Bijlage - Gelukkig leven; welzijnsbeleid 2021-2024

Gelukkig leven Welzijnsbeleid 2021 ~ 2024

Samenvatting Gelukkig leven Deze nota bevat de visie van de gemeente Noordwijk op het welzijnswerk en hoe deze visie ter uitvoering kan worden gebracht. Die visie houdt de ambitie in om een betrokken samenleving te zijn, waarin iedereen mee kan doen, het prettig samenleven is en waar je gelukkig oud kan worden. Speerpunten Om dit te bereiken worden vier speerpunten nagestreefd, namelijk: het verbinden van mensen, hen stimuleren tot actief bijdragen aan hun omgeving, de ondersteuning van kwetsbare personen en het bevorderen van regie over het leven. Deze speerpunten zijn gekozen omdat uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat dit de belangrijkste factoren zijn die bijdragen aan een gelukkig leven. Actielijnen Per speerpunt worden activiteiten en projecten gestart. De onderstaande tabel toont de in totaal 25 acties waaruit het beleid is opgebouwd.

Verbinden

Bijdragen

Ondersteuning kwetsbare personen

1. Eenzaamheid ver9. Actualisatie vrijwil- 14. De Noordwijkpas minderen ligers-ondersteu15. Verbreding Spor2. Contact in de buurt ning tief voor werk 3. Welkomstavond 10. Lokaal fonds voor 16. Lotgenotencontact nieuwe bewoners leefbaarheid en 17. Minimale drempels 4. Buurthuizen sociale cohesie voor (mentale) 5. Buurtwerk 11. Denkkracht benutgezondheid 6. Ontmoetings- plekten 18. Uitbreiding Reuring ken 12. Ondersteuning 7. Buurtrechten mantelzorg 8. Generaties 13. Sociaal tuinieren Investering in verbinwelbevinden den aan acties kost in totaal € 101.500 per jaar en € 158.000 incidenDit pakket

Regie over het leven 19. Laaggeletterdheid 20. Volksuniversiteit 21. VN-verdrag handicap 22. Inclusie 23. Geluksplekken 24. Senior- en dementie-vriendelijk 25. Regie versterkende hulpverleners

teel. Het verhogen van de veerkracht van mensen, het bevorderen van hun welbevinden en welbevinden het versterken van informele hulp vormen de kern van de Investering in strategie deinterventies zorgkosten kost beheersbaar houden. per jaar en € 158.000 incidenteel. Het verhoDit pakketom aan in totaal te € 101.500 gen van de veerkracht van mensen, het bevorderen van hun welbevinden en het versterken van informele hulp vormen de kern van de strategie om de zorgkosten beheersbaar te houden.

Pagina 2 van 36

Voorwoord “En ze leefden nog lang en gelukkig”. De welbekende slotzin van sprookjes verwoordt de wens van velen van ons.

We leven met z’n allen gemiddeld steeds langer en doen dat het liefst zo gelukkig mogelijk. Een lang en ongelukkig leven wensen we niemand toe. Dankzij de toegenomen welvaart en voortgang op medisch gebied hebben we het steeds beter en worden we ook steeds ouder. Zo zeer dat stijgende zorgkosten, de vergrijzing en langer zelfstandig thuis wonen belangrijke maatschappelijke vraagstukken zijn geworden. Ook zijn de inzichten vanuit de wetenschap over hoe je een lang en gelukkig leven leidt de afgelopen decennia flink toegenomen. We weten meer en kunnen deze kennis ook beter toepassen. We hebben beter zicht op het belang van sommige factoren en kunnen daardoor beter prioriteren. Ons college betrekt deze inzichten nu op het welzijnswerk. Door de prioriteit te leggen op de factoren die de meeste invloed hebben op de kwaliteit van het leven. Het contact met anderen, kunnen bijdragen aan het geluk van anderen en een goede mentale gezondheid waarbij je controle over het leven ervaart. Juist voor mensen die relatief het ongelukkigst zijn doen we een extra inspanning. De corona-crisis heeft onze wilskracht om hier werk van te maken versterkt. Naast economische gevolgen zijn er ook ingrijpende sociaal-maatschappelijke effecten van deze crisis, zoals de toenemende eenzaamheid.

Niet voor niks luidt de aanbeveling aan het kabinet van het Sociaal Cultureel Planbureau: “Aandacht voor welvaart én welbevinden”. 1 Het versterken van het welbevinden bevordert de veerkracht van inwoners. Naar onze verwachting kunnen problemen daarmee worden voorkomen of klein gehouden. Daardoor kunnen oplossingen ook kleiner worden en hoeft niet altijd de zwaarste ondersteuning te worden ingezet. Ik dank alle inwoners en organisaties die hebben meegedacht bij de totstandkoming van dit plan! Namens het college van burgemeester en wethouders,

Dennis Salman Wethouder Sociaal Domein

Gemeente Noordwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout & De Zilk

Pagina 4 van 36

Inhoudsopgave Samenvatting.................................................................................................................................. 2 Voorwoord.. ..................................................................................................................................... 3 Inhoudsopgave................................................................................................................................ 5 1. Inleiding...................................................................................................................................... 6 2. Gelukkig oud worden................................................................................................................... 7 3. Verbinden.................................................................................................................................. 10 4. Bijdragen................................................................................................................................... 12 5. Ondersteuning kwetsbare personen.. ......................................................................................... 14 6. Regie over het leven.................................................................................................................. 16 7.

Passend welzijnswerk in elk dorp.............................................................................................. 18 8. Financiën.. ................................................................................................................................. 21 9. Monitoring en evaluatie............................................................................................................. 23 Bijlagen......................................................................................................................................... 24 Noten............................................................................................................................................ 34

Gemeente Noordwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout & De Zilk

1. Inleiding Hoe verder met het welzijnswerk? De aanleiding voor deze beleidsnota over welzijn en geluk is de fusie van de voormalige gemeenten Noordwijk en Noordwijkerhout (De Zilk) in 2019. Deze fusie was aanleiding om de verschillen in het welzijnswerk in beeld te brengen en het welzijnsbeleid tegen het licht te houden. De geconstateerde verschillen tussen de voormalige gemeenten zijn samen te vatten in 3 punten: verschil in breedte van de taken, in omvang van de investering en in de wijze van organisatie. Een nadere specificatie hiervan vindt u in de notitie Tussenstand harmoniëring welzijnswerk. 2 Geluk als uitgangspunt De verschillenanalyse en de gesprekken met de diverse maatschappelijke organisaties gaven aanleiding om de visie op het welzijnswerk te herijken. Waarom zetten vrijwilligers, stichtingen, verenigingen en gemeente zich in voor het welzijn van inwoners? Wat willen we daarmee bereiken? Het antwoord op deze vragen is in de basis vrij simpel: dat mensen er gelukkiger van worden. Hoe je het geluk van mensen het beste kan bevorderen is vervolgens het onderwerp van nadere studie geworden. In de notitie Uitgangspunten welzijn en geluk 3 in Noordwijk zijn de bevindingen van dit onderzoek uitgewerkt en zijn een viertal speerpunten bepaald, te weten: Verbinden, Bijdragen, Ondersteuning kwetsbare personen en Regie over het leven.

Omgevingsvisie In dezelfde periode is door inwoners, organisaties en gemeente gewerkt aan het opstellen van de omgevingsvisie 2030. Deze visie spreekt van ‘Een betrokken samenleving, voor iedereen, waar we prettig samenleven en gelukkig oud worden’. Als elementen die bijdragen aan geluk in Noordwijk worden genoemd: betrokken inwoners die meewerken als vrijwilliger, ruimte voor maatschappelijke initiatieven en ontmoeting, gezondheid en natuur, fysiek en psychisch welbevinden, vermindering eenzaamheid, verbetering leefbaarheid in de wijk en het toetsen van initiatieven en beleid aan het effect op geluk. 4 Totstandkoming van dit plan In de zomer van dit jaar kon iedereen meedenken via het platform Samen.noordwijk.nl over de uitwerking van de vier speerpunten. Daarnaast hebben 4 werkgroepen zich gebogen over de vraag hoe de speerpunten kunnen worden uitgewerkt in werkwijzen en concrete activiteiten. In totaal hebben 35 mensen van verschillende maatschappelijke organisaties in de werkgroepen meegedacht. 5 Leeswijzer Gestart wordt met de visie op het welzijnswerk. Daarna volgt de uitwerking van de 4 speerpunten. Per speerpunt zijn de acties en doelen omschreven. Vervolgens wordt ingegaan op de wijzigingen die voortkomen uit de verschillen tussen de dorpen, de financiën en tenslotte de monitoring en evaluatie.

Pagina 6 van 36

2. Gelukkig oud worden Hoe bereiken we ‘Een betrokken samenleving, voor iedereen, waar we prettig samenleven en gelukkig oud worden.’? Zonder te pretenderen dat het antwoord op zo’n veelomvattende vraag hier gegeven kan worden, benoemen we hieronder enkele bouwstenen waarmee het werk kan worden vormgegeven.

a. Gericht geluk bevorderen Het nastreven van een hogere levenstevredenheid van inwoners is nog geen gemeengoed bij overheden. 6 De laatste decennia wordt de roep om de effecten van beleid te beoordelen op het effect op het welzijn van inwoners echter sterker. Dit komt niet in de laatste plaats omdat is aangetoond dat economische groei en toenemende welvaart niet automatisch leiden tot een hogere levenstevredenheid – zie bijlage 2 Welvaart ≠ geluk. Welzijn is geen bijproduct van economische voorspoed en vergt een andere aanpak. Aantoonbare factoren Die aanpak moet erop gericht zijn om die factoren te bevorderen die aantoonbaar bijdragen aan een gelukkig leven. 7 Een goede mentale gezondheid, een sterk sociaal netwerk, een gevoel van grip op het leven, een betekenisvolle bijdrage aan anderen, het nastreven van doelen en voldoende weerstand tegen hedonistische gevoelens. Dit zijn allemaal factoren die iemands geluk kunnen verhogen. Het goede nieuws is bovendien dat hier aan gewerkt kan worden en dus dat ieder in staat is zijn eigen levenstevredenheid te verhogen. De samenleving profiteert mee Het streven naar geluk is geen individuele aangelegenheid zoals hierboven wellicht al duidelijk is geworden. Niet alleen wordt geluk gevonden in de nabijheid en wederkerige relaties met anderen, de effecten van geluk zijn groter dan het individu.

Onderzoek naar het effect van positieve emoties wijst uit dat gelukkige mensen vaak gezonder, productiever en socialer zijn – zie bijlage 3 Positieve psychologie. Geluk is daarmee niet slechts een doel op zich, maar ook een instrument om andere wenselijke ontwikkelingen te behalen.

Gemeente Noordwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout & De Zilk

b. Een vlucht naar voren De strategie is het voorkomen van zorg en problemen door veerkracht en welbevinden te versterken. Deze strategie bestaat uit 3 componenten: Problemen klein houden Dit houdt in dat we afstand nemen van de “probleem-oplossing” benadering. Bij deze benadering moet er eerst een probleem zijn voordat de overheid overgaat tot actie of ondersteuning. Het voordeel van die benadering is dat de meerwaarde van ingrijpen duidelijk is. Er is immers een probleem dat wordt aangepakt. Het nadeel van het laten ontstaan van problemen is dat er daardoor eerst schade aan de betrokkenen ontstaat. Schade die – voor zover mogelijk – met de oplossing gerepareerd moet worden. Binnen deze benadering hebben zowel probleem als oplossing een relatief grotere omvang bereikt dan wanneer vroegtijdig wordt gehandeld. Een probleem komt pas in aanmerking voor deze titel als er sprake is van een bepaalde mate van ernst. Dat betekent dat er een opwaartse druk ontstaat om kleinere problemen te laten groeien. Dit is één van de oorzaken van de medicalisering die momenteel in de samenleving plaatsvindt. 8

Eerst niet-medische oplossingen Een ander aspect van medicalisering is dat medische oplossingen worden geboden waar ook niet-medische oplossingen mogelijk zijn. Een voorbeeld: als iemand slaapproblemen heeft, kan dit een fysieke oorzaak hebben. Namelijk het lichaam maakt te weinig melatonine aan. Het gebrek aan melatonine kan echter ook veroorzaakt worden door een te hoog cortisol niveau voor het slapen gaan. Een te hoog cortisol niveau kan ontstaan door te veel activiteit, stress en een onregelmatig dagritme. De onderliggende oorzaak kan daarmee ook worden weggenomen door een leefstijlverandering in plaats van medicatie. Door de niet-medische oplossingen beter beschikbaar te maken kan deze trend worden bestreden. 9

Pagina 8 van 36

In de plus De afwezigheid van problemen betekent niet automatisch dat het goed gaat. Gezondheid is meer dan de afwezigheid van ziekte, aldus de theorie van de positieve gezondheid. 10 Geluk is meer dan de afwezigheid van misère, aldus de theorie van de positieve psychologie. 11 Het plaatje hierboven illustreert dat het loskomen van problemen je ongeveer op het nulpunt terugbrengt. Om blijvende levenstevredenheid te verkrijgen heb je bronnen van geluk in je leven nodig. De hulpverlening kan zich op de misère richten maar ook op het versterken van de bronnen van een goed leven. Net zoals kuren de fysieke gezondheid versterkt 12 , versterkt het bevorderen van geluk de mentale gezondheid.

c. Implicaties Het huidige welzijnswerk Een helikopterblik op de werkzaamheden van de verschillende welzijnsorganisaties die Noordwijk rijk is, geeft een bemoedigend beeld. Er gebeurt al een heleboel en veel van de activiteiten sluiten goed aan op de inzichten over het bevorderen van geluk. Zo zijn er: ● Buurtcentra – in elk dorp één – waar activiteiten plaatsvinden; ● Vier actieve ouderenbonden met een groot bereik onder ouderen; ● Vrijwilligersorganisaties die zich inzetten om eenzaamheid te bestrijden zoals de Stichting met je hart, Zonnebloem, Fietsmaatjes en Resto van Harte; ● Het project Sportief voor Werk voor mensen met een uitkering; ● Reuring op drie locaties voor iedereen die een steuntje in de rug kan gebruiken; ● Welzijn Noordwijk, het Wmo Adviescentrum Noordwijkerhout en Topaz Munnekeweij die allerlei activiteiten ontplooien op het vlak van de ondersteuning van vrijwilligers, mantelzorgondersteuning en welzijnscoaching. ● Tien wijkverenigingen en een buurtwerker van Welzijn Noordwijk die activiteiten in de buurt organiseren en stimuleren. In de notitie Tussenstand harmoniëring welzijnswerk vindt u een completer overzicht van de welzijnsorganisaties en hun activiteiten. 13 Voortbouwen, bijsturen en innoveren Op deze stevige basis bouwen we voort met dit welzijnsbeleid. Dat doen we door op 3 aspecten waarde toe te voegen.

Ten eerste door een overkoepelend perspectief op het welzijnswerk te omschrijven. Deze visie en strategie heeft u net gelezen in dit hoofdstuk. Verdere achtergronden over geluk, definities en onderzoek zijn opgetekend in de notitie ‘Uitgangspunten welzijn en geluk in Noordwijk’. Wij hopen hiermee een duidelijke richting aan te geven voor onze collectieve inspanningen. Ten tweede door op bepaalde activiteiten bij te sturen of naar een hoger niveau te brengen. Met de inzichten over het bevorderen van geluk kunnen bestaande activiteiten zoals de promotie van het vrijwilligerswerk, de sociale activatie van mensen met een uitkering en het stimuleren van buurtinitiatieven anders worden ingevuld. U leest dit terug in de invulling van de acties zoals beschreven in de volgende hoofdstukken. Ten derde door nieuwe inspanningen toe te voegen. In het participatie traject dat is doorlopen zijn diverse nieuwe ideeën naar voren gebracht (bijlage 1). Deze vindt u per speerpunt terug in de komende hoofdstukken. Een beschrijving hoe deze ideeën gerealiseerd kunnen worden is opgenomen in bijlage vier.

Gemeente Noordwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout & De Zilk

3. Verbinden Mensen zijn sociale wezens. Nabijheid van anderen – zowel fysiek als emotioneel – zorgt voor ontspanning, vertrouwen, gezondheid en coöperatie.

a. Acties Eenzaamheid verminderen Sociale contacten zorgen voor een groter geluksgevoel. Een structureel gebrek daaraan bij mensen die zich ernstig eenzaam voelen, heeft grote gevolgen, zoals een verhoogd risico op depressie, dementie en zelfverwaarlozing. Noordwijk werkt mee in het landelijke programma ‘Eén tegen eenzaamheid’ en voert het actieprogramma ‘Mensen hebben mensen nodig’ uit. Contact in de buurt Samenhorigheid in de buurt, of met de officiële term ‘sociale cohesie’, heeft een grote invloed om het welbevinden. Op een prettige manier met elkaar omgaan, wonen in een gezellige buurt en op de hulp van je buren kunnen rekenen. 14 We stimuleren daarom zelforganisatie van inwoners door de oprichting van wijkverenigingen en andere verbanden. De activiteiten in de buurt worden financieel ondersteund en specifiek burenhulp wordt extra gestimuleerd. 15

Pagina 10 van 36

Welkomstavond nieuwe bewoners Een goede start als nieuwe bewoner: een jaarlijkse welkomstavond waarin nieuwe bewoners kennismaken met hun nieuwe gemeenschap. Buurthuizen Een praathuis, buurtkamer, inloopgelegenheid, zalencentrum of multifunctioneel centrum. Accommodaties in verschillende vormen faciliteren ontmoeting, verenigingsactiviteiten en het meedoen in de samenleving. We onderzoeken aan welk type buurthuis in een wijk behoefte is door met organisaties en inwoners in gesprek te gaan. Bestaand maatschappelijk vastgoed zoals scholen, sportgebouwen en kerken worden uitgenodigd hun gebouw voor buurtactiviteiten open te stellen. 16 Buurtwerk Verbondenheid ontstaat in sommige wijken spontaan, in andere kan een aanjager iets op gang brengen. De wijkambassadeur van de gemeente gaat samen met medewerkers van het jeugden jongerenwerk en het welzijnswerk op zoek naar mensen die zich actief voor hun wijk willen inzetten. Ontmoetingsplekken In elk dorp wordt een aantal pleinen, parken of andere plekken uitnodigend gemaakt als ontmoetingsplekken. Dat betekent dat we, in samenspraak met gebruikers, kleine aanpassingen doen, bijvoorbeeld een extra bank, tafel, bosschages, bestrating en dergelijke. Buurtrechten We bevorderen dat inwoners invloed kunnen uitoefenen op de inrichting van de buurt, het onderhoud van het openbaar groen, buurtaccommodaties en de vormgeving van speeltuinen.

We passen de werkwijze van de gemeentelijke organisatie en partners hierop aan en gebruiken digitale communicatievormen om inwoners makkelijker te betrekken. Generaties verbinden De wensen van jongeren, ouders met kleine kinderen en ouderen kunnen uiteenlopen. Daarom zijn er verschillende activiteiten en plekken voor deze groepen. Mogelijk zijn we hier als samenleving in doorgeschoten, want generaties kunnen ook veel aan elkaar hebben. We nemen het verbinden van generaties als ideaal bij het vormgeven van activiteiten. In bijlage 4 is het realisatietraject van deze acties nader omschreven. Hier vindt u ook de inschatting van de kostprijs.

b. Doelen Met deze acties worden de volgende doelen nagestreefd: ● Het bewerkstelligen van een trendbreuk in de groeiende eenzaamheid onder alle lagen van de bevolking. ● Inwoners kunnen in toenemende mate een beroep doen op een naaste in hun omgeving. Inwoners voelen zich verbonden met hun buurt, wijk en gemeente. ● In elk dorp zijn aantrekkelijke ontmoetingsplekken in de buitenlucht.

Gemeente Noordwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout & De Zilk

4. Bijdragen

Bij geluk denken we meestal aan ons eigen geluk, het geluk dat we zelf (willen) ervaren. We brengen echter ook geluk voort, voor onszelf én voor anderen. Doordat anderen dat ook doen, bestaat het ervaren geluk deels uit de bijdragen van anderen. Het is daarom beter om te praten over samengesteld geluk.

a. Acties Actualisering vrijwilligersondersteuning De aard van het vrijwilligerswerk verandert. Vrijwilligerswerk is niet meer alleen het getrouwd zijn met een vereniging. 17 Mensen willen zich bij voorkeur voor korte tijd of bepaalde klussen inzetten. We gaan verenigingen helpen om het werk in kortere klussen en acties beschikbaar te maken. Er komt meer focus op het inzetten van je talenten en op het werven van vrijwilligers in de leeftijd van 65 tot 80 omdat juist in deze leeftijd de sociale contacten van het vrijwilligerswerk bijdragen aan de vorming van een diverse sociaal netwerk. 18 Lokaal fonds voor leefbaarheid en sociale cohesie Het geven – van geld, tijd, aandacht en energie – brengen zowel de ontvanger als de gever voordelen. 19 Er wordt een fonds opgericht waaraan inwoners, gemeente en het bedrijfsleven kunnen bijdragen. Het fonds is bedoeld voor initiatieven op het vlak van de leefbaarheid en sociale cohesie in Noordwijk. Het budget van de gemeente voor bewonersinitiatieven wordt niet langer door subsidies vanuit de gemeente verstrekt, maar door het Lokaal fonds toegekend. Bestuur en vrijwilligers van het fonds helpen initiatiefnemers op weg met hun netwerk en kennis. 20

Pagina 12 van 36

Denkkracht benutten Kunnen bijdragen aan je omgeving en de samenleving is een vorm van inclusie. Erbij horen door mee te bouwen. We bieden meer ruimte voor inwoners die willen meedenken en meewerken. We promoten het online discussieplatform Samen.noordwijk.nl en streven naar tenminste 3.000 actieve leden. Dit ambitieuze aantal leden zorgt voor een significant aandeel van de bevolking dat kan reageren op ingediende ideeën. Voor mensen die digitaal minder vaardig zijn zetten we andere vormen van participatie in. Ondersteuning mantelzorgers Mantelzorgers zetten zich op regelmatige basis in voor iemand in hun naaste omgeving die zorg nodig heeft. Deze ondersteuning is van grote maatschappelijke waarde en wordt door de gemeente gewaardeerd met een jaarlijks mantelzorgcompliment en ondersteunt door de Zorgpauze. Sociaal tuinieren Met buurtbewoners en vrijwilligers de tuin van een ander opknappen. Uiteraard met diens goedkeuring en deelname. De tuin kan dit nodig hebben, maar vaak de bewoner nog meer. Door met buurtbewoners een helpende hand te bieden, kunnen mensen zich weer verbonden voelen met anderen in hun naaste omgeving. In bijlage 4 is het realisatietraject van deze acties nader omschreven. Hier vindt u ook de inschatting van de kostprijs.

b. Doelen Met deze acties worden de volgende doelen nagestreefd: ● Meer mensen voelen zich aangetrokken tot het doen van vrijwilligerswerk. Vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties voelen zich gesteund. ● Mantelzorgers kunnen hun zorg volhouden. ● Lokale initiatieven voor leefbaarheid en sociale cohesie worden ondersteund. ● Inwoners voelen zich uitgenodigd om een bijdrage te leveren aan maatschappelijke opgaven.

Gemeente Noordwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout & De Zilk

5. Ondersteuning kwetsbare personen

Nederlanders zijn gemiddeld genomen zeer gelukkig. Maar dit geluk is niet gelijk over alle mensen verdeeld. 21 De meeste gelukswinst is te behalen bij de mensen die de laagste levenstevredenheid opgeven. Deze mensen kunnen namelijk hele punten omhoog in hun geluk, terwijl het bij iemand die zichzelf al een 7 geeft om decimalen zal gaan.

a. Acties De NoordwijkPas Er is een groep inwoners waarbij de combinatie van lage objectieve levensomstandigheden en lage levenstevredenheid voorkomt. Het sociaal cultureel planbureau duidt deze groep aan als ‘gedepriveerden’. Deze groep is kwetsbaarder door beperkte hulpbronnen, bijvoorbeeld vanwege een laag inkomen of laag opleidingsniveau. Sociaal isolement komt bij deze groep relatief vaker voor, wat betekent dat het netwerk waarop iemand een beroep kan doen klein is. Ook ervaart deze groep weinig regie over het eigen leven en heeft vaak beperkte vaardigheden om de weg naar ondersteuning te vinden. De omvang van deze groep is relatief beperkt, maar het gaat toch om ruim 400.000 mensen van 18 jaar en ouder in heel Nederland. 22 Voor Noordwijk betekent dat tussen de 800 en 1100 mensen in deze positie. 23 We verbreden de Mantelzorgpas naar een NoordwijkPas. Via deze pas kunnen deze mensen gratis of tegen een lager tarief gebruik maken van bepaalde welzijnsinterventies 24 en kuuroord-voorzieningen. 25

Pagina 14 van 36

Verbreding Sportief voor werk De impact van werkloosheid op het welbevinden is groot. Je verliest je dagelijkse contacten op het werk, je bijdrage aan de maatschappij valt weg en je zelfvertrouwen en optimisme krijgt een knauw. Zelfs bij het hervinden van werk blijkt uit onderzoek dat deze mensen ook na 7 jaar na de gebeurtenis nog een significant lagere levenstevredenheid ervaren. 26 In samenwerking met de ISD Bollenstreek en het ServicepuntWerk bieden we (langdurig) werklozen doorlopende coaching, beweging en welzijnscursussen. Het project Sportief voor werk voert de basis van deze werkzaamheden al sinds 2016 uit en wordt gevraagd diens concept te verbreden. Dat betekent dat naast mensen met een relatief grote afstand tot de arbeidsmarkt ook andere mensen die buiten de arbeidsmarkt staan gebruik kunnen maken van coaching en cursussen. 27 Lotgenotencontact Contact met mensen die hetzelfde meemaken of hebben meegemaakt kan een grote steun zijn. Zo leidt lotgenoten tot een significante verbetering van angst-, stress- en depressieklachten. Een toename van sociale steun en een beter begrip en acceptatie van emotionele situaties zorgt voor een afname van negatieve gevoelens. Een groter optimisme, hoop en hoger niveau van empowerment worden bewerkstelligd. Ook vindt een daling van de glycemische index, de bloeddruk en de BMI plaats.

28 We faciliteren deze vorm van samenredzaamheid door initiatieven zoals het Alzheimercafé te ondersteunen. We zoeken actief de samenwerking met het inloophuis Scarabee dat zich richt op lotgenotencontact voor mensen die te maken hebben met kanker. 29 Waar mogelijk verwijzen we door naar of sluiten we aan op de activiteiten van landelijke patiënten organisaties. 30 Minimale drempels voor (mentale) gezondheid Mentale gezondheid en fysieke gezondheid zijn belangrijke factoren voor persoonlijke welbevinden. Toch zijn preventieve projecten of voorzieningen op dit vlak beperkt beschikbaar. Effectief bewezen interventies zoals Running therapie 31 , Kleur je leven 32 , Mindfullness 33 , SLIMMER 34 en assertiviteitstrainingen worden via de Noordwijkpas tegen lagere kosten aangeboden. Uitbreiding Reuring Reuring biedt een inloop voor mensen met behoefte aan een praatje met aandacht voor de persoon. De openingstijden van Reuring Noordwijkerhout worden verruimd naar 2 dagen per week. In bijlage 4 is het realisatietraject van deze acties nader omschreven. Hier vindt u ook de inschatting van de kostprijs.

b. Doelen Met deze acties worden de volgende doelen nagestreefd: ● Het vergroten van de veerkracht door versterking van het welbevinden van (langdurig) werklozen. ● Het vergroten van het welbevinden bij inwoners waarbij de combinatie van lage objectieve levensomstandigheden en lage levenstevredenheid voorkomt. ● Het laagdrempelig beschikbaar maken van preventieve voorzieningen op het vlak van leef stijl en mentale gezondheid.

Gemeente Noordwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout & De Zilk

6. Regie over het leven

Regie ervaren vraagt het vermogen om zelf beslissingen te kunnen nemen over de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven. Regie betekent ook perspectief hebben, invloed kunnen uitoefenen, jezelf ontwikkelen en actief in het leven staan. De vrijheid om regie te voeren houdt ook in dat anderen je daarin niet beperken. Niet gediscrimineerd worden om wie je bent of waar je vandaan komt. Kunnen meedoen ondanks lichamelijke, psychische of verstandelijke beperkingen.

a. Acties Laaggeletterdheid Hoewel Nederland een hoogontwikkeld land is, zijn ongeveer 2,5 miljoen mensen tussen de 16 en 65 jaar laaggeletterd. In Noordwijk gaat het om circa 3.857 mensen. 35 Dit houdt in dat deze mensen in het dagelijkse leven moeite hebben met taal, wat problemen kan geven met het voeren van eigen regie op het leven. Momenteel wordt een regionale aanpak van laaggeletterdheid voorbereid. We sluiten hierop aan door medewerkers in het welzijnswerk en de toegang tot voorzieningen te trainen om laaggeletterdheid te onderscheiden en passende ondersteuning aan te bieden. Volksuniversiteit Jezelf ontwikkelen, een leven lang leren, is een krachtig instrument om zelfregie te vergroten. Een volksuniversiteit is een manier om het aanbod vanuit welzijn, kunst en cultuur, taal en werk samen te brengen. We onderzoeken of hieraan behoefte is, of er voldoende draagvlak is onder vrijwilligers om een volksuniversiteit levensvatbaar te houden en welke maatschappelijke partners hieraan willen bijdragen. Momenteel is met het Noordwijkse leerlokaal al een initiatief gestart om het cursusaanbod samen te brengen. De volksuniversiteiten van Lisse, Teylingen en Oegstgeest gebruiken we als voorbeelden.

Pagina 16 van 36

VN-verdrag handicap 2 miljoen Nederlanders hebben een beperking. Ze zijn slechtziend, blind of doof, hebben een lichamelijke of verstandelijke beperking of psychische problemen. Gewoon meedoen is voor hen niet altijd vanzelfsprekend. Sinds 2016 geldt het VN-verdrag handicap in Nederland. Het doel van dit verdrag is dat de positie van mensen met een beperking verbetert. Noordwijk neemt in lijn met dit verdrag maatregelen om de door- en toegankelijkheid van openbare gebouwen en de openbare ruimte te verbeteren. Hierin trekken we samen op met woningcorporaties die verantwoordelijk zijn voor de toegankelijkheid binnen hun complexen. Inclusie Sociale uitsluiting heeft bijzonder destructieve effecten. 36 De kiem voor zowel exclusie als discriminatie ligt in het onderscheiden van groepen in de samenleving. We bevorderen activiteiten die gericht zijn op het met elkaar in contact brengen van groepen in samenleving. Gemeente en maatschappelijke partners nemen stelling tegen uitsluiting. We bestrijden discriminatie en ondersteunen mensen die met discriminatie te maken krijgen. 37 Geluksplekken Geluksplekken zijn plaatsen waar de bezoeker tips krijgt aangereikt om zijn eigen geluk te vergroten. Een deel van ons geluk is maakbaar. Het gaat om de manier waarop we naar de dingen kijken en de acties die we ondernemen. De gevraagde acties zijn kleine geluksinterventies.

38 Het concept van geluksplekken wordt in diverse gemeenten toegepast en verbonden met het toerisme 39 . In Noordwijk kunnen de plekken ook de identiteit van kuuroord versterken door aandacht te besteden aan gezondheid. Mentale en fysieke gezondheid krijgen daardoor ook buiten de welzijnslocaties een plek in de samenleving. Senior- en dementievriendelijk Met het ouder worden en zeker bij dementie 40 wordt regie op het leven houden moeilijker. Door diverse maatregelen op het vlak van de inrichting van de openbare ruimte en gebouwen, openbaar vervoer, huisvesting en maatschappelijke participatie kunnen senioren geholpen worden mee te doen. In navolging van de gemeente Den Haag die hierin al veel heeft gedaan richten we ons op gezondheid, eenzaamheid en levensplezier en langer zelfstandig wonen. 41 Regie versterkende hulpverleners In samenspraak met de hulpverleners en de integrale toegang zoeken we een passende methodiek om de eigen regie bij inwoners te versterken. Door hierin gezamenlijk op te trekken verstaan hulpverleners elkaars aanpak en kan de werkwijze door gezamenlijke trainingen worden bestendigd. In bijlage 4 is het realisatietraject van deze acties nader omschreven. Hier vindt u ook de inschatting van de kostprijs.

b. Doelen Met deze acties worden de volgende doelen nagestreefd: ● Inwoners kunnen zoveel mogelijk zelf informatie raadplegen en worden daarin ondersteund. ● De openbare ruimte en publieke gebouwen zijn toe- en doorgankelijk. ● Alle inwoners voelen zich erbij horen en niet gediscrimineerd. ● Hulpverleners versterken de eigen regie van hun doelgroep.

Gemeente Noordwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout & De Zilk

7. Passend welzijnswerk in elk dorp “Noordwijk bruist, Noordwijkerhout borrelt en De Zilk kabbelt.” Zo karakteriseert één van de werk7. Passend welzijnswerk in elk dorp tussen de verschillende dorpen. Met de groepen van de Omgevingsvisie het verschil in dynamiek opmerking “En dit moet zo blijven!” (geparafraseerd). “Noordwijk bruist, Noordwijkerhout borrelt en De Zilk kabbelt.” Zo karakteriseert één van de Het behoud van van de dorpen, is ook uitgangspunt de harmoniëring vanMet het de werkgroepen vandedeeigenheid Omgevingsvisie het verschil in het dynamiek tussen voor de verschillende dorpen. welzijnswerk. Geen gelijktrekking, maar oog voor wat past bij elk dorp. opmerking “En dit moet zo blijven!” (geparafraseerd). Het behoud van de eigenheid van de dorpen, is ook het uitgangspunt voor de harmoniëring van het

welzijnswerk. Geentussen gelijktrekking, maar oog voor wat past bij elk dorp. a. Verschillen de dorpen

In de notitie “Tussenstand harmoniering welzijnswerk” zijn de verschillen tussen de dorpen in beeld gebracht. De tabel tussen hieronderde vatdorpen deze verschillen samen en geeft aan hoe met de verschillen wordt a. Verschillen omgegaan. Per onderdeel is getracht de welzijnswerk” verschillen in zijn ondersteuning doortussen de gemeente op in te beeld hefIn de notitie “Tussenstand harmoniering de verschillen de dorpen fen. gebracht. De tabel hieronder vat deze verschillen samen en geeft aan hoe met de verschillen wordt omgegaan. Per onderdeel is getracht de verschillen in ondersteuning door de gemeente op te heffen. Was Was 1. Schoonmaak buurtcentra Van de vier buurtcentra (De Wieken, ’t Trefpunt, de Duinpan en Ontmoetingscentrum Puyckendam) wordt alleen dealleen Stichting OntmoetingscenPuyckendam) wordt de Stichting trum Puyckendam nietPuyckendam financieel ondersteunt in Ontmoetingscentrum niet de schoonmaak van de in ruimten. financieel ondersteunt de schoonmaak van de

Wordt Wordt Hetontmoetingscentrum ontmoetingscentrumPuyckendam Puyckendamisismet met Het ingangvan van2019 2019een eensubsidie subsidieverleend verleendvoor voorde de ingang schoonmaakkosten. schoonmaakkosten.

ruimten. 2. Eenzaamheidsbestrijding In Zee en Binnen voert Reuring in saBegin 2020 is met het actieprogramma “Mensen 2. Noordwijk Eenzaamheidsbestrijding menwerking met Welzijn Noordwijk een project hebben mensen een gericht programma In Noordwijk Zee en Binnen voert Reuring in Begin 2020 is metnodig” het actieprogramma “Mensen teuit ter voorkoming eenzaamheid gen eenzaamheid gestart. programma samenwerking met van Welzijn Noordwijkdoor een te hebben mensen nodig” een Omdat gericht dit programma koken en eten met mensen in de buurtcentra. In voor de hele gemeente geldt zijn de verschillen in project uit ter voorkoming van eenzaamheid tegen eenzaamheid gestart. Omdat dit Noordwijkerhout zijn Resto van Harte en de Stichuitvoering en ondersteuning opgeheven. door te koken en eten met mensen in de programma voor hele gemeente geldt zijn de ting Met je hart actief om eenzaamheid te bestrijbuurtcentra. In Noordwijkerhout zijn Resto van verschillen in uitvoering en ondersteuning den. alle vervullen de ouderenbonden HarteInen dedorpen Stichting Met je hart actief om opgeheven. een belangrijke rol. eenzaamheid te bestrijden. In alle dorpen vervullen ouderenbonden een belangrijke rol. 3. Gebruikdebuurtcentra door ouderenbonden Met de ouderenbonden warenouderenbonden er verschillende 3.

Gebruik buurtcentra door afspraken over het gebruik vanerdeverschillende buurtcentra Met de ouderenbonden waren en de vergoeding die daarvoor dient te worden afspraken over het gebruik van de buurtcentra betaald. en de vergoeding die daarvoor dient te worden betaald.

Met ingang van 2020 is er in samenspraak met de ouderenbonden dorpen een nieuwe Met ingang van 2020uitisde er vier in samenspraak met systematiek afgesproken voor de subsidie aan de de ouderenbonden uit de vier dorpen een nieuwe ouderenbonden. Deze systematiek houdt rekening systematiek afgesproken voor de subsidie aan met het aantal leden per systematiek bond en methoudt de huurkosde ouderenbonden. Deze ten voor het gebruik van de buurtcentra. rekening met het aantal leden per bond en met de huurkosten voor het gebruik van de buurtcentra.

Pagina 18 van 39 Pagina 18 van 36

4. Vrijwilligersondersteuning De werving en ondersteuning van vrijwilligers heeft in de verschillende dorpen een andere fofocus, organisatie subsidie. Noordwijk Zee cus, organisatie enen subsidie. In In Noordwijk Zee en en Binnen is de ondersteuning vooral gericht op Binnen is de ondersteuning vooral gericht op het het verenigingsleven en minder opzorgvrijwillide verenigingsleven en minder op de zorgvrijwilligers. In Noordwijkerhout Zilk gers. In Noordwijkerhout en De Zilk isenditDeandersis ditBeiden andersom. Beiden worden gesubsidieerd om. worden gesubsidieerd maar niet in maar nietmate. in dezelfde mate. dezelfde

Met Methet hetspeerpunt speerpuntBijdragen Bijdragenwordt wordthet hetbeleid beleidten ten aanzien aanzienvan vanvrijwilligerswerk vrijwilligerswerkgeharmoniseerd. geharmoniseerd. Na Na vaststelling beleid wordt uitvoering vaststelling vanvan ditdit beleid wordt de de uitvoering bij bij één partij belegd omdat dit efficiency één partij belegd omdat dit efficiency voordelen voordelen met zich meebrengt richting en de te met zich meebrengt en richtingeninwoners inwoners en de vrijwilligersorganisaties te ondersteunen ondersteunen duidelijkvrijwilligersorganisaties duidelijkheid brengt. heid brengt.

5. Vrijwilligersvervoer Noordwijkerhout kent een vrijwilligersvoersdienst InInjuli juli2020 2020heeft heeftde deraad raadbesloten beslotenhet hetlokaal lokaal verin de vorm van de TukTuk’s van Topaz. voer met hulp van vrijwilligers naar alle dorpen uit vrijwilligersvoersdienst in de vorm van de vervoer met hulp van vrijwilligers naar alle te breiden. TukTuk’s van Topaz. dorpen uit te breiden. 6. 6. Mantelzorgondersteuning Mantelzorgondersteuning De De verschillen verschillen in in de de mantelzorgondersteuning mantelzorgondersteuning zijn in het kader van zijn in het kader van de de harmonisatie harmonisatie van van de de Waarderingen Zorgpauze regelingen Waardering- en Zorgpauze regelingen uitgebreid uitgebreid onderzocht. onderzocht. Het Het Rapport Rapport Evaluatie Evaluatie Mantelzorgon42 dersteuning geeft hiervan een Mantelzorgondersteuning geeftoverzicht. hiervan een overzicht. 7. Welzijnscoaching 7. Welzijnscoaching In Noordwijk Zee en Binnen is Welzijn op Recept In Noordwijk Zee en Binnen is Welzijn op Recept een structurele activiteit. In Noordwijkerhout en een structurele activiteit. In Noordwijkerhout en De Zilk wordt vanuit het Wmo Adviescentrum beDe Zilk wordt vanuit het Wmo Adviescentrum perkt aan welzijnscoaching gedaan. beperkt aan welzijnscoaching gedaan. 8. Kracht van Noordwijk 8.

Kracht van Noordwijk De projecten van de Kracht van Noordwijk – De projecten van de Kracht van Noordwijk – FriendsUnited, Sportief voor Werk en Reuring – FriendsUnited, Sportief voor Werk en Reuring – waren voorheen alleen voor de dorpen Noordwijk waren voorheen alleen voor de dorpen Noordwijk Zee en Binnen beschikbaar. Zee en Binnen beschikbaar.

Metingang ingangvan van2020 2020zijn zijnde deregelingen regelingen ManMet telzorgwaardering en de geharmoniMantelzorgwaardering en Zorgpauze de Zorgpauze seerd. Na vaststelling van dit beleid wordt de uitgeharmoniseerd. Na vaststelling van dit beleid voering bij één partij belegd omdat dit efficiency wordt de uitvoering bij één partij belegd omdat voordelen met zich meebrengt richting manteldit efficiency voordelen met zichenmeebrengt en zorgers duidelijkheid brengt. richting mantelzorgers duidelijkheid brengt. Welzijn Noordwijk heeft met ingang van 2020 de Welzijn Noordwijk heeft met ingang van 2020 de opdracht het project Welzijn op Recept ook in opdracht het project Welzijn op Recept ook in Noordwijkerhout en De Zilk uit te voeren. Noordwijkerhout en De Zilk uit te voeren.

Inmiddels staan deze voor alle dorpen open en Inmiddels staan deze voor alle dorpen open en worden Reuring en Sportief voor Werk ook op loworden Reuring en Sportief voor Werk ook op caties in Noordwijkerhout en De Zilk aangeboden. locaties in Noordwijkerhout en De Zilk Onder het speerpunt Ondersteuning kwetsbare aangeboden. Onder het speerpunt personen wordt voorgesteld de openingstijden Ondersteuning kwetsbare personen wordt van Reuring Noordwijkerhout te verbreden. voorgesteld de openingstijden van Reuring 9. Schakel- en coördinatiefunctie Noordwijkerhout te verbreden. In de dorpen Noordwijk Zee en Binnen heeft WelWelzijn Noordwijk krijgt de opdracht deze taak 9. Schakelen coördinatiefunctie zijn Noordwijk de taak om de samenwerking tusvoor alle dorpen uit te voeren. In dewelzijnsorganisaties dorpen Noordwijk Zee en Binnen heeft sen te verbeteren. Alleen ga Welzijn Noordwijk krijgt de opdracht deze taak Welzijn Noordwijk de taak om de samenwerking voor alle dorpen uit te voeren. je sneller, samen kom je verder. tussen welzijnsorganisaties te verbeteren. 10. Buurtwerk Alleen ga je sneller, samen kom je verder. In Noordwijk Zee en Binnen zijn 10 wijkverenigin- Onder het speerpunt Verbinden wordt het buurt10. Buurtwerk gen. Deze worden ondersteund met een subsidie. werk nieuw leven ingeblazen.

De gemeentelijke In Noordwijkhout Noordwijk Zee en Binnen zijn 10 het speerpuntdeVerbinden wordt het In is één wijkvereniging actief. In Onder wijkambassadeur, wijkverenigingen en Welzijn wijkverenigingen. Deze worden ondersteund met buurtwerk leven ingeblazen. De Zilk vervult de feestcommissie een vergelijkNoordwijknieuw krijgen hierin een rol. De een subsidie. gemeentelijke wijkambassadeur, de bare functie. In Noordwijkhout is één wijkvereniging actief. In De Zilk vervult de wijkverenigingen en Welzijn Noordwijk krijgen feestcommissie een vergelijkbare functie. hierin een rol.

Pagina 19 van 39

Gemeente Noordwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout & De Zilk

b. Overgang taken Wmo Adviescentrum naar Welzijn Noordwijk In Noordwijkerhout ligt een aantal welzijnstaken bij medewerkers van het Wmo Adviescentrum Noordwijkerhout. Het betreft taken op het vlak van vrijwilligersondersteuning, mantelzorgondersteuning en welzijnscoaching. Deze taken zullen worden overgeheveld naar Welzijn Noordwijk. Dit is efficiënter, past beter bij de regierol van de gemeente en is duidelijker in de communicatie naar inwoners. Welzijn Noordwijk zal de huidige medewerkers inzetten en vanuit een nader te bepalen locatie in Noordwijkerhout opereren. Met de aldus gebundelde krachten zal de kwaliteit van de welzijnsondersteuning naar verwachting in alle dorpen verbeteren.

c. Integrale toegang Per 2021 wordt de toegang tot hulp en ondersteuning anders vormgegeven. Het Lokaal Loket, het Wmo Adviescentrum Noordwijkerhout, het Sociaal Wijkteam en het Jeugd en Gezinsteam gaan op in de Integrale Toegang. Jeugdhulp, Wmo voorzieningen en de uitkeringen vanuit de Participatiewet zullen vanaf 2021 via twee lokale teams beschikbaar zijn. Deze lokale teams bekijken iemands situatie breed en kunnen meerdere instrumenten inzetten om de persoon in kwestie te helpen. Per team zal ook een welzijnswerker vertegenwoordigd zijn. Op die manier heeft het team kennis in huis van het preventieve aanbod en kan dit waar mogelijk eenvoudig inzetten.

Pagina 20 van 36

8. Financiën 8. Financiën 8. Financiën

a. Kosten a. Kosten De kosten a. De Kosten kosten van van de de voorgestelde voorgestelde interventies interventies zijn zijn onderverdeeld onderverdeeld in in eenmalige eenmalige (incidentele) (incidentele) en en struc-

turele (jaarlijkse) In bijlage 4 van4de nota is perisinterventie een kostprijs gegeven. Voor Voor De kosten van de kosten. voorgestelde interventies zijn in enmalige en structurele (jaarlijkse) kosten. In bijlage van deonderverdeeld nota per interventie een (incidentele) kostprijs gegeven. deel kunnen bestaande budgetten worden aangewend om deze kosten te dekken. De onderstaande structurele In bijlage 4 aangewend van de nota om is per interventie kostprijs gegeven. Voor deel kunnen(jaarlijkse) bestaandekosten. budgetten worden deze kosten teeen dekken. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de kosten waarvoor nog geen budget beschikbaar is. deel kunnen bestaande budgetten worden aangewend om deze kosten te dekken. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de kosten waarvoor nog geen budget beschikbaar is. tabel geeft een overzicht van de kosten waarvoor nog geen budget beschikbaar is. Speerpunt Speerpunt Speerpunt Verbinden Verbinden Verbinden Bijdragen Bijdragen Bijdragen Ondersteuning kwetsbare personen Ondersteuning kwetsbare personen Ondersteuning kwetsbare personen Regie over het leven Regie over het leven Totaal Regie over het leven Totaal Totaal

Eenmalig Eenmalig € 80.000 80.000 € € 80.000 € 3.000 € 3.000 3.000 €€15.000 € 15.000 € 15.000 60.000 € 60.000 € 60.000 158.00 € 158.00 € 158.00

Structureel Structureel Structureel 11.000 11.000 11.000 25.500 25.500 25.500 40.000 40.000 40.000 25.000 25.000 € 101.500 25.000 € 101.500 € 101.500

b. Preventie b. Preventie Deze investering komt bovenop de bestaande investeringen die de gemeente al doet op het vlak van Deze investering komt bovenop bestaande investeringen die de gemeente al doet op het vlak van preventieve voorzieningen. Dezede zijn: preventieve voorzieningen. Deze zijn: van preventieve voorzieningen. Deze zijn: Voorziening Voorziening Reuring Reuring Ontmoetingscentrum Puyckendam Voorziening Ontmoetingscentrum Puyckendam Welzijn Noordwijk Reuring Welzijn Noordwijk Ontmoetingscentrum Puyckendam Gezamenlijke ouderenbonden Gezamenlijke ouderenbonden Welzijn Noordwijk De Duinpan De Duinpan Gezamenlijke ouderenbonden Sportief voor Werk Sportief voor Werk De Duinpan Actieprogramma tegen eenzaamheid Actieprogramma tegen eenzaamheid Sportief voor Werk Vluchtelingenwerk Actieprogramma tegen eenzaamheid Vluchtelingenwerk Jeugd en jongerenwerk Vluchtelingenwerk Jeugd en jongerenwerk Maatschappelijk werk Jeugd en jongerenwerk Maatschappelijk werk Cliëntenondersteuning Maatschappelijk werk Cliëntenondersteuning Cliëntenondersteuning Diverse kleinere subsidies Diverse kleinere subsidies Diverse Totaal kleinere subsidies Totaal Totaal

Subsidie Subsidie € 140.021 € 140.021 €Subsidie 17.500 € 17.500 € 711.175 140.021 € 711.175 17.500 € 39.983 € 39.983 € 117.014 711.175 € € €117.014 39.983 € 79.404 79.404 €€117.014 € 183.050 € €183.050 79.404 € 107.370 € 107.370 183.050 € € 413.000 € 413.000 107.370 € € € 590.307 413.000 € 590.307 € € 223.574 590.307 € 223.574 223.574 € 156.390 € 156.390 € 156.390 € 2.778.788 € 2.778.788 € 2.778.788

Noordwijk investeert investeert dus dus al al behoorlijk behoorlijk in in preventieve preventieve voorzieningen. voorzieningen. Om Om deze deze investering investering in in Noordwijk Noordwijk investeert dusdeze al behoorlijk in preventieve voorzieningen. Omvlak deze investering in perspectief te zien, kan worden afgezet tegen de uitgaven op het van zorg en perspectief te zien, kan deze worden afgezet tegen de uitgaven op het vlak van zorg en perspectief te zien, kan deze worden afgezet tegen de uitgaven op het vlak van zorg en ondersteuning.

Pagina 21 van 39 Pagina 21 van 39

Gemeente Noordwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout & De Zilk

De onderstaande toont de uitgaven zoals in de begroting 2020 voor individuele ondersteuning. Detabel onderstaande tabel toont de opgenomen uitgaven zoals opgenomen in de begroting 2020 voor voorzieningen. individuele voorzieningen. Zorg en en individuele individuele voorzieningen voorzieningen Zorg

Begroot Begroot

Maatwerkvoorz. natura immat. WMO

€

3.107.945

Verblijf lichtverstandelijk beperkten

€

24.369

Alg.kst. Alg.kst. Zorg Zorg gehand. gehand.

€ €

5.159 5.159

Vervoersvoorzieningen Vervoersvoorzieningen Overige vervoersvoorzieningen Overige vervoersvoorzieningen Woonvoorzieningen Woonvoorzieningen Rolstoelen Rolstoelen Huishoudelijke verzorging

€ € € € € € € € €

394.294 394.294 746.056 746.056 365.817 365.817 298.070 298.070 2.540.644

Huishoudelijke verzorging Uitvoeringskosten WMO

€ €

2.540.644 1.355.699

Uitvoeringskosten WMO Totaal

€

1.355.699 8.838.053

Totaal

€

8.838.053

De De voorgestelde voorgestelde jaarlijkse jaarlijkse (structurele) (structurele) investering investering in in het het welzijnsbeleid welzijnsbeleid bedraagt bedraagt dus dus ongeveer ongeveer 1% 1% de huidige kosten gemeentelijke Wmo-voorzieningen. De verhouding preventie ~ vanvan de huidige kosten vanvan gemeentelijke Wmo-voorzieningen. De verhouding preventie ~ individuele individuele zorg en ondersteuning op het vlak van de Wet maatschappelijke zorg is momenteel zorg en ondersteuning op het vlak van de Wet maatschappelijke zorg is momenteel ongeveer 1 staat ongeveer 1 staat tot 3. tot 3.

Pagina 22 van 39

Pagina 22 van 36

9. Monitoring en evaluatie Wordt de inwoner hier gelukkig van? Dit is de centrale vraag bij de monitoring en evaluatie van deze beleidsnota. Om deze vraag goed te kunnen beantwoorden zijn meerdere ‘geluksmeters’ nodig. Toepassing van het model van de positieve gezondheid Bij bepaalde activiteiten kan het model van de positieve gezondheid – zie hieronder – een goede indicatie geven van vooruitgang in het welbevinden. Het model helpt de deelnemer te kijken naar verschillende aspecten van het leven. Door dit model zowel aan het begin als aan het eind van een project in te vullen, kan het effect van een interventie worden verkregen. 43

Tevredenheidsonderzoeken Niet alle projecten lenen zich voor een individuele toetsing van de voortuitgang van het welbevinden. Voor een beoordeling van de effectiviteit van deze projecten zal worden teruggevallen op bij de activiteit passende vormen van tevredenheidsonderzoeken. In algemene zin Naast het monitoren van de resultaten van activiteiten is het ook mogelijk om op grotere schaal informatie uit te vragen over de levenstevredenheid. Dit kan door het onderzoek ‘Waar staat je gemeente?’ uit te breiden naar levenskwaliteit. Een andere mogelijkheid is de uitbreiding van het platform ‘Een gezonder Hollands Midden’ van de GGD waar al veel informatie wordt verzameld. Het voordeel hiervan is daar ook een presentatie per dorp mogelijk is. Hoewel het nuttig kan zijn de levenstevredenheid in bredere zin te monitoren, zegt een dergelijk onderzoek minder over de effectiviteit van het welzijnsbeleid. Een aanzienlijk deel van de inwoners maakt geen gebruik van welzijnsactiviteiten. Zij hebben die niet nodig of er geen behoefte aan. Dat betekent dat een breed onderzoek naar levenstevredenheid meer een graadmeter is voor de koers van de gemeente als geheel.

Gemeente Noordwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout & De Zilk

Bijlagen

samen.noordwijk.nl

Bijlagen Bijlage 1. Participatie ADVIES

werkgroepen

Bijlage a. Proces 1. Participatie In deze beleidsnota zijn de ideeën en meningen vanuit drie stromen samengebracht. Deze stromen zijn hiera. Proces naast De notitie “Uitgangspunten In dezeweergegeven. beleidsnota zijn de ideeën en meningen welzijn vanuit drie en geluk in Noordwijk” vormde het kader van Deze stromen zijn hiernaast weergegeven. Dewaaruit notitie de participatie plaatsvond. en geluk in Noordwijk” vormde het kader van waaruit de

stromen samengebracht. Samen. noordwijk. nl

“Uitgangspunten welzijn ambtelijk participatie.

b. Samen.noordwijk.nl b. Samen.noordwijk.nl

Vanaf half juni tot begin oktober 2020 heeft het project Welzijn Vanaf half juni tot begin oktober 2020 heeft het project Welzijn en Geluk open gestaan voor Geluk open gestaan voor inbreng vanuit meedenkende Werkinbreng vanuit meedenkende inwoners. Hierin werden twee 2 fasen onderscheiden: groepen inwoners. Hierin werden twee 2 fasen onderscheiden:

Advies

en

1. Ideeën verzamelen verzamelen a. Ideeën Van begin juni tot eind augustus konden geregistreerde gebruikers van het platform op de vier speerpunten voor beleid op ideeën inbrengen. De werkgroepen werden gestimuleerd om inbrengen. hun ideegebruikers van hethet platform de vier speerpunten voor het beleid ideeën Ambtelijk ën ook op het platform te plaatsen om zodoende reacties van andere gebruikers te kunnen ont- om De werkgroepen werden gestimuleerd om hun ideeën ook op het platform te plaatsen vangen en reacties mee te kunnen worden genomen de stemfase. Dit heeft geresulteerd volgende zodoende van andere gebruikers te in kunnen ontvangen en mee in te de kunnen worden ideeën. genomen in de stemfase. Dit heeft geresulteerd in de volgende ideeën. Welzijn en geluk

Ideeën

Reacties

Welzijn en geluk

Ideeën Inwoners + organisaties Inwoners + orga-

Ambtenaren 1

Reacties Beide

Ambtenaren 1

Bei de

Verbinden

nisaties 12

1

19

Verbinden Bijdragen Bijdragen Ondersteuning kwetsbare personen Ondersteuning kwetsbare personen Regie over het leven Regie over het leven

12 11 11 8 8 8 8 39 39

1 5 5 2 2 1 1 9 9

19 20 20 14 14 9 9 62 62

2. Stemmen op op de b. Stemmen de beste beste ideeën ideeën Vanaf 1 september tot begin oktober kon gestemd worden op de beste ideeën. Per speerpunt konkonden den stemmen worden verdeeld. In totaal kan gebruiker één gebruiker van platform het platform opprojecten 12 projec-een drie drie stemmen worden verdeeld. In totaal kan één van het dus dus op 12 ten een voorkeur uitspreken. Uitgaande deze elke persoon ook 12 keer gestemd heeft,dat levert voorkeur uitspreken. Uitgaande van dezevan elke persoon ook 12 keer gestemd heeft, levert de dat de volgende indruk de participatiegraad. volgende indruk van de van participatiegraad. Aantal uitgebrachte uitgebrachte stemmen stemmen Aantal

261 261

Aantal Aantal stemmende stemmende gebruikers gebruikers

22 22

Totaal Totaal aantal aantal gebruikers gebruikers

433 433

Participatie stemfase percentage t.o.v. gebruikers Participatie stemfase percentage t.o.v. gebruikers Gebruikers discussieplatform t.o.v. totale bevolking Gebruikers discussieplatform t.o.v. totale bevolking

5% 5% 1% 1%

1 Om de verhouding tussen inwoners en ambtenaren inzichtelijk te maken zijn de ideeën die zijn ingebracht door ambtenaren apart vermeld. Sommige ideeën zijn door de project beheerder geplaatst namens een deelnemer aan de werkgroepen. Deze zijn25 bij van inwoners Pagina 39 en organisaties meegeteld. Voor de reacties is dat minder zinvol omdat hier vanuit de gemeente vooral verduidelijkende vragen zijn gesteld.

Pagina 24 van 36

Het is mogelijk dat niet iedereen alle 12 stemmen heeft uitgebracht. In dat geval zal het aantal stemmers hoger liggen. Gezien het beperkte percentage dienen de uitkomsten met enige voorzichvoorzichtigheid te geïnterpreteerd. worden geïnterpreteerd. tigheid te worden Uit deze stemmen is de volgende top 10 van beste ideeën gekomen. Nr. Nr.

Idee Idee

Stemmen Stemmen

1 1

De Gelukspas Gelukspas De

19 19

2

Sociaal Tuinieren

14

3

Positieve benadering voor meer buurtverbinding en buurtkracht

13

4 4

Buurthuis Buurthuis // inloop inloop // dorpshuis dorpshuis voor voor Noordwijkerhouters Noordwijkerhouters

11 11

5 5 6 6 7 7 8 8 9

Nazorg meedoen in de samenleving Nazorg meedoen in de samenleving Geweldige wijk Geweldige wijk Alle Noordwijkers de mogelijkheid bieden te blijven leren Alle Noordwijkers de mogelijkheid bieden te blijven leren Toegankelijkheid/bereikbaarheid geluksplekken Toegankelijkheid/bereikbaarheid geluksplekken Moet Stichting Leergeld ook actief worden in Noordwijk?

11 11 10 10 9 9 8 8 8

9 10

Moet Stichting Leergeld ook actief worden Welkomstavond voor nieuwe bewoners van in deNoordwijk? gemeente herstellen

8 8

10

Welkomstavond voor nieuwe bewoners van de gemeente herstellen

8

3. Werkgroepen 3. Werkgroepen Aanvullend op het discussieplatform zijn werkgroepen gevormd met het doel om gericht op zoek Aanvullend op het discussieplatform zijn werkgroepen gevormd met het doel om gericht op zoek te te gaan naar effectieve projecten en interventies. De kennis en ervaring van de betrokken organigaan naar effectieve projecten en interventies. De kennis en ervaring van de betrokken organisaties saties wordt zo ingezet om werkende oplossingen te vinden. De werkgroepen zijn in 3 bijeenkomwordt zo ingezet om werkende oplossingen te vinden. De werkgroepen zijn in 3 bijeenkomsten tot sten tot hun advies gekomen. hun advies gekomen. a. a. Deelname Deelname Welzijnsorganisaties en verenigingen zijn uitgenodigd om deel te nemen in werkgroepen over de vier speerpunten. Om de integraliteit van het van beleid bevorderen zijn hierbij beleidsmedewerkers de vier speerpunten. Om de integraliteit het te beleid te bevorderen zijn ook hierbij ook beleidsmedevan de gemeente uitgenodigd wiens beleidsveld raakvlakken heeft met het speerpunt. Dit heeft werkers van de gemeente uitgenodigd wiens beleidsveld raakvlakken heeft met het speerpunt. geresulteerd in de volgende deelname. Dit heeft geresulteerd in de volgende deelname. Bezetting Bezetting

Leden Leden Organisaties

Ambtenaren

Verbinden

14

3

Bijdragen Bijdragen

5 5

3 3

Ondersteuning kwetsbare personen Ondersteuning kwetsbare personen Regie over het leven Regie over het leven

4 4 12 12 35 35

3 3 2 2 11 11

b. Adviezen De onderstaande grafieken tonen de resultaten van de stemming op de ingebrachte ideeën in de werkgroepen. De inhoud van deze ideeën is geplaatst op Samen.noordwijk.nl zodat ook de gebruikers van het discussieplatform hun mening over deze ideeën kunnen geven. Pagina 26 van 39

Gemeente Noordwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout & De Zilk

Verbinden

Verbinden

Ondersteuning kwetsbare personen Ondersteuning kwetsbare personen

Bijdragen

Bijdragen

Regie over het leven Regie over het leven

4. Ambtelijk 4. Ambtelijk De bovengenoemde inbreng vanuitvanuit het discussieplatform enendedewerkgroepen isvoorzien voorzien van De bovengenoemde inbreng het discussieplatform werkgroepen is van eeneen is gekeken de integraliteit, haalbaarheid en ambtelijkambtelijk advies. advies. DaarbijDaarbij is gekeken naarnaar de integraliteit, dedehaalbaarheid en efficiency efficiency(kosten(kosten-baten baten analyse). Hierbij is de meeste aandacht uitgegaan naar de best scorende ideeën op het analyse). Hierbij is de meeste aandacht uitgegaan naar de best scorende ideeën op het platform en platform en de adviezen vanuit de werkgroepen. de adviezen vanuit de werkgroepen.

Pagina 28 van 39 Pagina 26 van 36

Bijlage 2. Welvaart ≠ geluk Eén van de uitgangspunten van de economische theorie is dat economische groei uiteindelijk leidt tot een toename van het welzijn. Meer economische groei betekent hogere inkomens, daardoor meer consumptie en dus meer geluk. Geen stijging levenstevredenheid Deze redenatie klinkt logisch, maar de praktijk is weerbarstig. Dit blijkt uit de grafiek hiernaast waarin de stijging van het (reëel) Bruto Nationaal Product (BNP) per hoofd van de bevolking en de gemiddelde levenstevredenheid van Nederlanders over een periode van 40 jaar zijn uitgetekend. In deze periode verdubbeld het BNP zich, terwijl de levenstevredenheid slechts met enkele procenten is gestegen. Dergelijke grafieken zijn er voor de meeste rijke westerse landen en laten allemaal hetzelfde beeld zien.

Nederland

Easterlin paradox Dit fenomeen is door de Amerikaanse econoom Easterlin als volgt samengevat: Wanneer welvaart in een land stijgt, stijgt het gemiddelde geluksniveau niet of niet sterk; economische groei leidt niet tot meer geluk op de langere termijn [in Westerse landen]. Voor dit opvallende verschijnsel zijn een heel aantal verklaringen gevonden. Zo speelt de zogenaamde verlies-aversie een rol; het effect dat verlies, economische krimp of tegenslag zwaarder weegt dan winst, groei of voorspoed. Adaptatie en gewenning zijn een andere reden. Zodra een hoger inkomen is bereikt leidt dit al snel tot hogere aspiraties. Sociale vergelijking – hoeveel verdient de buurman – bepaalt ook de tevredenheid met het inkomen. Een effect dat door de Nederlandse bioloog Frans de Waal zelfs bij primaten is vastgesteld. 44 Er zijn naast de verklaring vanuit de gedragseconomie ook sociaaleconomische verklaringen zoals de daling van niet-materiële welvaart met economische groei en de toename van inkomens- of vermogens ongelijkheid. 45 Geld helpt, een beetje Economische groei leidt dus niet tot een toename van de gemiddelde levenstevredenheid. Maar kan geld wel zorgen voor een toename van het geluk van een individu. Ook hier blijkt het potentieel van geld of rijkdom vrij beperkt.