Bijlage Kuuroordvisie Noordwijk
Tekst van het document
KUUROORDVISIE NOORDWIJK
INHOUD Voorwoord wethouder Roberto ter Hark
1.
2.
3.
2
INHOUD GEVEN AAN EEN NIEUWE KOERS
• • • • • • •
Inleiding Samenvatting en aanbevelingen Doelstelling kuuroordvisie Doorgroeien naar kuuroord Ambitie gemeente Noordwijk Aanleiding nieuwe koers Gezonde toekomst voor het bedrijfsleven
• •
5
7
4.
7
10 10 12 14
DOORONTWIKKELEN NAAR KUUROORD
• Badstatus: wat zijn de voorwaarden? • Badstatus: criteria en betekenis voor Noordwijk • Thalasso als fundament • Kuuroord Noordwijk: doorontwikkeling vraagt om een gezamenlijke aanpak • Infrastructuur in een kuuroord • Doelgroepen
16 18 21
24 25
KUUROORD GOED VOOR IEDEREEN • • • • •
Marktpotentie Beleidskaders medebepalend ontwikkeling kuuroord Missie: kuuroord is ván en voor iedereen Samenspel dat leidt tot een sterke positie Kuuroord goed voor Noordwijk
28
•
•
23
5.
34 37
KANSEN VOOR DE TOEKOMST • • • • • • • • •
11
Rol van de gemeente en partners Onderwerpen en instanties met elkaar verbinden
Omgevingsvisie 2020 versterkt samenhang economie en welbevinden Samenwerking met de regio Kustgebied in verbinding met achterland Relatie met het maatschappelijk programma Sport brengt inwoners en gasten samen De kracht van Noordwijk zichtbaar maken Een verbintenis van cultuur en kuur Kuuroord met kansen voor retail Heilzame kruiden integreren concept Gedachtengoed “positieve gezondheid” past bij kuuroord Effecten verblijf aan zee
38 38 38 40 40 42 43 44
45 46 47
NOORDWIJK VERRIJKEN MET NIEUW AANBOD • • •
Van ambitie naar concreet aanbod 48 In samenwerking met de erkende Thalasso-kuuroorden 48 Kansen en aandachtspunten 49
29 30
Bijlage Uitvoeringsplan Kuuroordvisie
31 33
3
VOORWOORD Sinds 2016 is door vele betrokkenen hard gewerkt aan de
Van een Thalasso-wandeling tot een compleet 5-sterren
ambitie om de kuuroordstatus te behalen voor de gemeente
arrangement. Er zijn kansen voor ondernemers en inwoners,
Noordwijk. Het ontvangen van de kuuroordstatus was een
voor gasten en werknemers. We moeten het met elkaar
belangrijk doel. Woensdag 7 oktober 2020 was het einde-
verder vormgeven. Dit als onderdeel van de gezonde en
lijke zover: de gemeente Noordwijk ontving het predicaat
energieke regio waar Kuuroord Noordwijk een icoon van is.
heilzame zeebadplaats. Een mijlpaal. Tegelijkertijd is
Een oord waar je tot rust kan komen. Waar je natuur, recrea-
iedereen zich ervan bewust dat het een startpunt was voor
tie, sport, cultuur, horeca en retail voor handen hebt.
de doorontwikkeling. Lopende projecten in het kader van de “gezonde en energieke regio” hebben voortgang gekregen.
Met het vaststellen van deze visie start het traject om te ko-
Tevens is gewerkt aan het opstellen van de gemeentelijke
men tot een uitvoeringsprogramma. De raad heeft hiervoor
visie op Noordwijk als kuuroord. Met als basis de input die is
reeds budget beschikbaar gesteld voor de komende drie
opgehaald bij vele stakeholders in het voortraject.
jaar. De gemeente heeft de regie voor het uitvoeringsprogramma echter, kan dit alleen samen met de stakeholders
Het vaststellen van de kuuroordvisie is het startpunt van een
vormgeven. We zullen hierin gezamenlijk blijven optrekken
brede ontwikkeling met een helder toekomstbeeld voor onze
om kansen te onderzoeken en initiatieven verder te brengen.
gezonde en energieke gemeente. De gemeente waar haar
Ik wens ons een energiek vervolg op deze mooie, inspireren-
inwoners zich ten opzichte van alle inwoners van Nederland
de en heilzame reis!
zich het meest positief voelen over hun eigen gezondheid. Dat is een resultaat om trots op te zijn. Om vast te houden.
Namens het college van Burgemeester en Wethouders,
En om te verbeteren. Het is ook een resultaat om te delen met anderen. Met nationale en internationale bezoekers. Hen laten ervaren wat Noordwijk te bieden heeft. Zo houden we niet alleen onze inwoners, maar ook onze economie, onze ondernemers, energiek en gezond.
Roberto ter Hark Wethouder Economie en Toerisme 14 december 2021
Noordwijk ademt de heilzame lucht uit voor iedereen. Het kuuroordcertificaat is uitgereikt aan de gemeente Noordwijk. Kuuroord Noordwijk is van én voor iedereen.
4
5
1. INHOUD GEVEN AAN EEN NIEUWE KOERS Inleiding:
inspanning, maar ook ruimte voor totale ontspanning, verfrissing van ideeën en herstel. De
De voorliggende kuuroordvisie is geschreven om richting te geven aan de doorontwikkeling
natuurlijke elementen en de diversiteit aan belevingsmogelijkheden in Noordwijk dragen bij
van de kuuroordstatus. Het in het jaar 2020 behalen van de kuuroordstatus laat zien dat
aan balans tussen lichaam en geest”.
de gemeente Noordwijk voldoet aan de vereiste basiscriteria. De ligging aan zee met een natuurlijke omgeving, de kwaliteit van het zeewater, de klimatologische omstandigheden en de aanwezige voorzieningen vormen hiervoor de basis.
Samenvatting Deze kuuroordvisie geeft inzicht in de opdracht waar de gemeente Noordwijk voorstaat. Dit
Deze kuuroordvisie is bedoeld als startpunt om ons als gemeente door te ontwikkelen tot
in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven, aanverwante sectoren en inwoners. Na goed-
een volwaardig “kuuroord Noordwijk”. Met kansen voor ondernemers en gasten. Een proces
keuring van de kuuroordvisie door de raad wordt het uitvoeringsprogramma samengesteld.
van jaren dat inzet en betrokkenheid vraagt. Een doorontwikkeling die grote kansen biedt
Samenvattende conclusies uit deze kuuroordvisie:
voor heel Noordwijk. De ambities zijn groot. De brede verbinding naar meerdere sectoren
•
Gemeente is drager van de erkenning “heilzame zeebadplaats”
is gewenst en noodzakelijk. Het thema kuuroord raakt immers vele beleidsterreinen en
•
Badstatus biedt kansen voor inwoners, gasten en bedrijfsleven
uitvoerende partijen. Een gemeenschappelijke benadering met een dynamische aanpak
•
Gemeente is accounthouder en voert regie op basis van samenwerking
vanuit verschillende invalshoeken is van groot belang. Deze is de basis om de vertaalslag
•
Doorontwikkeling vereist een gezamenlijke aanpak met sectoren als sport, cultuur en het
te kunnen maken van ambitie naar aanbod. Zeker omdat “kuuroord Noordwijk” zich richt op
sociale domein
zowel de inwoners als op de verblijfsgasten. Zowel van de gemeente Noordwijk alsook van
•
Doorontwikkeling is een meerjarig proces
de omliggende gemeenten. Daarnaast is een belangrijke rol en kans weggelegd voor het
•
Investeringen voor de ontwikkeling van het concept zijn vereist
bedrijfsleven.
•
Productontwikkeling en investeringsprojecten: waar mogelijk in aansluiting op de bad-
•
Richting geven aan doorontwikkeling
•
Thalasso-filosofie en local remedy gelden als fundamenten
•
Een proces dat vraagt om inzet en betrokkenheid van veel partijen
•
Inrichting publieke ruimten in overeenstemming thema kuuroord
•
Kuuroord raakt vele beleidsterreinen
•
Ontwikkeling kuurprogramma’s met toepassingen door erkende therapeuten. Op basis
status
van medisch advies en begeleiding “De zee, de lucht, de stranden, uitgestrekte duinen, bossen en cultureel erfgoed zijn de ideale
•
Aansluiting met Omgevingsvisie Noordwijk
plekken om rust, ruimte en ontspanning te vinden. Met volop ruimte voor beweging en
•
Verbinding met de regio biedt kansen voor kennisontwikkeling en uitbreiding van het aanbod
6
7
Actieplan 2022 algemeen Start doorontwikkeling en eigen maken
Aanbevelingen toekomstige voorzieningen
•
Structuur doorontwikkeling stuurgroep/werkgroep formeren
•
Actieplan met de domeinen cultuur, sport en sociaal
Om de stappen van ambitie naar concreet aanbod te zetten moet de realisatie van een
•
Verbinding beleidssectoren: doorgroeien kuuroord op basis kuuroordvisie, afspraken
aantal gewenste voorzieningen extra aandacht krijgen:
en actieplan •
Vertaalslag en acties voor inwoners
•
Doorontwikkeling naar bedrijven
•
Aansluiting ontwikkeling ruimtelijke ordening
•
Start delen en aftrap met de regio
•
Realisatie laagdrempelige wellness en Thalasso-faciliteiten
•
Toetsen haalbaarheid gewenste voorzieningen voor de toekomst. Zie volgend over-
•
Inrichting kuuroordloket voor inwoners, organisaties en ondernemers. Praktische ondersteuning kennis-vraagbaak en doorgeefluik in aansluiting op het concept kuuroord
•
Ontmoetingsplek “Welkomhuis” (Haus des Gastes) waar cultuur en gepast vertier bij elkaar komen. Gasten en inwoners ontmoeten elkaar en leggen sociaal contact. Centraal startpunt activiteiten
•
Een gezondheids- wellnesscentrum t.b.v. kuurarrangementen en gezondheidspro-
zicht
gramma’s. Faciliteiten: zwemvoorzieningen met beweegbare bodem, bij voorkeur met
Aanzet vertaalslag naar medische wereld
bassin zeezoutbaden, uitgebreid met behandelkamers voor bijvoorbeeld fysiothera-
2023 doorontwikkeling •
Gewenste voorzieningen voorwaarden en beleidskaders
•
Investerings- en uitvoeringsplan plan gewenste voorzieningen. Zie totaaloverzicht
•
Kuurarrangementen
•
Kuurarts
•
Gezondheidsprogramma’s in aansluiting 1e en 2e lijn
•
Uitvoer actieplan regio
2024 doorontwikkeling
8
•
peuten. Een centrum waar iedereen in Noordwijk gebruik van kan maken •
Een Thalasso-centrum met baden, sauna’s enz. De zee en toepassingen met zeewater gelden als centraal thema
•
Ontspannings- en wellness-accenten in drukbezochte delen van duinlandschap. Bijvoorbeeld een blotevoeten-pad of labyrint
•
Ontwikkeling van een eigen wellness-product op basis van USP (unique selling point). Bijvoorbeeld voor toepassingen voor wellness-inpakkingen. Mogelijke ingrediënten: heilzame kruiden, duinzand (psammo-therapie), zeezout, bron of duinwater…
•
Eigen vitaliteitslijn voor de detailhandel met kuuroord Noordwijk als thema. Handdoe-
•
-Realisatie
•
-Concrete plannen “Welkomhuis”
•
-Concrete plannen gezondheids- wellnesscentrum
•
-Concrete plannen Thalasso-centrum
•
Bronboringen met wateranalyses. Eigen bronwater als uniek aanbod aan de kust
•
-Thalasso activiteiten en faciliteiten
•
Communicatiemiddelen in verbinding met gasten en inwoners: inzet meetbaarheid en
•
-Uitvoer actieplan regio
ken, badslippers, mutsen voor aan het strand zijn voorbeelden •
Therapeutische toepassingen op basis van medisch advies en begeleiding. Door een kuurarts en andere erkende therapeuten
monitoring effecten verblijf
9
Doelstelling kuuroordvisie
Doorgroeien naar kuuroord
Deze kuuroordvisie is een inspiratiedocument en eerste
De gemeente Noordwijk heeft de ambitie om zich internatio-
toetsingskader voor kansrijke projecten. Het doel is een
naal te positioneren als gekwalificeerd kuuroord of aange-
praktisch instrument te bieden dat sturing biedt bij het
duid met de internationale term “Health Destination”. De
maken van de vertaalslag naar kuuroord, tegenwoordig ook
onderbouwing “Heilzame Zeebadplaats” (badstatus) is hier-
aangeduid met “Health Destination”. Met voor ieder de mo-
voor het fundament. Uitgangspunt is dat in 2020 is voldaan
gelijkheid aansluiting te zoeken vanuit het eigen werkveld.
aan de criteria “Heilzame Zeebadplaats”. Als basis hiervoor
In de doelstelling van de kuuroordvisie ligt de ambitie van
gelden de internationale criteria zoals deze o.m. gehanteerd
de gemeente Noordwijk verankerd om, in de meest brede
worden door Europese landen met een kuuroordtraditie
zin, kansen te bieden voor nú en de toekomst. Noordwijk op
zoals Duitsland en Frankrijk.
zoek naar balans tussen welzijn en economisch belang.
Kuurgeschiedenis Noordwijk De geschiedenis toont dat Noordwijk ooit al een echt kuuroord was. Begonnen voor mensen die voor hun gezondheid een zeebad wilden nemen en zeelucht wilden inademen. De Noordwijkse dorpshistoricus Jan Kloos schreef in zijn boek uit 1928 ‘Noordwijk in der loop der eeuwen’ dat de eerste fase van badplaatsontwikkeling begonnen is in 1886 toen lieden uit binnen- en buitenland zeer geïnteresseerd waren in een bezoek aan zee en het nemen van een zeebad; de ‘gezondheidsvakantie’ voor de Europese elite.
Ambitie gemeente Noordwijk De ambitie van de gemeente Noordwijk is om een serieuze speler te zijn op de internationale wellness-markt. De keuze om te
Deze kuuroordvisie is bedoeld om handen en voeten te
Deze kuuroordvisie is bedoeld om zichtbaar te maken welke
willen doorgroeien naar een internationaal hoogwaardige locatie waar welzijn en gezondheid alle aandacht krijgen, sluit aan
geven aan de doorontwikkeling tot kuuroord. Na vaststelling
richting de gemeente Noordwijk wil opgaan. Om door te
op het DNA van Noordwijk.
van de kuuroordvisie door de gemeenteraad zal het uitvoe-
groeien naar kuuroord moet er focus zijn en keuzes worden
De richting van de gemeente als fundament voor en aansluitend op de kuuroordgedachte kan als volgt worden verwoord:
ringsprogramma samengesteld worden.
gemaakt.
•
Stimuleren van een bewuste levensstijl
De realisatie van faciliteiten op korte termijn die voor ieder-
•
Bijdragen aan welzijn van inwoners en gasten
•
Inspiratiedocument
een te gebruiken zijn helpen bij het herkenbaar maken en
•
Draagvlak creëren bij en verbindingen leggen met meerdere sectoren
•
Vertaalslag naar “Health Destination”
zichtbaar worden van de ingezette koers. Het Thalasso-plat-
•
Natuurlandschap als belangrijke aanvulling op het gezondheids-aanbod
•
Aansluiting vanuit eigen werkveld
form aan de boulevard bij afrit 10 is daar een voorbeeld van.
•
Doorgroeien naar een kuuroord dat voldoet aan het internationale verwachtingspatroon van gasten
•
Kansen bieden
•
Duurzaam ondernemerschap geldt als voorwaarde. Ondernemerschap gericht op een profiel van gasten die tijd en geld
•
Balans tussen welzijn inwoners en economische
•
In 2020 erkenning ontvangen Heilzame Zeebadplaats
belangen
•
Internationale criteria als fundament
•
Aantrekken van de juiste doelgroepen. Met als resultaat een verhoging van de bezettingsgraad in het voor- en naseizoen
Uitvoeringsprogramma volgende stap
•
Koers voor de toekomst
•
Toename van het bestedingspatroon in alle kernen
•
Focus leggen en keuzes maken.
•
•
Faciliteiten op korte termijn
•
10
willen investeren in persoonlijk welbevinden
Infrastructurele voorzieningen (zoals vernieuwing accommodaties), toekomstige investeringen (uitbreidingsplannen) en toekomstige ruimtelijke invulling en omgevingsplannen die aansluiten op de uitgangspunten van de kuuroordvisie
•
Voor bestaande faciliteiten en activiteiten waar mogelijk de link naar kuuroord leggen. Kuuroord zichtbaar maken
•
Samenwerking met de regio wordt gezien als een verrijking
•
Verbinding van het kustgebied met het achterland geeft inhoud aan “meest gezonde regio van Nederland”.
11
Belang van gezondheid “Baden in zee, oefeningen doen in zeewater, de zilte lucht inademen. Bij eb en vloed
-De afgelopen heftige COVID-periode heeft meer dan ooit het belang van preventie aange-
wandelen langs het strand, bij voorkeur in de branding en vooral luisteren naar het
toond. Zeker waar het gaat om de zorg voor de eigen inwoners. Het stimuleren van een ver-
rustgevende geluid van de zee. Het beste medicijn om je immuunsysteem op peil te
antwoorde leefstijl krijgt in toenemende mate aandacht. De noodzaak voor aangepast beleid
houden”, aldus Dr. Janka Zalesakova. Vooral het zeewater met het hoge zoutgehalte
groeit in snel tempo. Noordwijk, zo dicht bij zee omgeven door een natuurlandschap, verkeert
(3%) met een magnesiumaandeel van 15% heeft volgens de medicus een heel gunstig
daarbij in een uitzonderlijke positie. Werken aan het afweersysteem krijgt hier meer moge-
effect op de gezondheid. Dank zij de positieve elementen heeft Noordwijk voldaan aan
lijkheden. Daarbij verandert het zorglandschap sterk. Een trend die steeds meer zichtbaar
de internationale criteria “Heilzame Zeebadplaats”. ‘
wordt. Het toepassen van positieve gezondheid is één van de antwoorden op de vraag hoe kuuroord Noordwijk als regio en maatschappij kan inspelen op deze veranderingen. Hiermee is ook de rol aangegeven die inwoners hebben in het proces om door te groeien naar kuur-
Aanleiding nieuwe koers Er zijn meerdere redenen waarom Noordwijk juist nú kiest voor een nieuwe koers. Er is in de huidige tijd een nieuwe dynamiek ontstaan. De markt verandert, waarden krijgen een andere invulling. De tijd vraagt erom, zowel vanuit welzijnsoogpunt als vanuit economisch oogpunt, te kijken naar lokale, nationale en internationale ontwikkelingen. Het gastenprofiel wijzigt. Een gezonde manier van leven en denken past bij het profiel van Noordwijkers. Noordwijk
oord Noordwijk. Gastvrijheid combineren met een zorgaanbod kan inspelen op toekomstige ontwikkelingen. Welzijn en economie in verbinding met elkaar. •
Belang van preventie
•
Zorglandschap verandert sterk
•
Welzijn en economie gekoppeld
heeft de positie om, vanuit de bestaande situatie, economische drijfkracht en welzijn te combineren met de vitaliteitsgedachte. Kuuroord past bij Noordwijk!
Noordwijk verkeert in een uitzonderlijke positie. Werken aan het immuunsysteem onder invloed van het klimaat en de lucht krijgt hier extra betekenis. 12
13
Gezonde toekomst voor het bedrijfsleven
Daarnaast wordt het steeds belangrijker om het onderscheidende vermogen ten opzichte van
-Naast het welzijn aspect is het belangrijk dat er voor het gevestigde bedrijfsleven een gezon-
andere kustgemeenten te ontwikkelen en zichtbaar te maken. Noordwijk herbergt voldoen-
de toekomst is. Herpositionering van de gefuseerde gemeente Noordwijk komt daarmee op
de kwaliteiten, basisvoorzieningen, infrastructuur en vernieuwingsdrang om hoogwaardige
het goede moment. Noordwijk beschikt over een aantal hoogkwalificeerde accommodaties
ambities waar te maken.
met eigentijdse (wellness)voorzieningen. Gedreven ondernemerschap heeft geleid tot succesvol zakendoen. Een deel van het bedrijfsleven ziet al kansen om in de nabije toekomst te
•
Gezonde toekomst
investeren en zich daarmee aan te sluiten bij het kuuroordconcept.
•
Nieuwe doelgroepen met extra uitgaven
•
Onderscheidend vermogen kustgemeenten
In de ZKA-rapportage, in oktober 2018 uitgevoerd in opdracht van de Provincie Zuid-Holland, zijn signalen afgegeven dat het functioneren en de kwaliteit van het toeristisch aanbod voor een belangrijk deel onder druk staan. Een flink aantal kleinschalige accommodaties biedt weinig kwaliteit. Noodzaak om te investeren en te vernieuwen wordt vaak onderkend. In genoemde rapportage geeft ruim de helft van de respondenten aan mogelijkheden te zien in de ontwikkeling tot kuuroord.
Noordwijk: een heilzame zeebadplaats in balans Inwoners, bezoekers en bedrijvigheid in verbinding met elkaar
“Aansluiting bij de gast van morgen” Ook de NOV (Noordwijkse Ondernemers Vereniging) en de Noordwijkse afdeling KHN (Koninklijke Horeca Nederland) hebben vanaf de verkennende periode marktkansen gezien in Noordwijk als kuuroord. Zij herkennen in toenemende mate de belangstelling voor gezondheid, vitaliteit, kwaliteit van leven. En dat in relatie tot al wat Noordwijk te bieden heeft. Spreiding van de seizoenen, het aanboren van nieuwe doelgroepen en de kenmerken die bij het profiel van de gewenste doelgroep horen zullen het gevolg zijn van de gewenste nieuwe richting voor Noordwijk. De doelgroepen waarop de kuursector zich richt, zijn doorgaans hoger opgeleid, kennen een goed bestedingsniveau en een verhoogd herhalingsbezoek. De extra uitgaven dragen er toe bij dat alle sectoren, dus ook de detailhandel, kunnen profiteren van deze nieuwe markt. Het versterken en behouden van de omgevingskwaliteiten is een grote uitdaging waar de gemeente Noordwijk voor staat.
14
“Noordwijk herbergt voldoende kwaliteiten, basisvoorzieningen, infrastructuur en vernieuwingsdrang om hoogwaardige verwachtingen waar te maken”. 15
2. DOORONTWIKKELEN NAAR KUUROORD Badstatus: wat zijn de voorwaarden? Toonaangevende landen met een kuurcultuur hebben de voorwaarden voor het dragen van het label “kuuroord” nationaal geregeld. Noordwijk voldoet aan de voorwaarden zoals deze voor Thalasso heilzame zeebadplaats zijn vastgesteld door het DHV (Deutscher Heilbaeder Verband) en de ESPA (European Spas Assocation). De belangrijkste onderbouwingen zijn de door gerenommeerde bureaus uitgevoerde wetenschappelijke onderzoeken van de waterkwaliteit en klimatologische omstandigheden. Naar aanleiding van de resultaten heeft mevrouw dr.med. Janka Zalesakova analyses uitgevoerd en deze vastgelegd in een zogenaamd “Medizinisches Gutachten”. De criteria voor de badstatus hebben betrekking op een tiental onderwerpen:
Proces Badstatus Het proces dat geleid heeft tot het verkrijgen van de erkenning “Heilzame zeebadplaats” bestond uit de volgende fasen: 1. Verkenning: 2017 Uitvoeringsprogramma Economische Agenda Duin- en Bollenstreek 2. Uitvoer stappenplan: Wateranalyses Dr. Kurt von Storch en Medizinisches Gutachten Dr. med. Janka Zalesakova 3. Oplevering erkenning heilzame zeebadplaats: bidbook maart 2020, erkenning ESPA oktober 2020 4. Doorontwikkeling en eigen maken. De kuuroordvisie is voornamelijk gericht op onderdeel 4 van het proces.
1.Landschap, klimaat 2. ‘Heilmittel’ 3. Omgeving 4. Therapie 5.Infrastructuur vitaliteit 6. Thalasso 7. Kwaliteit service 8. Positief leven/life style 9. Holistische (lichaam en geest als eenheid) benadering 10. Ontspanning/sociale contacten.
Noordwijk een heilzame zeebadplaats Zee en strand : heilzame kwaliteiten zeewater, gezonde lucht, eb en vloed Natuur: duinen, strand, bosgebied om in te bewegen en in balans te komen. In 2020 heeft de gemeente Noordwijk het predicaat heilzame zeebadplaats ontvangen van de ESPA. Aan de verleende erkenning ging een zorgvuldig proces vooraf. De ESPA (European Spas Association) is een overkoepelende organisatie van Europese landen met een kuurtraditie. Totaal 20 landen zijn aangesloten. Binnen de ESPA wordt veel waarde gehecht aan professionaliteit. Er zijn hechte verbindingen met kennisinstellingen zoals universiteiten en medische instituten. De ESPA bestaat 25 jaar, er is een president en er zijn vicepresidenten. Ieder land kent één vertegenwoordiging in de board. De gemeente Noordwijk is sinds 2020 via een nationale vertegenwoordiging eveneens aangesloten bij de Europese organisatie, net als Cadzand, Domburg en de Hogeschool in Vlissingen.
16
Bodem : kruiden voor kuurbehandeling en gezonde voeding Kunst en Cultuur: cultureel erfgoed, kunst, culturele evenementen, literatuur Sport: uitgebreide mogelijkheden voor binnen en buitensport Gastvrijheid: verscheidenheid in aanbod, kwaliteit in ondernemerschap, service, verenigingsleven.
17
Badstatus criteria en betekenis voor Noordwijk 1.
Landschap, klimaat
2.
“Heilmittel”
3.
Omgeving
4.
Therapie
5.
Infrastructuur vitaliteit
6.
Thalasso
7.
Kwaliteit service
8.
Positief leven/lifestyle
9.
Holistische benadering
10.
Ontspanning/sociaal
De badstatus wordt in het buitenland door de nationale overheid verleend aan oorden die vasthouden en voldoen aan criteria gericht op de holistische benadering (lichaam en geest als eenheid), kwaliteit aan voorzieningen en een aanbod gericht op preventie en medische behandeling. De inzet van lokaal aanwezig “local remedy” of met de Duitse term “Ortsgebundenes Heilmittel” is een voorwaarde. Thalasso gekoppeld aan de directe ligging aan zee wordt internationaal erkend als een plaatsgebonden Heilmittel.
Onderstaand zijn de criteria voor de badstatus weergegeven met een korte vertaalslag naar Noordwijk.
1.
Landschap
Het betreft gebruik van natuurlijke middelen van het landschap en het klimaat, bijvoorbeeld bronwater. Zeewater met gunstige klimaatomstandigheden valt ook onder deze categorie. Voor Noordwijk is o.m. het zoutgehalte (meer dan 3%) in de zee en in de lucht (aërosolen) , alsook de invloed van weer (aanmaak vitamine D) en getij (eb en vloed -“reizklima”) van toepassing. * De omstandigheden in Noordwijk zorgen voor ideale condities voor helio(zon)- en luchttherapie. Zonder de natuur te verstoren zou in Noordwijk bekeken moeten worden of voorzieningen in het landschap kunnen aansluiten bij de kuuroordgedachte. Een kuurpark, een blotevoetenpad, een labyrint met opdrachten of toepassingen van de elementenleer (gericht op 4 seizoenen en persoonlijkheidsbeelden) zijn voorbeelden.
2.
“Heilmittel”
Natuurlijke middelen voor heilzame toepassingen: zeewater om in te baden (bewegings- en huidtherapie), zeewater als basis voor een drinkkuur en zeewater als inhalatie en spoel-
18
middel gericht op de huid, de slijmhuid en bij verwondingen.
*De invulling van dit onderwerp is nog een grote uitdaging voor Noordwijk. Een kuurarts, dan wel een arts waar
* Voor Noordwijk gelden toepassingen met zeewater
kuurgasten kunnen rekenen op professionele begeleiding
(Thalasso). Voorbeelden van faciliteiten zijn zoutbaden
zal voor de toekomst nodig zijn om inhoud te geven aan het
en zout-inhalatie in rustruimtes. Maar ook tijdens een
verwachtingspatroon van kuurgasten.
wandeling, bij voorkeur dicht bij de branding, is sprake van heilzame werking. Ook de rijke kruidengeschiedenis en ont-
5.
wikkeling van toepassingen met heilzame kruiden zijn van
Infrastructuur vitaliteit
Een kuuroord beschikt altijd over voorzieningen afgestemd
aanvullende waarde op dit criterium.
op de kuurgast. Deze voorzieningen kunnen gericht zijn op inspanningen (fitnesstoestellen, bootcamp). Zwembaden
3.
Omgeving
met voorzieningen voor therapieën (beweegbare bodem)
Beleving van de natuur, geen verstorende elementen zoals
zijn gewenst. Er is een grote patiëntengroep die door deelna-
lawaaioverlast en de natuur als vitamine g (gezondheid) zijn
me aan speciale preventieve of therapeutische activiteiten
voorwaarden voor de badstatus. Buiten kom je in balans.
daar veel profijt van kan hebben. Voorbeelden zijn patiënten met reuma of de ziekte van Parkinson.
*De natuurlijke omgeving (zee- en duinlandschap) in Noordwijk kunnen actief ingezet worden voor Thalas-
*Deze baden kunnen ook gebruikt worden voor het bevorde-
so-activiteiten. Individueel (wandelen, hardlopen) alsook in
ren van de algemene gezondheid. Aquafit is een voorbeeld.
groepsverband (teambuilding, beach-sport, groepsgym) zijn
Indien deze faciliteiten uitgebreid worden met behandel-
voorbeelden. Vanuit de holistische benadering (lichaam en
kamers voor bijvoorbeeld fysiotherapeuten ontstaat een
geest als eenheid) kan in het natuurgebied bewust gewerkt
“gezondheids-wellnesscentrum” waar iedereen in Noordwijk
worden aan het vinden van persoonlijke balans. Meditatie en
gebruik van kan maken.
yoga zijn voorbeelden.
4.
Therapie
6.
Thalasso
Beproefde concepten van de badcultuur zoals Kneippthera-
Een wetenschappelijke benadering en therapie liggen aan de
pie, therapie in thermaal (warme bron) water worden hiertoe
basis. Met een holistische aanpak. Behandelingen worden
gerekend. Noordwijk heeft de badstatus ontvangen op basis
uitgevoerd door erkende therapeuten.
van de Thalasso-mogelijkheden.
19
Thalasso gewenste paraplu voor doorontwikkeling De samenstelling van het zeewater heeft een preventief
communicatiemiddelen onderstreept het onderscheidende
alle kuuroordpraktijken zijn afgestemd. Het ene kuuroord
effect op gezondheidsklachten, maar kan ook voor thera-
vermogen. Bedoeld zijn meetinstrumenten om de gezond-
richt zich op Kneipptherapie, het andere op toepassingen
peutische toepassingen ingezet worden ter ondersteuning
heid te monitoren, app’s of games.
met heilzame modder of thermaal-water.
8.
*In Noordwijk gaat het om toepassingen van de Thalas-
bij het herstelproces.
Positief leven/lifestyle
Thalasso als fundament Thalasso is het Griekse woord voor zee. Het is een methode die in vele buitenlandse kuuroorden wordt toegepast voor ontspannende, vitaliserende en cosmetische doeleinden. Thalasso heeft als basis de ligging dicht bij de zee en de effecten van de directe omgeving. Thalasso kan voor veel doeleinden worden ingezet. Te denken is aan ver-
Voor Noordwijk zou een Thalasso-centrum met zoutwa-
Faciliteiten en activiteiten om te kunnen genieten en ont-
so-mogelijkheden. Mevrouw Dr. Janka Zalesakova heeft
ter baden, sauna’s en zeezouttoepassingen een kansrijke
spannen moeten voldoende aanwezig zijn. Onderdelen zijn
voor Noordwijk aanbevelingen gedaan. Deze zijn opge-
aanvulling zijn. Voor de retail en individueel gebruik kan een
de organisatie van culturele evenementen, vertier in een pas-
nomen in het bidbook dat in maart 2020 aan de ESPA is
productlijn “heilzaam Noordwijk” ontwikkeld worden. Voor
sende ambiance. Genieten van zon, gezelschap en winkelen
aangeboden. Belangrijk is dat er geïnspireerd wordt om aan
de hotels- en behandelcentra kunnen wellnessproducten
in een prettige sfeer. Het luisteren naar muziek of het kijken
te sluiten bij het thema.
In 2008 is tijdens het ESPA congres in Usedom (BD) bepaald dat uitsluitend plaatsen die
ontwikkeld woorden in aansluiting met het karakter van
naar kunst zijn passende mogelijkheden.
10.
een werkgroep Thalasso actief die zich er onder meer voor inzet om de Thalasso kwali-
Noordwijk.
Ontspanning/sociaal
sterken van het immuunsysteem, bij herstel bijvoorbeeld aan het bewegingsapparaat of hart- en vaataandoeningen. Ook is er een positief effect op de luchtwegen
voldoen aan onderstaand criteria het Thalasso-label mogen dragen. Binnen de ESPA is teitseisen te waarborgen. Mevrouw Dr. Marie Perez medisch kuuroordarts en president
*Zie toelichting Thalasso in rubriek “Thalasso als funda-
*Het culturele aanbod van Noordwijk sluit aan bij dit thema*.
Dit criterium is gericht op het helend effect van een verblijf
ment” onder criterium 10.
Ook de verbinding met de samenwerkende gemeenten
in een prettige, ontspannende omgeving. In een kuuroord is
biedt mogelijkheden. Uitdaging voor de toekomst is om een
meestal een kuurpark aangelegd waar iedere gast vrij ge-
verdere vertaalslag te maken naar kuuroord. Een concert
bruik van kan maken. In de zomer zijn er kuurconcerten. Een
Bezoekers mogen een hoge kwaliteit van diensten en
kan een kuurconcert zijn. De Max Liebermann wandeling
belangrijke voorziening is een centrale ontmoetingsplek met
service verwachten. Professionele begeleiding van gasten
kan geplaatst worden in het kader van de kuurgeschiedenis
een leesruimte, voor iedere gast vrij toegankelijk. Voorzie-
en goede informatievoorziening zijn voorwaarden. Ook de
van Noordwijk.
ningen voor het drinken van een glaasje water zijn gewenst.
verscheidenheid van het aanbod speelt een rol. Bedoeld is
* Zie ook rubriek in hoofdstuk 4: “Een verbintenis van cultuur
Een krantje lezen. In contact staan met elkaar speelt hierbij
logiesverschaffing in alle categorieën van kleinschalige B&B
en kuur - Van zee tot bollenveld”
een grote rol.
* Toepassingen met producten uit de zee, bijvoorbeeld algen
9.
*De mogelijkheid om te ontspannen en anderen te ontmoe-
natuurlijke zonnestralen en licht (aanmaak vitamine D)
7.
Kwaliteit/service
tot sterrenhotel, van camping tot wellness-voorziening.
Holistische benadering
*Ook gezondheidsvoorzieningen zoals diensten van artsen
De mens zien als eenheid. Hiermee wordt bedoeld gezond-
ten is een wezenlijk onderdeel. Toonaangevende kuuroorden
en andere medische hulpverlening spelen een rol. De moge-
heidszorg die niet uitsluitend gericht is op symptoombestrij-
beschikken over een “welkomhuis” voor gasten. Vaak met
lijkheid om te werken aan de gezondheid moet voor iedereen
ding maar ook op het voorkomen van ziektes.
de naam Badehaus of Haus des Gastes. Dit welkomhuis
bereikbaar zijn. Hier ligt een duidelijke aansluiting met het
Gezond recreëren, bewegen, gezonde voeding, voldoende
kan ook dienst doen als centrale startplek voor activiteiten.
sociale domein. Ook de introductie van nieuwe eigentijdse
rust zijn belangrijke onderwerpen. Het zijn de pijlers waarop
Noordwijk zal zich moeten bezinnen op welke wijze invulling
van de France Thalasso Union is nauw betrokken. Mevrouw Dr. Janka Zalesakova heeft in 2019 een bezoek aan Noordwijk gebracht en vanuit de medische invalshoek aanbevelingen gedaan over de invulling van Thalasso in Noordwijk. Thalasso is het fundament voor kuuroord Noordwijk en de paraplu voor de gewenste doorontwikkeling.
Criteria en invulling: * Ligging direct aan zee met invloed van zeeklimaat * Mogelijkheden voor heliotherapie (lucht) met doel heilzame effecten op basis van * Zuivere lucht in directe omgeving van de kust * Activiteiten en training voor lichaam en geest georganiseerd dicht bij de branding * Gezondheid bevorderende faciliteiten en activiteiten met de focus op gezonde voeding, ontspanning en beweging * Therapeutisch concept op basis van medische begeleiding.
kan worden gegeven aan dit criterium.
20
21
Groeiende markt
Gezond recreëren
Gezond eten
•
Proces van meerdere jaren
•
Vanuit paraplu gedachte aansluiting zoeken met Thalasso en de 10 criteria voor de badstatus
Gezond de natuur in
Gezond bewegen
•
Volume realiseren en herkenbaar worden
•
Achterland en omgeving in verbinding met de kust
•
Onderscheidend vermogen t.o.v. andere kustplaatsen
Gezond blijven
Kuuroord Noordwijk: doorontwikkeling vraagt om een gezamenlijke aanpak Deze kuuroordvisie geeft richting aan de doorontwikkeling naar kuuroord. Vanuit een realistisch oogpunt bekeken moet helder zijn dat voor deze doorontwikkeling een proces van meerdere jaren moet worden ingezet. Juist in dit proces is de verbinding naar meerdere sectoren van groot belang. De uitdaging is om vanuit een paraplu-gedachte continu te werken naar aansluiting op het thema Thalasso en de daaraan gekoppelde criteria van de badstatus. Met als doelstelling om vanuit een gezamenlijke aanpak volume te creëren en daardoor voor de buitenwereld herkenbaar te worden. Het achterland verbinden met de kust brengt het totale aanbod in beeld. Deze elementen zijn van belang om uiteindelijk te komen tot een onderscheidend vermogen ten opzichte van andere kustplaatsen.
22
De kust in verbinding met het achterland
23
Infrastructuur in een kuuroord
excursies te plaatsen in een kuuroordgeschiedenis krijgt een
Doelgroepen
De sfeer in kuuroorden is meestal zeer aangenaam. Er is
algemeen verhaal extra beleving.
De doelgroepen waar Noordwijk zich vanuit de kuuroordge-
meestal veel geïnvesteerd in passende infrastructuur, zoals
Het Thalasso-platform aan zee met heilzame kruiden uit
dachte op gaat richten bestaan uit twee categorieën. Vita-
groenvoorzieningen. Een Kurpark hoort vaak bij een kuur-
Noordwijk toont dat faciliteiten passend bij een kuuroord
liteitsbevorderaars en kuurgasten. Vitaliteitsbevorderaars
oord, net als de Kurkapelle (muziekensemble met kamermu-
realiseerbaar zijn. In het Nationale Park wordt in samenwer-
zijn mensen die aandacht willen besteden aan een gezonde
ziek) en het Kurkonzert. De meeste traditionele kuuroorden
king met Staatsbosbeheer een bestaande route middels
leefstijl en welbevinden.
hebben de vertaalslag gemaakt naar de tijd van nu. Met een
informatieverstrekking tot Thalasso-wandelroute getransfor-
Kuurgasten zijn bezoekers met een herstelbehoefte. Zij
scala aan wellness-accommodaties zoals wellness-hotels
meerd.
maken meestal gebruik van therapeutische toepassingen.
en thermencentra. Bij Noordwijk past een eigentijdse sfeer
Beide doelgroepen kunnen zowel inwoners als gasten zijn.
met allure gericht op een brede doelgroep. Faciliteiten moe-
•
Noordwijk eigentijdse sfeer met allure
ten een zekere diversiteit omvatten zodat er mogelijkheden
•
Faciliteiten voor brede doelgroep en alle leeftijden
Belangrijke items zijn “op adem komen” en rust en balans
zijn voor alle leeftijdscategorieën.
•
Inrichting publieke ruimten in overeenstemming thema
vinden in een gezonde natuurlijke omgeving. Met accenten
kuuroord
op gezondheid in een vitale omgeving. De nadruk zal komen te liggen op de doelgroep vallend onder de algemene noe-
Met de keuze voor kuuroord wordt er bij de inrichting van
•
Nieuwe initiatieven in aansluiting op kuuroordvisie
publieke ruimten een extra aspect toegevoegd. Waar mo-
•
Met aanpassingen verdieping aanbrengen.
gelijk moet er praktische aansluiting worden gezocht bij het centrale thema Thalasso en kuuroord. Het is wenselijk dat
Excursies plaatsen in kuuroordgeschiedenis. Voorbeeld kuuroord Vichy 2021
mer “doelgericht actief” en “uitrusten en beleving”. Voor het toerisme vanuit het buitenland speelt de Duitse markt een grote rol.
nieuwe initiatieven zowel van de gemeente, alsook van orga-
Gezien de bestaande diversiteit aan doelgroepen zoals
nisaties en het bedrijfsleven waar mogelijk aansluiten bij de
levensgenieters en gezinnen dienen ook deze in de commu-
thema’s. Door eenvoudige aanpassingen kan verdieping aan-
nicatie een blijvende plek te krijgen.
gebracht worden. Op deze manier wordt Noordwijk als kuur-
Model de vier kwadranten van wellness met de aanduiding
oord herkenbaar. Het zichtbaar maken van deze aanpassin-
marktpotentie voor Noordwijk
gen is “laag hangend fruit”. Alleen al door bijvoorbeeld uit te
Figuur NBTC
breiden met extra informatie op het gebied van vitaliteit en gezondheid krijgt een geplande voorziening meer diepgang. Door bij de watertappunten in de duinen de kwaliteit van het water en het belang van waterdrinken te vermelden, wordt een bijdrage geleverd aan de gewenste ontwikkeling. Door
24
25
26
27
3. KUUROORD GOED VOOR IEDEREEN Marktpotentie
Bestaande markt
Groeimarkt
Vitaliteit
Wellnessvakantie
430.000
890.000
0,68
Culinaire vakantie
190.000
470.000
0,75
1.090.000
1.750.000
0,50
80.000
220.000
0,77
Fietsvakantie Spirituele vakantie Conclusies uit het
•
rapport
Voor wellnessvakanties veel groei mogelijk
•
Wellnessvakantieganger: veelal vrouw, leeftijd 25-34 jaar, behoren B bovenklasse
•
Eigen land populair
•
Wellnessactiviteiten bij voorkeur combineren met culinair en funshoppen
Bron NBTC-NIPO 2020
Beleidskaders medebepalend ontwikkeling kuuroord: Uit het coalitieakkoord Noordwijk 2019 – 2022 “Betrokken, helder en daadkrachtig” Kern van het coalitieakkoord is een verschuiving in de samenwerking tussen bestuur en de organisatie bij ontwikkelingen in de Noordwijkse samenleving. De kracht en de energie van de samenleving krijgen een grotere rol. In het coalitieakkoord is bepaald dat de economische vernieuwing gericht is op het innovatief bouwen met Health, Space, Bulbs & Flowers als speerpunten. Deze kuuroordvisie maakt onlosmakend deel uit van de ontwikkeling die Noordwijk voor de toekomst wil doorvoeren. Er is directe aansluiting op bestaande programma’s. In deze programma’s wordt reeds verwezen naar de doorontwikkeling tot kuuroord. In de Strategische Agenda Ruimte Duin- en Bollenstreek is kuuroord Noordwijk als icoonobject aangeduid. De kuuroordvisie moet ruimte bieden aan nieuwe initiatieven. Kuuroord sluit aan bij de Strategische Visie 2025 waarbij gekozen wordt voor kwalitatieve groei. Het toekomstbeeld voor 2025 schetst een beeld van een charmante, zich kwalitatief onderscheidende badplaats waar het voor uiteenlopende doelgroepen goed toeven is. Massatoerisme, monoculturen en grootschalige bebouwing waarbij de menselijke schaal en maat verloren gaan, passen niet in dit beeld. De keuze voor kwaliteit vraagt om kaders en een toegesneden besturingsfilosofie.
De kern van die filosofie bestaat uit het aangaan van verbindingen. Met overheden, instellingen, bedrijven en inwoners.
28
29
In onderstaande documenten is het belang van de positione-
kuuroord Noordwijk is een vernieuwend proces dat tijd,
ring van kuuroord opgenomen en vastgelegd;
investeringen en ruimte voor integratie vraagt. Een proces
•
Concept Omgevingsvisie 2020
dat in samenwerking afgelegd moet worden. Daarbij is een
•
Strategische Agenda- Ruimte Duin en Bollenstreek.
hoofdrol weggelegd voor iedere betrokkene. Het gedachten-
•
Programma positieve gezondheid (2020)
goed van kuuroord dient bereikbaar te zijn voor inwoners
•
Retail- en horecavisie 2021-2023
én gasten. In het DNA van Noordwijk zit vervat dat zowel
•
Strandnota 2021-2026
laagdrempelige als inhoudelijk kwalitatief hoogwaardige
•
Cultuurnota 2022-2025
voorzieningen aanwezig moeten zijn. Wandelen aan de kust
•
Conceptnota maatschappelijk programma (start 2021)
dicht bij de branding, zoute lucht inademen of genieten van
•
Sportbeleid 2022-2025
een wellness-behandeling in een van de luxe wellnesshotels. Gasten moeten gebruik kunnen maken van een diversiteit
Missie: kuuroord is van én voor iedereen Noordwijk is op weg naar doorontwikkeling tot kuuroord.
aan logies van camping (of resort), B&B tot vijfsterrenhotel en alle classificaties die daar tussen liggen. Kuuroord Noordwijk is van én voor iedereen!
Een doorontwikkeling die dicht bij de samenleving moet komen te staan. Met ruimte voor de ontwikkeling van toerisme, welzijn en leefklimaat enerzijds en aandacht voor een mogelijk spanningsveld tussen verblijfgasten en inwoners anderzijds. Dit heeft tot gevolg dat er bewuste keuzes gemaakt moeten worden voor de toekomst. Deze keuzes zijn gericht op een aantal ideële uitgangspunten die ook vanuit economisch oogpunt moeten bijdragen aan het welzijn van de inwoners, ondernemers alsook de gasten in Noordwijk. De missie is erop gericht om in gezamenlijkheid te groeien naar een leefklimaat waarin bewustwording en het belang van onze gezondheid, duurzaamheid, natuurbehoud en economie harmonisch met elkaar verbonden worden. Groeien naar
30
• •
Bewuste keuzes maken Belang van gezondheid, duurzaamheid, natuurbehoud en economie • Proces in samenwerking met elkaar afleggen • Van laagdrempelige tot hoogwaardige voorzieningen
Samenspel dat leidt tot een sterke positie
dit gedachtegoed inhoud te geven.
Toerisme is van groot belang voor de gemeente Noordwijk.
•
Duurzaam en uitvoerbaar
Het streven is gericht op toerisme en recreatie het hele jaar
•
Behoud leefbaarheid in de kernen
rond. Het versterken van het toeristisch product op basis
•
Verbinding naar welbevinden
van al datgene wat er is en op basis van uitvoerbaarheid.
•
Economie gekoppeld aan sociaal domein
Dat gebeurt samen met ondernemers en inwoners. Met oog
•
De gemeente is regiehouder en geeft richting
voor behoud van de leefbaarheid in de kernen. De focus als kuuroord is erop gericht een aantrekkelijke toeristische verblijfplaats aan zee met een schoon, toegankelijk en veilig strand te zijn. Met duidelijke verbindende lijnen naar gezondheid en welbevinden. Deze verbinding biedt veel kansen die zowel inwoners als gasten ten goede komen. Door economie te verbinden met andere domeinen zoals sociaal en duurzaam ontstaat een nieuwe dimensie waardoor nieuwe faciliteiten en activiteiten toegankelijk worden. De gemeente is regiehouder en aanjager voor nieuwe ontwikkelingen. Door het leggen van verbanden wordt richting gegeven aan de politieke agenda. Daardoor moeten nieuwe faciliteiten ontstaan, laagdrempelig en toegankelijk. Een totaal verhaal wordt aan elkaar geknoopt. Kerngedachten, werkterreinen en eenheden worden verenigd: mensen, werken, vitaliteit en wonen. Bedrijven kunnen vanuit een uiteenlopend aanbod met elkaar in contact komen. Op basis van duurzaamheid, sociale betrokkenheid, economische haalbaarheid. Met de aanwezigheid van natuurlijke omgevingsfactoren (national resources) moet een samenspel ontstaan dat leidt tot een sterke positie als internationale “Health Destination” . Deze kuuroordvisie is een aanzet om
31
Economy of happiness Van beleving naar verrijking • Het streven naar materieel geluk is vervangen door de zoektocht naar andere waarden zoals gezondheid, schoonheid en zingeving • Bewuster leven en duurzaam consumeren Bron: NBTC-NIPO research
Kuuroord goed voor Noordwijk De verkregen erkenning is een kwaliteitsimpuls voor Noordwijk. De ontwikkeling is in meerdere documenten aangeduid als icoon. De voordelen op een rijtje: •
Bijdrage aan vitaliteit en gezondheid voor gasten én inwoners
•
Sociale contacten inwoners en gasten
•
Verbreding aanbod en nieuwe faciliteiten gericht op welzijn
•
Spreiding toerisme over het hele jaar: bezoekersmanagement
•
Zorg voor leefklimaat: duurzaamheid, natuur
•
Bewuste en eigentijdse doelgroepen
•
Hoog bestedingspatroon
•
Langer verblijf en hoog herhalingsbezoek
•
Werkgelegenheid
•
Onderscheidend vermogen kustplaatsen
•
Verbinding hele gemeente en het achterland
•
Internationale profilering
•
Duurzame en toekomstgerichte kansen voor ondernemers én omgeving.
32
33
Rol van de gemeente en partners
Gemeente Noordwijk
Algemeen
domeinen - kuuroord ontwikkelingen stimuleren en uitdra-
De gemeente voldoet op basis van klimaat, kwaliteit zeewa-
gen- regievoeren tussen de sectoren productontwikkeling,
ter, invloeden eb en vloed en de natuurlijke omgeving aan de
kennisontwikkeling en branding - aansluiting internationale
criteria voor Thalasso en “Heilzame Zeebadplaats”. Daar-
samenwerkingsverbanden.
mee is de gemeente drager van de erkenning. PRODUCTONTWIKKELING • Arrangementen en wellnessaanbod • Volume realisatie • Kwaliteitsverhoging in breed perspectief
KENNISONTWIKKELING • •
PARTNERS
• • • •
Gevestigd aanbod faciliteiten Retail Infrastructuur Overheid
Inhoudelijke branche kennis Centrale boodschap: w.o. effecten
PARTNERS
• • • • •
De Baak KHN NOV Hoge scholen Praktijkonderwijs
BRANDING • • •
Internationale criteria Integraal aanbod toeristische- en wellnessmarkt Badstatus partner
PARTNERS
• Gevestigd bedrijfsleven • Noordwijk Marketing
De rol van de gemeente is die van een gedreven ambassadeur om te stimuleren en te bewaken dat inhoud wordt
Productontwikkeling: bij toekomstige productontwikkeling, innovatie en realisatie
gegeven aan “kuuroord Noordwijk”. Dit in relatie tot de
van infrastructuur wordt waar mogelijk aansluiting gezocht
internationale criteria zoals deze in kuuroorden gehanteerd
met concepten die een toegevoegde waarde hebben en
worden.
aansluiten bij de Thalasso-filosofie (internationale criteria). De aanwezigheid van een “local remedy” en toepassingen
Overkoepelend:
hiervan ten behoeve van het welzijn van inwoners en gasten
de gemeente Noordwijk is accounthouder en voert de regie
zijn daarbij leidend.
met betrekking tot activiteiten die gekoppeld zijn aan de badstatus. Dit met ondersteuning van en in samenwerking
Voorbeelden van producten die aansluiten:
met inwoners én partners in het traject zoals KHN, NOV en
kruidenbaden- sole-(zout)bad – inpakkingen op basis van
Noordwijk Marketing. De rol van de gemeente is gericht op
kruiden/zeezout – zeezout wellness producten – gezond-
het faciliteren, stimuleren, investeren en verbinding leggen
heidscheck – aquatherapie-uitbreiding wellnessactivitei-
met verwante sectoren. Dit vanuit een gezamenlijke aanpak
ten-uitbreiding infrastructuur groot en kleinschalig -blote
zonder politieke binding.
voetenpad – eigen wellness-product (bijv. inpakking zand, duinwater enz. mix)- vitale keuken-winkelaanbod.
Voorbeelden uit de praktijk vanuit de overkoepelde rol voor Positionering/communicatie
de gemeente: Ambassadeurschap-advies bij investeringsprojecten-ondersteuning in de zoektocht naar financiering projecten
Innovatie
-informatievoorziening in relatie tot Thalasso bijv. op het platform – heilzame kruiden voorzieningen op plaats huidige bloembakken – thema wandel/fietsroutes – toegankelijkheid – watervoorziening-mogelijke bronboring – vergunnin-
(Internationale) markt
gen-– ondersteunen bij kennisbehoefte -belangstellenden de weg wijzen naar vernieuwing – verbinding leggen tussen de
34
Kennisontwikkeling Vanuit de gemeente wordt een proactieve houding ingenomen en waar mogelijk aansluiting gezocht met de regio en bestaande onderwijsinstituten met uiteenlopende onderwijsniveaus. Voor de toekomst zou een dependance van een onderwijsinstituut een optie kunnen zijn. Aansluiting met universiteiten ten behoeve van wetenschappelijk onderzoek is een ambitie.
35
Inhoudelijke thematische kennisoverdracht - E-learning voor
Onderwerpen en instanties met elkaar verbinden
gast en inwoner – webinars - onderzoek effecten en monito-
De nieuwe richting waarvoor de gemeente Noordwijk ge-
ring op gezondheid verblijf in kustregio – gezondheid app’s
kozen heeft biedt veel perspectieven voor inwoners, voor
– gezondheid game – stageopdrachten – wetenschappelijk
gasten en het bedrijfsleven. Het is een meerjarig proces
onderzoek
dat vraagt om een gezamenlijke aanpak van product- en
Voorbeelden van kennisontwikkeling:
kennisontwikkeling alsook van strategische communicatie. Inhoudelijk de juiste boodschap bij de mensen brengen.
Branding: de gemeente Noordwijk zet de algemene en strategische
Door de onderwerpen en instanties met elkaar te verbinden
pijlers uit die nodig zijn voor de kuuroordcommunicatie. Het
(integratie) kan een vernieuwend aanbod ontstaan (inno-
beleid dient gericht te zijn op uiteenlopende doelgroepen.
vatie). Ook voor Noordwijk is deze aanpak een uitdaging
Noordwijk Marketing voert de branding uit voor de toeris-
die moet leiden tot een eigentijds en toekomstbestendig
tische-recreatiesector in de meest brede zin. De branding
aanbod.
is zowel gericht op nationaal als internationaal niveau. Een
Een alliantie tussen toerisme en de gezondheidsmarkt
eensluidende boodschap en afstemming op de doelstelling
biedt mogelijkheden voor de toekomst. Hier liggen ook
en communicatiestrategie in samenwerking met de gemeen-
aansluitingen met diensten die partnergemeenten bieden.
telijke partners, zijn gewenst.
De koppeling met in de regio aanwezige kennisinstituten biedt kansen. Noordwijk kan ten aanzien van dit onderwerp
Voorbeeld branding: waar mogelijk zoveel mogelijk discipli-
actief aansluiting zoeken bij de partnergemeenten.
nes betrekken en relatie leggen met belang diverse sectoren. Stimuleren verblijf in schoudermaanden – gastgericht (effect verblijf aan zee) in plaats van aanbodgericht
36
37
4. KANSEN VOOR DE TOEKOMST Omgevingsvisie 2020 versterkt relatie economie en welbevinden
drage aan het welzijn van iedereen. Mede omdat “kuuroord”
Kustgebied in verbinding met achterland*
•
Katwijk en Noordwijk als uitvalsbasis
zijn er belangrijke raakvlakken. Sporten en bewegen is een
zich richt op een groeiend marktsegment met eigentijdse
Zee, strand, duinen, bossen, landgoederen, trekvaarten, kust-
•
Kustgebied: gezondheid en vitaliteit
onderdeel dat hoort bij de kuurbeleving en dient een plek te
Samen maken we de toekomst voor Noordwijk. Vanaf 2020
doelgroepen die tijd en geld willen besteden aan welbevin-
plaatsen en diverse accommodaties en voorzieningen zijn
•
Totaalaanbod voor iedereen
krijgen in de ontwikkeling. Cultuur kan een belangrijke bij-
is gewerkt aan de eerste omgevingsvisie voor de nieuwe
den. Duurzaamheid maakt onderdeel uit van het gedachten-
in eerste plaats een aantrekkelijk woon-, leef- en werkgebied
•
Meerdere en nieuwe aanknopingspunten
drage leveren aan het gewenste sociale contact, zowel voor
gemeente Noordwijk. Deze visie is opgesteld om te dienen
goed. Net als de ontwikkeling richting toekomstbestendig
voor de inwoners. Maar ook regionale, nationale en inter-
•
als toekomstvisie voor alle dorpen binnen de gemeente. Er
ondernemerschap.
nationale bezoekers komen in grote aantallen genieten van
Verbinding zorg, sport, cultuur en beleving achter-
de eigen inwoners als ook voor kuurgasten. Aandacht voor
land
cultuur is een wezenlijk onderdeel van een kuurprogramma.
alles wat de gehele kuststreek te bieden heeft. De duinen
•
Meer diepgang en diversiteit in aanbod
Verbinding met meerdere beleidsvelden is zeker in de toe-
conclusies door middel van een redactieteam in de concept
•
Gezonde, duurzame toekomst voor heel Noordwijk
zijn grotendeels onderdeel van Natura 2000, het Europees
•
Plannen door vertalen naar achterland
komst van belang. Er van uit gaande dat er passende kuur-
“Omgevingsvisie 2020” vastgelegd.
•
Economische motor gekoppeld aan welzijn
netwerk van beschermde natuurgebieden.
•
Kuuroordstatus waardevolle aanvulling
voorzieningen getroffen worden en als afgeleide daarvan
De familiebadplaats Katwijk en ook kuuroord Noordwijk
•
Meer spreiding toerisme en recreatie
kuurarrangementen kunnen worden ontwikkeld. Kuurvoor-
zijn de uitvalsbasis. Van hieruit wordt de regio bezocht. Het
•
Inhoud geven “meest gezonde regio van Nederland”
zieningen zijn inzetbaar en van nut voor zowel inwoners
is met verschillende teams gewerkt en uiteindelijk zijn de
Kuuroord in relatie tot de Omgevingsvisie
Samenwerking met de regio
Uit de visie: “Elk idee, elk initiatief dat bijdraagt aan een ge-
De gemeente Noordwijk hecht er grote waarde aan om de
kustgebied staat voor gezondheid en vitaliteit en biedt een
zonde, duurzame toekomst voor heel Noordwijk is van harte
ambitie en plannen voor de toekomst door te vertalen naar
totaalaanbod aan (strand)recreatie voor iedereen; van rust
welkom. Zolang het idee goed past bij de gekoesterde iden-
het achterland. En waar mogelijk verbinding te leggen met
tot levendigheid en van kleinschalig tot meer mondain. Door
titeit, de gewenste koers en bijdraagt aan het geluk van álle
en inhoud te geven aan het thema de “meest gezonde regio
een cluster met het aanbod te vormen ontstaan meerdere
inwoners. Elk initiatief zal door het college en de gemeente-
van Nederland”. Samenwerking met partnergemeenten
en nieuwe aanknopingspunten. De verbinding met sport
raad altijd worden getoetst aan deze Omgevingsvisie.
wordt gezien als een belangrijke toegevoegde waarde. De
en zorg, de combinatie met cultuur en de beleving van het
gemeente Hillegom, Katwijk, Noordwijk, Lisse, Noordwijk en
achterland hebben een wezenlijke toegevoegde waarde voor
Teylingen hebben deze waarden gezamenlijk vastgelegd in
bezoekers. Het is de uitdaging om middels verbreding meer
samenleven en gelukkig oud worden”, uitspraken die het
de Strategische Agenda Duin- en Bollenstreek. De colleges
diepgang en verscheidenheid te brengen in het aanbod. De
dichtst bij het sociaal domein aansluiten.
hebben de toezegging gedaan om in de toekomst met
onderlinge afstanden zijn klein. Het wederzijds doorsturen
elkaar samen te werken. Deze verbinding biedt mogelijkhe-
van gasten moet een natuurlijk proces worden. Door samen
De Omgevingsvisie versterkt de samenhang tussen het
den voor een gemeenschappelijke benadering voor de grote
met het achterland inhoud te geven aan kuuroord ontstaat
belang van toerisme als economische motor en persoonlijk
toekomstige opgaven waar de regio voor staat. Kuuroord is
een waardevolle aanvulling. Met meer spreiding van het
welbevinden. Herpositionering als kuuroord wordt gekop-
plaats overstijgend!
toerisme en recreatie tot gevolg. In een samenspel tussen
“Een betrokken gemeenschap; een plek waar we prettig
peld aan het belang van inwoners. Gezondheid staat voor
kustgebied en achterland kan er inhoud gegeven worden
welzijn en gaat een steeds grotere rol spelen. De ingeslagen
aan de ambitie ”meest gezonde regio van Nederland” te zijn.
koers van de gemeente moet leiden tot een positieve bij-
*Bron: Strategische Agenda Ruimte Duin- en Bollenstreek.
38
Samenhang met meerdere beleidsvelden De focus op kuuroord is vanuit toeristisch en economisch oogpunt gestart maar vraagt om een duidelijke samenhang met overige beleidsvelden zoals invulling van de ruimtelijke omgeving, gezondheid, cultuur, sport en het sociaal domein. Voor wat betreft de samenhang met het sociaal domein gaat het vooral om de impact van de uitwerking en productontwikkeling ten aanzien van het onderwerp gezondheid voor de inwoners. Preventie is een sleutelwoord dat juist
als voor gasten. Uiteindelijk leidt samenwerking tot fysiek (gezondheid), mentaal (sociale contacten) en economisch (omzet) profijt voor heél Noordwijk. •
Aansluiting cultuur, sport en sociaal domein
•
Preventie en zorg vragen aandacht en aanpak
•
Kuurvoorzieningen en kuurarrangementen
•
Koppeling economie/toerisme aan sociaal/welzijns beleid
in deze tijd om aandacht en aanpak vraagt. Het thema
Uit de Strategische Agenda Ruimte Duin- en Bollen-
preventie sluit tevens aan bij de invulling van toekomstige
streek
kuurarrangementen.
“Het kustgebied staat voor gezondheid en vitaliteit
Het is een uitdaging om de gemeentelijke beleidsvelden eco-
en biedt een totaalaanbod aan (strand)recreatie voor
nomie en toerisme enerzijds en het sociaal en welzijnsbeleid
iedereen; van rust tot levendigheid en van kleinschalig
anderzijds aan elkaar te koppelen. Hier komen de twee be-
tot meer mondain. Eén van de opgaven hierin is het
leidsterreinen duidelijk bij elkaar. Ook met andere sectoren
doorontwikkelen van de kuurfaciliteiten”.
39
Relatie met het maatschappelijk programma
Sport brengt inwoners en gasten samen
Dit aanbod kan natuurlijk doorgevoerd worden naar de gasten die Noordwijk als kuur-
Met een hele hoge sportdeelname van 82%, een groot aantal sportverenigingen, de
oord bezoeken. Voor hen kan een passend sport- en/of beweegaanbod gerealiseerd
Werken aan gezondheid - anderen ontmoeten – zingeving bijdrage geluk
vele en hoogwaardige sportaccommodaties kunnen inwoners en gasten in Noordwijk
worden voor de periode dat zij in Noordwijk verblijven. Dit aangevuld met advies over
prima sporten en bewegen. Er is een gevarieerd aanbod voor de beginnende sporter
sport- en/of beweegmogelijkheden voor als zij weer thuis zijn.
Het sociale gedachtengoed speelt een belangrijke rol bij de kuuroordfilosofie. Zie ook
bewegen zijn bij uitstek geschikt om inwoners en gasten met elkaar te verbinden.
Evenementen
Buitenrecreatie, zoals fietsen en beachvolleybal, maar ook zwemmen zijn activiteiten
Grote sportevenementen als o.a. het WK Hobiecat, WK Life Saving en het EK
die passen bij een kuuroord.
youth tabletennis hebben in Noordwijk gezorgd voor een sterke toeloop van gasten.
Badstatus criterium 10. Werken aan de gezondheid moet voor iedereen bereikbaar zijn. Inwoners en gasten vanuit eenzelfde startpositie. Wandelen aan zee, fietsen in de omgeving, balans- en revalidatieoefeningen op het strand zijn activiteiten die aanslui-
alsook voor de gevorderde. Zowel voor individuen als in groepsverband. Sport en
Vanuit het sportbeleid worden verenigingen ondersteund bij het binnenhalen van
ten bij de Thalassofilosofie. De effecten op de gezondheid zijn voor iedereen gelijk.
Bewegen is ontmoeten
Gemeentelijke voorzieningen zoals het Thalasso-platform of de Thalasso-wandeling
Kuuroord Noordwijk wil gezamenlijk met het sportbeleid inspelen op de toenemen-
geënthousiasmeerd voor het organiseren van (sport)evenementen die bij de nieuwe
in de Hollandse Duinen zijn voor inwoners en gasten vrij toegankelijk. In de toekomst
de vraag naar het recreëren in de buitenlucht. Het streven is om voorzieningen voor
koers van Noordwijk passen. Voorbeelden zijn een NK triatlon, de Vierdaagse en aller-
zullen er meer wellness-voorzieningen komen, ook in de buitenlucht.
fietsers, joggers en outdoorfitness in de toekomst waar mogelijk beter te benutten en
lei strandsportevenementen.
In de criteria van de badstatus is opgenomen dat het aanbod gevarieerd moet zijn.
te versterken. Op een aantal ontmoetingsplekken kunnen inwoners en gasten samen-
Overnachtingsmogelijkheden moeten in alle prijscategorieën aangeboden worden. De
komen. Sportpark Duinweterin, het Oosterduinsemeer en zwembad Binnenzee zijn
Sport en bewegen zijn belangrijke onderdelen die een gezonde levensstijl bevorderen.
mogelijkheid om te ontspannen en anderen te ontmoeten wordt gezien als een wezen-
dergelijke plekken. Deze locaties worden de komende periode nader in kaart gebracht
Vanuit de maatschappelijke functie, de sportactiviteiten en het sociale aspect wor-
lijk uitgangspunt. Toonaangevende kuuroorden beschikken over een “Badehaus” of
waarbij onderzocht wordt hoe deze locaties beter kunnen worden benut ten behoeve
den inwoners en kuurgasten bij elkaar gebracht. Sport en bewegen zijn daarmee een
“Haus des Gastes”, een centrale ontmoetingsplek waar bezoekers een glaasje water
van kuuroord Noordwijk.
wezenlijk onderdeel van een kuurprogramma.
kunnen drinken en een krantje kunnen lezen. De realisatie van een “welkomhuis” in
De beweegplekken in de buitenruimte zijn belangrijke informele ontmoetingsplekken.
Noordwijk is van toegevoegde waarde. Noordwijk beschikt nog niet over een dergelijke
Momenteel zijn er 5 plekken ingericht. Vanuit het sport- en strandbeleid wordt de
faciliteit. De inrichting van “Geluksplekken” die aansluiten bij het welzijnsbeleid, kan
haalbaarheid van beweegplekken op het strand onderzocht. Kuuroord Noordwijk juicht
in deze behoefte voorzien. Ook in Noordwijk wordt een duidelijke relatie gezocht met
de komst van Thalasso beweegplekken op het strand toe omdat de verbinding en de
het maatschappelijke programma. Gestreefd wordt naar het vergroten van ontwikkel-
ontmoeting daar werkelijk plaatsvinden.
grotere sportevenementen. Vanuit Kuuroord Noordwijk kan het netwerk worden
kansen voor iedereen en het terugdringen van eenzaamheid. Om op deze wijze een bijdrage te leveren aan geluk en levenstevredenheid. Aandacht voor zingeving, welzijn
Voor de inwoners van de gemeente Noordwijk biedt Sportbedrijf Noordwijk het zo-
en het bieden van mogelijkheden om balans in het leven te vinden, zijn belangrijke
genoemde “Sportloket” aan. Het sportloket helpt inwoners van de gemeente op weg
onderdelen van het holistische gedachtegoed. Positieve gezondheid sluit hierbij aan.
in de wereld van het sporten. Zo worden ze door hulp en advies geholpen aan een
Het sociale domein en positieve gezondheid zijn wezenlijke onderdelen om Noordwijk
geschikte sport- of beweegactiviteit. Begeleiding wordt gegeven door de buurtsport-
door te laten groeien naar kuuroord.
coaches.
40
41
De kracht van Noordwijk zichtbaar maken
Nieuwe communicatiemiddelen zoals een gezondheidsapp kunnen worden