Bijlage - Gelukkig leven; welzijnsbeleid 2021-2024

Als alle andere factoren gelijk blijven, is het geluk van iemand wiens inkomen 2 keer zo hoog is als dat van een ander persoon 0.2 punt hoger. Dit gemeten op een schaal van 0 tot 10. Dit is een relatief klein verschil en in de meeste landen verklaren verschillen in inkomen slechts 2% van de variatie in geluk. 46 Daarentegen zijn er wel degelijk negatieve effecten van materialisme aan te wijzen. Mensen met een sterkere materialistische oriëntatie zijn vaker ongelukkig, hebben een grotere kans op de ontwikkeling van een psychische stoornis, hebben vaker last van depressies of angsten en zijn verslavingsgevoeliger. De Nederlandse hoogleraar Rik Pieters heeft de relatie aangetoond tussen eenzaamheid en materialisme en hoe deze elkaar versterken. 47

Gemeente Noordwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout & De Zilk

Bijlage 3. Positieve psychologie De Amerikaanse psychologe Barbara Fredrickson heeft onderzoek gedaan naar de evolutionaire functie van positieve emoties. Veel negatieve emoties – zoals woede, angst of afschuw – kunnen vrij eenvoudig verklaard worden vanuit hun evolutionaire functie. Woede is nodig om iemand tot een aanval aan te zetten en angst helpt om sneller te vluchten. Maar de functie van emoties als blijdschap, rust en dankbaarheid liggen minder voor de hand. Hoe komt het dan dat deze emoties bij alle mensen aanwezig zijn en wat is hun waarde voor het aanpassingsvermogen van de mens? Broaden and build Fredrickson concludeerde op basis van experimenten dat positieve emoties een aantal belangrijke functies versterken. Zo hebben positief gestemde mensen meer aandacht, zijn ze beter in staat nieuwe dingen te leren en problemen op te lossen en zijn ze beter in staat de gevoelens van anderen te lezen. Positieve emoties leiden tot een betere gezondheid, meer waardering voor zichzelf en anderen, meer sociaal gedrag en een grotere veerkracht bij tegenslagen.

Vergrote gezondheid, overleving, vervulling

Produceert meer ervaringen van positieve emoties, waardoor een opwaartse spiraal ontstaat.

Opbouwen van duurzame persoonlijke bronnen (bijv. sociale steun, veerkracht, vaardigheden en kennis)

Nieuwe gedachten, activiteiten, relaties.

Verbreding

Positieve emoties

Positieve emoties bevorderen de verbreding en het bouwend vermogen van de mens. Waar angst en woede zorgen voor een vernauwing van het blikveld, een focus op het gevaar of het doelwit, zorgen emoties als blijdschap voor een grotere ontvankelijkheid. Je goed voelen heeft daarmee een functionele waarde die gebruikt kan worden in het onderwijs, op de werkvloer en in de samenleving. Het is een oorzaak voor wenselijke effecten en niet slechts een doel op zichzelf. Het is om deze reden dat educatieprogramma’s over geluk op scholen worden ingezet om leerprestaties te bevorderen en pesten en schooluitval te verminderen. 48

Pagina 28 van 36

PERMA Mede als gevolg van deze ontdekkingen ontstond eind 20 ste eeuw binnen de psychologie een beweging die zich verzette tegen een in hun ogen te eenzijdige benadering. De meeste psychologen en het onderzoek waren gericht op het identificeren, classificeren en behandelen van de verschillende soorten psychische ziektebeelden. Hoewel dit betere kennis van stoornissen en behandelmethoden heeft opgeleverd, was er de kritiek dat de gangbare behandelmethoden vooral symptoombestrijding waren. De therapie en medicatie verlichtten de klachten, maar zorgden niet voor genezing. Met het toepassen van de therapie werd de cliënt leeggemaakt, maar er werd niets voor in de plaats gezet. Vanuit deze kritiek gingen psychologen op zoek naar bronnen van geluk. Deze bronnen kunnen patiënten van 0 (leeg) naar een positief saldo brengen. In zijn model voor welzijn identificeert Dr. Martin Seligman 5 elementen, gezamenlijk afgekort als PERMA – zie hieronder. Sinds de start van de positieve psychologie zijn diversen methoden ontwikkeld en bewezen om deze elementen in het leven te versterken. Dit maakt de positieve psychologie bij uitstek toepasbaar als instrument om het welzijn van mensen te bevorderen.

Gemeente Noordwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout & De Zilk

Bijlage 4. Realisatietrajecten Per actie is een beschrijving van het realisatietraject opgenomen en een prijsindicatie. Daarbij staat E voor eenmalig en S voor structureel. De totale bedragen zoals genoemd in hoofdstuk 8 Financiën zijn lager omdat ten dele dekking is gevonden binnen bestaande budgetten.

Verbinden Actie Actie

Realisatietraject Realisatietraject

Prijs Prijs

Eenzaamheid ververminderen minderen

Uitvoering Uitvoering actieprogramma actieprogramma Mensen Mensen hebben hebben mensen mensen nodig nodig 2020-2021. Budget hiervoor is reeds vastgesteld. 2020-2021. Budget hiervoor is reeds vastgesteld.

--

Contact in de buurt buurt

Per Per wijk wijk wordt wordt in in beeld beeld gebracht gebracht welke welke vormen van zelforga- €€30.000 30.000(S) (S) zelforganisatie er al zijn. Daarna wordt door directe nisatie er al zijn. Daarna wordt door directe aanschrijving van aanschrijving van inwoners de oprichting van een wijk- of inwoners de oprichting van een wijk- of buurtvereniging gefabuurtvereniging gefaciliteerd. Het bestaande budget voor ciliteerd. Het bestaande budget worden voor wijkverenigingen moet wijkverenigingen moet hiervoor uitgebreid. hiervoor worden uitgebreid. Wijkverenigingen voor het Wijkverenigingen kunnen voor het opzetten enkunnen stimuleren van burenhulp subsidie krijgen. opzetten en stimuleren van burenhulp subsidie krijgen.

Welkomstavond nieuwe bewoners bewoners nieuwe

Jaarlijks vestigen vestigen zich zich circa circa 2.600 2.600 nieuwe nieuwe bewoners zich in 20.000(S) (S) €€20.000 Jaarlijks onze dorpen. Een deel van hen zal hier bekend zijn en een onze dorpen. Een deel van hen zal hier bekend zijn en een deel komt van verder. Een jaarlijkse online bijeenkomst kan deel komt van verder. Een jaarlijkse online bijeenkomst kan hen een persoonlijk welkom van de burgemeester bieden, hen kennismaking een persoonlijkmet welkom van de burgemeester een verenigingsleven en socialebieden, een kennismaking met sociale voorzieningen, voorzieningen, een verenigingsleven introductie bij de en buurtorganisaties en hen bij buurtorganisaties te dragen. Deze kan en fysiekom een uitnodigen introductie om bij de en digitaal hen uitnodigen worden georganiseerd. kosten gemaakt voor de bij te dragen. Deze kan De digitaal enworden fysiek worden georganiuitbesteding van de organisatie en communicatie. seerd. De kosten worden gemaakt voor de uitbesteding van Pm Per wijk brengen organisaties en accommodaties in de organisatie enwe communicatie. beeld. Inwoners worden betrokken om de behoefte scherper Perkrijgen. wijk brengen wedaarvan organisaties en bestaande accommodaties in beeld. Pm te Op basis kunnen Inwoners worden betrokken om de behoefte scherper te krijaccommodaties worden gevraagd een buurtfunctie te gaan vervullen of andere oplossingen worden gezocht.

Een gen. Op basis daarvan kunnen bestaande accommodaties budgetverzoek volgt meer zicht te is gaan op devervullen behoeften worden gevraagd eenals buurtfunctie of en andemogelijkheden. re oplossingen worden gezocht. Een budgetverzoek volgt als meer zicht isvan op de de buurtwerker behoeften enbijmogelijkheden. € 11.000 (S) De formatie de brede welzijnsorganisatie wordt verruimd. Voor de uitvoering van De formatie van de buurtwerker bij de brede welzijnsorganisa- € 11.000 (S) Welzijn op Recept Noordwijkerhout en het buurtwerk is dan wordt verruimd.Samen Voor de uitvoering op Recept 1tiefte beschikbaar. met de jeugd-van en Welzijn jongerenwerkers en de wijkambassadeur de gemeente zij ingezet Noordwijkerhout en het van buurtwerk is dan 1worden fte beschikbaar. om het buurtwerk vorm geven. Samen met de jeugdentejongerenwerkers en de wijkambas-

Buurthuizen Buurthuizen

Buurtwerk Buurtwerk

sadeur deplekken gemeente worden zijwaar ingezet om het buurtwerk Er zijn alvan veel in de dorpen mensen elkaar in de € 80.000 (E) vorm te geven. buitenruimte kunnen ontmoeten voor een praatje. Met omwonenden bekijken we bestaande en nieuwe locaties en OntmoetingsEr zijn al veel plekken in de dorpen waar mensen elkaar in de € 80.000 (E) voeren naar behoefte verbeteringen uit. plekken buitenruimte kunnen ontmoeten voor een praatje. Met omwoBuurtrechten Hiervoor is een andere manier van werken locaties bij verschillende nenden bekijken we bestaande en nieuwe en voeren afdelingen binnen de gemeente nodig. Dit wordt naar behoefte verbeteringen uit. meegenomen in de organisatieverandering. Buurtrechten Hiervoor is een andere manier van werken bij verschillende Generaties Dit is een uitgangspunt voor beleid en projecten. Geen afdelingen binnen de gemeente nodig. Dit wordt meegenomen verbinden specifiek realisatietraject. in de organisatieverandering. E = € 80.000 Generaties verbin- Dit is een uitgangspunt voor beleid en projecten. Geen speci- S = € 61.000 den fiek realisatietraject. Ontmoetingsplekken

E = € 80.000 S = € 61.000

Pagina 30 van 36 Pagina 33 van 39

Bijdragen Actie

Realisatietraject

Prijs

De huidige ondersteuning van vrijwilligers richt zich op drie punten: de promotie van het vrijwilligerswerk, deskundigheidsbevordering van vrijwilliger en Realisatietraject Prijs vrijwilligersorganisaties en de waardering van vrijwilligers. Actualisering De huidige ondersteuning van vrijwilligers richt en zichdeop drie Het stimuleren van kortdurend vrijwilligerswerk focus de leeftijdsgroep wordt aan dit takenpakket vrijwilligers-onder- op punten: de promotie van van 65-80 het vrijwilligerswerk, deskundigtoegevoegd. steuning heidsbevordering van vrijwilliger en vrijwilligersorganisaties en devoorbeeld waardering van vrijwilligers. Het stimuleren van fonds kort€ 3.000 (E) Lokaal fonds voor Naar van omliggende gemeenten wordt een durend vrijwilligerswerk focus op de gezocht, leeftijdsgroep leefbaarheid en opgericht. Hiervoor worden de bestuursleden een van € 18.000 (S) sociale cohesie doelomschrijving en takenpakket werkwijze statutair vastgelegd. De 65-80 wordt aan dit toegevoegd. wijkambassadeur van de gemeente en buurtwerkers Lokaal fonds voor adviseren Naar voorbeeld van omliggende gemeenten wordt een fonds € 3.000 (E) het fonds over de uitvoering van lokale leefbaarheid en opgericht. Hiervoor worden bestuursleden gezocht, een doe€ 18.000 (S) initiatieven. sociale cohesie lomschrijving en werkwijze statutair vastgelegd.

De wijkam€ 5.000 (S) Denkkracht Om het huidige aantal leden van Samen.noordwijk.nl uit te bassadeur de420 gemeente en buurtwerkers benutten breiden vanvan circa naar 3.000 zijn 3 acties adviseren nodig. Eenhet fonds over decommunicatiecampagne, uitvoering van lokale initiatieven. doorlopende voldoende projecten waarop geparticipeerd kan worden en doorontwikkeling op Denkkracht benut- Om het huidige aantal leden van Samen.noordwijk.nl uit te € 5.000 (S) basis van gebruikerservaringen. ten breiden van circa 420 naar 3.000 zijn 3 acties nodig. Een Ondersteuning De regelingencommunicatiecampagne, Mantelzorgwaardering envoldoende de Zorgpauze doorlopende projecten mantelzorg worden gecontinueerd. waarop geparticipeerd kan worden en doorontwikkeling op basis van gebruikerservaringen. Sociaal tuinieren Een maatschappelijk organisatie wordt gevraagd deze € 7.500 (S) projecten uit te voeren. Ondersteuning De regelingen Mantelzorgwaardering en de Zorgpauze worden Actualisering vrijwilligersondersteuning Actie

mantelzorg Sociaal tuinieren

gecontinueerd.

E = € 3.000 S = € 30.500 Een maatschappelijk organisatie wordt gevraagd deze projec- € 7.500 (S) ten uit te voeren. E = € 3.000 S = € 30.500

Pagina 34 van 39

Gemeente Noordwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout & De Zilk

Ondersteuning kwetsbare personen Actie

Realisatietraject

Actie De NoordwijkPas De NoordwijkPas

Realisatietraject €Prijs 15.000 (E) Het platform van de Mantelzorgpas wordt uitgebreid met € een aantal nieuwe producten en aanbieders. Gestreefd wordt Het platform van de Mantelzorgpas wordt uitgebreid met een €10.000 15.000(S) (E) naar een maximale benutting van dit middel door een aantal aantal nieuwe producten en aanbieders. Gestreefd wordt naar € 10.000 (S) zaken te onderzoeken: de betaling van de eigen bijdrage een maximale benutting van dit van middel door een de aantal zaken voor personenvervoer met hulp vrijwilligers, te onderzoeken: de de betaling van de winkeliersverenigingen eigen bijdrage voor persosamenwerking met Noordwijkse en de integratie Doe Mee regeling. nenvervoer met van hulpde van vrijwilligers, de samenwerking met de Noordwijkse winkeliersverenigingen en de integratie van € 30.000 (S) De verbreding vindt op 3 vlakken plaats. Ten eerste worden de activiteiten Doe Mee regeling. de opengesteld voor alle mensen met een uitkering op grond Participatiewet. Nueerste richt het De verbreding vindtvan op de 3 vlakken plaats. Ten worden € 30.000 (S) project zich alleen op de mensen met de grootste afstand de activiteiten opengesteld voor alle mensen met een uitketot de arbeidsmarkt. Ten tweede wordt de aangeboden ring op verbreedt grond vannaar de Participatiewet.

Nu richt project cursus algeheel welbevinden ophet grond van zich de inzichten positieve Nu is detot training alleen op uit de de mensen met psychologie. de grootste afstand de arbeidsalleen werknemersvaardigheden. derde markt.nog Ten gericht tweedeop wordt de aangeboden cursus Ten verbreedt kunnen deelnemers ook buiten hun cursus, sportieve naar algeheel welbevinden op grond van de inzichten uit de activiteiten en coaching terecht voor onderling contact en positieve psychologie. is de training alleen nog gericht hulp bij sollicitaties. DeNu hiervoor benodigde locatie wordt op werknemersvaardigheden. Tende derde kunnen deelnemers ook meegenomen in het plan voor buurthuizen. buiten hun cursus, sportieve activiteiten en coaching terecht € 10.000 (S) Er zijn diverse organisaties die zich inzetten om voor onderling contact en hulp bij sollicitaties. hiervoor lotgenotencontact te organiseren. Deze kunnen De financieel benodigde locatie wordt meegenomen plan voor worden ondersteund, gefaciliteerd met in hethet gebruik van de welzijnslocaties en geholpen met het bereiken van de buurthuizen. doelgroep. Er zijn diverse organisaties die zich inzetten om lotgenoten€ 10.000 (S) € 50.000 (S) De genoemde leefstijlprogramma’s worden veelal in de oncontact te organiseren. Deze kunnen financieel worden particuliere sector aangeboden.

gemeente ontsluit dit dersteund, gefaciliteerd met het De gebruik van welzijnslocaties aanbod via de NoordwijkPas en stelt een budget ter en geholpen per metjaar. het bereiken van de doelgroep. beschikking Voor de toekenning van de voorzieningen komt een regeling waarbij – net als in bijde departiDe genoemde leefstijlprogramma’s worden veelal € 50.000 (S) Mantelzorgpas – niet de gemeente maar maatschappelijke culiere sector aangeboden. De gemeente ontsluit dit aanbod organisaties de aanvragen kunnen afhandelen. Dit is sneller, via de NoordwijkPas en stelt een en budget ter beschikking voorkomt administratieve lasten verlaagd de drempelsper jaar. Voor de toekenning van de voorzieningen komt een regeom van de interventies ebruik te maken. ling waarbij – net als bij de Mantelzorgpas – niet de gemeenToevoeging van een 2 e openingsdag van Reuring in € 20.000 (S) te maar maatschappelijke organisaties de aanvragen kunnen Noordwijkerhout. afhandelen. Dit is sneller, voorkomt administratieve lasten en verlaagd de drempels om van de interventies gebruik te ma- E = € 15.000 S = € 120.000 ken.

Verbreding Sportief voor werk Verbreding Sportief voor werk

Lotgenotencontact

Lotgenoten-conMinimale tact drempels voor (mentale) gezondheid Minimale drempels voor (mentale) gezondheid Uitbreiding Reuring

Uitbreiding ReuToevoeging van een 2 e openingsdag van Reuring in NoordwijRegie over het leven kerhout. ring

Prijs

€ 20.000 (S) E = € 15.000 S = € 120.000

Pagina 35 van 39

Pagina 32 van 36

Regie over het leven Actie

Realisatietraject

Actie Laaggeletterdheid Laaggeletterdheid

Realisatietraject Prijs Een training voor medewerkers in de integrale toegang en € 5.000 (S) het Eenmeedenkersnetwerk. training voor medewerkers in de integrale toegang en het € 5.000 (S) meedenkersnetwerk. € 5.000 (E) In samenspraak met organisaties vanuit kunst en cultuur

Volksuniversiteit Volksuniversiteit

VN-verdrag handicap VN-verdrag handicap

Inclusie Inclusie

Geluksplekken Geluksplekken

Senior- en dementievriendelijk Senior- en dementie-vriendelijk

Prijs

€€5.000 wordt bekeken ofmet er voldoende draagvlak is onder In samenspraak organisaties vanuit kunst en cultuur 5.000(S) (E) vrijwilligers en professionals voor de oprichting van een wordt bekeken of er voldoende draagvlak is onder vrijwilli€ 5.000 (S) volksuniversiteit. We vragen een maatschappelijke partner – gers en professionals voor de oprichting van een volksunivermogelijk de Bibliotheek Bollenstreek die in Oegstgeest de siteit. We vragen beheert een maatschappelijke partner mogelijk de volksuniversiteit – om de trekkersrol te – vervullen. Bibliotheek Bollenstreek die in Oegstgeest de volksuniversi€ 20.000 (E) De Belangenvereniging voor Gehandicapten Noordwijk voor teit beheert – om de trekkersrol te vervullen. Iedereen wordt betrokken bij de inrichting van bouwprojecten. Een budget gecreëerd Noordwijk voor De Belangenvereniging voorwordt Gehandicapten voor € 20.000 (E) aanpassingen in de openbare ruimte en het strand ten Iedereen wordt betrokken bij de inrichting van bouwprojecbehoeve van de toegankelijkheid. Hiermee is het mogelijk ten. Een budget wordt gecreëerd voor aanpassingen in de om extra aanpassingen toen doen als de reguliere openbare ruimte en in hetvoorzien. strand ten behoeve van de toegankebudgetten daar niet lijkheid.

Hiermee is het mogelijk om extra aanpassingen toen € 5.000 (S) De gemeente voert reeds de basistaken uit van de Wet doen als de reguliere budgetten daar niet in voorzien. Gemeentelijke Antidiscriminatie Voorzieningen. In samenspraak met maatschappelijke organisaties De gemeente voert reeds de basistaken uit van devoegen Wet Ge-we € 5.000 (S) hier communicatie en projecten ter bevordering meentelijke Antidiscriminatie Voorzieningen. In van samenspraak integratie aan toe. met maatschappelijke organisaties voegen we hier communicatieconcept en projecten ter bevordering van integratie € 35.000 (E) Het kan worden overgenomen van andereaan toe. gemeenten en eventueel uitgebreid met gezondheid in het Het concept kan worden overgenomen van andere gemeen€ 35.000 (E) kader van de kuuroord status. Inwoners participeren in de ten en eventueel uitgebreid met gezondheid het kader selectie van plekken. Bordjes worden zoveel in mogelijk op van bestaande objecten aangebracht om de kuuroord status. (bankjes, Inwoners palen) participeren in de selectie van verrommeling vanworden de buitenruimte te voorkomen. plekken. Bordjes zoveel mogelijk op bestaande objecten (bankjes, palen) om verrommeling van Een goede methode om aangebracht mee aan de slag te gaan is door te de € 10.000 (S) buitenruimte te voorkomen. starten met een pilot in één wijk.

Daarvoor geworven ouderen benaderen de ouderen in de wijk om verbeteringen Een goede methode om mee aan de slag te gaan is door te € 10.000 (S) in beeld te brengen. Welzijnsorganisaties, starten met een pilot in één wijk. Daarvoor geworven ouderen woningcorporaties en gemeente gaan vervolgens met de benaderen de uitkomsten aanouderen de slag.in de wijk om verbeteringen in beeld te brengen. Welzijnsorganisaties, woningcorporaties en ge€ 3.000 (S) Het maken van afspraken over gezamenlijke training en meente gaan met de uitkomsten aan de slag. intervisie van vervolgens diverse hulpverleners (maatschappelijk werk,

Regie versterkende hulpverleners toegang, jeugd- en jongerenwerk, welzijnswerk). Regie versterkende integrale Het maken van afspraken over gezamenlijke training en inPeriodieke reflectie op de toepassing van de methodiek. hulpverleners tervisie van diverse hulpverleners (maatschappelijk werk, integrale toegang, jeugd- en jongerenwerk, welzijnswerk). Periodieke reflectie op de toepassing van de methodiek.

€ 3.000 (S) E = € 60.000 S = € 25.000

Noten 1 SCP, Sociale Staat van Nederland 2020. https://www.scp.nl/actueel/nieuws/2020/09/10/de-sociale-

staat-van-nederland-2020

2 Online te vinden bij de Inkomen stukken van de gemeenteraad van Noordwijk: https://

www.noordwijk.nl/Bestuur/Gemeenteraad

3 Idem, zoeken op ‘Voortgangsbericht beleid welzijn’.

Pagina 36 van 39

Gemeente Noordwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout & De Zilk

1

SCP, Sociale Staat van Nederland 2020. https://www.scp.nl/actueel/nieuws/2020/09/10/de-sociale-staat-van-nederland-2020

2

Online te vinden bij de Inkomen stukken van de gemeenteraad van Noordwijk: https://www.noordwijk.nl/ Bestuur/Gemeenteraad

3

Idem, zoeken op ‘Voortgangsbericht beleid welzijn’.

4

Online te vinden op https://samen.noordwijk.nl onder het project Samen maken we de toekomst van Noordwijk.

5

Zie bijlage 1 Participatie voor de opzet en uitkomsten van het participatietraject.

6

In Nederland zijn er enkele gemeenten die van geluk bevorderen al serieus werk hebben gemaakt. Deze zijn volgens een rondgang van het programma Eén vandaag: Schagen, Roerdalen, Almelo, Tiel, Drimmelen, Etten-Leur, Breda, Tilburg, Peel en Maas, Beesel, Vaals en Mechelen. https://eenvandaag.avrotros.nl/item/ wil-je-gelukkig-leven-klop-aan-bij-de-overheid/

7

Aan deze factoren en de wetenschappelijke inzichten over geluk is in de notitie ‘Uitgangspunten welzijn en geluk’ ruimschoots aandacht besteed: zie https://samen.noordwijk.nl/nl-NL/folders/welzijn-en-geluk-innoordwijk

8

Zie voor een totaal overzicht van factoren die bijdragen aan medicalisering de informatiekaart Oorzaken Medicalisering opgesteld in opdracht van het Ministerie van VWS 2014.

9

Zie voor een korte beschrijving van medicalisering: https://www.iqhealthcare.nl/nl/kennisbank/blog/medicalisering/

10 https://mijnpositievegezondheid.nl/wp-content/uploads/2017/06/em06_2015_positieve_gezondheid-1.pdf 11 Seligman, Flourish, A visionary new understanding of happiness and well-being, New York 2011. 12 Kuren is gericht op het versterken van het immuunsysteem door tijd te nemen voor jezelf, gezond te eten, voldoende te bewegen, de natuur te ervaren en te genieten van gezelschap. Fysieke en mentale gezondheid zijn natuurlijk met elkaar verbonden. De verwachting is dan ook dat de projecten en voorzieningen die in het kader van de kuuroordstatus worden ontwikkeld, ook zullen bijdragen aan het welzijn van de Noordwijkers zelf. 13 Zie noot ii. 14 Het gaat hier om de beleving van cohesie bij bewoners van een buurt, niet om een geobjectiveerde meting. Het blijkt dat de leefsituatie beter is in wijken waar veel sociale cohesie wordt ervaren dan in buurten met weinig sociale cohesie. Tot 2012 was het verschil tussen wijken met veel en weinig sociale cohesie redelijk constant, daarna is het verschil groter geworden. Overigens dient in het oog gehouden te worden dat er weliswaar een verband is tussen sociale cohesie en de leefsituatie, maar dat daarmee nog niet is gezegd hoe de causaliteit verloopt. https://www.cbs.nl/nl-nl/achtergrond/2013/51/meer-en-beter-contact-met-anderen-van-belang-voor-geluk en SCP, de Sociale Staat van Nederland 2019, p. 305, 315-317.

15 Wijkvereniging Noord Noordtuk organiseert al enkele jaren een succesvolle vorm van burenhulp. Hulpgevers en hulpvragers vinden elkaar via de wijkvereniging. Een opmerkelijk verschil met een aantal platforms (wehelpen.nl, mijnbuurtje) is dat de wijkvereniging de contacten legt en zo drempel van onbekendheid en vertrouwen helpt wegnemen. 16 Zoals opgenomen in de concept woonvisie is aandacht voor ontmoeting ook nodig bij de ontwikkeling van nieuwe wijken en woningbouwcomplexen. 17 Trendrapport vrijwillige inzet 2020. 18 Movisie, Preventie van eenzaamheid, 2016, https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/files/2018-09/preventie-van-eenzaamheid.pdf 19 Anke C. Plagnol in, The world book of happiness 2.0 (Tielt 2016) p. 106-109. Een breder perspectief op de voordelen van geven en de verschillende uitingsvormen hiervan in persoonlijke eigenschappen wordt beschreven door de Italiaanse psycholoog Piero Ferruci in zijn boek Vriendelijkheid (Utrecht 2004). 20 In omliggende gemeenten wordt dit concept al met succes toegepast. Zie bijvoorbeeld Lokaal fonds Lisse (https://stichtinglokaalfondslisse.nl/), Jacoba van Beijerenfonds (https://www.jacobavanbeierenfondsteylingen.nl/) en het Fonds Samen voor elkaar in Katwijk (https://extra.katwijk.nl/wonen-verkeer-en-leefomgeving/leefomgeving/fonds-samen-voor-elkaar). 21 De infograhic toont de verdeling van geluk in het Verenigd Koninkrijk.

Afkomstig uit Richard Layard, Can we be happier? Evidence and Ethics, p. 33. In een dergelijke figuur voor Nederland is niet bekend bij de auteurs van deze nota. Voor een toelichting op het gebruik van decielen, zie https://nl.wikipedia.org/wiki/Deciel 22 SCP, De Sociale Staat van Nederland 2019, p. 322-330. Vaak wordt gedacht dat het lagere geluk van deze Pagina 34 van 36

groep vooral te wijten is aan een lager inkomen. Voor de rijke westerse landen is dit onderzocht en opmerkelijk genoeg is inkomen slechts de 5 e factor. Factoren die belangrijker zijn, zijn de mentale gezondheid, de kwaliteit van het werk, fysieke gezondheid en sociale contacten. De volgorde en verhouding van deze factoren is daarmee voor zowel rijk als arm hetzelfde. Deze bevinding gaat in tegen het populaire beeld van de hiërarchie van behoeften (model Abraham Maslow). 23 Omrekening op basis van het inwoneraantal. Hierin is geen rekening gehouden met eventuele concentratie van deze groepen in de grote steden. Vandaar dat in een bandbreedte is toegevoegd die rekening houdt met een lager percentage. 24 Momenteel wordt bekeken of ook onderdelen van de Doe Mee regelingen via een Noordwijkpas beschikbaar gemaakt kunnen worden. 25 De beweging naar de gezonde badplaats Noordwijk maakt het mogelijk deze voorzieningen ook laagdrempelig voor de eigen inwoners beschikbaar te maken. Gedacht wordt aan initiatieven op het vlak van de kruidenteelt, natuurbeleving of wellness. 26 Ap Dijksterhuis, Op naar geluk, p. 253. 27 Hierbij wordt gedacht aan mensen met een Wajong, WW of AOW-uitkering.

28 https://helder-advies.nl/wp-content/uploads/2020/02/Onderzoeksverslag-effecten-lotgenotencontact.pdf 29 Voor het effect van inloophuizen is een Social Return on Investment onderzoek uitgevoerd door KWF Kankerbestrijding, zie https://www.thht.nl/wp-content/uploads/2020/04/Effectonderzoek-IPSO-inloophuizen.pdf 30 https://www.patientenfederatie.nl/ 31 https://www.depressievereniging.nl/preventie-en-terugvalpreventie/bewegen-running-therapie/ 32 https://interventies.loketgezondleven.nl/leefstijlinterventies/interventies-zoeken/1400694 33 https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/1533210108329862. Mindfullness wordt ook wel gezien als één van de manieren om met negatieve emoties om te gaan. Het doel daarbij is niet om de bron te verwijderen, maar om goed te functioneren ondanks stress, verdriet en frustratie. Zie ook Seligman, Flourish, hoofdstuk The dirty little secret of drugs and therarpy. 34 https://interventies.loketgezondleven.nl/leefstijlinterventies/interventies-zoeken/1401417 35 Regionaal plan laaggeletterdheid Holland Rijnland. 36 Ap Dijksterhuis, Op naar geluk, p. 85. 37 https://stichtingidb.nl/wp-content/uploads/2020/04/MonitorDiscriminatie2019_download.pdf 38 De oefeningen en adviezen bij deze geluksplekken zijn afkomstig van het onderzoek naar geluk van de Positive Psychology Center van de universiteit van Pennsylvania.

Interventies worden getoetst op effectiviteit volgens dezelfde richtlijnen als medicijnen, dat wil zeggen door middel van willekeurige toewijzing en placebo-referentie groepen. Zie verder Seligman, Flourish, p. 32. 39 Zie bijv. https://www.kleingelukuitroerdalen.nl/geluksplekken/onze-geluksplekken_44232/ 40 Dementie is een ziekte die ook bij jongere mensen voorkomt, zie voor meer informatie: https://www.alzheimer-nederland.nl/dementie/jongdementie 41 http://www.seniorvriendelijkdenhaag.com/ouderen/action-program/ 42 https://ris2.ibabs.eu/Reports/ViewListEntry/Noordwijk/b55cf6ed-930c-4129-9c1b-7bea43e37eed 43 Een zekere terughoudendheid in de interpretatie van de uitkomsten is hierbij wel geboden. Genetische aanleg en levensgebeurtenissen zijn namelijk factoren die voor circa zestig procent de verschillen tussen mensen in levenstevredenheid beïnvloeden. De overige circa veertig procent hangt samen met levensvaardigheden en individuele keuzen. Dat betekent dat de effecten van interventies niet los gezien kunnen worden van externe factoren. 44 https://www.youtube.com/watch?v=meiU6TxysCg 45 Samenvatting van collegedictaat van dr. Martijn Burger, lezing Happiness Economics, cursus Grondslagen van geluk, juni 2020. 46 Richard Layard, Can we be happier?; evidence and ethics (2020) p. 42. 47 Ap Dijksterhuis, Op naar geluk, p.78. 48 Seligman, Flourish, p. 78-125.

Gemeente Noordwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout & De Zilk