Bijlage Gelijke Kansen Alliantie Rapportage jaar 2020

“Ik heb zelf genoeg kansen gehad en kon daardoor verder komen dan iemand die niet dezelfde privileges had. Ik ben me daar heel bewust van en wil daarom graag een bijdrage leveren om kansengelijkheid te creëren” Ibtisaam Ait el Bachir 18 jaar

60

“De grootste winst zal zijn om ervoor te zorgen dat het probleem daadwerkelijk wordt erkend” Alihan Uzun 19 jaar

“Iedereen in Nederland heeft recht op gelijke kansen om uniek talent te ontplooien en daarmee succesvol te worden. Dat begint mijns inziens allemaal bij kennisontwikkeling en dus onderwijs” Imane Boubkari 24 jaar

“Het feit dat leerlingen in het onderwijs nog steeds geen gelijke kansen hebben, op basis van factoren die daar geen invloed op zouden mogen hebben, is voor mij niet te verantwoorden” Pleun Mekkering 23 jaar

“Ik voel me pas thuis in een Nederland waar iedereen zich thuis voelt en waar iedereen als gelijk wordt beschouwd. Hier wil ik me sterk voor maken” Ivy Dirksen 24 jaar

“Ik hoop dat we vele ogen kunnen openen en oprecht de opkomende generatie kunnen helpen!” Samira Abdulkani Said 16 jaar

“Tijdens mijn studies op het mbo en hbo heb ik kansenongelijheid van dichtbij meegemaakt. Hier wil ik mij graag hard voor maken” Cagri Ekmen 24 jaar 61

“Jongeren zijn de toekomst. En het zou niet moeten uitmaken wie je bent of waar je bent geboren” Willemijn Burggraaf 19 jaar

“Door politici en verantwoordelijken te vertellen over mijn bevindingen in de praktijk en op basis hiervan te adviseren, hoop ik een brug te kunnen slaan tussen jongeren en de politiek” Lamyae el Amrani 18 jaar

03 Inzichten en vooruitblik 62

63

Inzichten

64

Uit de 50 GKA-agenda’s en alle interventies, experimenten, leernetwerken, bijeenkomsten en gesprekken met leerkrachten, bestuurders en professionals zijn vanuit de lokale praktijk een tiental inzichten te delen.

01

Kansengelijkheid is breder dan onderwijs alleen Uit de analyse van alle interventies uit de 50 Gelijke Kansen Alliantieagenda’s blijkt dat de meeste gemeenten met interventies inzetten op 6 thema’s, waarvan er slechts 2 ‘des onderwijs’ zijn: taalbevordering en professionalisering. Behalve deze onderwijsinterventies, gaan gemeenten, scholen en partners met concrete acties vooral aan de slag met het verhogen van ouderbetrokkenheid, armoedebestrijding en zetten ze in op gezondheid en mentoring en coaching ter bevordering van zelf-effectiviteit. Door school, thuis en omgeving met elkaar te verbinden, wordt de sociale basis van kinderen verrijkt en verstevigd, om de ontwikkeling van hun talenten te stimuleren.

03

Het geloof in eigen kunnen (‘self-efficacy’) is de sleutel voor succes voor zowel leerlingen als docenten De mate waarin een leerling vertrouwen heeft in zijn eigen kunnen en gelooft in staat te zijn een opdracht met succes af te ronden, is bepalend voor de mate waarin hij daarin daadwerkelijk slaagt. De zelf-effectiviteit van leerlingen stijgt het sterkst wanneer leraren zelf een hoge zelf-effectiviteit vertonen en dus geloven in hun eigen kunnen als docent. De wisselwerking met leeftijdsgenoten versterkt dit. Juist de afgelopen periode hebben veel leerlingen deze ervaring thuis, op het sportveld of in hun sociale omgeving gemist.

05

Het belang van een gezonde basis Goed in je vel zitten is voor veel kinderen niet vanzelfsprekend. De dalende sportdeelname onder kinderen en jongeren en stijgende percentages waar het obesitas en het gebruik van jeugdzorg betreft, tonen aan hoe dit thema naar de toekomst steeds urgenter wordt. In Maastricht, Heerlen en Sittard-Geleen laat de ‘Gezonde basisschool van de toekomst’ in een pilot zien dat een verlengde schooldag, met gezonde lunch en beweegactiviteit en aandacht voor het mentale welbevinden van leerlingen, loont. Kinderen krijgen een gezonder BMI, pestgedrag neemt af en kinderen geven aan met meer plezier naar school te gaan.

07

09

Steeds meer gemeenten signaleren dat laaggeletterdheid een serieus probleem vormt. Daar waar bij nieuwkomers (NT2) taalproblemen eenvoudiger te signaleren zijn, blijkt het oplossen van dit probleem bij mensen die Nederlands als moedertaal hebben (NT1), veel ingewikkelder. De taalontwikkeling in brede zin, waarbij ook meertaligheid een relevante factor is, wordt een steeds belangrijker thema in het bevorderen van kansengelijkheid, zowel bij leerlingen als in hun omgeving.

Scholen en gemeenten hebben een sterke eigen, autonome rol en opvatting. De manier waarop lokaal kansengelijkheid wordt bevorderd verschilt sterk in aanpak, capaciteit en focus. Door niet uit te gaan van een uniforme mal op rijksniveau maar aan te haken op de lokale dynamiek, structuren en vooral energie, kon de GKA op korte termijn meer concrete acties realiseren en is voor de lange termijn meer waardevolle kennis opgedaan en gedeeld.

Taal voor de toekomst

Een nieuwe beweging vraagt om een andere rol

65

02

04

06

08

10

Uit de brede reikwijdte aan thema’s uit de Gelijke Kansen Alliantie-agenda’s, communities en experimenten blijkt hoe verschillend de lokale context is en uitdagingen zijn. Het bevorderen van kansengelijkheid kent daarom overal een andere, eigen dynamiek, passend bij de lokale situatie en populatie, die onderling sterk verschillen.

Het onderwijsondersteunend gedrag van ouders is in hoge mate bepalend voor het schoolsucces van hun kinderen. De periode van onderwijs op afstand maakte de noodzaak hiervan pijnlijk duidelijk. In sommige gevallen ontbreekt deze ondersteuning, in andere gevallen is er sprake van belemmerende factoren en willen ouders of familieleden deze ondersteuning wel bieden maar weten ze niet hoe. In dit laatste geval kunnen interventies, zoals die van de Taalklas in de gemeente Breda, helpen om de kloof tussen school en thuis te verkleinen.

Kinderen die opgroeien in armoede hebben thuis vaker te maken met veel stress of missen de steun die zij nodig hebben om te slagen op school. Het signaleren van armoede en creëren van een partnerschap tussen ouders en onderwijs om kinderen in hun ontwikkeling te ondersteunen, wordt steeds belangrijker, leert de ervaring van de 16 van de 20 armste gemeenten van Nederland die onderdeel zijn van de GKA. Een brugfunctionaris, zoals in gemeente Groningen, kan helpen om de wereld van school, thuis en realiteit van de gemeente, met elkaar te verbinden.

Lesgeven is op iedere school en in iedere stad anders. Een klas is een weerspiegeling van zijn omgeving en de samenleving. De wereld verandert snel, in sommige steden begint superdiversiteit een toenemende werkelijkheid te worden. Uit de Community Urban Education blijkt hoe deze ontwikkelingen een groot appèl doen op de competenties en het verandervermogen van leerkrachten, omdat ze vragen om andere kwaliteiten. Aandacht, tijd en middelen voor de professionalisering en ontwikkeling van de competenties van docenten zijn daarom nodig.

Het bevorderen van kansengelijkheid moet worden bezien binnen een context breder dan het onderwijs, met aandacht voor de niveaus en verschillen van het individu. De 30 factoren die het VerweyJonker Instituut heeft geformuleerd, helpen bij deze brede blik. De toekomst van het bevorderen van kansengelijkheid vraagt, zo l eren de ervaringen en resultaten van de GKA-agenda’s, om een brede en scherpe blik, om in te kunnen spelen op alle ontwikkelingen in de samenleving en de toekomst.

Gelijke kansen vragen voor iedere leerling en elke docent, op iedere school en in elke wijk, iets anders

Schoolsucces begint thuis

Armoede is een probleem op school

Lesgeven in een veranderende wereld

Een brede blik naar de toekomst

Vooruitblik

De Gelijke Kansen Alliantie in 2021 -V  erkend wordt hoe meer gemeenten en scholen onderdeel kunnen worden van de Gelijke Kansen Alliantie met bijvoorbeeld het uitbreiden van het aantal agenda’s en het starten of uitbreiden van communities

66

-O  mdat de uitdagingen op het mbo en hbo het niveau van de gemeente overstijgen, wordt onderzocht of, wat en hoe we op een hoger niveau, zoals bijvoorbeeld dat van een arbeidsmarktregio, samenwerkingen of agenda’s ontwikkeld kunnen worden -V  oor waar het kansengelijkheid en het hoger onderwijs betreft, wordt verkend of de provincies, gelet op hun betrokkenheid bij de regionale kennisinfrastructuur een mogelijke partner kunnen zijn.

De Gelijke Kansen Alliantie is hoofdpartner van het impacttraject naar aanleiding van de documentaireserie Klassen Januari-april 12 Meet-ups in de regio Februari-juni 25 Scholendagen Januari-april Bestuurlijke gespreksronde in de 50 GKA-gemeenten Februari Publicatie Community Urban Education Maart-september Campagne overgang primair → voortgezet onderwijs Voorjaar Talkshowreeks Gelijke Kansen in de regio Juli Onderzoeksrapport Stagemakelaar

67

Colofon Deze voortgangsrapportage is gerealiseerd in opdracht van het Programma Gelijke Kansen van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Januari 2021 Concept & creatie Viastory Creative Agency Fotografie Remco Zwinkels Willem Jan Ritman Patrick Boggan Paul Voorham

68

69