (groeiende) leegstand, vervlakking van het aanbod (meer van hetzelfde) en downgrading. Met name op de boulevard (Koningin Wilhelmina Boulevard) en aan De Grent is dit zichtbaar. Dit zijn indicaties van onvoldoende marktruimten/of aansluiting op de veranderende consumentenvraag. De historische uitgaansfunctie van Noordwijk in de regio lijkt af te nemen. Voor de toekomst van de horeca zijn keuzes per deelgebied nodig, inspelend op de gebiedskwaliteiten en primaire doelgroepen. Kwaliteit prevaleert daarbij boven kwantiteit. Beleidskaders Diverse visies en beleidsdocumenten ‘werken door’ in het nieuwe retail en horecabeleid van de gemeente Noordwijk. Het betreft het detailhandelsbeleid provincie Zuid-Holland uit 2017, de Omgevingsvisie (als opvolger van de Structuurvisie 2040) en Perspectiefnota Toerisme ZuidHolland uit 2018. Regionaal de Economische agenda Duinen Bollenstreek uit 2015. Lokaal beleid bestaat uit de Omgevingsvisie Noordwijk 2030 (uit 2019), momenteel wordt voor de samengestelde gemeente Noordwijk een nieuwe Omgevingsvisie opgesteld.

Daarnaast is er het Coalitieakkoord uit 2019, nota Strandbeleid (2015, wordt momenteel geactualiseerd), Centrumvisie Noordwijk Binnen (2016), Centrumvisie Noordwijkerhout (2016) en de Algemeen Economische visie Noordwijk (2012). Daarnaast zijn diverse andere beleidsdocumenten (sectoraal, gebiedsgericht, actieplannen) verkend. De uitvoeringsparagrafen van de verschillende visies dienen goed op elkaar te zijn afgestemd. De gemeente vervult hier een regiefunctie in en dient te zorgen voor actuele (flankerende) beleidskaders.

Pagina 12 van 61

Figuur 1: Hoofdstructuur retail en horeca gemeente Noordwijk. Bron: BRO

Pagina 13 van 61

2.2.

Ambitie & hoofduitgangspunten

Kiezen voor perspectiefrijke gebieden Voor een optimale en toekomstbestendige retail- en horecastructuur in de gemeente Noordwijk moeten keuzes gemaakt worden voor de perspectiefrijke gebieden. In samenspraak zijn de ambitie en uitgangspunten voor de toekomst geformuleerd die de koers bepalen. Met een vertaling naar projecten voor korte en (middel)lange termijn om de ‘stip op de horizon’ te bereiken (uitvoeringsagenda). Ambitie Noordwijk is een unieke bestemming aan zee met veel en gevarieerde retail en horeca in de hoofdkernen, op de boulevard (Koningin Wilhelmina Boulevard) en het strand. We streven naar een grotere aantrekkingskracht op de eigen inwoners, regionale bezoekers, toeristen én zakelijke bezoekers jaarrond. Verder zetten wij ons in een succesvol, inspirerend en leefbaar Noordwijk voor iedereen, zowel voor bewoners, bezoekers als bedrijven. De prioriteit ligt dan ook op versterking en behoud van de bestaande centrumgebieden, mede door concentratie van retail en horeca.

Uitgangspunten bepalen de koers De hoofdlijnen van de beleidsvisie zijn uitgedrukt in 11 uitgangspunten. De uitgangspunten geven richting voor zowel de overheid als het bedrijfsleven bij de ontwikkeling en toetsing van nieuwe initiatieven in retail en horeca. 1.

Prioriteit inzetten op kwaliteit hoofdstructuur

Met het veranderende retail- en horecalandschap ligt de belangrijkste opgave voor de (nabije) toekomst in optimalisatie en versterking van de bestaande centrumgebieden Noordwijk aan Zee, Noordwijk Binnen, Noordwijkerhout en strand & Koningin Wilhelmina Boulevard (KWB). Deze gebieden vormen samen de hoofdstructuur. 2.

Concentratie recreatieve retail binnen vitale kernen

Voor de retail in ‘recreatieve’ detailhandelsbranches (modisch, schoenen, cadeaus, etc.) geldt concentratie in de vitale hoofdcentra van de kernen Noordwijk aan Zee, Noordwijk Binnen en Noordwijkerhout. Concentratie van dit aanbod biedt belangrijke voordelen voor consument én ondernemer, waarbij actief wordt ingezet op verplaatsing en afbouw van het verspreide winkelaanbod. Om dit te bewerkstelligen dient er allereerst een inventarisatie te komen van winkels buiten de hoofdwinkelgebieden. Na deze inventarisatie zal de gemeente zich actief moeten opstellen om verspreid winkelaanbod te saneren, mits op vrijwillige basis en in overeenstemming met de ondernemer en-/ of vastgoedeigenaren. Mede op deze manier kan een deel van de leegstand in de kernen verkleind worden. Motie Lid Van der Vossen omtrent wonen in leegstaand vastgoed In december 2020 is door de gemeente Noordwijk de motie lid Van der Vossen over woningen in leegstaand vastgoed aangenomen. De motie stelt dat door het college van Burgemeester en Wethouders geïnventariseerd moet worden welk leegstaand vastgoed in aanmerking komt voor transformatie tot woningen.

Uit onderzoeken in voorbereiding op de retail- en horecavisie is gebleken dat als de winkelstraten in centrumgebieden en de Koningin Wilhelmina Boulevard onderbroken worden door woningen, het niet helpt om deze gebieden aantrekkelijk te houden voor het winkelend publiek. Door onderbreking van winkels vallen er delen van winkelstraten stil waardoor het extra lastig wordt om de randen van de winkelstraten vitaal te houden. Bovendien kunnen door nieuwe onderbrekingen ook nieuwe randen ontstaan. Daarom is een van de uitgangspunten van dit visiedocument dat het niet wenselijk is om panden die een winkelbestemming hebben binnen de centrumgebieden te transformeren naar woningen. Binnen de afgebakende centrumgebieden wordt transformatie naar woningen als bedreigend gezien omdat dit de kernen eerder verzwakken dan versterken.

Pagina 14 van 61

Invulling van de motie buiten de centrumgebieden wordt als welkome aanvulling gezien, vooral als dit gepaard gaat met relocatie van retail en horeca naar centrumgebieden. Indien transformatie van bedrijfspanden naar woningen buiten centrumgebieden de retail en horeca binnen centrumgebieden versterken, zal er flexibel omgegaan moeten worden met flankerend beleid die deze transformatie enigszins verhinderen. Het is wenselijk dat het College van burgemeesters en wethouders zich in zet om bij uitzondering maatwerk en afwijkingsmogelijkheden toe te staan.

3.

Basis boodschappenaanbod voor leefbaarheid

Voor de dagelijkse boodschappen en leefbaarheid op lokaal niveau is de nabijheid van een supermarkt van belang. Uitgangspunt naar de toekomst bestaat uit het behouden van de bestaande supermarktstructuur, waarbij het aantal solitaire supermarktlocaties en aantal vierkante meters van deze supermarkten niet wordt uitgebreid. 4.

Perifere detailhandel handhaven.

De bestaande perifere detailhandel in de klassieke branches 2 past binnen de hoofdstructuur in Noordwijk. Het uitgangspunt is handhaving. Naar de toekomst wordt het vigerende, restrictieve beleid voor verspreide retail voortgezet, in lijn met provinciale beleidskaders. 5.

Concentratie en kwaliteitsversterking horeca

Horeca is belangrijk als gastheer in de centra en vooral aan de Koningin Wilhelmina Boulevard (KWB) & strand. Hier versterkt het de toeristische en zakelijke functie en geeft het Noordwijk haar ‘eigen gezicht’. Gezien de trends en veranderende consumentenvoorkeuren, is bijzondere aandacht nodig voor de inrichting en uitstraling van terrassen aan de boulevard (KWB) en De Grent. Vanwege het ontbreken van marktruimte en door de effecten van corona, wordt in principe geen extra (restauratieve) horeca elders voorzien, tenzij als ondersteunende activiteit of indien aantoonbaar complementair aan het bestaande aanbod (additionele doelgroepen). Per initiatief is daartoe maatwerk nodig en een afweging van het College van burgermeester en wethouders, waarbij de benodigde kaders en randvoorwaarden nog opgesteld dienen te worden. 6.

Verbinding van onderscheidende kernen

De kernen met ieder een eigen onderscheidend karakter versterken elkaar door verbinding in zowel fysieke (recreatieve) routes als via profilering (Noordwijk Marketing). 7.

Basisvoorwaarden op orde voor goed functioneren

Sterke retail en horeca vergt een aantal basisvoorwaarden, die op orde moeten zijn: schone, hele & (sociaal) veilige openbare ruimte, handhaving, bereikbaarheid & parkeercapaciteit. Niet geheel onbelangrijk voor zowel de retail als de horeca in de gemeente Noordwijk is een kwalitatief goede openbare ruimte. Bezoekers én Noordwijkse burgers hechten waarde aan een goed onderhouden openbare ruimte, aangezien deze een bijdrage levert aan de beleving van Noordwijk, de retail én de horeca. Een kwalitatief goed onderhouden openbare ruimte is bovendien noodzakelijk om de ambities van de gemeente Noordwijk te realiseren. Zowel ondernemers als gemeente Noordwijk hebben ieder hun eigen rol in het leveren van een bijdrage aan de openbare ruimte.

8.

Nieuwe initiatieven afwegen vanuit hoofdstructuur

2 Winkels in auto’s, boten, caravans (ABC-categorie), winkels in motoren en brandgevaarlijke stoffen, Doe-het-

zelfwinkels (bouwmarkten, breedpakketzaken, speciaalzaken), winkels in keukens en sanitair, tuincentra en woonwinkels

Pagina 15 van 61

Voor afweging van nieuwe initiatieven geldt het economisch perspectief van de benoemde hoofdstructuur. 9.

Duurzaam ruimtegebruik

Bij stedelijke ontwikkelingen in het algemeen, en voor retail in het bijzonder, wordt hoge waarde gehecht aan duurzaam ruimtegebruik en het voorkomen van substantiële leegstand. Uitgangspunt voor nieuwe ontwikkelingen is dan ook realisatie in of aansluitend op bestaande concentraties waarbij leegstand / bestaande bebouwing zoveel mogelijk wordt ingezet om tot kwaliteitsverbetering te komen en voorkomen wordt dat de bestaande structuur negatief beïnvloed wordt. Dit uitgangspunt sluit aan bij de ‘Ladder voor duurzame verstedelijking’. 10. Structurele samenwerking voor een sterk Noordwijk Om de gezamenlijke ambitie te bereiken en de wervingskracht van het retail en horeca-aanbod in Noordwijk jaarrond te optimaliseren, is structurele samenwerking van met name de ‘gouden driehoek’ van gemeente, ondernemers en vastgoedeigenaren van belang. 11. Marketing & promotie Noordwijk kent een professionele aanpak van marketing & promotie. Dit aspect behoeft juist nu extra inzet en middelen. In hoofdstuk 5 wordt de marketinginvulling ten behoeve van de retail- en horecavisie uiteengezet. Dit betreft een marketingstrategie ontwikkeld in samenwerking met Noordwijk Marketing. Noordwijk Marketing is landelijk een gewaardeerde speler en geldt in de regio als de leidende organisatie als het gaat om marketing, merkontwikkeling, - bewaking en -versterking, campagnes en activatie.

Voor de retail en horeca in Noordwijk is Noordwijk Marketing dan ook de uitvoeringsorganisatie op het gebied van marketing van de destinatie Noordwijk. Daarbij is aandacht voor de ontwikkeling van de lokale markt, maar ook verbinding met de regio.

2.3.

Kader vanuit beleid

Het beleid van de rijksoverheid en de provincie geven de volgende kaders voor de retail en horeca in de gemeente Noordwijk: Ladder voor duurzame verstedelijking: In het Besluit ruimtelijke ordening van het Rijk is de Ladder voor duurzame verstedelijking opgenomen. Dit is een verplicht motiveringsinstrument bij iedere nieuwe stedelijke ontwikkeling (waaronder detailhandel), waarbij getoetst moet worden of de betreffende ontwikkeling voorziet in de behoefte. Hierbij moet gestreefd worden naar zoveel mogelijk inpassing van de ontwikkeling binnen bestaand stedelijk gebied. Voor verdere toelichting wordt verwezen naar hoofdstuk 6. Dienstenrichtlijn: Vanuit de Dienstenrichtlijn kunnen keuzes in het beleid ten aanzien van brancheringsbeperkingen niet zomaar worden gemaakt. Alleen als keuzes onderbouwd kunnen worden op basis van voornamelijk de noodzakelijkheid en evenredigheid, heeft het nut dergelijke beleidslijnen op te nemen. Deze visie is mede gebaseerd op deze voorwaarden. Omgevingsvisie Zuid-Holland: De provincie Zuid-Holland zet in op het concentreren en clusteren van nieuwe winkelontwikkelingen binnen de centra van steden, dorpen en wijken. Uitzonderingen hierop zijn goederen van een aard en omvang die fysiek niet in te passen zijn in centra.

De centra in de gemeente Noordwijk zijn door de provincie aangewezen als ‘te optimaliseren centra’, die een prominente positie binnen de structuur innemen en van belang zijn voor de leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit. Een belangrijke opgave ligt in de terugdringing van leegstand door concentratie, gevolgd door sanering en transformatie elders. Andere functies in winkelcentra in Noordwijk moet niet gestimuleerd worden aangezien dit de aantrekkelijkheid van de centra negatief beïnvloedt.

Pagina 16 van 61

2.4.

Toekomstbeeld hoofdstructuur

Kwaliteiten Noordwijk als gezonde bestemming aan zee Noordwijk heeft door de ligging aan de kust en in de bollenstreek, nabijheid van grote steden en luchthaven Schiphol, en de diverse tophotels een (inter)nationale aantrekkingskracht op zowel toeristische als zakelijke gasten. Ook al zijn de bezoekersstromen vanwege de corona maatregelen tijdens het opstellen van deze visie anders dan voorheen. De bijzondere kwaliteiten van Noordwijk als bestemming aan zee met van oudsher een accent in gezondheid, vitaliteit en kuren, als ook de vruchtbare bodem voor bloementeelt, zijn evident. Noordwijk blijft voornamelijk aantrekkingskracht hebben op Nederlanders, Duitsers en Belgen. Ook als uitvalsbasis voor bezoek aan de regio. Het herstel van de zakelijke markt is echter nog onzeker. Toekomstige positie centrumgebieden in hoofdstructuur De gemeente kent de volgende hiërarchie in centrumgebieden op gebied van retail en horeca. Deze worden gebiedsgericht nog verder uiteengezet in hoofdstuk 4 en 5. 

Bovenregionale verzorgingsfunctie in recreatief winkels, zee en strand, bollenstreek, uitgaan en verblijven: het centrum van Noordwijk aan Zee vervult binnen de gemeente een bovenregionale functie als het gaat om recreatief winkelen en het ‘kijken en vergelijken’. Binnen de mix van het modisch en ‘lifestyle’ aanbod zijn in Noordwijk aan Zee een aantal trekkers te vinden, zowel bekende ketens als zelfstandig aanbod. Gemengd met (dag)horeca in een aantrekkelijke omgeving waar gezamenlijk in is geïnvesteerd, vormt het centrum een bestemming om te shoppen. Met de ontwikkelingen in de retail wordt een zo compleet mogelijk aanbod nagestreefd binnen het profiel van het centrum (DNA). Naast het recreatief winkelaanbod zorgt ook dagelijkse boodschappen en persoonlijke verzorging voor een brede trekkracht. Door sterker in te zetten op gastvrijheid in een centrumgebied moet de aantrekkingskracht behouden blijven. Verplaatsing van retail van buiten de kernen naar het centrum kan het geheel versterken, evenals een verbreding van het aanbod in de aanloopstraten met andere, vooral publiek aantrekkende functies passend bij de kernwaarden, als unieke bestemming aan zee.



Verzorgingsfunctie voor lokaal en regionaal boodschappen plus: De centrumgebieden van Noordwijk Binnen en Noordwijkerhout vervullen meer dan een lokale boodschappenfunctie. Het boodschappenaanbod bestaat uit supermarktaanbod, verszaken, persoonlijke verzorging en diverse specialisten. Dit zijn vooral zelfstandige ondernemers. Men streeft in Noordwijkerhout en Noordwijk Binnen daarbij naar een zo compleet mogelijk aanbod. De plus wordt in beide centra ingevuld met daghoreca, die de ontmoetings- en verblijfsfunctie versterkt. Voor de centra wordt naar de toekomst ingezet op optimalisatie van het aanbod in een gebied. Waarbij de eigen, onderscheidende kwaliteiten zichtbaar zijn in het aanbod en ook in de inrichting en uitstraling van de centrumgebieden.



Bovenregionale verzorgingsfunctie van strand & Koningin Wilhelmina Boulevard (KWB): De strandbeleving krijgt vorm in de verschillende strandpaviljoens langs de kustlijn van Noordwijk. De paviljoens zijn deels het hele jaar geopend en dragen bij aan de jaarronde aantrekkingskracht van Noordwijk. De KWB is een bestemming om te flaneren en (zakelijk) te ontmoeten. Inzet is gericht op behoud en optimalisatie van de kwaliteit en attractieve verbindingen tussen boulevard en strand. Om de wervingskracht van de KWB en uitstraling op begane grond naar de toekomst te verbeteren liggen er kansen in functieverbreding met leisure (wellness, vermaak, ontspanning). De vast te stellen Nota Strandbeleid 2021 wordt afgestemd op de retail- & horecavisie, zodat er een duidelijke visie komt voor het gebied strand en boulevard.

Pagina 17 van 61

2.5.

Visie op supermarkten in de structuur

Basisboodschappen in supermarkten Voor de basisboodschappen dichtbij huis zijn inwoners en verblijfstoeristen vooral gericht op supermarkten. Naast het supermarktaanbod in de centrumgebieden, zijn er 5 solitaire supermarkten in de gemeente gesitueerd. Deze supermarkten vervullen een functie voor de leefbaarheid in de gemeente Noordwijk. In de bijlage is een tabel toegevoegd die de supermarkten in de gemeente weergeeft. Zorgvuldige afweging initiatieven Uit de economische analyse volgt dat er in de gemeente Noordwijk slechts beperkte marktruimte is in de dagelijkse sector. Verschillende supermarkten in Noordwijk willen uitbreiden en/of verplaatsen om de klant meer comfort en ruimte te bieden. De beperkte marktruimte, maar tegelijk ook het belang van supermarkten voor het functioneren van centra, vraagt om een zorgvuldige afweging van toekomstige initiatieven. Voorwaarden supermarktontwikkelingen De volgende uitgangspunten en voorwaarden gelden ten aanzien van supermarktontwikkelingen in de gemeente Noordwijk: 

Een

supermarktontwikkeling

mag

niet

leiden

tot

onaanvaardbare

effecten

op

de

consumentenverzorging, de hoofdstructuur voor retail en horeca in de gemeente én/of de leefbaarheid in de kernen. De noodzaak tot uitbreiding moet worden aangetoond aan de hand van de Ladder voor duurzame verstedelijking. In lijn hiermee moeten nieuwe supermarktontwikkelingen passen bij het lokale draagvlak. Supermarktontwikkelingen worden enkel toegestaan indien zij een kwaliteitsimpuls betekenen voor het betreffende centrumgebied en/of de leefbaarheid in de gemeente. 

Verplaatsing van bestaande supermarkten (bestemming afgaat) heeft de voorkeur boven nieuwvestiging, vanwege de beperkte marktruimte en lopende initiatieven. Een nieuwe supermarkt is alleen mogelijk indien een bestaande supermarkt een locatie sluit. Hiervoor dient de gemeente anterieure overeenkomst te sluiten en de achtergebleven functie (supermarkt) weg te bestemmen.



Verplaatsing van een supermarkt is mogelijk wanneer aansluiting wordt gezocht bij andere bestaande winkels in een centrumgebied, vanwege de trekkersfunctie van supermarkten ten bate van andere voorzieningen.



Supermarkten groter dan 2.000 m² wvo zijn niet aan de orde (zie huidige omvang supermarkten bijlage 2), om de bestaande, fijnmazige structuur te behouden.



Nieuwe solitaire supermarkten zijn niet toegestaan. Uitgangspunt is het behouden en waar mogelijk versterken van de bestaande structuur. Voorbeeld is het initiatief voor verplaatsing en modernisering van de supermarkt in De Zilk. Deze is passend bij de groei van het draagvlak in het noordelijk deel van de gemeente.

2.6.

Visie op perifere detailhandel

Perifere detailhandel op bedrijventerreinen Met de perifere detailhandel wordt het winkelaanbod buiten de centrumgebieden bedoeld. In Noordwijk is het perifere aanbod relatief beperkt en vooral gevestigd op bedrijventerreinen Gravendam, Klei Oost en ’s-Gravendijk. Er is geen sprake van een PDV-concentratie binnen de gemeente. Net buiten de gemeentegrens ligt ‘t Heen in Katwijk, die ook een functie vervult voor bewoners van Noordwijk. Uitgangspunt toekomstige perifere ontwikkelingen

Pagina 18 van 61

Noordwijk zet in op concentratie van retail in de hoofdkernen. Perifere vestiging van retail is enkel toegestaan voor de ‘klassieke’ PDV-branches (zie onderstaand kader), aansluitend bij provinciale beleidskaders. Andere branches met grootschalige winkelconcepten (bijvoorbeeld rijwielen, bruin- en witgoed, sport en spel) kunnen in Noordwijk de centra versterken en zijn dus niet wenselijk op perifere locaties. Wat bedoelen we met klassieke PDV-branche In deze visie wordt gesproken over de klassieke PDV-branches. De term ‘PDV’ staat voor Perifere Detailhandelsvestigingen en komt uit het voormalige Rijksbeleid. Dit zijn vooral grootschalige winkels die zich vanwege de volumineuze aard of brandgevaarlijkheid van de artikelen, perifeer vestigen. Het perifere detailhandelsbeleid heeft betrekking op de branches: 

Winkels in auto’s, boten, caravans (ABC-categorie)



Winkels in motoren en brandgevaarlijke stoffen



Doe-het-zelfwinkels (bouwmarkten, breedpakketzaken, speciaalzaken)



Winkels in keukens en sanitair



Tuincentra



Woonwinkels

2.7.

Visie op overige vormen van retail

Buiten de voorgaand beschreven vormen van retail zijn er nog een aantal typen te onderscheiden: Internethandel en afhaalpunten Afhaalpunten voor internetartikelen is een vorm van retail vanwege de hiermee gepaard gaande publieksfuncties. Afhaal- en brengpunten zonder etalage/showroom of pasfunctie kunnen eventueel ook gesitueerd worden op goed bereikbare plekken buiten de centrumgebieden. In het centrum zijn deze locaties zonder etalage niet gewenst. Dit om uitholling van de retail tegen te gaan. Deze locaties (buiten het centrum) moeten in overleg met de gemeente worden vastgesteld. Tijdelijke winkels Tijdelijke winkels faciliteren in centra: pop-up stores, seizoenswinkels en tijdelijke niet-winkelfuncties, kunnen een bijdrage leveren aan de aantrekkelijkheid, diversiteit en kwaliteit in een centrumgebied. Bovendien kan het zorgen voor (een tijdelijke) invulling c.q. maskering van leegstand. Tijdelijke winkels brengen echter ook een risico met zich indien de exploitatie alleen in het hoogseizoen plaats vindt en ten koste gaat van jaarrond exploitatie. Aanvullende regelgeving dient hiervoor te worden opgesteld. Er wordt gestreefd naar korte procedures en flexibiliteit in bestemmingsplannen. De tijdelijke verkoop van artikelen op locaties zonder retailbestemming of buiten de hoofdstructuur is niet toegestaan omdat dit het functioneren van reguliere centra aantast.

Tijdelijke winkels aan huis worden daarom ook niet toegestaan. Blurringconcepten De laatste jaren komt de trend ‘blurring’, ofwel functiemenging, steeds vaker voor binnen het retaillandschap. Blurring is het Engelse woord voor vervagen en het fenomeen heeft dan ook alles te maken met branchevervaging: winkels die aanbod uit alle branches verkopen, maar ook winkels met horeca of een kapper met een expositieruimte. De vermenging van retail en horeca gaat in hoog tempo verder. Deze combinatie kan kansrijk zijn; het speelt in op de consumentenvraag, genereert extra inkomsten voor winkels en horeca en het stimuleert innovatie / verrassing. Het uiteindelijke doel van blurring is om de verblijfsduur van klanten in een winkel, winkelcentrum of winkelgebied zo veel mogelijk te verlengen.

Pagina 19 van 61

Beleidsmatig

moet

weloverwogen

worden

meebewogen

met

de

veranderende

wensen

van

consumenten, ondernemers en vastgoedpartijen. Indien onvoldoende wordt ingespeeld op dergelijke dynamische processen, bestaat het risico dat consumentenbestedingen nog meer gaan verschuiven richting internet en omliggende plaatsen. Dat kan uiteindelijk resulteren in (verdere) verschraling van het aanbod in Noordwijk. De gemeente Noordwijk staat in principe positief tegenover blurring, mits het een ondergeschikte functie betreft en past binnen de wettelijke kaders. Er moet daarbij zorgvuldig omgegaan worden met blurring in de centrumgebieden en op het strand & boulevard (KWB). 

Horecazaken met verstrekking van alcoholische dranken mogen dit in Nederland wettelijk niet combineren met retail. Gegeven het bijzondere karakter van het strand (natuurbeleving, ontspanning, gastronomie, etc.) wordt hier dus geen retail toegestaan.



Voor de boulevard (KWB) kunnen de wenselijkheid en mogelijkheden voor brancheverbreding worden verkend, inspelend op de functie als ‘schakel tussen centrum en strand’ en de doelgroepen, bezoekmotieven en het bezoekgedrag ter plekke. Voorbeelden zijn entertainment, en wellness.



Daar waar een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk is, wordt bekeken of de ontwikkeling ook daadwerkelijk wenselijk is, de beoordeling hiervan vormt maatwerk. Daar waar men voornemens is binnen een blurring-concept alcoholhoudende dranken te schenken, is de Drank- en Horecawet (binnenkort vervangen door de Alcoholwet) van toepassing.

Kleinschalige en ondergeschikte retail Op dit vlak sluit het Noordwijkse beleid aan bij het provinciaal beleid. Buiten de kernen zijn enkele uitzonderingen mogelijk voor de vestiging van kleinschalige en ondergeschikte retail: 

Retail op bedrijfslocaties, instellingen en sportvoorzieningen : Dit betreft winkelaanbod in bijvoorbeeld scholen, ziekenhuizen, sportaccommodaties, ouderen-en verzorgingstehuizen. De invulling moet rechtstreeks verband houden met de hoofdactiviteit van het bedrijf of passen bij de functie / hoofdactiviteit van de voorziening en daaraan ondergeschikt zijn. Het winkelaanbod mag niet verstorend werken voor de hoofdstructuur en dient gericht te zijn op de ‘eigen’ doelgroep. Er geldt een maximum omvang van 10% van de totale vloeroppervlakte van het betreffende gebouw tot een maximum van 100 m 2 wvo.



Productiegebonden retail. Deze vorm van retail is toegestaan indien het goederen betreft die ter plaatse worden vervaardigd, gerepareerd en/of toegepast in het productieproces (hier valt ook assemblage/ montage onder), waarbij de retailfunctie ondergeschikt is aan het productieproces. Er geldt een maximumomvang voor de retail van 10% van de totale bedrijfsruimte met een maximum van 100 m² wvo.



Groothandelsbedrijven. Rechtstreekse verkoop door groothandelsbedrijven aan consumenten is niet toegestaan.



Retail bij tankstations. Voor tankstationshops e.d. bij motorbrandstoffenverkooppunten wordt uitgegaan van een beperkte omvang (max. 100 m² wvo). Essentieel is dat de retail hier aantoonbaar gelieerd is aan de specifieke hoofddoelstelling met openingstijden die aansluiten op de hoofdactiviteit. De gemeente zet zich in voor handhaving, om oneerlijke concurrentie richting commerciële retailzaken te voorkomen (‘gelijk speelveld’).

2.8.

Visie op horeca

Sleutelfunctie horeca De horeca is, naast strand en zee, de belangrijkste troef van Noordwijk. In de gemeente zijn vele professionele, innovatieve horecaondernemers actief en dat is zichtbaar in het aanbod, maar niet overal in dezelfde mate. Deze ‘sleutelfunctie’ behoeft dan ook bijzondere aandacht in beleid en

Pagina 20 van 61

uitvoering. De hoofdlijn van de visie, die in hoofdstuk 4 verder toegelicht wordt en gebiedsgericht uiteengezet, is als volgt: 

Focus op het bestaande aanbod, geen substantiële uitbreiding (beperkte marktruimte, corona, recessie). Dit houdt in dat men de huidige rechten (bestemmingsplan) zal behouden.



Kwaliteitsversterking, productverbreding en nieuwe doelgroepen aantrekken (jongeren, expats, natuurgenieters, etc.), door middel van aandacht voor presentatie, uitstraling (openbare ruimtes), terrasinrichting en bereikbaarheid.



Sterkere profilering horeca in het hogere marktsegment (aanbod, presentatie, marketing).



Nadrukkelijker inspelen op specifieke gebiedskwaliteiten/doelgroepen (alle centrumgebieden). Met een ondersteunende rol voor retail in de centrumgebieden.



Groter accent op gezond, streekeigen en fair trade producten, aansluitend op de identiteit van Noordwijk en kuuroordstatus.



Geen verdere solitaire vestiging van horeca. Extra horeca buiten de centra is alleen wenselijk indien het duidelijke meerwaarde heeft voor een andere hoofdfunctie (hotel, vakantiepark, recreatievoorziening, maatschappelijk, etc.) of ter versterking van de kuuroordstatus van Noordwijk.



Verdere versterking van de samenwerking van de horecasector met retail, toeristische partners en Noordwijk Marketing.



Paracommercie. Dit onderwerp heeft vooral betrekking op het aanbieden van horeca-activiteiten door verenigingen en stichtingen, vaak met inzet van vrijwilligers. Essentieel is dat horeca hier aantoonbaar gelieerd is aan de specifieke hoofddoelstelling, dus primair gericht op de eigen leden en met openingstijden die aansluiten op de hoofdactiviteit.

Zoals vermeld zijn de potenties voor horeca altijd sterk afhankelijk van gebiedsgebonden kwaliteiten en doelgroepen. Voor de vertaling van deze algemene visie op de horeca verwijzen we dan ook naar hoofdstuk 4.

Pagina 21 van 61

2.9.

Weerbaarheid hoofdstructuur retail en horeca gemeente Noordwijk

In deze paragraaf wordt de analyse van de weerbaarbaarheid beschreven. In figuur 2 is de hoofdstructuur weergegeven met in tabel 2 de omschrijvingen.

Figuur 2: Weerbaarheid hoofdstructuur retail en horeca. Bron: BRO.

Pagina 22 van 61

CENTRA

VERZORGINGS-

TOEKOMSTPERSPECTIEF

FUNCTIE Centrumgebieden Noordwijk

Bovenregionale

Het centrum heeft een goed toekomstperspectief. Naar de toekomst

aan Zee

functie, shoppen

verdienen vooral de verbinding met strand en boulevard de aandacht, als ook

Centrum

de uitstraling en profilering van het centrum. Bereikbaarheid is van essentieel belang, evenals voldoende parkeeraanbod binnen een acceptabele loopstand (zie definitie Parkeernota 2020).

Noordwijker-

Bovenlokale functie,

Het dagelijkse aanbod en het gespecialiseerd winkelaanbod is

hout Centrum

boodschappen plus

toekomstbestendig. Er wordt ingezet op een compacter centrum (zie Centrumvisie 2016) met een compleet boodschappenaanbod, aangevuld met niet-dagelijks en specialistische winkelaanbod. Verder dient het centrum als toeristisch-recreatieve verblijfs- en ontmoetingsplek.

Noordwijk

Bovenlokale functie,

Het centrum van Noordwijk Binnen heeft een sterke uitgangspositie. Er

Binnen

boodschappen plus

liggen voornamelijk kansen voor versterking van de verblijfskwaliteit en

Centrum

cultuur-historische profilering. Bereikbaarheid (korte loopafstand) is van essentieel belang, evenals voldoende parkeercapaciteit

Horeca Strand

Bovenlokale functie,

De horeca op het strand is zeer toekomstbestendig. Er liggen kansen om een

recreatie & toerisme

sterkere ruimtelijke koppeling te realiseren met de boulevard, als ook comfortabele verbinding tussen de strandpaviljoens onderling en ontwikkelkansen rondom de kuuroord-status.

Koningin

Bovenlokale functie,

De KWB vraagt om ingrepen en investeringen in zowel uitstraling als

Wilhelmina

recreatie & toerisme

branchering om het toekomstperspectief te verbeteren. Geen retail om het

Boulevard

toekomstperspectief te verbeteren. Kuuroordstatus biedt nieuwe kansen.

(KWB) De Grent

Bovenlokale functie,

De Grent heeft een matig toekomstperspectief als uitgaansstrip, maar onder

momenteel uitgaan;

andere vanwege de ligging is De Grent nog steeds een kansrijk gebied om in

transformatie gericht

te investeren voor de horecasector.

op nieuwe functie(s) Buitengebied

Bovenlokale functie,

In het buitengebied bestaan kansen voor de horeca om de kuuroordstatus

recreatie & toerisme

van Noordwijk te versterken, het is namelijk een populair gebied voor recreanten. Er liggen kansen voor dit gebied om producten voor de horeca te ontwikkelen. Horeca vooral ondersteunend aan andere (hoofd)functies.

De Zilk

Lokale functie

De verzorgingsfunctie van de horeca in De Zilk is puur gericht op de lokale markt w.o. verblijfsrecreanten. Ontwikkelingsmogelijkheden van de horeca in De Zilk is dan ook beperkt.

Noordwijker-

Bovenlokale functie,

De horeca in Noordwijkerhout-Centrum is toekomstbestendig. Het centrum

hout Centrum

recreatie & toerisme

heeft een aantrekkelijk en variërend aanbod van horeca maar is ook nauw verbonden met de retail vanwege de compacte structuur. Noordwijkerhout heeft een eigen identiteit en is een bestemming met jaarrond toerisme.

Pagina 23 van 61

Noordwijk

Bovenlokale functie,

In de huidige situatie heeft Noordwijk Binnen een gevarieerd aanbod aan

Binnen

recreatie & toerisme

horeca. Er zijn zeker nog kansen voor kwalitatieve ontwikkelingen, scherpe keuzes zijn echter gewenst om de horeca toekomstbestendig te maken.

Koningin

Bovenlokale functie,

De horeca heeft een positief toekomstperspectief. Hoogwaardige horeca

Astrid-

recreatie & toerisme

zowel aan de boulevard als op het strand zorgt voor goede aantrekking van

boulevard

‘kwaliteitstoeristen’ én ‘locals’ die hier als gast goed kunnen vertoeven. Dit gebied versterkt de kuuroordstatus van Noordwijk.

Solitaire supermarkten Albert Heijn

Lokale functie,

In de huidige situatie functioneert deze supermarkt goed.

Bonnikeplein

boodschappen

Toekomstperspectief supermarkt op deze locatie mede afhankelijk van supermarktontwikkelingen in het centrum. Een nieuwe supermarkt gesitueerd in Noordwijk Binnen zal naar alle waarschijnlijkheid invloed hebben op het functioneren van deze supermarkt. Deze effecten zullen naar verwachting beperkt blijven maar desalniettemin is extra aandacht voor deze locatie wenselijk. Indien deze Albert Heijn verplaatst (incl. wellicht ruimere vestiging), geen nieuwe supermarkt hier om centrumfunctie NoordwijkBinnen te optimaliseren. Uitbreiding op solitaire locaties als deze in principe niet toestaan.