Bijlage Programmabegroting 2022

2.3.1 Lokale heffingen Deze paragraaf bevat, conform artikel 10 van het BBV, informatie over de lokale heffingen van de gemeente Noordwijk. De volgende onderwerpen komen aan de orde: • Algemene ontwikkelingen; • Lokale ontwikkelingen; • Kaders; • Belastingtypen en heffingen; • Belastingtarieven; • Kostendekking lokale heffingen; • Lastendruk; • Het kwijtscheldingsbeleid. Algemene ontwikkelingen Precariobelasting Per 1 juli 2017 is de wet in werking getreden waarbij de precariobelasting over netwerken van nutsbedrijven is afgeschaft. Er was een overgangstermijn van 5 jaar. 2021 was het laatste jaar dat de gemeente precariobelasting over de netwerken kon heffen. Met ingang van 2022 wordt hierover dus geen precariobelasting meer geheven. OZB-tarief woningen voor sportaccommodaties, dorpshuizen en andere instellingen van sociaal belang Naar aanleiding van een amendement van Tweede Kamerlid Omtzigt is het tweede lid van artikel 220f van de Gemeentewet (het artikel met betrekking tot de tariefstelling OZB) per 1 januari 2019 aangepast. Sinds die datum kan de gemeente sportaccommodaties, dorpshuizen en andere instellingen van sociaal belang het lagere OZB-tarief voor woningen laten betalen in plaats van het hoge tarief dat geldt voor niet-woningen. De wettekst en de toelichting daarop sluiten niet op elkaar aan en nog steeds is onduidelijk wat de reikwijdte van het amendement is.

Na overleg met de VNG heeft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties geconcludeerd dat de bepaling voor gemeenten niet toepasbaar is en de Tweede Kamer hierover geïnformeerd. Om de bedoeling van de bepaling wel mogelijk te maken kan onderzocht worden hoe de gedachte achter de wettelijke bepaling het beste uitgevoerd kan worden. De minister is bereid om dit onderzoek op te starten. Dit onderzoek kan leiden tot een aanpassing van artikel 220f Gemeentewet (of een alternatieve bepaling of instrument die het doel beter bereikt). De keuze hiertoe is voorbehouden aan een nieuw kabinet. Op aanraden van de VNG wordt dit onderzoek en een eventuele wetswijziging afgewacht en wordt er geen voorstel gemaakt met betrekking tot dit amendement.

Begroting 2022-2025

65

Gemeente Noordwijk

Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) De Omgevingswet en de Wkb zouden per 1 januari 2022 in werking treden. De inwerkingtreding is uitgesteld tot 1 juli 2022. Beide wetten zijn van invloed op de vergunningaanvragen en de leges voor omgevingsvergunningen en evenementen. Door de Omgevingswet veranderen de vergunningstelsels. Door de Wkb gaat een deel van het bouwtoezicht van de gemeente naar de private sector wat van invloed is op de kosten en dus op de hoogte van de leges. De VNG adviseert gemeenten om bij de wijziging van de legesverordening per 1 januari 2022 nog geen rekening te houden met de invloed van de Omgevingswet en de Wkb. Als de Omgevingswet en de Wkb daadwerkelijk per 1 juli 2022 in werking treden, zal de legesverordening per die datum worden aangepast. Rioolheffing Ter vervanging van de modelverordening Rioolheffing heeft de VNG op 1 september 2021 een nieuwe modelverordening gepresenteerd en deze modelverordening Riool- en Waterzorgheffing genoemd. Deze naam dekt de lading beter. De gemeentelijke watertaken omvatten namelijk een breed palet. De gemeente heeft zorgplichten voor afval-, hemel- en grondwater en moet steeds meer maatregelen in de publieke ruimte nemen om wateroverlast en –schade te voorkomen.

In de nieuwe modelverordening vervalt het vereiste dat een perceel op de gemeentelijke riolering moet zijn aangesloten om onder de belastingplicht te vallen. Hierdoor kunnen bijna alle percelen in de heffing worden betrokken. De reden hiervan is dat iedere belastingplichtige profijt heeft van de gemeentelijke waterhuishouding en daarom in het kostenverhaal wordt meegenomen. Het is te kort dag om met voorstellen te komen om de nieuwe heffing voor 2022 in te voeren. In 2022 wordt hieraan aandacht besteed. Lokale ontwikkelingen Taxeren woningen naar gebruiksoppervlakte De Waarderingskamer heeft besloten dat taxaties in het kader van de Wet Onroerende Zaken (WOZ) uiterlijk per 1 januari 2022 plaatsvinden op basis van gebruiksoppervlakte in plaats van bruto inhoud. De taxaties van de woningen worden voor het belastingjaar 2022 op basis van gebruiksoppervlakte berekend. Kaders Kaders gemeentelijke belastingen De gemeentelijke belastingen vormen een belangrijke deel van de inkomsten van de gemeente Noordwijk. De gemeenteraad is bevoegd te beslissen tot het invoeren, wijzigen of afschaffen van een gemeentelijke belasting. De gemeenteraad heeft een grote mate van vrijheid bij het vaststellen van de belastingtarieven en stelt deze jaarlijks vast door middel van een nieuwe verordening of een wijziging op een bestaande verordening.

De belastingverordeningen bevatten verder bepalingen over onder meer het belastbare feit, de belastingplichtige, eventuele vrijstellingen en ontheffingen en de betaaltermijnen.

Begroting 2022-2025

66

Gemeente Noordwijk

Belastingtypen en heffingen Bij de gemeentelijke belastingen zijn drie typen belastingen te onderscheiden: 1. Algemene belastingen De opbrengsten hiervan komen ten goede van de algemene middelen en er geldt geen opbrengstlimiet. De gemeente Noordwijk kent de volgende algemene belastingen: • Onroerendezaakbelastingen (OZB); • Roerende-zaakbelastingen (RZB); • Hondenbelasting; • Toeristenbelasting; • Forensenbelasting; • Precariobelasting; • Parkeerbelasting. 2. Bestemmingsheffingen De opbrengsten zijn bestemd ter dekking van de kosten van specifieke taken zoals huisvuilinzameling en onderhoud van het gemeenteriool. Er geldt een opbrengstlimiet van 100%, wat wil zeggen dat de opbrengsten niet hoger mogen zijn dan de kosten van de specifieke taak. De gemeente Noordwijk kent de volgende bestemmingsheffingen: • Afvalstoffenheffing; • Rioolheffing. 3. Rechten De gemeente verleent een specifieke dienst en hiervoor wordt een recht in rekening gebracht. De specifieke dienst bestaat bijvoorbeeld uit het verstrekken van een paspoort of het verlenen van een grafrecht. Er geldt een opbrengstlimiet van 100%, wat wil zeggen dat de opbrengsten niet hoger mogen zijn dan de kosten. Deze maximale kostendekking wordt beoordeeld op de gehele verordening en niet per dienst. . De gemeente Noordwijk kent de volgende rechten: • Leges; • Marktgelden; • Lijkbezorgingsrechten; • Rioolaansluitrecht. 4.

Overig De bijdrage Bedrijveninvesteringszone (BI-zone) is een belasting die wordt geheven op initiatief van ondernemers in een bepaald gebied van de gemeente na een onder de ondernemers gehouden draagvlakmeting. De opbrengst wordt in de vorm van een subsidie aan een door de ondernemers op te richten stichting of vereniging uitgekeerd. Met de opbrengst kunnen de ondernemers de kosten dekken voor activiteiten in de openbare ruimte en op het internet, die zijn gericht op het bevorderen van de leefbaarheid of de veiligheid in de BI-zone of de ruimtelijke kwaliteit of de economische ontwikkeling van de BI-zone.

Begroting 2022-2025

67

Gemeente Noordwijk

1. Algemene belastingen Onroerendezaakbelastingen (OZB) De WOZ-waarde vormt de grondslag voor de OZB. De WOZ-waarden van alle objecten in de gemeente worden jaarlijks opnieuw bepaald. Voor 2022 geldt de waarde naar het prijsniveau op 1 januari 2021 (waarde peildatum). Bij de berekening van de OZB-tarieven is de begrote opbrengst het uitgangspunt en wordt rekening gehouden met de gemiddelde stijging van de WOZ-waarde van de objecten. Als gevolg van de afschaffing van precariobelasting over netwerken van nutsbedrijven stijgt de OZB voor zowel woningen als niet-woningen extra met 23,6%. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de door D66 bij de behandeling van de Perspectiefnota 2022 ingediende motie om deze lastenstijging gelijk te verdelen over woningen en niet-woningen. Belastingen op roerende woon- en bedrijfsruimten (RZB) Roerende zaken kunnen niet in de heffing van de OZB worden betrokken. Daarom heft de gemeente RZB, belastingen op roerende woon- en bedrijfsruimten. De systematiek van de RZB sluit aan bij die van de OZB. Belastingplichtig zijn de eigenaren van de roerende ruimten en bij niet-woningen ook de gebruikers. De tarieven zijn gelijk aan die van de OZB. De gemeente Noordwijk kent tot nu toe alleen woonboten als roerende ruimten. Hondenbelasting De hondenbelasting wordt geheven voor het houden van een hond in de gemeente.

Voor 2022 worden de tarieven verhoogd met 1,7 %. Toeristenbelasting Doel van het instrument toeristenbelasting is om toeristen mee te laten betalen aan de kwaliteit van de voorzieningen in de gemeente Noordwijk. Er gelden twee tarieven; een laag tarief voor kampeermiddelen op toeristische plaatsen en een hoger tarief voor overige accommodaties (b.v. hotels). Voor 2022 worden de tarieven verhoogd met 1,7%. Forensenbelasting De forensenbelasting stijgt om de mensen met een tweede woning in Noordwijk mee te laten betalen aan het voorzieningenniveau binnen de gemeente. Voor 2022 bedraagt de stijging 3% en daarna inflatievolgend. Precariobelasting op kabels en leidingen Met ingang van 1 januari 2022 kan er geen precariobelasting meer worden geheven over netwerken van nutsbedrijven. Dit betekent een verlies aan inkomsten van € 4,5 miljoen. In de begroting 2019 is dit voor € 2,3 miljoen gedekt door de stijging van de algemene uitkering van het gemeentefonds. De overige € 2,2 miljoen worden gedekt door verhoging van de OZB. Omdat de afschaffing van de precariobelasting tot gevolg heeft dat de tarieven van Dunea en Alliander met respectievelijk € 52,00 en € 55,00 dalen, wordt de hogere belasting gecompenseerd zodat de gemiddelde woonlasten per huishouden niet stijgen. Per individueel huishouden kunnen hierin verschillen optreden.

Parkeerbelastingen De parkeertarieven en de tarieven voor parkeervergunningen worden niet verhoogd. De kosten voor een naheffingsaanslag worden € 66,50. Dit is gelijk aan het maximale tarief dat voor een naheffingsaanslag geheven mag worden. 2. Bestemmingsheffingen Algemeen De tarieven van de bestemmingsheffingen kunnen naast de stijging door inflatie nog door andere oorzaken stijgen.

Begroting 2022-2025

68

Gemeente Noordwijk

Afvalstoffenheffing De heffing stijgt in 2022 met 7,5%, in 2023 met 4,5 %, in 2024 met 5,5 % en vervolgens in 2025 met 3,3 %. Komend jaar neemt de heffing het meeste toe. De gemeente moet de heffing verhogen omdat de kosten stijgen. Dat komt enerzijds door de toenemende inzamelings- en verwerkingskosten van het afval en anderzijds door afnemende opbrengsten van afvalstromen zoals verpakkingsafval en papier. We zetten de belangrijkste oorzaken op een rij. De gemeente treft maatregelen om 70 procent afvalscheiding van huishoudelijk afval te bereiken. Dat zal uiteindelijk resulteren in een positief effect op de restafvalverwerkingskosten. De kosten van de maatregelen gaan echter voor de baten uit en leiden zodoende voor komend jaar tot extra kosten. Sinds de coronacrisis is er door de vele internetbestellingen een aanzienlijke toename aan oud papier en karton. Vooral het aantal kartonnen dozen neemt steeds meer toe door de vele internetaankopen. Niet alleen het aantal kilo's neemt toe, vooral ook de omvang. Dat zorgt er met regelmaat voor dat ondergrondse containers stampvol zitten en mensen hun papierafval maar naast de containers op straat zetten. Vanwege de toename zullen extra containers ingezet moeten worden en met meer mankracht en vuilniswagens op pad gegaan moeten worden om het vele papier en karton op te halen.

Voor het overslagstation VAB zijn er extra kosten voor met name de revisie van de installaties. Ook zijn er kosten voor de voorbereidingen voor de investering in de nieuwbouw van het VAB. Het VAB dateert uit de jaren ’70, functioneert al jaren naar behoren, maar het overslaggebouw wordt ouder en dient gerenoveerd te worden om haar taak goed te kunnen blijven vervullen. Daarnaast lopen eind 2023 diverse contracten af, waaronder die voor de verwerking van gft- en restafval, de exploitatieovereenkomst met Meerlanden en de huur van het terrein met Prorail. Ook stuurt de rijksoverheid op meer afvalscheiding en minder restafval. Dit leidt tot een verandering in afvalsamenstelling, maar ook tot een verandering in gebruik van het overslagstation. Deze ontwikkelingen betekenen dat er strategische keuzes gemaakt moeten worden en investeringen in het overslagstation nodig zijn. In 2020 is er een nieuwe systematiek ingevoerd voor de regie over de recyclingketen van huishoudelijk brongescheiden kunststofverpakkingsafval. Op basis van de vergoeding van Nedvang voor gescheiden ingezamelde, gerecyclede en vermarkte hoeveelheden verpakkingsafval over de afgelopen kwartalen kan er nu een reële inschatting gemaakt worden van de nieuwe vergoeding. Er blijkt dat de tot nu toe ingeschatte opbrengst naar beneden bijgesteld moet worden. De markt voor oud papier staat al langer onder druk.

Al jaren lopen de prijzen die voor oud papier betaald worden terug. Vanaf ongeveer maart 2020, het begin van de coronacrisis, begonnen de prijzen weer te stijgen. We zijn qua prijs weer terug op het niveau waar we in 2016 en 2017 zaten. De verwachting is dat we nu weer op een redelijk stabiel prijsniveau zitten en dat de prijzen niet veel verder omhoog zullen gaan. Als uitgangspunt voor de jaarlijkse opbrengst van papier wordt die van 2020 genomen en dat houdt in dat de papieropbrengst afgeraamd moet worden. Het huidige restafvalverwerkingstarief is relatief laag (circa €51 per ton). Het contract zal na nog een keer verlenging ultimo 2023 verstrijken. Vanaf 2024 zal er dus een nieuw contract worden afgesloten. De aanbesteding daarvoor moet nog gaan plaatsvinden. Gelet op de huidige marktprijs (bij aanbesteding) moet zeer zeker rekening gehouden worden met een fors hoger tarief van circa €90 per ton. Dit is in de kostentoerekening voor de heffing meegenomen. Rioolheffing Deze heffing stijgt in 2022 (tot en met 2024) afgerond met 1,7% om kostendekkend te zijn.

Begroting 2022-2025

69

Gemeente Noordwijk

3. Rechten De leges, marktgelden, lijkbezorgingsrechten en het riool aansluitrecht stijgen met 1,7%. 4. Overige De gemeente kent drie BIZ-verordeningen (zone Noordwijk-Binnen, zone Noordwijk aan Zee en zone Gravendam Noordwijkerhout). De BIZ-verordeningen Noordwijk-Binnen en Noordwijk aan Zee zijn vastgesteld per 1 januari 2020 en gelden voor 5 jaar. De verordening BIZ Gravendam loopt dit jaar af en er wordt een nieuwe verordening ter vaststelling voorgelegd met ingang van 1 januari 2022 met opnieuw een looptijd van 5 jaar. Belastingtarieven 2022 Onderstaande tabel geeft een overzicht van voorgestelde tarieven voor belastingjaar 2022. Bedragen in €

Belastingtarieven Hondenbelasting (eerste hond)

Tarief 2021 Tarief 2022 116,40 118,44

Toeristenbelasting - kampeermiddelen op volgtijdige standplaatsen

1,52

1,55

- overige accommodaties

2,18

2,22

188,84

192,05

0,25

0,25

40,52

41,21

- éénpersoonshuishouden

233,04

250,56

- meerpersoonshuishouden

362,16

389,40

- extra containers

235,32

253,08

- woningen eigenaren

nnb

nnb

- niet-woningen eigenaren

nnb

nnb

- niet-woningen gebruikers

nnb

nnb

- woningen eigenaren

nnb

nnb

- niet-woningen eigenaren

nnb

nnb

- niet-woningen gebruikers Forensenbelasting

nnb

nnb

- WOZ-waarde minder dan € 50.000

438,00

451,00

- WOZ-waarde € 50.000 tot € 90.000

591,00

609,00

- WOZ-waarde € 90.000 tot € 130.000

650,00

670,00

- WOZ-waarde € 130.000 tot € 220.000

928,00

956,00

- WOZ-waarde € 220.000 tot € 475.000

1182,00

1217,00

- WOZ-waarde € 475.000 tot € 810.000

2046,00

2107,00

- WOZ-waarde € 810.000 of meer

2727,00

2809,00

4,56

0,00

Rioolheffing - eigenarenheffing - gebruikerheffing van 300 m³ per m³ - aansluiting hemel- en grondwater Afvalstoffenheffing

Onroerende zaakbelastingen

Roerende ruimtebelastingen

Precariobelasting voor kabels en leidingen

Begroting 2022-2025

70

Gemeente Noordwijk

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de begrote opbrengsten op basis van de voorgaande belastingtarieven. Bedragen afgerond op € 1.000,-

Begrote opbrengst belastingen Leges Vergunningen en Ontheffingen Leges Bouwvergunningen Leges Burgerlijke Stand Rioolrecht Lijkbezorgingsrechten Marktgelden Leges Vergunningen Strandgebruik Afvalstoffenheffing Onroerende-zaakbelastingen Hondenbelasting Forensenbelasting Toeristenbelasting Parkeergelden Parkeervergunningen Naheffingsaanslagen Precariobelasting Totaal

2021 96.000 2.737.000 516.000 4.531.000 175.000 33.000 2.000 6.133.000 10.646.000 325.000 1.225.000 3.270.000 3.082.000 246.000 368.000 4.705.000 38.090.000

2022 60.000 2.583.000 519.000 4.693.000 203.000 34.000 2.000 6.765.000 13.501.000 275.000 1.336.000 3.326.000 3.619.000 250.000 565.000 208.000 37.939.000

Kostendekking lokale heffingen Op de volgende pagina’s wordt op basis van de BBV voorschriften een onderbouwing gegeven van de kostendekkendheid van de volgende heffingen: • De rioolheffing; • De afvalstoffenheffing; • De lijkbezorgingsrechten; • De leges.

Begroting 2022-2025

71

Gemeente Noordwijk

De rioolheffing Kostentoerekening Rioolheffing Gemeente Noordwijk 2022

Bedragen x €

8. Duurzaamheid en leefomgeving P184. Riolering en drainage Begroting 2022

Programma: Product: Basisgegevens: Jaar: 1. Inventarisatie activiteiten Activiteiten ten behoeve van totstandkoming product Welke activiteiten worden uitgevoerd? Kosten vervoermiddelen Schadevergoedingen Vervanging en reparatie Riolering Beheer hoofdriool Onderzoek en inspectie hoofdriool Onderhoud reinigen hoofdriool Onderhoud reinigen kolken Aanleg onderhoud huisaansluitingen Onderhoud pompen Gemalen & Pompen uit GRP Beleid en advisering riolering Onderhoud en beheer grondwatermeetnet Onderhoud infiltratie- en drainagesysteem Doorberekende veegkosten Doorberekende baggerkosten ter plaatse van overstorten Totale kosten activiteiten (directe en indirecte kosten)

Totale kosten Per activiteit per jaar € 16.124 € 2.648 € 158.500 € 94.999 € 66.500 € 52.460 € 62.002 € 36.498 € 336.000 €0 € 146.500 € 26.500 € 20.897 € 83.566 € 45.000 € 1.148.194

Afschrijvingskosten De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Storting voorziening geoormerkte middelen derden (BBV 44.2) Kwijtscheldingen Loonkosten en verzekeringen Totale overige kosten

€ 920.242 € 180.856 € 1.102.540 €0 € 446.487 € 2.650.124

Rentetoerekening Overhead (% van de totale kosten activiteiten en totale overige kosten) BCF (compensabele BTW) over totale kosten activiteiten BTW over afschrijvingen Totale toe te rekenen kosten per jaar

€ 397.478 € 531.765 € 241.121 € 193.251 € 1.363.614 € 25.000

Bijdragen nieuwe rioolaansluitingen

€ 5.136.932

Maximaal toe te rekenen aan rioolheffing

Begroting 2022-2025

72

Gemeente Noordwijk

2. Prognose en historische productiegegevens Eigenaren Nieuwbouwwoningen erbij per jaar (o.b.v. Boek Grondbedrijf 2021) Aantal: - aansluitingen eigenaren - aansluitingen gebruiker (>300m3) - aansluitingen hemel- of grondwater

23.449 138 23.587 550 1.955

3. Beleid en wetgevingseffecten Beschrijving / oorsprong

Effect op prijs product

4 Vast te stellen prijs en percentage kostendekkendheid - aansluitingen eigenaren - aansluitingen gebruiker (>300m3) - aansluitingen hemel- of grondwater

€ 192,05 € 0,25 € 41,21

- aansluitingen eigenaren - aansluitingen gebruiker (>300m3) - aansluitingen hemel- of grondwater Totale Opbrengsten Kostendekkendheidspercentage

€ 4.529.829 € 82.500 € 80.566 € 4.692.894 90,86%

Tarieven:

Opbrengsten:

€ 444.038

Vrijval voorziening

5. Aannames en toelichting op de in het model opgevoerde gegevens Vanaf 2022 is een stijgingspercentage van de rioolheffing van 1,7% opgenomen. In het riooltarief worden spaarbedragen voor toekomstige vervangingsinvesteringen meegenomen. Deze worden als last in de exploitatie opgenomen en als toevoeging aan de voorziening riolering (ex. artikel 44, lid 1d BBV). De in een dergelijke voorziening gestorte bedragen kunnen in latere jaren aangewend worden voor het beperken van de lasten c.q. voor het bewerkstelligen van een gelijkmatige toename van de lastendruk over meerdere jaren. Daarmee zijn aanvankelijk de jaarlijkse lasten van riolering hoger dan de opbrengsten uit de rioolheffing (kostendekkingspercentage <100%), maar is dat in latere jaren omgekeerd het geval wanneer de rioolheffing geleidelijk is gestegen. We willen overgaan naar een systeem waarbij we spaarbedragen in de heffing opnemen die vergelijkbaar zijn met het bedrag aan vervangingsinvesteringen in een begrotingsjaar (zogenaamde ideaalcomplex). Over de bestaande activa zullen we dan nog wel blijven afschrijven, maar over de nieuwe niet meer. Wanneer er voldoende wordt gespaard, wordt voor de vervangingsinvesteringen voorkomen dat in de toekomst een jaarlijkse cumulatie van kapitaallasten optreedt, en uiteindelijk een aanmerkelijk hoger tarief voor de rioolheffing ontstaat.

Ook neemt de boekwaarde anders steeds verder toe evenals een navenant hogere schuld en rentelast (zeker als de rente zou stijgen). Dat heeft weer een nadelig effect op de financiële kengetallen, die de financiële positie van de gemeente weergeven. We komen hiervoor eerst met een bestuurlijk voorstel waarna de raad een keuze kan maken. De overgang naar een ideaalcomplex zal wel de eerste paar jaar een hogere stijging van de rioolheffing inhouden. Dat kan een stijging van meer dan 5% per jaar zijn, maar daar staat tegenover dat de gemeente op lange termijn grote voordelen behaalt in de financieringsruimte.

Begroting 2022-2025

73

Gemeente Noordwijk

De afvalstoffenheffing Kostentoerekening Afvalstoffenheffing Gemeente Noordwijk 2022

Bedragen x €

8. Duurzaamheid en leefomgeving P271 Afvalverwijdering en verwerking Begroting 2022

Programma: Product: Basisgegevens: Jaar: 1. Inventarisatie activiteiten Activiteiten ten behoeve van totstandkoming product Welke activiteiten worden uitgevoerd? Alg.omslag/verontr.hef. Afvalverwijdering Exploitatie overlaadstation VAB Voorlichting en klachten Advieskosten en meerprogramma Diverse adviezen en maatregelen Restafval GFT Grofvuil Papier Kunststof Metaal, Wit en Bruingoed Kerstbomen Glas Gezamelijke milieustraat Uitvoeringskosten maatregelen afvalscheiding Prognose areaal uitbreiding Doorberekende veegkosten Totale kosten activiteiten (directe en indirecte kosten)

€ 30 € 2.272.295 € 248.245 € 10.161 € 11.121 € 8.745 € 944.085 € 89.954 € 273.041 € 202.551 € 28.531 € 2.118 € 88.263 € 431.847 € 225.100 € 45.407 € 49.932 € 4.931.426 € 62.525 € 3.066 € 156.188 € 250.996 € 472.775

Afschrijvingskosten De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Kwijtscheldingen Loonkosten en verzekeringen Totale overige kosten Rentetoerekening Overhead (% van kosten activiteiten en overige kosten) Compensabele BTW via BCF over kosten activiteiten en overige kosten BTW over afschrijvingen Totale toe te rekenen kosten per jaar

€ 6.738 € 756.588 € 955.349 € 20.208 € 1.738.883 € 207.026

Baten afvalstoffen, excl. heffingen

€ 6.936.058

Maximaal toe te rekenen aan afvalstoffenheffing 2. Prognose en historische productiegegevens Aantal: - éénpersoonshuishouden Nieuwbouwwoningen erbij per jaar - éénpersoonshuishouden - meerpersoonshuishouden Nieuwbouwwoningen erbij per jaar - meerpersoonshuishouden - extra containers

Begroting 2022-2025

Totale kosten Per activiteit per jaar

6.175 60 6.235 13.165 78 13.243 183

74

Gemeente Noordwijk

3. Beleid en wetgevingseffecten Beschrijving / oorsprong

Effect op prijs product

4 Vast te stellen prijs en percentage kostendekkendheid Afvalstoffenheffing Indexatie afvalstoffenheffing - éénpersoonshuishouden - meerpersoonshuishouden - extra containers Opbrengst - éénpersoonshuishouden - meerpersoonshuishouden - extra containers Totale Opbrengsten Kostendekkendheidspercentage

7,5% € 250,56 € 389,40 € 253,08

€ 1.562.242 € 5.156.801 € 46.314 € 6.765.356 97,54%

Mutatie voorziening geoormerkte middelen derden (BBV 44.2)

€ 170.702

5. Aannames en toelichting op de in het model opgevoerde gegevens Er is uitgegaan van een toename vanwege nieuwbouw van 138 huishoudens in 2022 ten opzichte van de begroting 2021. Zowel in de uitgaven als de opbrengsten is hiermee rekening gehouden. De heffing stijgt in 2022 afgerond met 7,5% om kostendekkend te zijn. De verwachting is dat de heffing stijgt in 2023 met 4,5% en vervolgens met 5,5% in 2024 en 3,25% in 2025. Met de maatregelen in het uitvoeringsplan kan 70 procent afvalscheiding van huishoudelijk afval worden bereikt. Dit resulteert in een positief effect op de restafvalverwerkingskosten. De kosten van de maatregelen gaan echter voor de baten uit. De bedragen zijn overeenkomstig het vastgestelde uitvoeringsplan afval en grondstoffen meegenomen in deze kostentoerekening. Verder is meegenomen de extra lediging van de ondergrondse papiercontainers en papierinzameling bij scholen en verenigingen conform het raadsbesluit van 24 november 2020. Sinds de coronacrisis is er door de vele internetbestellingen een aanzienlijke toename aan oud papier en karton. Vooral het aantal kartonnen dozen neemt steeds meer toe door de vele internetaankopen. Niet alleen het aantal kilo's neemt toe, vooral ook de omvang. Dat zorgt er met regelmaat voor dat ondergrondse containers stampvol of verstopt zitten en mensen hun papierafval maar naast de containers op straat zetten.

Vanwege de toename zullen extra containers in het grondgebied van oudNoordwijk ingezet moeten worden en met meer mankracht en vuilniswagens op pad gegaan moeten worden om het vele papier en karton op te halen. De extra inzet is nodig zolang er nog geen extra OPK-minicontainers zijn, die volgens het Uitvoeringsplan (3.2) in 2024/2025 gepland staan. Voor het overslagstation VAB zijn conform raadsbesluit van 18 mei 2021 de extra kosten verwerkt voor met name een revisie van de installaties en inhuur van een projectteam in verband met de (voorbereidingen van) de investering in de nieuwbouw van het VAB. Vanwege die nieuwbouw zal de gemeentelijke bijdrage aan het VAB in 2025 aanzienlijk stijgen. De voorgenomen investering bedraagt € 12 miljoen. Meer over de plannen van deze investering zijn o.a. aangekondigd met de begeleidende brief van 11 maart 2021 over de conceptbegroting 2022 van het VAB. In 2020 is er een nieuwe systematiek ingevoerd voor de regie over de recyclingketen van huishoudelijk brongescheiden kunststofverpakkingsafval. Op basis van de vergoeding van Nedvang voor gescheiden ingezamelde, gerecyclede en vermarkte hoeveelheden verpakkingsafval over de afgelopen kwartalen kan er nu een reële inschatting gemaakt worden van de nieuwe vergoeding. Er blijkt dat de tot tot nu toe ingeschatte opbrengst naar beneden bijgesteld moet worden.

De markt voor oud papier staat al langer onder druk. Al jaren lopen de prijzen die voor oud papier betaald worden terug. Vanaf ongeveer maart 2020, het begin van de coronacrisis, begonnen de prijzen weer te stijgen. We zijn qua prijs weer terug op het niveau waar we in 2016 en 2017 zaten. De verwachting is dat we nu weer op een redelijk stabiel prijsniveau zitten en dat de prijzen niet veel verder omhoog zullen gaan. Als uitgangspunt voor de jaarlijkse opbrengst van papier wordt die van 2020 genomen en dat houdt in dat er een aframing heeft moeten plaatsvinden. Het huidige restafvalverwerkingstarief is relatief laag (circa €51 per ton). Het contract zal na nog een keer verlenging ultimo 2023 verstrijken. Vanaf 2024 zal er dus een nieuw contract worden afgesloten. De aanbesteding daarvoor moet nog gaan plaatsvinden. Gelet op de huidige marktprijs (bij aanbesteding) moet zeer zeker rekening gehouden worden met een fors hoger tarief van €90 per ton. Dit is in deze kostentoerekening meegenomen. Met de maatregelen van afvalscheiding en de effecten daarvan is ook gerekend met dit hogere verwerkingstarief.

Begroting 2022-2025

75

Gemeente Noordwijk

De lijkbezorgingsrechten Kostentoerekening Lijkbezorgingsrechten Gemeente Noordwijk 2022

Bedragen x €

8. Duurzaamheid en leefomgeving P230. Begraafplaats Begroting 2022

Programma: Product: Basisgegevens: Jaar: 1. Inventarisatie activiteiten Activiteiten ten behoeve van totstandkoming product Welke activiteiten worden uitgevoerd? Begraafplaats algemeen Totale kosten activiteiten (directe en indirecte kosten)

Totale kosten Per activiteit per jaar € 38.342 € 38.342

Afschrijvingskosten De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) Kwijtscheldingen Loonkosten en verzekeringen Totale overige kosten

€ 7.618 € 402 €0 € 130.763 € 138.783

Rentetoerekening Overhead (% van de totale kosten activiteiten en totale overige kosten) BTW over afschrijvingen Totale toe te rekenen kosten per jaar

€ 885 € 24.798 €0 € 25.682 €0

Baten derden, excl. heffingen

€ 202.808

Maximaal toe te rekenen aan lijkbezorgingsrechten 2. Prognose en historische productiegegevens

3. Beleid en wetgevingseffecten Beschrijving / oorsprong

Effect op prijs product

4 Vast te stellen prijs en percentage kostendekkendheid Lijkbezorgingsrechten Indexatie lijkbezorgingsrechten Totale Opbrengsten Kostendekkendheidspercentage Mutatie voorziening geoormerkte middelen derden (BBV 44.2)

8,80% € 202.808 100,00% €0

5. Aannames en toelichting op de in het model opgevoerde gegevens In 2022 is een stijgingspercentage van de lijkbezorgingsrechten van 8,8% opgenomen en de jaren daarna circa 1,7%. De stijging van de tarieven is te verklaren doordat het begraven steeds verder is afgenomen bij gelijkblijvende kosten, waardoor de tarieven zullen moeten stijgen om maximaal kostendekkend te blijven. Deze tendens van minder begravenissen in de afgelopen jaren is ook landelijk waar te nemen. In tien jaar tijd is het aantal uitvaartondernemingen sterk gestegen waardoor de concurrentie is toegenomen. Ook het aantal crematoria steeg nog eens de afgelopen vijf jaar met 35%. In het kader van de doelstelling van een openbare ruimte die duurzaam en leefbaar is, is ervoor gekozen om de algemene begraafplaats geleidelijk tot gedenkpark om te vormen. Daarvoor is er in 2021 een investeringsbedrag van €68.000 ter beschikking gesteld. De kapitaallasten die daaruit voortvloeien zijn opgenomen in voorgenoemde kosten.

Begroting 2022-2025

76

Gemeente Noordwijk

De leges In de volgende tabel is de kostendekkendheid van de leges berekend en in percentages uitgedrukt. Bedragen x €

Berekening kostendekkendheid van de Leges

2022

2023

2024

2025

Taakveld Burgerzaken

807.342

795.930

891.694

907.956

Taakveld Wonen en bouwen

2.724.383

2.779.861

2.836.409

2.894.041

Kosten taakveld(en), inclusief (omslag)rente:

3.531.724

3.575.791

3.728.103

3.801.997

3.531.724

3.575.791

3.728.103

3.801.997

Inkomsten taakveld(en), exclusief heffingen Netto kosten taakveld Toe te rekenen kosten: Overhead inclusief (omslag)rente

494.000

501.000

522.000

532.000

4.025.724

4.076.791

4.250.103

4.333.997

576.298

533.032

685.865

692.916

Opbrengsten Omgevingsvergunningen

2.583.536

2.630.856

2.678.981

2.727.924

Opbrengst Leges

3.159.834

3.163.888

3.364.846

3.420.840

78%

78%

79%

79%

Totale kosten Opbrengsten Leges

Dekkingspercentages

De lastendruk In de volgende tabel is de ontwikkeling van een deel van de lokale lastendruk in de komende jaren opgenomen. Bedragen x €

Lokale lasten Afvalstoffenheffing (meerpersoons)

2021 362,16

2022 389,40

2023 407,04

2024 429,48

2025 443,52

Rioolheffing

188,84

192,05

195,31

198,63

202,01

Bijdrage precariobelasting Dunea

57,90

OZB gemiddelde WOZ-waarde (€ 350.000,-)

340,66

421,16

428,32

435,61

443,01

Lokale lasten

949,56

1.002,61

1.030,67

1.063,72

1.088,54

5,59%

2,80%

3,20%

2,32%

Stijging t.o.v. voorgaand jaar

Het kwijtscheldingsbeleid Kwijtschelding Voor mensen met een laag inkomen bestaat de mogelijkheid om gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van betaling van belasting te verzoeken. Kwijtschelding is mogelijk voor hondenbelasting (eerste hond), afvalstoffenheffing, rioolheffing en OZB. Of de burger in aanmerking komt voor kwijtschelding hangt af van het netto besteedbaar inkomen. Dit is het bedrag dat men overhoudt nadat de uitgaven zijn afgetrokken van de netto-inkomsten. Het netto besteedbaar inkomen wordt vervolgens getoetst aan vastgestelde normbedragen van de Algemene bijstandswet, waarna kan worden bepaald of men in aanmerking komt voor kwijtschelding.

Begroting 2022-2025

77

Gemeente Noordwijk

Met ingang van 2017 worden de gemeenten bij het beoordelen van een verzoek om kwijtschelding ondersteund door het Centraal Inlichtingenbureau (CIB). Het CIB toetst geautomatiseerd of een verzoek voldoet aan de door de gemeente opgestelde normstelling voor inkomen en vermogen. Bij een positief besluit voor de aanvrager verleent de gemeente kwijtschelding van de belastingen. De verwachting is dat in 2022 ongeveer 600 huishoudens in aanmerking komen voor (gedeeltelijke) kwijtschelding. Binnen de Begroting 2022 is voor kwijtschelding een bedrag opgenomen van circa € 156.000,-.

Begroting 2022-2025

78

Gemeente Noordwijk

2.3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Deze paragraaf behandelt, conform artikel 11 van het BBV, een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; een inventarisatie van de risico’s, het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s; verplichte financiële kengetallen en een beoordeling van de onderlinge verhoudingen tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. De risico’s zijn verdeeld in risico’s voor de Bestuursdienst en risico’s die zich in het Grondbedrijf voordoen. Daarover melden wij u in deel twee van deze paragraaf. 1. Bestuursdienst Inventarisatie van de risico’s Op basis van de geïnventariseerde risico’s is ook het weerstandsvermogen berekend. Het weerstandsvermogen weerspiegelt de mate waarin de gemeente in staat is de middelen vrij te maken om de risico’s, die zich in de praktijk voordoen, op te vangen zonder dat dit betekent dat het beleid veranderd of ingekrompen moet worden. Het vermogen om beleid door te zetten is afhankelijk van de omvang van de weerstandscapaciteit. Risicodekking Sociaal Domein De decentralisaties van taken van het Rijk naar de gemeente (Wmo, Jeugdzorg en Participatie) kent uiteraard risico’s. Noordwijk heeft een reserve Sociaal Domein die als achtervang dient voor eventuele ontstane tekorten die niet werden voorzien.

Hiervoor hoeven wij geen beroep te doen op de reserve Weerstandsvermogen zolang de reserve Sociaal Domein nog toereikend is. De stand van de reserve Sociaal Domein begin 2022 is € 4.102.000,-. Hiermee zijn de risico’s de komende jaren afgedekt. Benodigde weerstandscapaciteit De in kaart gebrachte risico’s geven een het volgende financiële totaalbeeld: • •

Totaal bruto risico’s Totaal netto risico’s

: € 18.098.000,: € 3.552.000,-

Voor Noordwijk is bepaald dat de ratio van het weerstandsvermogen, dit is de verhouding tussen de benodigde en de beschikbare weerstandscapaciteit, tenminste 1,75 moet zijn. In deze situatie betekent dit dat de reserve weerstandvermogen 1,75 x € 3.552.000,- = € 6.216.000,- moet zijn. Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit voor de gemeente Noordwijk bestaat uit de reserve Weerstandsvermogen. De stand van de reserve Weerstandsvermogen is in 2022 € 6.245.000,-. Posten als “onbenutte belastingcapaciteit” en “verkoop gebouwen” zijn niet direct aanwendbaar en worden ook niet meegenomen in de weerstandscapaciteit. Daarnaast zijn er reserves waar geen bestemming aan toegekend is. Te denken valt hierbij aan de reserve verkoop Nuon aandelen. Deze reserves worden ook buiten de weerstandscapaciteit gehouden. Het meenemen van de reserve verkoop Nuon aandelen is onwenselijk. Dit zou een vertekend beeld kunnen geven van de weerstandsratio.

Begroting 2022-2025

79

Gemeente Noordwijk

Relatie benodigde en beschikbare weerstandcapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. Actuele weerstandsvermogen De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het actuele weerstandsvermogen. Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandsvermogen = = Benodigde weerstandscapaciteit

€ 6.425.000,€ 3.552.000,-

= 1,8

Beoordeling weerstandsvermogen Om de ratio voor het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen, maken wij gebruik van de onderstaande tabel. Weerstandsnorm Waarderingscijfer

Ratio

Betekenis

A

> 2.0

Uitstekend

B

1.4 - 2.0

Ruim voldoende

C

1.0 - 1.4

Voldoende

D

0.8 - 1.0

Matig

E

0.6 - 0.8

Onvoldoende

F

< 0.6

Ruim onvoldoende

Onze ratio valt in klasse B. Een ratio van het weerstandsvermogen in de Begroting 20222025 voor de algemene dienst is 1.8: “Ruim Voldoende”. In het coalitieakkoord is opgetekend dat het weerstandsvermogen moet liggen tussen 1.4 en 2.0.

Begroting 2022-2025

80

Gemeente Noordwijk

2. Grondbedrijf Het weerstandsvermogen Voor het bepalen van de netto-risico’s in het grondbedrijf zijn die risico’s meegenomen die daadwerkelijk moeten worden afgedekt in het weerstandsvermogen. Dat betekent dus dat de risico’s in complexen/grondexploitaties, waarvan het saldo van de grondexploitatie voldoende is om de risico’s in de exploitatie zelf op te vangen, én waarvan het bedoelde exploitatieresultaat geen directe bestemming heeft gekregen, niet langer in het netto-risico worden betrokken. Daar is immers al een dekking voor in het resultaat van het complex zelf. Over deze methodiek van behandeling van risico’s is overleg gevoerd met en overeenstemming verkregen van de accountant. De ‘post onvoorzien’ in elk van de grondexploitaties is niet aan de beschikbare weerstandscapaciteit toegevoegd. De reden daarvan is dat we die ruimte in de grondexploitatie specifiek beschikbaar willen houden als opvang van de onvoorziene omstandigheden in de uitvoering van de grondexploitaties zelf. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de som van de reserve grondbedrijf + alle voorziene exploitatiewinsten -/- de resultaten die worden ingezet voor de dekking van investeringslasten. In het grondbedrijf is de behoefte aan dekkingsmiddelen voor de geïnventariseerde netto risico’s voor de Begroting 2022 berekend op € 3.796.000,-.

Volgens de 1,25-norm voor het grondbedrijf moet de beschikbare weerstandscapaciteit dan minimaal (afgerond) € 4.745.000,- zijn. De weerstandscapaciteit van het grondbedrijf is berekend op circa € 8.081.000,- en is daarmee toereikend binnen de gestelde norm. De ratio van het weerstandsvermogen van de Begroting 2022 voor het grondbedrijf is 2,4: “Uitstekend”. De risico-inventarisaties De benodigde weerstandscapaciteit komt uit de inventarisatie / kwantificering van de risico’s in de BIE’s, de ’BIE’s zonder grondexploitatie’ en de Voorraden grond. Voor wat betreft de BIE’s geldt dat alleen voor die exploitaties waarbinnen de risico’s niet kunnen worden gedekt door het resultaat van de grondexploitatie. Dat kan zijn omdat het resultaat niet toereikend is of omdat het resultaat (deels) is bestemd voor andere doeleinden. Samengevat geeft dat een beeld zoals op de volgende bladzijde in een overzicht is gezet. De cijfers in onderstaand overzicht onder het kopje beoogde investeringen hebben op een enkel punt enige toelichting nodig: • •

•

Rekening is gehouden met dekking van de bijdragen aan het Regionaal Investeringsfonds (Holland Rijnland) voor de jaren 2021-2024. Met ingang van 1 januari 2016 geldt de vennootschapsbelastingplicht ook voor overheidsondernemingen in Nederland, dus ook voor gemeenten. Na beoordeling van alle activiteiten binnen de gemeente Noordwijk blijkt voor Noordwijk alleen het grondbedrijf onder de vennootschapsbelasting te vallen. Op basis hiervan is berekend dat de belastingdruk voor de komende jaren ongeveer € 0,2 miljoen zal bedragen. Omdat deze belasting een directe relatie heeft met het grondbedrijf worden deze kosten ten laste van de reserve grondbedrijf gebracht. Door het bijstellen van de regels van het BBV wordt de overhead grondbedrijf en projecten niet meer ten laste van de verschillende projecten gebracht middels een verdeelsleutel maar komen direct ten laste van de Reserve winst uit Grondbedrijf.

Begroting 2022-2025

81

Gemeente Noordwijk

Risico’s project overstijgend Bij de Jaarrekening 2020 hadden we als project overstijgend risico de gevolgen van coronacrisis meegenomen. Wij verwachten dat coronacrisis geen negatieve effecten heeft op de grondexploitaties. Bedragen x €

Grondexploitatie Space Business Park Duineveld Offem-Zuid Maarten Kruytstraat Het Zilt Schippersvaartweg Joh. van Hoornstraat Beoogde investeringen (D) Beheer openbare ruimte CP1 eerste fase Overige investeringen Vennootschapsbelasting 2022-2025 Overhead grondbedrijf en projecten 2022-2025 RIF-bijdragen 2022-2025 Risico's Voorraden grond en overige risico's Risico's NIEGG's Risico's voorraden grond Risico's project overstijgend Totaal

A. Gepr. B. Risico Wel/niet C. Weerstands- D. Beoogde E. Risico resultaat meenemen capaciteit investeringen 3.549.000 1.013.593 niet 2.535.407 0 1.205.000 36.550 niet 1.168.450 0 0 343.346 wel 0 343.346 0 262.014 wel 0 262.014 0 70.168 wel 0 70.168 0 2.155 wel 0 2.155 97.000 4.500 niet 92.500 0 -2.000.000 0 -189.000 -3.520.000 -1.320.000 2.609.450 12.500 0 4.851.000 4.354.276

0

2.609.450 12.500 0 -7.029.000 3.299.633

3.796.357

Stand van zaken reserve per 01-01-2022 C. Weerstandscapaciteit (vanuit resultaten grondexploitaties -/- risico's) D. Beoogde investeringen Beoogde voorzieningen 2022

11.314.000 3.796.357 -7.029.000 0 +

Beschikbare weerstandscapaciteit E. Benodigd weerstandsvermogen (risico's, niet gedekt door eigen grondexploitaties) Weerstandsratio

8.081.357 3.299.633 2,4

Begroting 2022-2025

82

Gemeente Noordwijk

Financiële kengetallen De financiële kengetallen geven inzicht in de financiële positie van de gemeente. Kengetallen 1a. Netto schuldquote 1b. Netto schuldquote gecorr. verstrekte leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Gemeentelijke belastingcapaciteit

Realisatie 2020 29,7% 21,2% 59,3% 8,6% 1,8% 112,2%

2021 90,0% 81,2% 44,3% 9,8% 0,0% 109,9%

2022 82,7% 75,2% 42,9% 3,7% 1,5% 106,8%

Begroting 2023 99,8% 91,7% 40,8% 2,8% 0,9% 106,6%

2024 98,5% 90,5% 40,7% 0,1% 0,5% 106,8%

2025 91,6% 83,9% 41,6% 0,0% 1,3% 106,1%

De belangrijkste conclusie is dat de financiële positie van de gemeente solide is en dat de kengetallen in de laagste risicocategorie vallen. Een nadere toelichting op de kengetallen afzonderlijk is als volgt: Netto-schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen (baten). We zien dat de schuldquote de komende jaren aanzienlijk stijgt ten opzichte van 2020. Dat komt door meer investeringen in vaste activa en daardoor meer benodigde externe middelen. De VNG adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen. Noordwijk valt nog ruim onder die norm. Daar komt bij dat het niet de bedoeling voor een gemeente is om zo veel mogelijk eigen vermogen dan wel middelen aan te houden en daar rendementen uit te halen, maar veel meer om de inkomsten optimaal in te zetten ten behoeve van betere voorzieningen voor de inwoners. Zeker bij de huidige extreem lage of zelfs negatieve rentestanden kan het zeer effectief zijn om externe middelen aan te trekken om te kunnen investeren in voorzieningen waar inwoners nog jaren van profiteren. Voor de komende jaren zal de gemeente ook meer gaan investeringen in grote projecten (zie nader toegelicht in de paragraaf Financiering). Gezien de huidige stand van de schuldquote is dat voor de gemeente aanvaardbaar.

1a. Netto schuldquote 180% 160% 140% 120% 100% 80% 60% 40% 20% 0%

200%

1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

150%

90%

100%

98%

83%

100% 92% 81%

50%

91%

84%

21%

30%

0% 2020

92% 75%

2021

Minst risicovol

2022

2023

Neutraal

2024

2025

Meest risicovol

2020 2021 2022 2023 2024 2025 Minst risicovol

Neutraal

Meest risicovol

Uit bovenstaande grafiek blijkt dat de netto schuldquote valt in de categorie gezond (groen) tot neutraal (geel).

Begroting 2022-2025

83

Gemeente Noordwijk

Solvabiliteit De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de bezittingen gefinancierd zijn door het eigen vermogen. Het geeft aan de mate waarin de gemeente de schulden kan terugbetalen. Dus hoe meer eigen vermogen, des te hoger de solvabiliteit. Door de toegenomen investeringen en daarmee de schulden daalt de solvabiliteit van de gemeente van 59% naar iets boven de 40%. 2. Solvabiliteitsratio 80%

70% 60% 50%

59%

40%

44%

43%

41%

41%

42%

2021

2022

2023

2024

2025

30% 20% 10% 0% 2020

Meest risicovol

Neutraal

Minst risicovol

Uit bovenstaande grafiek blijkt dat de solvabiliteit daalt van de categorie gezond (groen) naar neutraal (geel). Grondexploitatie Dit financiële kengetal geeft aan hoe groot de waarde van de grond is ten opzichte van de baten. Hoe minder grond een gemeente verkoopt, hoe hoger de grondpositie en hoe hoger de boekwaarde. Er is geen VNG-norm voor de hoogte van deze ratio. In de regel geldt: hoe lager de ratio, des te lager het risico dat investeringen in grondexploitaties niet zullen worden terugverdiend. We hebben een kengetal grondexploitatie van minder dan 10% wat beschouwd kan worden als minst risicovol (hoger dan 10% wordt kwetsbaar en hoger dan 35% meest risicovol). 3. Grondexploitatie 70% 60%

50% 40% 30% 20% 10% 0%

9%

10%

4%

3%

0%

0%

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Minst risicovol

Neutraal

Meest risicovol

Uit bovenstaande grafiek blijkt dat de solvabiliteit valt in de categorie gezond (groen).

Begroting 2022-2025

84

Gemeente Noordwijk

Structurele exploitatieruimte Dit financiële kengetal helpt mee om te beoordelen welke ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Door het positieve rekeningresultaat komt de structurele exploitatieruimte in 2022 uit op % en is daarmee als voldoende aan te merken. 4. Structurele exploitatieruimte 2,5% 2,0% 1,5%

1,8% 1,5%

1,3%

1,0% 0,9%

0,5% 0,0%

0,0% 2020

2021

Meest risicovol

0,5%

2022

2023

Neutraal

2024

2025

Minst risicovol

Uit bovenstaande grafiek blijkt dat de structurele exploitatieruimte valt in de categorie gezond (groen). Woonlasten meerpersoonshuishouden De indicator 'woonlasten meerpersoonshuishouden' drukt uit hoe de woonlasten (OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing) zich verhouden tot het gewogen landelijk gemiddelde. Hoge woonlasten ten opzichte van het landelijk gemiddelde drukken uit in hoeverre de gemeente al de eigen inkomsten aanspreekt en dus ook beperkt is in het verkrijgen van extra inkomsten. Woonlasten onder het landelijk gemiddelde waardeert VNG als 'voldoende', woonlasten tussen het landelijk gemiddelde en 120% hiervan als 'gemiddeld' en woonlasten hoger dan 120% als 'onvoldoende'. De woonlasten in Noordwijk bevinden zich rond het landelijk gemiddelde en scoren binnen de normering van VNG 'gemiddeld'. 5. Gemeentelijke belastingcapaciteit 140% 120% 100%

112%

110%

107%

107%

107%

106%

2020

2021

2022

2023

2024

2025

80% 60% 40%

20% 0%

Minst risicovol

Begroting 2022-2025

Neutraal

Meest risicovol

85

Gemeente Noordwijk

2.3.3 Onderhoud kapitaalgoederen Het BBV schrijft voor dat in elk geval de kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen aan de orde moeten komen (BBV art 12). We lichten in deze paragraaf ook toe openbare verlichting, civiele kunstwerken (bruggen), speelgelegenheden, bomen en onderwijshuisvesting. De paragraaf onderhoud kapitaalgoederen geeft inzicht in hoe het gemeentelijk kapitaal in stand wordt gehouden. Er wordt aangegeven wat het beleidskader inhoudt (het gewenste onderhoudsniveau), de financiële consequenties van het beleidskader en de vertaling daarvan in de begroting. De raad bepaalt de kwaliteit en de kosten van kapitaalgoederen. Noordwijk wenst het kwaliteitsniveau voor de kapitaalgoederen op een hoog dan wel basisniveau (Kwaliteitscatalogus openbare ruimte CROW niveau A en B) in stand te houden. In beheerplannen zijn de te onderhouden kwaliteitsniveaus nader uitgewerkt. Vanuit de beheerplannen is er een reëel inzicht in de daaruit voortvloeiende financiële consequenties. Actualisatie beheerplannen In onderstaand overzicht wordt weergegeven wanneer de beheerplannen zijn of nog worden geactualiseerd. Naam beheerplan

Looptijd plan Looptijd plan Looptijd plan oud-Noordwijk Noordwijkerhout geharmoniseerd

Wegen Civiele kunstwerken Openbare verlichting Afval en grondstoffen Watergangen Speelgelegenheden Oeverbescherming Riolering Groen Gebouwen

2021-2029 2021-2024 2021-2025 2021-2025 2021-2030 2021-2025 2017-2026 2017-2021 2018-2021 2018-2022

2017-2027 2017-2021 2003-2013 2017-2026

2021-2027 2021-2025 2021-2024 p.m.

Actualisatie/ vaststelling Vastgesteld 28-9-2021 28-9-2021 16-3-2021 21-4-2020 8-6-2021 28-9-2021 Verwacht 2022 2022 2022 2022

Onderhoudsniveau plan B B n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. B n.v.t. p.m. n.v.t.

We streven naar passende kwaliteitsniveaus, waarbij differentiatie mogelijk is. Hierbij besteden we ook aandacht aan eventuele achterstanden, wat zal worden meegenomen bij de actualisatie en harmonisatie van de beleids- en beheerplannen. In de begrotingsjaren 2020 tot en met 2022 hebben we in ieder geval een incidenteel bedrag van € 2 ton per jaar geraamd om een inhaalslag te maken voor groot onderhoud groen en voor 2022 nog eens € 3,5 ton voor de inboet van bomen. Ontwikkelingen openbare ruimte Bij het onderhoud van de openbare ruimte, keuze voor materialen en de selectie van aannemers is duurzaamheid een selectiecriterium. Daarbij zetten wij in op het experimenteren met innovatieve technieken in gebouwen-, infra- en groenbeheer. Er komen een groot aantal ontwikkelingen op de gemeente af die een impact hebben op de leefomgeving en de daarbij behorende kapitaalgoederen. Zoals onder andere de energietransitie, circulaire economie, klimaatadaptatie en de Omgevingswet. Het is daarom noodzakelijk om na de denken hoe met het in stand houden van de fysieke leefomgeving deze ontwikkeling kunnen worden gefaciliteerd en de kwaliteit gewaarborgd blijft.

Begroting 2022-2025

86

Gemeente Noordwijk

Programma Aanpak Stikstof en PFAS Op 29 mei 2019 deed de Raad van State uitspraak over het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Deze oordeelde dat het PAS niet als basis mag worden gebruikt voor toestemming voor activiteiten die extra stikstofuitstoot veroorzaken. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de aanleg van een nieuwe weg. Geconstateerd is dat op basis van het PAS vooruitlopend op toekomstige positieve gevolgen van maatregelen voor beschermde natuurgebieden, alvast toestemming wordt gegeven voor activiteiten die mogelijk schadelijk zijn voor die gebieden. Zo’n toestemming vooraf mag niet op grond van de Europese Habitatrichtlijn. Die eist namelijk dat vooraf vast moet staan dat de geplande maatregelen daadwerkelijk resultaat hebben. Door de vernietiging van de PAS is de situatie weer van voor 2015, waarin per project een voortoets moet worden gemaakt. Als uit deze voortoets blijkt dat aantasting te verwachten is dan moet de aanvrager een ecologische onderbouwing laten maken in het kader van de Wet natuurbescherming. De provincie beoordeelt deze vergunningsaanvraag. De PASproblematiek heeft ertoe geleid dat omvangrijke projecten in de openbare ruimte, die een groot risico hebben op overlast en economische schade bij stoplegging zoals de Parallel Boulevard en de Beeklaan, worden uitgesteld. Dit in afwachting van de interne stikstofverkenning.

Sinds maart 2019 heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) risicogrenzen van PFAS-stoffen vastgesteld. PFAS zit bijna overal in de grond, het water en de lucht. PFAS is een verzamelnaam voor meer dan 6.000 verschillende poly- en perfluoralkylstoffen. Deze stoffen komen voor in onder andere bakpapier, make-up en verf. PFAS breken nauwelijks af en blijven in het milieu achter. PFAS kunnen risico’s hebben voor de gezondheid en vervuilend zijn voor het milieu. Op basis hiervan heeft het kabinet een voorlopige norm vastgesteld. Die norm moet vooral de gezondheid en omgeving beschermen. Bouwers en baggeraars hebben veel problemen omdat het giftige PFAS op veel plekken in de bodem zit. Zij mogen niet grond met veel PFAS naar plekken brengen waar minder PFAS in de grond zit. Basis op orde Om efficiënt en effectief kapitaalgoederen in stand te houden is het noodzakelijk dat er actuele informatie beschikbaar is. In 2021 heeft de nadruk voor de beschoeiingen en het openbaar groen gelegen op het eenduidig in beeld brengen van de kwantiteit en kwaliteit van het areaal. Dit proces wordt in de eerste helft van 2022 afgerond. Het actualiseren, ontsluiten en analyseren van beheerdata is een continu proces welke de komende jaren wordt voortgezet met behulp van een geografisch informatiesysteem.

Met actuele data wordt het mogelijk om te sturen op prestaties, risico’s en kosten. Hierdoor komt transparant in beeld, op basis van welke keuzes maatregelen worden uitgevoerd. Kapitaalgoederen Wegen en civiele kunstwerken Met het geharmoniseerde beleidsplan wegen en civiele kunstwerken is er voor het onderhoud een onderhoudsstrategie opgesteld met daarbij de benodigde onderhouds- en vervangingsbudgetten. Doordat er beter inzicht komt op de langetermijnplanning, ontstaat beter zicht op de te verwachten vervangingsopgave en kunnen vervangingsprojecten beter op elkaar afgestemd worden. De onderhoudsstrategie ziet erop toe dat de juiste afwegingen worden gemaakt voor het onderhoud in het kader van de veiligheid en de risico’s. Het onderhoud is gericht op het zo lang mogelijk in stand houden van de verhardingen met tijdig en levensduurverlengend onderhoud. Het tijdig uitvoeren van onderhoud voorkomt achteruitgang en zwaardere maatregelen op een later tijdstip.

Begroting 2022-2025

87

Gemeente Noordwijk

Om een kwaliteitsniveau dat recht doet aan de doelstellingen van de gemeente te handhaven, wordt uitgegaan van het kwaliteitsniveau Basis (een redelijke onderhoudstoestand). De kwaliteit van de verhardingen binnen de gemeente Noordwijk is momenteel goed. De vervangingen en het beheer en onderhoud kunnen de komende tien jaar binnen de bestaande budgetten uitgevoerd worden. In het voorjaar van 2020 heeft een weginspectie plaatsgevonden. Op basis van deze resultaten en de kwalitatieve beoordeling zijn er verhardingen waarbij de richtlijn is overschreden (kwaliteit D). Deze onderhoudsachterstand zal op korte termijn (periode van 12 jaar) aangepakt moeten worden om kapitaalvernietiging (met name bij asfalt) te voorkomen. De kosten van het herstellen van de onderhoudsachterstand bedragen € 600.000, verdeeld over 2021 tot en met 2023. Daarvoor is gevraagd een budget ter beschikking te stellen te dekken door een bijdrage uit de Egalisatiereserve verhardingen. Om fluctuaties in de kosten per jaar te beperken wordt er gebruik gemaakt van een egalisatiereserve. Noordwijkerhout maakte daarbij gebruik van een voorziening voor onderhoud wegen. In 2020 is deze voorziening opgeheven en is het saldo overgeheveld naar de egalisatiereserve. Riolering Het onderhoud en beheer van riolering is een wettelijke taak.

De gemeente heeft een zorgplicht voor een doelmatige inzameling en transport van het afvalwater binnen haar grondgebied. Ook het verminderen van vervuiling van het oppervlaktewater, bodem en grondwater en voorkomen van wateroverlast door zowel hemelwater als grondwater behoort tot deze zorgplicht. De kaders waarbinnen het beheer en onderhoud van riolerings- en waterbeheerwerken voor de gemeente komen uit het regionale Integraal Afvalwater Ketenplan. Dit plan is in 2017 geschreven door de waterpartners binnen het samenwerkingsverband Bollenstreek, de gemeenten Katwijk, Lisse, Noordwijk, Noordwijkerhout, Oegstgeest en Teylingen en het hoogheemraadschap van Rijnland. Het planmatig onderhoud kent fluctuaties in het uitgavenpatroon. Om de lasten te egaliseren wordt er gebruik gemaakt van een voorziening riolering. Openbare verlichting Noordwijk is een groeiende gemeente. Door uitbreiding en bouw van nieuwe wijken groeit ook het verlichtingsareaal. Ondanks de groei van het areaal neemt het jaarlijkse energieverbruik van de openbare verlichting in Noordwijk af. Dat komt omdat Noordwijk bij nieuwbouw of vervanging van verlichting kiest voor duurzame en energiezuinige verlichting waarbij met minder energieverbruik een vergelijkbare of betere lichtkwaliteit wordt gerealiseerd. De leeftijdsopbouw van lichtmasten en armaturen is over alle kernen binnen de gemeente gezond.

De gemeente Noordwijk heeft de afgelopen beleidsperiode een behoorlijke investering gedaan in het vervangen van lichtmasten. Hierdoor is het aantal lichtmasten dat aan vervanging toe is, nihil. De vervangingen komen ten goede aan de (verkeers)veiligheid en verlagen de jaarlijkse onderhoudskosten. Ledverlichting vormt de standaard bij nieuwe verlichting en het vervangen van armaturen. Bovendien wordt openbare verlichting bij vervanging voorzien van de mogelijkheid om te dimmen waardoor er meer energie kan worden bespaard. De gemeente zet dit beleid de komende jaren door. Daarmee is de verwachting dat binnen een paar jaar ongeveer 75% van de lampen binnen de openbare verlichting in Noordwijk zal bestaan uit ledlampen. Vanuit de huidige visie zal dit percentage na 2025 nog verder toenemen tot 89% in 2030.

Begroting 2022-2025

88

Gemeente Noordwijk

Groen Het uitgangspunt is het veilig in stand houden van het openbaar groen waarbij voldaan wordt aan wet- en regelgeving. In 2022 zal er een beheerplan groen aan de raad worden aangeboden, waarbij inzicht wordt gegeven in het verband tussen de gewenste kwaliteit en kosten van de groenvoorzieningen. De raad wordt verzocht daarin een afweging te maken. De prijzen van grondstoffen zijn o.a. door schaarste het afgelopen jaar sterk toegenomen. Tevens nemen de arbeidslasten vanwege de krapte op de arbeidsmarkt toe. Voor hetzelfde budget kon er dit jaar minder gerealiseerd worden, wat zich naar alle waarschijnlijkheid de komende jaren doorzet. In het nieuwe beheerplan groen zal dit worden meegenomen. Voor dit moment zal het onderhoud van de groenvoorzieningen volgens de volgende prioritering worden uitgevoerd: • Waarborgen veiligheid; • Voorkomen kapitaalvernietiging; • Aantrekkelijk beeld in woonkernen; • Aantrekkelijk beeld in het buitengebied. In de periode 2020-2022 wordt er achterstallig onderhoud aan groenvakken in de kernen Noordwijkerhout en de Zilk opgepakt. Hiervoor is voor de begrotingsjaren 2020-2022 per jaar € 200.000 extra budget beschikbaar gesteld. In 2022 wordt dit project afgerond. In 2021 zijn een groot aantal bomen doodgegaan, door ziekte weggevallen of vanwege de veiligheid verwijderd.

Om te zorgen dat de bomen die zijn weggevallen duurzaam in stand gehouden kunnen worden wordt eerst de groeiplaats (boven- en ondergronds) in beeld gebracht. Wanneer er voldoende groeiruimte is wordt een boom herplant, Wanneer de groeiplaats onvoldoende is, wordt gezocht naar een alternatieve locatie voor de herplant van een boom. In 2022 is eenmalig € 350.000 opgenomen om voor het groot aantal bomen welke zijn weggevallen goede groeiplaatsen in te richten en bomen aan te schaffen. Water Voor een goed functionerend watersysteem zijn baggeren en goede oevers belangrijk. Het uitgangspunt is het waarborgen van de functionaliteit en de veiligheid van de watergangen garanderen. De diepte van de watergangen is op orde waardoor een goede afvoer van water is geborgd. In 2022 wordt er in diverse gebieden van Noordwijk watergangen gebaggerd. Van het areaal beschoeiingen voldoet circa 75% aan een basis onderhoudsniveau. In 2022 komt er een geactualiseerd beheerplan beschoeiingen met een strategie om op een basis onderhoudsniveau te komen. Speelgelegenheden Een veilig en gevarieerd speelaanbod per buurt behouden is het uitgangspunt. Het gemeentelijk areaal bestaat uit 114 speelplekken. In 2022 worden er 10 gerenoveerd. Voor het beheer van de schoolpleinen worden de contracten met de basisscholen geactualiseerd.

Gemeentelijke gebouwen Voor het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen geldt bij de gemeente “oud” Noordwijk het Meerjaren OnderhoudsPlan gemeentelijke gebouwen en bij de gemeente Noordwijkerhout een beheerplan onderhoud gebouwen. Daarnaast geldt er bij de gemeente Noordwijkerhout ook een beheerplan groot onderhoud van het sport- en evenementencomplex De Schelft. Op 14 november 2020 was daar een grote uitslaande brand waardoor de sporthal verwoest is en de fitnessruimte, toneelzaal en zwembad flinke rook- en waterschade hebben opgelopen.

Begroting 2022-2025

89

Gemeente Noordwijk

In het najaar van 2021 neemt de raad een besluit over de herbouw van de multifunctionele hal. In 2022 zal daar verder uitvoering aan worden gegeven. In duurzaamheid, milieu en energiebeheer van het gemeentelijke gebouwen is in de voorbije jaren geïnvesteerd. Dit krijgt ook de komende jaren aandacht en is van invloed op onderhouds- en beheerkosten. Met de uitvoering van verduurzamingsmaatregelen is rekening gehouden in het MJOP voor wat betreft de duurzame maatregelen die op een natuurlijk moment bij vervangingsonderhoud worden ingepland. Het voornemen is om een uitvoeringsprogramma verduurzaming gemeentelijke gebouwen op te gaan stellen met bijbehoren financiële onderbouwing. Hierin worden de aanvullende duurzame maatregelen opgenomen die niet voortvloeien uit de reguliere meerjarenonderhoudplanning (MJOP). Hierbij gaat het om het doen van investeringen die niet voortvloeien uit een natuurlijk moment of in nieuwe voorzieningen die momenteel helemaal nog niet aanwezig zijn. Onderwijshuisvesting Schoolgebouwen worden onderhouden door het betreffende schoolbestuur. De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht voor voldoende ruimte. Afspraken over de gebouwen worden geregeld via het Integraal Huisvestingplan Onderwijs. Pas als een schoolgebouw terugvalt aan de gemeente, komt dit pand weer onder eigen beheer.