BIJLAGE N. Voortoets stikstof

Figuur 15: Verspreiding van het habitattype H2190B vochtige duinvalleien (kalkrijk) in het Natura 2000-gebied Kennemerland-Zuid vergeleken met het project (blauwe contour) buiten het Natura 2000-gebied (Bron AERIUS Monitor, 2023).

In onderstaande tabel zijn de IHD opgenomen voor het habitattype. Tabel 8: IHD voor habitattype H2190B vochtige duinvalleien (kalkrijk). Habitattype

H2190B vochtige duinvalleien (kalkrijk)

Instandhoudingsdoelstellingen Oppervlakte

Kwaliteit

Uitbreiding oppervlak

Verbetering kwaliteit

Ecologische Voortoets Stikstofdepositie - Zeewaardig fase 3, Noordwijk – A5880-03/BHO/rap2.0

30/41

In de buurt van het plangebied werd de KDW in 2021 voor het habitattype niet overschreden.

Figuur 16: In de buurt van het plangebied werd de KDW in 2021 voor H2190B vochtige duinvalleien (kalkrijk) niet overschreden (Bron: AERIUS-monitor, 2023).

Op een oppervlakte van 0,05 ha van het habitattype vindt stikstofdepositie plaats vanuit dit project. Dit betreft 0,058% van het areaal van dit habitattype binnen het Natura 2000-gebied Kennemerland-Zuid. In de omgeving van het planvoornemen wordt op geen enkel hexagoon de KDW voor H2190B overschreden, Figuur 16. Deelconclusie De tijdelijke en geringe toename van de stikstofdepositie op een zeer klein areaal (0,058%) van het habitattype H2190B vochtige duinvalleien (kalkrijk) van maximaal 0,01 mol/ha/jr (0,14 g N) als gevolg van de werkzaamheden, leidt niet tot veranderingen in de oppervlakte en kwaliteit van het habitattype. De KDW wordt rondom het plangebied daarbij niet overschreden. Het habitattype kan de eenmalige en zeer kleine depositie verwerken. Doordat de depositie eenmalig en zeer laag is heeft dit geen invloed op de huidige ingezette trend van de stikstofdepositie of permanente invloed op het habitattype en de IHD voor verbetering van het oppervlak en het verbeteren van de kwaliteit van het habitattype. Het project heeft daarom geen invloed op het behalen van de IHD voor het habitattype en leidt niet tot verdere verzuring van de bodem. 5.8

Cumulatieve effecten

De werkzaamheden voor de realisatie van een appartementencomplex aan de Olieburg/Parallel Boulevard te Noordwijk leiden tot een toename van stikstofdepositie in Natura 2000-gebied Kennemerland-Zuid met maximaal 0,01 mol N/ha/jaar gedurende de uitvoeringsperiode in 2025 en 2026. Na afronding van de werkzaamheden is geen sprake meer van een toename van de stikstofdepositie in het Natura 2000-gebied als gevolg van het project. In de uitvoeringsperiode bestaat de mogelijkheid dat door andere projecten waarvoor toestemming is verleend in het kader van de Wet natuurbescherming en de Omgevingswet het gebied ook beïnvloed wordt door een toename van stikstofdepositie, indien de projecten

Ecologische Voortoets Stikstofdepositie - Zeewaardig fase 3, Noordwijk – A5880-03/BHO/rap2.0

31/41

eenzelfde uitvoeringsperiode hebben of hierin een overloop plaatsvindt. Voor dergelijke projecten dient een onherroepelijke natuurvergunning te zijn verstrekt voordat de werkzaamheden kunnen starten. Indien een natuurvergunning niet is verstrekt zijn deze projecten aan te merken als een onzekere toekomstige gebeurtenis en behoeft het project niet meegenomen te worden (Uitspraak Raad van State met datum 9 september 2015 (ECLI:NL:RVS:2015:2848). Om een dergelijke vergunning te verkrijgen dient in beginsel een beoordeling op cumulatieve effecten te zijn uitgevoerd. Hierom mag aangenomen worden dat voor de reeds vergunde projecten de gezamenlijke toename van stikstofdepositie niet zal leiden tot meetbare veranderingen in de omvang en kwaliteit van habitattypen en leefgebieden in het betrokken Natura 2000-gebied. Om een goed beeld te krijgen van cumulatie wordt het laatste vergunde project gezocht waarvoor een vergunning Wet natuurbescherming/Omgevingswet is verleend. Indien onderliggend project geen cumulatief effect heeft met het laatst vergunde project, vindt ook geen cumulatie plaats met alle onderliggende projecten. Dit betekent dat de werkzaamheden aan het museum geen meetbaar effect heeft in cumulatie met eventuele projecten waarvoor al toestemming is verleend.

Dit resulteert erin dat het project niet bijdraagt aan enig (significant) cumulatief effect als gevolg van stikstofdepositie. Volledigheidshalve zijn de besluiten op verlening van een vergunning Wet natuurbescherming vanuit Haaglanden doorzocht uit de periode 1 september 2024 – 29 oktober 2024. Sinds de invoering van de Ow op 1 januari 2024 zijn nog geen vergunningen verleend onder het Ow stelsel. In de tussenuitspraak in de Porthos rechtzaak (ECLI:NL:RVS:2022:3159) is de partiële bouwvrijstelling die sinds 1 juli 2021 gold vervallen. Dit betekent dat sindsdien voor alle projecten met een tijdelijk effect een stikstofberekening uitgevoerd moet worden. Projecten met een definitieve stikstofdepositie worden jaarlijks aanvullend opgenomen in de achtergronddepositie van de AERIUS Calculator. Sinds 1 oktober 2024 is een nieuwe AERIUS Calculator gepubliceerd. Volledigheidshalve zijn de besluiten op verlening van Wet bescherming vanuit Haaglanden onderzocht uit de periode 1 september 2024 – heden (29 oktober). In deze periode zijn geen vergunningen afgegeven voor projecten die een toename van stikstofdepositie veroorzaken in Natura 2000-gebied Kennemerland-Zuid. Hiermee vindt geen cumulatie plaats met andere projecten.

Ecologische Voortoets Stikstofdepositie - Zeewaardig fase 3, Noordwijk – A5880-03/BHO/rap2.0

32/41

Effectbeoordeling Coepelduynen In dit hoofdstuk is per habitattype, waar de KDW wordt overschreden, uitgewerkt wat de effecten kunnen zijn van de depositieverhoging als gevolg van de aanlegfase van het planvoornemen. Per habitattype wordt in de beoordeling uitgegaan van de meest actuele inzichten betreffende de staat van instandhouding van de habitattypen zoals beschreven in de habitattype profielen (natura2000.nl), het beheerplan van Coepelduynen (Zuid-Holland, 2017) en de natuurdoelanalyse van Coepelduynen opgesteld door de Provincie Zuid-Holland (Provincie Zuid-Holland, 2022). Per habitattype zijn de volgende punten beoordeeld en in kaart gebracht: • Een korte beschrijving van het habitattype gespecificeerd op kenmerken die gerelateerd kunnen zijn aan stikstof; • De hoogte van de tijdelijke stikstofdepositie toename en het areaal waarop de depositie plaatsvindt; • De huidige mate van overschrijding van de KDW; • De gevolgen van de stikstofdepositietoename op de trend in de achtergronddepositie; • De gevolgen van de stikstofdepositietoename voor de kwaliteit van de vegetaties als gevolg van eventuele vermestings- en verzuringseffecten; • De gevolgen van de stikstofdepositietoename voor het voorkomen van typische soorten; en • De gevolgen van de stikstofdepositietoename voor kenmerken van goede structuur en functie. 6.1

Coepelduynen

De Coepelduynen is een natuurgebied in het Zuid-Hollandse duingebied, gelegen in de gemeenten Noordwijk en Katwijk, en is 188 hectare groot. Het gebied bestaat uit een gevarieerd duinlandschap dat reliëfrijk en landschappelijk zeer afwisselend is. Door de antropogene invloed in het verleden is in de Coepelduynen een bijzonder open duinlandschap ontstaan met een afwisseling van duingraslanden, struwelen en bos. Dit landschap wordt aangeduid als een zeedorpenlandschap. Vooral de kalkrijke duingraslanden komen in de Coepelduynen nog op grote schaal voor en zijn goed ontwikkeld met veel zeldzame plantensoorten. Bijzonder is ook de relatief hoge dynamiek; zandverstuiving komt in het middenduin nog veelvuldig voor. Hierdoor zijn vooral de jonge successiestadia van droge duingraslanden goed in het gebied vertegenwoordigd. Het voorkomen van deze jonge successiestadia en de hoge dynamiek hebben ertoe geleid dat het gebied is aangewezen als Natura 2000-gebied (natura 2000.nl). Achtergronddepositie Het Natura 2000-gebied Coepelduynen ondervindt stikstofdepositie van zowel het project als andere bronnen. De achtergronddepositie is de stikstofdepositie welke niet afkomstig is van dit project. Figuur 17 laat de achtergronddepositie zien op de gehele oppervlakte van Coepelduynen.

Ecologische Voortoets Stikstofdepositie - Zeewaardig fase 3, Noordwijk – A5880-03/BHO/rap2.0

33/41

Figuur 17: De achtergronddepositie op Coepelduynen ten zuiden van het plangebied in N mol/ha/jr. Te zien is het plangebied aangeven als een zwarte contour gelabeld met “4 bronnen”, ten noorden van Coepelduynen (Bron: AERIUS Calculator 2024).

6.2

H2130A Grijze duinen (kalkrijk)

In Coepelduynen is circa 112 hectare kalkrijke grijze duinen aanwezig, Figuur 18. De kwaliteit van het kalkrijke grijze duinlandschap is als goed te omschrijven op basis van een ecologische analyse op de aspecten: vegetatie, typische soorten, abiotiek en overige kenmerken van goede structuur en functie (Provincie Zuid-Holland, 2022). Het habitattype betreft de min of meer droge graslanden van het duingebied (en vergelijkbare plaatsen in aangrenzende delen van het kustgebied). Het gaat hierbij om soortenrijke begroeiingen met dominantie van laagblijvende grassen, kruiden, mossen en/of korstmossen. Vermengd met deze begroeiingen kunnen kruidenrijke zoombegroeiingen graslanden met dominantie van de dwergstruik Duinroos (Rosa pimpinellifolia) voorkomen. Grijze duinen ontstaan achter de zeereep op plekken waar de door de wind veroorzaakt dynamiek voldoende laag is voor het ontstaan van gesloten begroeiingen met kruiden en mossen. Door de bodemvorming ontstaat een zogenoemde ‘C-horizont’ met een grijze kleur, vandaar de naam van het habitattype. Dynamiek in de vorm van lichte overstuiving, hellingprocessen (dynamiek door neerslag) en begrazing door konijnen zorgt van nature voor de instandhouding van het type. Vanwege de positieve invloed van verstuiving, worden ook stuifplekken binnen graslandcomplexen tot het habitattype gerekend.

Dit subtype komt vooral voor in de van nature kalkrijke duinen ten zuiden van Bergen, maar lokaal ook in de nietontkalkte jonge duinen van enkele Waddeneilanden. Een bijzondere vorm is het duingrasland van het ‘zeedorpenlandschap’. Knelpunten gerelateerd aan stikstof worden niet benoemd (Provincie Zuid-Holland, 2022).

Ecologische Voortoets Stikstofdepositie - Zeewaardig fase 3, Noordwijk – A5880-03/BHO/rap2.0

34/41

Figuur 18: Verspreiding van het habitattype H2130A grijze duinen (kalkrijk) in het Natura 2000-gebied Coepelduynen vergeleken met het project (blauwe contour) buiten het Natura 2000-gebied (Bron AERIUS Monitor, 2023).

In onderstaande tabel zijn de IHD opgenomen voor het habitattype. Tabel 9: IHD voor habitattype H2130A grijze duinen (kalkrijk). Habitattype

H2130A Grijze duinen (kalkrijk)

Instandhoudingsdoelstelling Oppervlakte

Kwaliteit

Behoud oppervlak

Behoud kwaliteit

In de buurt van het plangebied werd de KDW in 2021 voor het habitattype op verschillende locaties overschreden. Deze overschrijdingen liggen vooral aan de randen van het Natura 2000-gebied. Het planvoornemen zorgt voor een tijdelijke toename op één hexagoon binnen Natura 2000-gebied Coepelduynen. In dit hexagoon is 0,1 ha gekarteerd oppervlak H2130A aanwezig, Figuur 19.

Ecologische Voortoets Stikstofdepositie - Zeewaardig fase 3, Noordwijk – A5880-03/BHO/rap2.0

35/41

Figuur 19: Links: In de buurt van het plangebied werd de KDW in 2021 voor H2130A grijze duinen (kalkrijk) op een aantal hexagonen overschreden. De overschrijdingen betreffen enkel een lichte tot matige overbelasting (Bron: AERIUS-monitor, 2023). Rechts: Het hexagoon waar door de tijdelijke werkzaamheden stikstofdepositie wordt veroorzaakt (Bron: AERIUS-Calculator, 2024).

Op een oppervlakte van 0,11 ha van het habitattype binnen Natura 2000-gebied Coepelduynen vindt stikstofdepositie plaats vanuit dit project. Dit betreft 0,09% van het areaal van het habitattype binnen Coepelduynen. De maximale tijdelijke depositietoename binnen dit hexagoon bedraagt 0,01 mol N/ha. Binnen dit hexagoon is 0,1 ha gekarteerd als habitattype H2130A, zie Figuur 20.

Figuur 20: Het hexagoon waarop de KDW voor Grijze duinen (kalkrijk)) wordt overschreden. Binnen dit hexagoon is 0,1 ha gekarteerd als habitattype H2130A.

Ecologische Voortoets Stikstofdepositie - Zeewaardig fase 3, Noordwijk – A5880-03/BHO/rap2.0

36/41

Effectbeoordeling De tijdelijke werkzaamheden zorgen voor een tijdelijke en eenmalige toename op het habitattype van maximaal 0,01 mol N/ha (0,14 g N). De hexagoon waar de KDW wordt overschreden en het planvoornemen voor een tijdelijke toename in stikstofdepositie zorgt, beslaat 0,09% van het areaal binnen Natura 2000-gebied Coepelduynen. Wegens de toename op een klein deel van het areaal is geen meetbare verandering aanwezig in het nutriëntenaanbod, zie Hoofdstuk 4. De AERIUS-Calculator laat zien dat binnen het genoemde hexagoon de overschrijding van de KDW te wijten is aan de achtergronddepositie en niet door de stikstofdepositie afkomstig uit dit project, Figuur 17 en Figuur 19. De overschrijding van de KDW vond in 2021 op 19% van het areaal plaats en in 2030 is nog op 9% van het areaal sprake van een overschrijding van de KDW. Voor het habitattype is een positieve trend in de vermindering van de stikstofdepositie. De tijdelijke en geringe toename van het project heeft geen invloed op deze trend, omdat deze zich op dezelfde wijze voortzet wanneer het project is afgerond. Hierdoor heeft de eenmalige stikstofdepositie geen effect op het halen van de IHD van het habitattype.

Deelconclusie De tijdelijke en geringe toename van de stikstofdepositie op een zeer klein areaal van het habitattype H2130A grijze duinen (kalkrijk) van maximaal 0,01 mol/ha/jr (0,14 g N) als gevolg van de werkzaamheden, leidt niet tot veranderingen in de oppervlakte en kwaliteit van het habitattype. Doordat de depositie eenmalig en zeer laag is heeft dit geen invloed op de huidige ingezette trend van de stikstofdepositie of permanente invloed op het habitattype en de IHD voor verbetering van het oppervlak en het verbeteren van de kwaliteit van het habitattype. Het project heeft daarom geen invloed op het behalen van de IHD voor het habitattype. 6.3

Cumulatieve effecten

De werkzaamheden voor de realisatie van een appartementencomplex aan de Olieburg/Parallel Boulevard te Noordwijk leiden tot een toename van stikstofdepositie in Natura 2000-gebied Coepelduynen met maximaal 0,01 mol N/ha/jaar gedurende de uitvoeringsperiode in 2025. Tijdens de uitvoeringsperiode in 2026 vindt geen toename plaats van de stikstofdepositie. Na afronding van de werkzaamheden is geen sprake meer van een toename van de stikstofdepositie in het Natura 2000-gebied als gevolg van het project. In de uitvoeringsperiode bestaat de mogelijkheid dat door andere projecten waarvoor toestemming is verleend in het kader van de Wet natuurbescherming en de Omgevingswet het gebied ook beïnvloed wordt door een toename van stikstofdepositie, indien de projecten eenzelfde uitvoeringsperiode hebben of hierin een overloop plaatsvindt. Voor dergelijke projecten dient een onherroepelijke natuurvergunning te zijn verstrekt voordat de werkzaamheden kunnen starten. Indien een natuurvergunning niet is verstrekt zijn deze projecten aan te merken als een onzekere toekomstige gebeurtenis en behoeft het project niet meegenomen te worden (Uitspraak Raad van State met datum 9 september 2015 (ECLI:NL:RVS:2015:2848). Om een dergelijke vergunning te verkrijgen dient in beginsel een beoordeling op cumulatieve effecten te zijn uitgevoerd.

Hierom mag aangenomen worden dat voor de reeds vergunde projecten de gezamenlijke toename van stikstofdepositie niet zal leiden tot meetbare veranderingen in de omvang en kwaliteit van habitattypen en leefgebieden in het betrokken Natura 2000-gebied. Om een goed beeld te krijgen van cumulatie wordt het laatste vergunde project gezocht waarvoor een vergunning Wet natuurbescherming/Omgevingswet is verleend. Indien onderliggend project geen cumulatief effect heeft met het laatst vergunde project, vindt ook geen cumulatie plaats met alle onderliggende projecten. Dit betekent dat de werkzaamheden aan het museum geen meetbaar effect heeft in cumulatie met eventuele

Ecologische Voortoets Stikstofdepositie - Zeewaardig fase 3, Noordwijk – A5880-03/BHO/rap2.0

37/41

projecten waarvoor al toestemming is verleend. Dit resulteert erin dat het project niet bijdraagt aan enig (significant) cumulatief effect als gevolg van stikstofdepositie. Volledigheidshalve zijn de besluiten op verlening van een vergunning Wet natuurbescherming vanuit Haaglanden doorzocht uit de periode 1 september 2024 – 29 oktober 2024. Sinds de invoering van de Ow op 1 januari 2024 zijn nog geen vergunningen verleend onder het Ow stelsel. In de tussenuitspraak in de Porthos rechtzaak (ECLI:NL:RVS:2022:3159) is de partiële bouwvrijstelling die sinds 1 juli 2021 gold vervallen. Dit betekent dat sindsdien voor alle projecten met een tijdelijk effect een stikstofberekening uitgevoerd moet worden. Projecten met een definitieve stikstofdepositie worden jaarlijks aanvullend opgenomen in de achtergronddepositie van de AERIUS Calculator. Sinds 1 oktober 2024 is een nieuwe AERIUS Calculator gepubliceerd. Volledigheidshalve zijn de besluiten op verlening van Wet bescherming vanuit Haaglanden onderzocht uit de periode 1 september 2024 – heden (29 oktober). In deze periode zijn geen vergunningen afgegeven voor projecten die een toename van stikstofdepositie veroorzaken in Natura 2000-gebied Coepelduynen. Hiermee vindt geen cumulatie plaats met andere projecten.

Ecologische Voortoets Stikstofdepositie - Zeewaardig fase 3, Noordwijk – A5880-03/BHO/rap2.0

38/41

Conclusie Op basis van de stikstofberekening met projectnummer P04437 en de recente uitspraak van 16 augustus 2023 in de Porthos zaak is een ecologische voortoets stikstofdepositie uitgevoerd. De tijdelijke toename van de stikstofdepositie gedurende de werkzaamheden voor de aanleg van het appartementencomplex in Noordwijk, leidt tot een tijdelijke verhoging van de totale stikstofdepositie op habitattypen in de Natura 2000-gebieden Kennemerland-Zuid en in Coepelduynen. De tijdelijke toename betreft 0,01 mol/N/ha voor een periode van 24 maanden. Na afronding van de werkzaamheden valt de totale depositie terug naar het autonome niveau en wordt de reeds ingezette trend in de depositieontwikkeling gevolgd. De werkzaamheden leiden hierdoor niet tot een vermindering van de effectiviteit van de stikstof verlagende maatregelen en/of vertraging van het moment waarop deze maatregelen worden gerealiseerd. Hierom is geen effect aanwezig van de tijdelijke toename van de stikstofdepositie op de realisatie van de instandhoudingsdoelstellingen voor de betreffende Natura 2000-gebieden gerelateerd aan stikstof, ongeacht welke trend, positief of negatief, optreedt in de ontwikkeling van de achtergronddeposities.

Als aanvulling hierop leidt de tijdelijke en geringe toename van de stikstofdepositie als gevolg van de werkzaamheden niet tot meetbare gevolgen voor de samenstelling, structuur en functie van vegetatietypen die behoren tot stikstofgevoelige habitattypen. De hoeveelheid stikstof die als gevolg van het project aan de habitattypen wordt toegevoegd is dermate gering dat meetbare veranderingen in biomassa van planten niet optreden. Ook effecten van verzuring die kunnen leiden tot veranderingen in de groei van planten zijn uitgesloten. Met bovenstaande conclusies is uitgesloten dat de werkzaamheden benodigd voor de aanleg van het appartementencomplex aan de Olieburg/Parallel Boulevard te Noordwijk leidt tot significante gevolgen voor de betrokken Natura 2000-gebieden Kennemerland-Zuid en Coepelduynen, ook niet in cumulatie met andere projecten. De werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd in overeenstemming met de bepalingen van de Omgevingswet.

Ecologische Voortoets Stikstofdepositie - Zeewaardig fase 3, Noordwijk – A5880-03/BHO/rap2.0

39/41

Gebruikte literatuur Rapportages Arcadis, 2024. Handreiking kleine en tijdelijke stikstofdeposities. Arnhem, februari 2024. Commissie Hordijk. Hordijk, L., Erisman, J. W., Eskes, H., & de Vries, W. (2020). Meer meten, robuuster rekenen. Eindrapport van het Adviescollege Meten en Berekenen Stikstof: Eindrapport van het Adviescollege Meten en Berekenen Stikstof. Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. ECLI:NL:RVS:2020:1125, Uitspraak, Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, 22-04-2020; (Eerste aanleg -meervoudig). Provincie Noord-Holland (2017). Natura 2000 beheerplan Kennemerland-Zuid 20162022. Provincie Noord-Holland. Provincie Zuid-Holland (2017). Natura 2000-beheerplan Coepelduynen. Provincie Zuid-Holland, 2022. Natuurdoelanalyse Natura 2000, 97 Kennemerland-Zuid, April, 2022. Provincie Zuid-Holland, 2022. Natuurdoelanalyse Natura 2000, 96 Coepelduynen, maart 2022 RIVM, 2019. Gevoeligheid van de gesommeerde depositiebijdrage onder 0,05 mol/ha/jaar voor fluctuaties in de ruimtelijke verdeling van de veroorzakende emissiebronnen. Memo 1 februari 2019. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Bilthoven. Wieger Wamelink, Han van Dobben, Friso van der Zee, Arjen van Hinsberg, Roland Bobbink, 2023. Overzicht van kritische depositiewaarden voor stikstof, toegepast op habitattypen en leefgebieden van Natura 2000; Herziening 2023.

Wageningen, Wageningen Environmental Research Webpagina’s BIJ12.nl Calculator.aerius.nl Monitor.aerius.nl Natura2000.nl (pagina’s betreffende het relevante Natura 2000-gebied en de relevante habitattypen) Omgevingsdiensthaaglanden.nl

Ecologische Voortoets Stikstofdepositie - Zeewaardig fase 3, Noordwijk – A5880-03/BHO/rap2.0

40/41

Bijlagen Bijlage I. Bijlage II. Bijlage III.

AERIUS -berekening Zeewaardig fase 3. Met projectnummer P04437. AERIUS_projectberekening 2025 met kenmerk RkHzqd9jkM9B . AERIUS_projectberekening 2026 met kenmerk Rn7oVFAGWg6C .

Ecologische Voortoets Stikstofdepositie - Zeewaardig fase 3, Noordwijk – A5880-03/BHO/rap2.0

41/41