Bijlage D Concept Jaarstukken ODWH 2022
Tekst van het document
Verbouwing Vondellaan
334.983
27.815
0
35.353
327.445
Inventaris, inrichting & apparatuur
325.653
100.565
10.817
106.045
309.356
Totaal
660.636
128.380
10.817
141.398
636.801
4.7. VERBONDEN PARTIJEN Deze paragraaf is niet van toepassing op de dienst.
4.8. GRONDBELEID Deze paragraaf is niet van toepassing op de dienst.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
33 / 72
5. Jaarrekening 2022 5.1. BALANS PER 31 DECEMBER 2022 Hierna wordt via de balans met toelichting de financiële verantwoording afgelegd over het gerealiseerde beleid in 2022. Tabel 5.1 – Balans per 31 december 2022
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV), de financiële verordening en de nota Planning & Control 2020-2023. De toegepaste waarderingsgrondslagen voor de activa en passiva zijn ten opzichte van het voorgaande jaar ongewijzigd gebleven. Materiële vaste activa De materiële vaste activa worden gewaardeerd op verkrijgings- of vervaardigingsprijs, onder aftrek van de op de economische levensduur gebaseerde afschrijvingen, zoals bedoeld in artikel 64 van het BBV. De materiële vaste activa worden afgeschreven binnen een termijn en op een wijze, die is vastgesteld door het bestuur in de begroting 2015. Hierin volgt de dienst zowel het beleid van het BBV als de eigen financiële verordening.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
34 / 72
Vlottende activa De vorderingen, overlopende activa en liquide middelen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde, verminderd met de noodzakelijk geachte voorzieningen, zoals bedoeld in artikel 63 van het BBV. Vlottende passiva De vlottende schulden en overlopende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde, zoals bedoeld in artikel 48 en 49 van het BBV. Eigen vermogen Onder het eigen vermogen zijn opgenomen de algemene reserve, de bestemmingsreserves en het saldo van de rekening van baten en lasten. Voorzieningen De voorzieningen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
35 / 72
5.2. TOELICHTING OP DE BALANS Materiële vaste activa Tabel 5.2.1 – Materiële vaste activa
In 2022 hebben wij in de begroting diverse investeringen van € 151.600 opgenomen. Er is geïnvesteerd voor een bedrag van € 129.380. Debiteuren Er zijn in 2022 geen vorderingen wegens oninbaarheid op debiteuren afgeboekt.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
36 / 72
Vlottende activa Tabel 5.2.2 – Vorderingen op openbare lichamen en overige vorderingen
*Debiteuren openbare lichamen betreft voor € 1.203.280 gemeente Noordwijk en € 6.383 voor de DCMR Milieudienst Rijnmond. Beide bedragen zijn in januari betaald.
Schatkistbankieren Tabel 5.2.3 – schatkistbankieren
*Dit is kortlopend gepresenteerd, aangezien het saldo altijd direct opeisbaar is.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
37 / 72
Tabel 5.2.4 – Drempelbedrag schatkistbankieren Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (bedragen x € 1000) Verslagjaar 2022 (1)
Drempelbedrag
1.000 Kwartaal 1
(3a) = (1) > (2)
Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Ruimte onder het drempelbedrag
(3b) = (2) > (1)
Overschrijding van het drempelbedrag
(2)
1.000 Kwartaal 2
1.000 Kwartaal 3
1.000 Kwartaal 4
223
206
220
232
777
794
780
768
-
-
-
-
(1) Berekening drempelbedrag Verslagjaar (4a) (4b) (4c)
Begrotingstotaal verslagjaar Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen Het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat
19.550 19.550 -
(1) = (4b)*0,0075 + (4c)*0,002 met een Drempelbedrag 1.000 minimum van €1.000.000 (2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Kwartaal 1 (5a) (5b) (2) - (5a) / (5b)
Som van de per dag buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen (negatieve bedragen tellen als nihil) Dagen in het kwartaal Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen
Kwartaal 2
Kwartaal 3
Kwartaal 4
20.068
18.769
20.264
21.365
90
91
92
92
223
206
220
232
De drempel voor gemeenschappelijke regelingen met een begrotingstotaal tot € 500 miljoen voor het verplicht schatkistbankieren bedraagt 2% van het begrotingstotaal met een minimum van € 1 miljoen. Liquide middelen In 2020 is er een bankgarantie afgegeven van € 129.056 voor de huur van het pand aan de Vondellaan 55 in Leiden. Hier is dit jaar € 108 aan renteopbrengsten aan toegevoegd. Tabel 5.2.5 – Liquide middelen
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
38 / 72
Overlopende activa De overlopende activa betreft uitgaven die betrekking hebben op 2023, maar waarvan de facturen eind 2022 zijn ontvangen. Tabel 5.2.6 – Overlopende activa
Passiva Tabel 5.2.7 – Eigen vermogen Eigen vermogen (in euro’s)
31-12-2022
Toevoegingen 2022
Algemene reserve
1.453.300
699.757
31-12-2021 na bestemming 0 753.543
Algemene reserve
1.080.543
327.000
0
753.543
816.305
Exploitatieresultaat 2021
372.757
372.757
0
0
567.238
ODWH bestemmingsreserves:
304.464
0
325.536
630.000
0
0
0
80.000
80.000
0
304.464
0
195.536
500.000
0
0
0
50.000
50.000
0
1.757.764
699.757
325.536
1.383.543
0
- Reserve organisatieontwikkeling gevolgen cao 2021-2022 - Reserve Informatiemanagement in Control - Reserve Terugbrengverplichting Schipholweg Eindsaldo boekjaar:
Onttrekkingen 2022
31-12-2021
1.383.543
De algemene reserve stijgt in 2022 van € 753.543 naar € 1.453.300. Het maximum van de algemene reserve mag in 2022 maximaal € 950.345 bedragen. Dit bedrag is gebaseerd op 5% van de omzet van het betreffende jaar, zoals is vastgesteld in de nota Planning en Control 2020-2023. Het voorstel aan het algemeen bestuur is deze overschrijding toe te staan om de cao-ontwikkeling in 2023 te kunnen opvangen binnen de algemene reserve. Het exploitatieresultaat 2022 bedraagt € 372.757 positief. Dit is na verwerking van de volgende mutaties in de reserves: • Toevoeging aan de algemene reserve van € 327.000 met betrekking tot het aanvullen van het weerstandsvermogen.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
39 / 72
• • •
Onttrekking aan de bestemmingsreserve met betrekking tot de terugbrengverplichting van de Schipholweg 128 te Leiden van € 50.000. Onttrekking aan de bestemmingsreserve met betrekking tot de cao-ontwikkeling 2022 van € 80.000. Onttrekking aan de bestemmingsreserve met betrekking tot informatiemanagement (IM) in control van € 195.536. Het plan met betrekking tot deze bestemmingsreserve loopt door tot eind 2023. Het restant zal dan ook in 2023 gebruikt worden om de gestelde doelen te halen voor eind 2023.
Voorzieningen Tabel 5.2.8 – Voorzieningen
De voorziening aanvulling WW bedraagt € 24.789. Via de salarissen wordt er maandelijks een bedrag aan deze voorziening toegevoegd volgens de wet regeling aanvullende voorzieningen bij werkloosheid. De voorziening verlofsparen bedraagt € 150.000. Deze voorziening is gevormd om toekomstige lasten met betrekking tot verlofsparen op te vangen. Deze structurele voorziening zullen we jaarlijks actualiseren. Overige schulden Tabel 5.2.9 –Overige schulden
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
40 / 72
Overlopende passiva Tabel 5.2.10 – Overlopende Passiva
•
BSV-subsidies: Van 1 januari 2015 tot en met 2020 heeft het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) subsidies beschikbaar gesteld voor geluidsanering voor woningen die op de landelijke saneringsvoorraadlijst staan. Alle 8.000 saneringswoningen in Holland Rijnland zijn in 68 projecten opgenomen en hiermee zijn de subsidies voor de voorbereiding en de uitvoering voor deze woningen veiliggesteld. Per project wordt een saneringsprogramma opgesteld en per woning onderzocht of het geluidniveau in de woning voldoet aan de wettelijk norm van 43 dB. Bij overschrijding van de norm ontvangt de woning geluidwerend gevelmaatregelen. De doorlooptijd van een project van subsidieaanvraag tot het aanbrengen van maatregelen duurt zes tot acht jaar. In 2022 is naast de uitvoeringssubsidie voor gevelmaatregelen in totaal € 700.000 aangevraagd en ontvangen voor het aanbrengen van geluid reducerend wegdek en het inrichten van een 30 km weg. Uitvoeringssubsidies worden verplicht opgenomen in de SiSa-verantwoording. Deze vindt u in bijlage B.
•
Regionaal geld wegverkeerslawaai restant ISV2 budget: Het overgebleven ISV-budget blijft bestemd voor gevelsanering. Deze budgetten worden gebruikt voor woningen die niet op de landelijke saneringsvoorraadlijst staan, maar wel aan een weg liggen samen met saneringswoningen. Deze woningen zijn tijdens de inventarisatie per abuis niet op de landelijke saneringsvoorraadlijst gezet. Het Ministerie van IenW stelt alleen subsidie beschikbaar als de woning op de saneringsvoorraadlijst staat. Is dit niet het geval, dan zijn de kosten voor de gemeente. Ook komt het voor dat de voorbereidingssubsidie niet toereikend is. De niet-gesubsidieerde kosten komen ook in dat geval ten laste van deze reserve.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
41 / 72
•
ISV bodem Teylingen: De provincie Zuid-Holland heeft voor de periode 2010-2014 een ISV-deelbudget Bodem aan de gemeente Teylingen beschikbaar gesteld. Om aanspraak te kunnen maken op dit deelbudget, is op 9 februari 2012 een bestuursovereenkomst ISV3 Bodem gesloten tussen de provincie en de gemeente. Deze overeenkomst heeft betrekking op de aanpak van de spoedlocaties in de gemeente Teylingen. De sanering van de restverontreinigingen in de Lindenlaan is uitgesteld. Op 18 mei 2017 heeft de dienst een beschikking ernstig, geen spoed genomen voor de resterende verontreiniging in de Lindenlaan. Hiermee is vastgesteld dat de sanering niet meer met spoed hoeft te worden uitgevoerd. Het gereserveerde budget uit de ISV-3 afspraken wordt vastgehouden voor het saneren van de restverontreiniging van de Lindenlaan, maar die sanering heeft het afgelopen jaar wederom niet plaatsgevonden. Omdat het geen meerwaarde heeft om de gelden nog langer op de balans van de Omgevingsdienst te laten staan is de vraag bij de gemeente Teylingen uitgezet om de gelden dit jaar naar hen over te maken.
•
Afkooptarief provincie: In 2019 is gevolg gegeven aan de wens van de provincie Zuid-Holland om het verschil in uurtarief dat aan de provincie en aan de overige deelnemers in rekening wordt gebracht op te heffen. Dit verschil in tarief is gebaseerd op de vergoeding van toelages die aan voormalig medewerkers van de provincie uitgekeerd moeten worden. Door het betalen van een afkoopsom van € 395.000, die op basis van een evenwichtige verdeling van risico’s is berekend, stelt de provincie de dienst in staat om met één uurtarief te werken. Dit jaar heeft er een vrijval plaatsgevonden van € 95.000
•
Specifieke uitkering voor energiebesparing : Het ministerie van Economische zaken en Klimaat (EZK) biedt specifieke uitkeringen voor energiebesparing. Die zijn bedoeld om bedrijven te controleren op de energiebesparingsplicht en zo bij te dragen aan het behalen van de klimaatdoelstellingen van 31 december 2026.
•
Specifieke uitkering IBP VTH: Het interbestuurlijke programma Vergunningen, toezicht en handhaving (IBP VTH) van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) richt zich specifiek op het versterken van het VTH-domein Milieu. Zij doet dit door een specifieke uitkering (SPUK) aan elke Omgevingsdienst te verstrekken om activiteiten (werkzaamheden) te verrichten in het kader van IBP VTH. Deze uitkering is de doorvertaling van de aanbevelingen van de commissie-Van Aartsen en landelijk zijn er zestig voorgenomen acties. De geplande uitvoering van de acties is voor ons van september 2022 tot eind 2023.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
42 / 72
5.3. NIET UIT DE BALANS BLIJKENDE VERPLICHTINGEN De dienst is voor toekomstige jaren eveneens financiële verplichtingen aangegaan die niet zijn opgenomen in een balanspost. Van deze niet uit de balans blijkende verplichtingen worden hieronder de belangrijke verplichtingen toegelicht. Onder belangrijke verplichtingen verstaan we alle aangegane overeenkomsten, waarbij de totale contractwaarde minimaal € 50.000 bedraagt. In 2022 en de voorgaande jaren zijn de volgende contracten met een looptijd langer dan een jaar afgesloten. Hierbij is het drempelbedrag voor de totale contractwaarde € 50.000. Tabel 5.3 – Niet uit de balans blijkende verplichtingen Contractpartij Leithon Multilease van Mossel Detron Fivespark Fivespark
Aard van het contract Huur kantoorpand Vondellaan Leaseauto's Leaseauto's ICT helpdesk en onderhoud en optimalisatie mobiele abonnementen Telefoon-centrale
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
Start Contract 01-06-2020 19-03-2014 3-1-2022 15-12-2021 16-10-2020 1-1-2021
Looptijd van het contract 31-7-2037 30-06-2022 11-11-2026 14-12-2029 28-2-2023 31-12-2026
Bedrag per jaar in € 426.510 6.455 30.529 138.416 50.000 7.500
43 / 72
5.4. PROGRAMMAREKENING 2022 Hierna wordt via de programmarekening het overzicht van baten en lasten met toelichting de financiële verantwoording afgelegd over het in het jaar 2022 gerealiseerde beleid. Tabel 5.4 –Programmarekening 2022
Grondslagen voor de programmarekening De jaarrekening is opgesteld met inachtneming van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV), de financiële verordening en de Nota Planning en Control 2020-2023. Baten worden verantwoord in het jaar dat zij gerealiseerd zijn. Lasten worden verantwoord in het jaar waarin deze voorzienbaar zijn. De toegepaste waarderingsgrondslagen voor de baten en lasten zijn ongewijzigd gebleven ten opzichte van het voorgaande jaar. Programmaresultaat De afrekening met de deelnemende gemeenten wordt uitgevoerd conform de afspraken in de Nota Planning en Control 2020-2023. De systematiek houdt voor de deelnemende gemeenten in dat de kosten van dienstverlening vanuit de dienst doorbelast worden op basis van de werkelijke uren maal een vooraf vastgesteld uurtarief. De dienst heeft een algemene reserve die dient als buffer. De dienst streeft naar een weerstandsvermogen van vijf procent.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
44 / 72
Baten en lasten De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Alle baten en lasten die betrekking hebben op het boekjaar en die ten tijde van het opstellen van de jaarrekening bekend waren, zijn in het jaarverslag verwerkt. Onder de opbrengsten verstaan we: de bijdragen van de deelnemende gemeenten, de bijdrage van de overige contractpartners, subsidies en overige inkomsten voor diensten die kunnen worden toegerekend aan het verslagjaar. Zij worden verantwoord in het jaar waarin de diensten zijn verricht. Verliezen worden in aanmerking genomen in het jaar waarin ze voorzienbaar zijn. Winsten worden slechts meegenomen wanneer ze zijn gerealiseerd. De afschrijvingen worden lineair berekend op basis van de verwachte levensduur. Als startmoment van de afschrijving geldt de datum van in gebruik neming van het actief.
5.5. TOELICHTING OP DE PROGRAMMAREKENING Begrotingswijzigingen 2022 Het streven van de dienst is om (maximaal) één begrotingswijziging per begrotingsjaar aan het algemeen bestuur voor te leggen: de verwerking van de met de deelnemers afgesproken werkplannen. De begroting 2022 is goedgekeurd in het algemeen bestuur van 12 juli 2021. In het najaar tot begin 2022 zijn op basis van de voorlopige realisatie 2021 en de plannen voor 2022 de definitieve werkplannen voor 2022 vastgesteld (uitzondering hierop is het werkplan van de gemeente Noordwijk). Dit betreft zowel uren als materieel budget. De grootste mutaties in de werkplannen gelden voor Kaag en Braassem, Nieuwkoop, Zoeterwoude en de provincie. Ook de provinciale aanvullende budgetten zijn verhoogd ten aanzien van de oorspronkelijke begroting 2022. Voor deze mutaties in de werkplannen is een begrotingswijziging gemaakt als onderdeel van de bestuurlijke rapportage. Daarnaast zijn, na de behandeling van de jaarstukken 2021 in het algemeen bestuur, de onttrekkingen aan de reserves in de begrotingswijziging opgenomen. Tenslotte zijn de BSV-subsidies (gevelsanering) hoger geschat dan begroot. Deze subsidies zijn budgettair neutraal. De bestuurlijke rapportage is vastgesteld in het algemeen bestuur van 11 juli 2022.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
45 / 72
Toelichting op de lasten De werkelijke uitgaven zijn hoger dan begroot. De verschillen ten opzichte van de begroting per kostencategorie worden hierna toegelicht. Tabel 5.5.1 – Salarissen tabel per FTE inhuur en salarissen
Personeelslasten Er is een overschrijding in de personeelslasten van € 211.825. De posten salarissen, inhuur vacatureruimte, goederen/diensten primaire proces, bijdragen gemeenten/provincie en overige inkomsten zijn communicerende vaten. Tabel 5.5.2 – Salarissen tabel per FTE inhuur en salarissen Specificatie overschrijding personeelslasten Cao gemeenten eenmalige uitkering december 2022 Voorziening verlofsparen
Verschil Begroting vs. Realisatie 2022 -60.000 -150.000
Vrijval afkoop Provincie
95.000
Vrijval balanspost RRE
-127.000
Vertrokken vaste medewerkers
647.270
Verschuiving vertrokken medewerkers naar inhuur Overig personeelslasten door Corona en thuiswerken Totaal
-711.330
•
94.235 -211.825
Per 1 december 2021 zijn de salarissen gestegen met 1,5%. Daarnaast gingen de salarissen per 1 april 2022 nog een keer omhoog met 2,4%. Vanaf 1 januari 2022 ontvingen we een thuiswerkvergoeding van
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
46 / 72
• • • •
•
€ 2 netto per thuiswerkdag. Dit is verwerkt in de begrotingswijziging. De medewerkers hebben eind 2022 een eenmalige uitkering ontvangen, doordat de nieuwe cao gemeenten niet vlot verloopt. Dit betekent een incidentele overschrijding van € 60.000. Er is in afwijking op de begroting een voorziening gevormd voor verlofsparen van € 150.000. Deze is gevormd om toekomstige lasten met betrekking tot verlofsparen op te vangen. Deze structurele voorziening zullen we jaarlijks actualiseren De vrijval afkoop provincie bedraagt € 95.000. Deze vrijval is per abuis niet begroot. Deze afkoop is gebaseerd op de vergoeding van toelages die aan voormalig medewerkers van de provincie uitgekeerd moeten worden, zodat de provincie de dienst in staat stelt om met één uurtarief te werken. Er is een incidentele vrijval op inhuurlasten van € 127.000. Dit betreft een balanspost uit 2021 die is vrijgevallen met betrekking tot de definitieve goedkeuring van de SiSa-verantwoording RRE. Ondanks de onderschrijding op het werkplan hebben we toch een overschrijding op inhuurlasten. Dit komt door het vertrek van 7 fte aan vaste medewerkers die we door de krapte op de markt niet konden invullen. Inhuren is duurder dan een vaste medewerker aannemen. In deze huidige arbeidsmarkt is dit verschil nog groter, maar door naast ‘gewone’ inhuur ook trainees in te huren, hebben we dit verschil kunnen beperken.
Ook door het hoge ziekteverzuim van 5,52% hebben we meer medewerkers ingehuurd. Door de nasleep van corona is er een incidentele onderschrijding van € 94.235. Een groot deel hiervan is ontstaan door opleidingen die niet doorgingen door ziekte of te weinig aanmeldingen. In de tweede helft van het jaar zien we de ‘normale’ wereld weer verschijnen. Er werd een bedrijfsfeestje of interne borrel georganiseerd, maar ook daarin waren een paar kleine stagnaties vanwege de nasleep van corona.
Huur en overige huisvestingslasten Tabel 5.5.3 – Huur en overige huisvestingslasten
Dit betreft een onderschrijding van € 125.331. Deze wordt grotendeels veroorzaakt door een onderschrijding van € 103.993 in de overige huisvestingslasten. In de overige huisvestingslasten is de terugbrengverplichting van de Schipholweg 128 te Leiden begroot. Deze opleveringsverplichting is komen te vervallen. Dit betekent een incidenteel voordeel van € 50.000. De andere onderschrijding van € 53.993 betreft voor circa € 35.000 grotendeels een structurele onderschrijding. Bij de Schipholweg hadden we regelmatig onderhoudsbedrijven nodig voor reparaties en kleine verbeteringen. Ook moesten we zelf zorgen voor de beveiliging van het pand. Daarnaast zit de WOZbelasting al in de huurprijs, terwijl we dit bij de Schipholweg apart gefactureerd kregen. Kortom, het huidige kantoorpand aan de Vondellaan is hierin zeer compleet. Waar we vorig jaar nog regelmatig incidentele lasten zagen voor de Schipholweg (huurcontract is eind vorig jaar beëindigd), zien we deze lasten niet in 2022 voor de Vondellaan. Ook is het hybride werken nu de standaard geworden, waardoor er minder snel zaken kapot gaan en er minder werkplekaanpassingen nodig zijn.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
47 / 72
Overige goederen en diensten Tabel 5.5.4 – Overige goederen en diensten
Het onderdeel ‘overige goederen en diensten’ omvat het merendeel van de materiële uitgaven van de organisatie, zoals ICT-kosten en overige kosten. Deze overige kosten zijn onder andere autokosten, schoonmaakkosten en salarisadministratie. Het budget voor overige goederen en diensten kent een voordeel van € 419.199 ten opzichte van de begroting. Tabel 5.5.5 – Specificatie voordeel op overige goederen en diensten Specificatie overige goederen en diensten ICT IM in cotrol
Verschil Begroting vs. Realisatie 2022 -304.464
ICT overige
-34.736
Overige lasten door hybride werken en nasleep Corona Totaal
-79.999 -419.199
Deze onderschrijding wordt grotendeels veroorzaakt door het project IM in Control. De uitvoering is in volle gang en er is al heel veel bereikt in 2022. In 2023 gaan we hier volop mee verder. Deze onderschrijding is budgettair neutraal, aangezien de onttrekking aan de reserves ook € 304.464 lager is. De structurele onderschrijding op het normale ICT-budget bedraagt € 34.736. Dit is grotendeels veroorzaakt door het ingaan van het contract met de nieuwe leverancier voor ICT-beheer. De leverancier met een gunstigere prijs-kwaliteitverhouding is eind oktober gestart.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
48 / 72
Overige goederen en diensten primaire proces Tabel 5.5.6 – Goederen en diensten primaire proces
Tabel 5.5.7 – Uitsplitsing onderschrijding goederen en diensten primaire proces Specificatie overige goederen en diensten primaire proces Materiële lasten deelnemers Aanvullende opdrachten Provincie Totaal
Verschil Begroting vs. Realisatie 2022 121.251 419.095 540.346
Het budget voor goederen en diensten in het primaire proces laat een verschil zien van € 540.346 ten opzichte van de begroting. Dit zijn in opdracht van de deelnemers uitgevoerde projecten. Een groot deel van dit verschil betreft een onderschrijding van de provinciale opdrachten, zoals Spoed- en nazorg van € 358.000 en Briks van € 48.400. De materiële lasten voor de deelnemers zijn ook achtergebleven op de begroting. Deze onderschrijding betreft voornamelijk de projectkosten voor de gemeenten en het materiële budget voor de provincie. Voor details per deelnemer verwijzen wij u naar de eindrapportages van onze deelnemers. Deze onderschrijding is budgettair neutraal, aangezien de werkelijke kosten worden doorbelast aan onze deelnemers in de post deelnemersbijdrage gemeente/provincie. Subsidies Tabel 5.5.8 – Subsidies
De subsidie-lasten zijn € 309.486 lager dan begroot. Deze subsidies zijn budgettair neutraal. De opbrengsten zijn opgenomen onder de post subsidies bij de baten. De onderschrijding is het indirecte gevolg van de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne: nooit eerder was het tekort aan bouwmaterialen en personeel zo groot als nu.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
49 / 72
Afschrijvingslasten Tabel 5.5.9 – Afschrijvingslasten
In 2022 hebben wij in de begroting diverse investeringen van € 151.600 opgenomen. Er is geïnvesteerd voor een bedrag van € 129.380. Naast een onderschrijding op de investeringsruimte in 2022 van € 22.220 zijn de investeringen grotendeels later in het jaar gedaan, waardoor de afschrijvingslasten incidenteel lager zijn dan begroot. Toevoegingen aan de reserves Tabel 5.5.10 – Toevoegingen aan de reserves
Dit betreft een voorziene dotatie aan de algemene reserve van € 327.000
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
50 / 72
Toelichtingen op de baten In 2022 zijn de werkelijke baten lager dan de geraamde baten. Dit is voornamelijk te verklaren door het feit dat de bijdrage van de gemeenten en provincie grotendeels bepaald worden door de realisatie van de uren en de materiële lasten die rechtstreeks voor rekening van een of meerdere deelnemers worden gebracht. Zowel de uren als de materiële lasten zijn lager uitgevallen dan begroot. In bijlage C wordt de samenvatting uren en bijdrage per deelnemer nader zichtbaar gemaakt. Ook vindt u een gedetailleerd overzicht per deelnemer terug in de eindrapportage van 2022. In deze eindrapportage geven we uitgebreid inzicht in de geraamde uren en materiële lasten en de werkelijke uren en materiële lasten. Het saldo vormt de afrekening van meeren minderwerk per deelnemer. Bijdrage gemeenten/provincie Tabel 5.5.11 – Bijdrage gemeenten/provincie
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
51 / 72
De onderschrijding wordt veroorzaakt door: Begroting 2022 A
Werkelijk 2022 B
Verschil
Deelnemersbijdragen (in euro's) Deelnemersbijdragen
-17.858.792 -17.335.654
-523.138
Aanvullende opdrachten Provincie Aanvullende opdrachten overige deelnemers
A-B
-951.208
-795.733
-155.475
0
-27.745
27.745
-18.810.000 -18.159.132
-650.868
De posten salarissen, inhuur vacature, goederen en diensten primaire proces, bijdrage gemeenten/provincie en overige inkomsten zijn communicerende vaten. De afwijking tussen de begroting en de realisatie op de deelnemersbijdragen bedraagt € 523.138. Zoals eerder toegelicht in paragraaf 3.1 en bij de personeelslasten, hebben we een onderbesteding op het oorspronkelijk afgesproken werk. In de realisatie over heel 2022 is gebleken dat we ten opzichte van het actueel werkplan (begroting inclusief begrotingswijziging) uitkomen op een realisatie van 96%. De oorzaken van deze onderschrijdingen op de werkzaamheden zijn op hoofdniveau beschreven in hoofdstuk 2 van deze jaarstukken. Overige inkomsten Tabel 5.5.12 –Overige inkomsten
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
52 / 72
Tabel 5.5.13 –Overige inkomsten
De overige inkomsten laat een incidentele overschrijding van € 371.529 zien. We hebben diverse inkomsten verkregen door werkzaamheden uit te voeren voor de bovengenoemde aanvullende opdrachten. In de bestuurlijke rapportage zijn deze verwachte inkomsten opgenomen onder deelnemersbijdragen in plaats van overige inkomsten. Ook hierbij geldt wederom dat dit onderdeel is van de communicerende vaten van het primaire proces. Subsidie baten Tabel 5.5.14 – Specificatie overschrijding overige subsidie-inkomsten
De subsidie-inkomsten zijn € 301.897 lager dan begroot. De subsidies zijn budgettair neutraal. De lasten zijn opgenomen onder de post subsidies en daar wordt ook de verklaring van de onderschrijding gegeven. Rente baten De rente is in het laatste kwartaal van 2022 aanzienlijk gestegen. Dit is niet begroot en levert een voordeel op van € 38.136.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
53 / 72
Tabel 5.5.15 – Onttrekking aan reserves
Onttrekking aan reserves (in euro’s) Vrijval terugbrengverplichting Schiphol
Realisatie 2022 -50.000
Vrijval cao-ontwikkeling
-80.000
Vrijval informatiemanagement (IM) in control
-195.536
Totaal per boekjaar:
-325.536
De onttrekkingen aan de bestemmingsreserves hebben betrekking op de vorig jaar gereserveerde bedragen. Doordat het project IM In Control een plan is voor zowel 2022 als 2023, zal de onderschrijding met betrekking tot het project IM in Control van € 304.464 in 2023 besteed worden.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
54 / 72
5.6. WET NORMERING TOPINKOMENS Per 1 januari 2013 is de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) ingegaan (artikel 2.3 van de WNT). Deze verantwoording is opgesteld op basis van de volgende op de dienst van toepassing zijnde regelgeving: Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector. Een uitgebreid overzicht vindt u in bijlage A Wet Normering Topinkomens.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
55 / 72
Ondertekening Aldus vastgesteld door het algemeen bestuur van Omgevingsdienst West-Holland d.d. 3 juli 2023,
De voorzitter,
de secretaris,
A. North
M.E. Krul-Seen
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
56 / 72
Bijlagen
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
57 / 72
BIJLAGE A: WET NORMERING TOPINKOMENS Per 1 januari 2013 is de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) ingegaan (artikel 2.3 van de WNT). Deze verantwoording is opgesteld op basis van de op de dienst van toepassing zijnde regelgeving: Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector. Het bezoldigingsmaximum in 2022 voor dienst is € 216.000. Dit geldt naar rato van de duur en/of omvang van het dienstverband. Voor topfunctionarissen zonder dienstbetrekking geldt met ingang van 1 januari 2021 voor de eerste 12 kalendermaanden een afwijkende normering, zowel voor de duur van de opdracht als voor het uurtarief. 1. Bezoldiging topfunctionarissen 1a. Leidinggevende topfunctionarissen en gewezen topfunctionarissen met dienstbetrekking. Tevens leidinggevende topfunctionarissen zonder dienstbetrekking vanaf de 13e maand van de functievervulling. Bedragen x € 1
mevrouw M. Krul
Functiegegevens
directeur
Functiegegevens Aanvang en einde functievervulling in 2022
1/1 - 31/12
Omvang dienstverband (in fte)
1,0
Dienstbetrekking?
Ja
Bezoldiging Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen
123.204
Beloningen betaalbaar op termijn
22.013
Subtotaal
145.217
Individueel WNT-maximum
216.000
-/- Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag Totale bezoldiging Reden waarom de overschrijding al dan niet is toegestaan Toelichting op de vordering wegens onverschuldigde betaling
N.v.t. 145.217 N.v.t. N.v.t.
Gegevens 2021 Functiegegevens 2021 Aanvang en einde functievervulling in 2021
1/1 - 31/12
Omvang dienstverband 2021 (in fte)
1,0
Dienstbetrekking?
Ja
Bezoldiging Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen
117.273
Beloningen betaalbaar op termijn
20.375
Subtotaal
137.648
Individueel WNT-maximum
209.000
Totaal bezoldiging 2021
137.648
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
58 / 72
1c. Toezichthoudende topfunctionarissen WNT gegevens 2022 Naam topfunctionaris Functie Looptijd mevrouw Hoekstra AB lid, wethouder Hillegom 1/1 - 31/12 heer De Jong AB lid, wethouder Hillegom 1/1 - 31/12 mevrouw Peters-Adrian Voorzitter DB en AB, wethouder Kaag en Braassem 1/1 - 31/12 mevrouw Van der Meer AB lid, wethouder Kaag en Braassem 1/1 - 1/7 de heer D. Kistemaker AB lid, wethouder Kaag en Braassem 1/7 - 31/12 heer Nagtegaal AB lid, wethouder Katwijk 1/1 - 1/7 heer Mostert AB lid, wethouder Katwijk 1/1 - 1/7 de heer J.C. Knape DB en AB lid, wethouder Katwijk 1/7 - 31/12 de heer S. Spek AB lid, wethouder Katwijk 1/7 - 31/12 De heer North Voorzitter DB en AB, Wethouder Leiden 1/1 - 31/12 mevrouw Jordan AB-lid, raadslid Leiden 1/1 - 22/3 mevrouw Y.A. van Delft AB lid, Wethouder Leiden 1/7 - 22/3 heer Van Woudenberg AB lid, wethouder Leiderdorp 1/1 - 1/7 mevrouw Van Elburg AB lid, raadslid Leiderdorp 1/1 - 22/3 de heer B. Vastenhoud AB lid, wethouder Leiderdorp 1/7 - 31/12 de heer H. Romeijn AB lid, wethouder Leiderdorp 1/7 - 31/12 heer van Haaster DB en AB lid, wethouder Lisse 1/1 - 01/05 heer Meiland AB lid, raadslid Lisse 1/1 -22/3 mevrouw H. Austie-Ziengs AB lid, wethouder Lisse 1/7 - 31/12 de heer C.P.M. van der Zwet AB lid, wethouder Lisse 1/7 - 31/12 heer Elkhuizen AB lid, wethouder Nieuwkoop 1/1 - 1/7 Mevrouw A.
Ingwersen DB en AB lid, wethouder Nieuwkoop 1/1 - 31/12 mevrouw I.R.J.G. de Ridder AB lid, wethouder Nieuwkoop 1/7 - 31/12 de heer Alkemade DB en AB lid, Wethouder Noordwijk 1/1 - 31/11 heer Duijndam AB lid, raadslid Noordwijk 1/1 - 22/3 de heer R. ter Hark AB lid, Wethouder Noordwijk 1/7 - 31/12 heer Glasbeek AB lid, wethouder Oegstgeest 1/1- 1/7 heer Welling AB lid, raadslid Oegstgeest 1/1- 22/3 de heer E. Bus AB lid, wethouder Oegstgeest 1/7 - 31/12 de heer T.I.M. van Tongeren AB lid, wethouder Oegstgeest 1/7 - 31/12 Mevrouw Hooij AB lid, wethouder Teylingen 1/1- 31/13 mevrouw Wietsma-Biesbroek AB lid, raadslid Teylingen 1/1 - 22/3 mevrouw E. Koek AB lid, wethouder Teylingen 1/7 - 31/12 mevrouw Spil AB lid, wethouder Voorschoten 1/1 - 1/7 heer Cramwinckel AB lid, wethouder Voorschoten 1/1 - 1/7 de heer C.J. van der Elst AB lid, wethouder Voorschoten 1/7 - 31/12 de heer R.J.M. Zoetemelk AB lid, wethouder Voorschoten 1/7 - 31/12 heer Bouter AB lid, wethouder Zoeterwoude 1/1 - 1/7 Mevrouw Van der Kooi- van den Kolk AB lid, raadslid Zoeterwoude 1/1 - 22/3 de heer M. Paardekooper AB lid, wethouder Zoeterwoude 1/7 - 31/12 de heer P. Olthof AB lid, wethouder Zoeterwoude 1/7 - 31/12 heer Stolk DB en AB lid, gedeputeerde PZH 1/1 - 31/12 Mevrouw J. Baljeu AB lid, gedeputeerde PZH 1/1 - 31/12
2. Uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen met of zonder dienstbetrekking zijn niet van toepassing. 3. Overige rapportageverplichtingen op grond van de WNT Naast de hierboven vermelde topfunctionarissen zijn er geen overige functionarissen met dienstbetrekking die in 2022 een bezoldiging boven het individuele WNT-maximum hebben ontvangen. Er zijn in 2022 geen ontslaguitkeringen betaald aan overige functionarissen die op grond van de WNT dienen te worden vermeld, of die in eerdere jaren op grond van de WOPT of de WNT vermeld zijn of hadden moeten worden.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
59 / 72
BIJLAGE B: SISA-BIJLAGE 1. SiSa-Bijlage 2022 (tabel deel 1)
Specifieke uitkering
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
Ontvanger
Uitkeringscode
IenW
Juridische grondslag
Verstrekker
SiSa bijlage verantwoordingsinformatie 2022 op grond van artikel 3 van de Regeling informatieverstrekking sisa - d.d. 30-1-2023
Indicator Hieronder per regel één beschikkingsnummer en in de kolommen ernaast de verantwoordingsinformatie
Indicator Besteding (jaar T) ten laste van Rijksmiddelen
Indicator Overige bestedingen (jaar T)
Indicator Besteding (jaar T) door meerwerk dat o.b.v. art. 126 Wet geluidshinder ten laste van het Rijk komt
Indicator Correctie over besteding (t/m jaar T)
Indicator Kosten ProRail (jaar T) als bedoeld in artikel 25 lid 4 van deze regeling ten laste van Rijksmiddelen
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai Provincies, gemeenten en gemeenschappelijke regelingen (Wgr) Aard controle n.v.t. Aard controle R Aard controle R Aard controle R Aard controle R Aard controle R Indicator: E3/01 Indicator: E3/02 Indicator: E3/03 Indicator: E3/04 Indicator: E3/05 Indicator: E3/06 1 IenM/BSK-2016/208849 €0 €0 €0 €0 €0 2 IenM/BSK-2017/150375 € 1.175 €0 €0 €0 €0 3 IenW/BSK-2018/213362 € 9.180 €0 €0 €0 €0 4 IenW/BSK-2019/163270 €0 €0 €0 €0 €0 5 IenW/BSK-2019/180811 €0 €0 €0 €0 €0 6 IenW/BSK-2019/212041 € 137.113 €0 €0 €0 €0 7 IenW/BSK-2019/215788 €0 €0 €0 €0 €0 8 IenW/BSK-2019/216921 €0 €0 €0 €0 €0 9 IenW/BSK-2019/217727 €0 €0 €0 €0 €0 10 IenW/BSK-2019/238534 €0 €0 €0 €0 €0 11 IenW/BSK-2019/286 €0 €0 €0 €0 €0 12 IenW/BSK-2019/291 €0 €0 €0 €0 €0 13 IenW/BSK-2019/6058 €0 €0 €0 €0 €0 14 IenW/BSK-2020/149577 -€ 1.152 €0 €0 €0 €0 15 IenW/BSK-2020/167803 €0 €0 €0 €0 €0 16 IenW/BSK-2020/172145 €0 €0 €0 €0 €0 17 IenW/BSK-2020/2618 €0 €0 €0 €0 €0 18 IenW/BSK-2020/32375 €0 €0 €0 €0 €0 19 IenW/BSK-2021/109097 €0 €0 €0 €0 €0 20 IenW/BSK-2021/164790 €0 €0 €0 €0 €0 21 IenW/BSK-2021/17643 €0 €0 €0 €0 €0 22 IenW/BSK-2021/205825 €0 €0 €0 €0 €0 23 IenW/BSK-2021/344718 €0 €0 €0 €0 €0 24 IenW/BSK-2018/276294 €0 €0 €0 €0 €0 25 BSV/22/00006 €0 €0 €0 €0 €0 26 BSV/22/00149 €0 €0 €0 €0 €0 27 BSV/22/00187 €0 €0 €0 €0 €0 28 BSV/22/00188 €0 €0 €0 €0 €0 29 BSV/22/00207 €0 €0 €0 €0 €0
30 BSV/22/00208 €0 €0 €0 €0 €0 31 BSV/22/00247 €0 €0 €0 €0 €0 32 BSV/22/00248 €0 €0 €0 €0 €0 33 BSV/22/00260 €0 €0 €0 €0 €0 34 BSV/22/00287 €0 €0 €0 €0 €0 35 BSV/22/00288 €0 €0 €0 €0 €0 36 BSV/22/00289 €0 €0 €0 €0 €0 37 BSV/22/00303 €0 €0 €0 €0 €0 38 BSV/22/00307 €0 €0 €0 €0 €0 39 BSV/22/00348 €0 €0 €0 €0 €0 Kopie beschikkingsnummer Cumulatieve bestedingen ten Cumulatieve overige bestedingen Cumulatieve Kosten ProRail (t/m Correctie over besteding kosten Eindverantwoording (Ja/Nee) laste van Rijksmiddelen (t/m jaar (t/m jaar T) jaar T) als bedoeld in artikel 25 ProRail (t/m jaar T) T) lid 4 van deze regeling ten laste van Rijksmiddelen Deze indicator is bedoeld voor Deze indicator is bedoeld voor Deze indicator is bedoeld voor de tussentijdse afstemming van de tussentijdse afstemming van de tussentijdse afstemming van de juistheid en volledigheid van de juistheid en volledigheid van de juistheid en volledigheid van de verantwoordingsinformatie de verantwoordingsinformatie de verantwoordingsinformatie Aard controle n.v.t.
Indicator: E3/07 1 IenM/BSK-2016/208849 €0 2 IenM/BSK-2017/150375 € 96.693 3 IenW/BSK-2018/213362 € 275.446 4 IenW/BSK-2019/163270 €0 5 IenW/BSK-2019/180811 €0 6 IenW/BSK-2019/212041 € 175.185 7 IenW/BSK-2019/215788 € 85.562 8 IenW/BSK-2019/216921 €0 9 IenW/BSK-2019/217727 €0 10 IenW/BSK-2019/238534 €0 11 IenW/BSK-2019/286 €0 12 IenW/BSK-2019/291 €0 13 IenW/BSK-2019/6058 €0 14 IenW/BSK-2020/149577 € 1.930 15 IenW/BSK-2020/167803 €0 16 IenW/BSK-2020/172145 €0 17 IenW/BSK-2020/2618 €0 18 IenW/BSK-2020/32375 €0 19 IenW/BSK-2021/109097 €0 20 IenW/BSK-2021/164790 €0 21 IenW/BSK-2021/17643 €0 22 IenW/BSK-2021/205825 €0 23 IenW/BSK-2021/344718 €0 24 IenW/BSK-2018/276294 €0 25 BSV/22/00006 €0 26 BSV/22/00149 €0 27 BSV/22/00187 €0 28 BSV/22/00188 €0 29 BSV/22/00207 €0 30 BSV/22/00208 €0 31 BSV/22/00247 €0 32 BSV/22/00248 €0 33 BSV/22/00260 €0 34 BSV/22/00287 €0 35 BSV/22/00288 €0 36 BSV/22/00289 €0 37 BSV/22/00303 €0 38 BSV/22/00307 €0 39 BSV/22/00348 €0
Aard controle n.v.t. Indicator: E3/08
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
Aard controle n.v.t. Indicator: E3/09 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0
Aard controle n.v.t. Indicator: E3/10 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0
Aard controle R Indicator: E3/11 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0 €0
Aard controle n.v.t. Indicator: E3/12 Nee Ja Ja Nee Nee Ja Ja Nee Nee Nee Nee Nee Nee Ja Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee Ja Nee Nee Nee Nee Ja Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee Nee
60 / 72
SiSa-Bijlage 2022 (tabel deel 2)
IenW
E83B
Tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem 2022
Hieronder per regel één gemeente(code) uit (jaar T) selecteren en in de kolommen ernaast de verantwoordingsinformatie voor die gemeente invullen
Projectnaam / nummer
Besteding (jaar T) per project
Cumulatieve besteding (t/m jaar T) per project
Cumulatieve eigen/externe financiering (t/m jaar T) per project
Project afgerond (Ja/Nee)
SiSa tussen medeoverheden Aard controle n.v.t. Aard controle n.v.t. Indicator: E83B/01 Indicator: E83B/02 1 IENW/BSK-2022/223051 Industriekade 14-18 Sassenheim € 8.172 2 IENW/BSK-2022/223051 3 IENW/BSK-2022/223051 4 IENW/BSK-2022/223051 5 IENW/BSK-2022/223051 6 IENW/BSK-2022/223051
Kopie projectnaam / nummer
Zuideinde Nieuwkoop Van Leeuwenpark Leiderdorp Tespellaan Noordwijkerhout Achterweg 11 Noordwijk Uitvoer bodemsaneringen diffuus lood regio WestHolland (€ 11.000) Uitvoering is volgens aanvraag uitgevoerd (Ja/Nee), zo nee geef in indicator 09 de reden aan
Aard controle n.v.t. Indicator: E83B/07 1 Industriekade 14-18 Sassenheim 2 Zuideinde Nieuwkoop 3 Van Leeuwenpark Leiderdorp
E93
Regeling specifieke uitkering Interbestuurlijk programma VTH
Aard controle R Indicator: E93/01
F21
Eenmalige specifieke uitkeringen ten behoeve van extra ondersteuning voor toezicht op en handhaving van de energiebesparingsplicht
€ 20.062 € 48.074 € 14.674 € 9.080 € 1.966
€0 €0 €0 €0 €0
Aard controle n.v.t. Indicator: E83B/06 Nee Nee Nee Nee Nee
Nee Optionele toelichting. Verplicht als bij 08 nee is ingevuld
Aard controle n.v.t. Indicator: E83B/09
Overschrijding: dit betreft meerwerk voor de uitbreiding van het monitoringsnetwerk met instemming van de provincie Zuid-Holland
Eindverantwoording (Ja/Nee)
Aard controle n.v.t. Indicator: E93/05
Aard controle R Indicator: F21/01
Aard controle n.v.t. Indicator: E93/06 € 967 € 3.653 €0 €0
€0
€0
€0
€0
9 Onderzoek onder het IBP naar €0 belangrijke (transitie)opgaven (Pijler 5) 10 Eén risicoanalyse en uitvoerings- € 0 en handhavingsplan per omgevingsdienst (Pijler 5) 11 Opstellen en uitvoeren van €0 implementatieprogramma (Pijler 5) 12 Participeren in onderzoek naar €0 mandaten (Pijler 5) 13 Visitaties bij omgevingsdiensten € 0 en meewerken aan evaluatie van de pilots (Pijler 6) 14 Plan van aanpak voor het €0 inrichten van een systeem van onderzoeken door ILT naar het functioneren van het VTH stelsel (Pijler 6) 15 materiele kosten (max 10% van € 0 bedrag genoemd in bijlage 2 SPUK) Besteding (jaar T) Cumulatieve besteding (t/m jaar T)
€ 2.969
Aard controle n.v.t. Indicator: E83B/05 €0
Aard controle n.v.t. Aard controle n.v.t. Indicator: E93/02 Indicator: E93/03 € 4.620 Nee Besteding (jaar T) Cumulatieve besteding (t/m jaar T)
Aard controle n.v.t. Indicator: E93/04 1 Deelname werk- en € 967 projectgroepen (Pijler 1 t/m 6) 2 Aanleveren van data voor het € 3.653 IPB (Pijler 1 t/m 6) 3 Scholing en opleiding (Pijler 1 €0 t/m 6) 4 Inzicht in de bestaande vormen € 0 van bekostiging van de omgevingsdienst (Pijler 1) 5 Implementatie van de Landelijke € 0 Handhavingsstrategie Omgevingswet (Pijler 2 en 5) 6 Uniforme indeling naar risico van € 0 zorgbedrijven (risico ranking) (Pijler 2) 7 Openbaar maken van definitieve € 0 handhavingsbeschikkingen Wabo-inspecties (Pijler 2 8 Landelijke €0 arbeidsmarktcampagne (Pijler 4)
EZK
Aard controle n.v.t. Indicator: E83B/04 € 8.172
Ja Ja
Aard controle n.v.t. Indicator: E83B/10 Nee Totale besteding (jaar T) Cumulatieve besteding (t/m jaar T)
€ 4.620 Naam activiteit
€ 20.062 € 48.074 € 14.674 € 9.080 € 1.966
Aard controle n.v.t. Indicator: E83B/08
Nee 4 Tespellaan Noordwijkerhout Ja 5 Achterweg 11 Noordwijk Ja 6 Uitvoer bodemsaneringen diffuus lood regio WestHolland (€ 11.000) Ja Eindverantwoording (Ja/Nee)
IenW
Aard controle R Indicator: E83B/03
€0
€0
€0
€0 €0
€0
€0
Wordt voldaan aan het bepaalde Wordt voldaan aan het bepaalde Eindverantwoording (ja/nee) in artikel 6, tweede lid van de in artikel 6, zesde lid, van de Regeling (ja/nee) Regeling (ja/nee)
Aard controle n.v.t. Indicator: F21/02 € 2.969
Aard controle R Indicator: F21/03 Ja
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
Aard controle D2 Indicator: F21/04 Ja
Aard controle R Indicator: F21/05 Nee
61 / 72
BIJLAGE C: TOELICHTING EINDAFREKENING Onder-/overOpdrachtgever
Hillegom
schrijding in % t.o.v. in uren begroting t.o.v. inclusief begroting begrotings wijziging 104% 332
Bijdrage 2022
Betaalde Eindvoor- afrekening schotten 2022 *
769.910
-753.276
16.634
1.076.036
-1.043.987
32.049
Kaag en Braassem
102%
180
Katwijk
125%
1.555
728.970
-600.312
128.658
Leiden
98%
-722
2.999.021
-3.162.124
-163.103
Leiderdorp
96%
-243
527.009
-569.043
-42.034
Lisse
108%
557
724.498
-690.876
33.622
Nieuwkoop
96%
-432
1.033.087
-1.070.864
-37.777
Noordwijk
95%
-2.499
4.695.650
-4.980.907
-285.257
Oegstgeest
94%
-359
508.145
-562.112
-53.966
Teylingen
111%
1.061
999.861
-925.414
74.447
Voorschoten
113%
422
351.520
-333.074
18.446
Zoeterwoude
87%
-850
662.852
-754.118
-91.266
Provincie Zuid-
93%
-1.798
2.259.096
-2.489.768
-230.672
-2.796 17.335.654 -17.935.873 98% * - door ODWH nog te betalen / + door ODWH nog te ontvangen
-600.219
0
** Holland Eindtotaal
** bijdrage en betaalde voorschotten is exclusief additionele opdrachten Provincie (zie eindrapportage Provincie voor specificatie)
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
62 / 72
BIJLAGE D: PROGRAMMAREKENING NAAR TAAKVELDEN Programmarekening naar taakvelden Overhead
Totaal
Bestuur Milieubeheer
Ruimtelijke ordening
Wonen en Bouwen
Baten Deelnemersbijdragen uren Deelnemersbijdrage materieel en projecten Overige inkomsten Subsidies
11.315 32 423
3.084 -
4.052 -
101
Totaal Baten
11.770
3.084
4.052
101
19.007
7.280 5.882 1.398
2.116 1.710 406
2.728 2.204 524
164 159 846 349
48 46
61 59 94
3.031 2.449 582 503 888 63
152
15.155 12.244 2.910 503 1.161 373 940 349 152
(bedragen x €1000)
Lasten Personeelskosten Salarissen & soc lasten Inhuur Huisvestingskosten ICT Overige kosten Projectkosten Subsidies Afschrijvingskosten
45
18.451 133 423
Totaal lasten
45
8.797
2.210
2.943
4.637
18.633
Saldo Baten en Lasten
-45
2.973
874
1.109
-4.537
374
Bestemming resultaat Storting in reserves Onttrekking uit reserves Mutatie reserves Saldo na bestemming
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
-327 326 -1 373
63 / 72
BIJLAGE E: RAPPORTAGE KWALITEITSCRITERIA 2.1 Samenvatting Uit deze rapportage blijkt dat de dienst de kwaliteit van uitvoering borgt zoals beschreven in de Wet VTH. Voor het overgrote deel kan de dienst zelfstandig voldoen aan de Kwaliteitscriteria 2.2 van 1 juli 2019 en versie 2.3 van 15 april 2022. De systematiek van de wet en de verordening staan toe dat organisaties mogen afwijken van deze standaardcriteria, indien zij niet zelfstandig kunnen voldoen. Men dient dan te motiveren op welke wijze de kwaliteit van de uitvoering wordt geborgd om te voldoen aan de Wet VTH. Voor de onderdelen waar we niet zelfstandig voldoen, zijn de oplossingen beschreven in paragraaf 2.1 en 2.2. Deze oplossingen bestaan uit samenwerkingsafspraken, uitbesteding en inhuur van extra deskundigheid. Deze inhuur voor collegiale toetsen en specifieke klussen is beperkt nodig. Onderstaande tekst komt grotendeels overeen met die van vorig jaar, maar daar waar nodig aangepast aan de actuele ontwikkelingen 1. Inleiding Uitvloeisel van de Wet Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving is een jaarlijkse rapportageplicht van de dienst aan haar opdrachtgevers over de kwaliteitscriteria (formeel “Kwaliteitscriteria 2.2 of 2.3”) zoals die zijn vastgesteld. Door wisselingen in aantallen bedrijven, controlefrequenties en personeelswisselingen kunnen de resultaten jaarlijks enigszins verschillen.
Doel van de rapportage is dat de opdrachtgevers weten of de dienst voldoet aan deze kwaliteitscriteria, of dat (conform de methodiek) gemotiveerd wordt afgeweken. Het format van de rapportage is vastgesteld in het Algemeen Bestuur (op 31 oktober 2016). De rapportage wordt jaarlijks aan het jaarverslag toegevoegd en kan gebruikt worden door het bevoegd gezag om de kwaliteit van de uitvoering te beoordelen en is bruikbaar voor verslaglegging aan de Gemeenteraad respectievelijk Provinciale Staten. Begin 2017 werd gestart met een vernieuwing van de VTH kwaliteitscriteria. Sinds 15 april 2022 zou echter gebruik moeten worden gemaakt van versie 2.3. In deze versie wordt uitgegaan van het inwerkingtreden van de Omgevingswet. Het document is juridisch en qua terminologie geactualiseerd, zodat deze aansluit op de Omgevingswet. Dat het inwerkingtreden van deze wet is uitgesteld, laat onverlet dat in verband met een zorgvuldige voorbereiding en implementatie van de OW naast versie 2.2., eveneens uitgegaan dient te worden van versie 2.3. Competentieprofielen VTH vernieuwd De Omgevingswet vereist andere competenties. Daarom zijn de profielen voor VTH zomer 2022 vernieuwd. Ze zijn toegevoegd aan de kwaliteitscriteria Uitvoering en Handhaving.
De competentieprofielen zijn uitgewerkt als onderdeel van de VTH-uitvoeringsagenda, onder regie van de Kerngroep Kwaliteitscriteria, met vertegenwoordigers van de koepelorganisaties VNG en IPO, Omgevingsdienst NL en het Rijk. Vanwege uitstel van de inwerkingtreden van de Omgevingswet gaat deze rapportage met name over versie 2.2. Veranderingen van versie 2.2 naar 2.3 zijn van name van toepassing (cursief) - op het generieke deskundigheidsgebied 3. Vergunningen milieu toevoeging: (Bal + omgevingsplan)
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
64 / 72
-
-
specialistische deskundigheidsgebied 21. Geluid & trillingen (milieu en bouw) 22. Groen en Ecologie (als onderdeel van de beoordeling van initiatieven). Verwijderd 22a Groen en Ecologie (Vergunningen Wet natuurbescherming) Toegevoegd 23. Groen en Ecologie (Vergunningverlening natuur) Hernummering: Luchtkwaliteit: 23 wordt 24 Specialistische deskundigheidsgebieden accent ruimtelijke ordening en duurzaamheid hernummering van 4 gebieden, te weten 24 Stedenbouw en inrichting openbare ruimte wordt 25 en verder!.
2. Stand van zaken In de volgende paragrafen wordt aangegeven hoe de dienst per 31 december 2022 voldoet aan de kwaliteitscriteria 2.2. De kwaliteitscriteria bevatten criteria voor kritische massa, procescriteria en criteria voor inhoudelijke kwaliteit en prioriteiten (zie achtergrondinformatie in paragraaf 2.3). De beide tabellen geven in een oogopslag de stand van zaken weer. In de begeleidende tekst worden vervolgens acties en afwijkingen toegelicht. Deelname aan collegiale toetsing vanuit het vakberaad VTH door alle Omgevingsdiensten. De dienst neemt deel aan het programma collegiale toetsing vanuit het vakberaad VTH. Het doel van de collegiale toets is omgevingsdiensten, gemeenten en provincies te helpen bij het borgen van de kwaliteit die bijvoorbeeld ook vastgelegd is in de verordeningen VTH. Daarin borgen gemeenten en provincies de kwaliteit van de vergunningverlenings-, toezichts- en handhavingstaken. In 2019 zijn de bevindingen uit de toetsing in 2018 opgepakt, waaronder het opstellen en bestuurlijk vaststellen van het (wettelijke verplichte) gemeentelijk uitvoeringsbeleid VTH. Aan dit uitvoeringsbeleid is het onderdeel vergunningen toegevoegd. De collegiale toets bij dienst is in 2021 weer uitgevoerd. Vanuit SPUK IBP VTH pijler 6 worden de audits en visitaties vervolgd in project Visitatie. Hiervoor zijn middelen gereserveerd en in de projectplanning verwerkt.
2.1 Kritische massa Het kunnen voldoen aan de criteria van kritische massa is een dynamisch proces. Bedrijven kunnen vertrekken of andere activiteiten ontwikkelen en medewerkers kunnen de organisatie verlaten of andere functies betrekken. Met behulp van onderstaande tabel geven we voor de verschillende deskundigheidsgebieden aan waar de dienst voldoet, acties opgestart zijn om te voldoen, waar gemotiveerd wordt afgeweken van de Kwaliteitscriteria, of waar we kwaliteit van de uitvoering borgen door middel van samenwerking/uitbesteding (zie legenda kleurencodes). Het kan ook voorkomen dat de dienst een bepaalde taak niet uitvoert. Toelichting bij Tabel 1: • Kolommen ”opleiding, ervaring en kennis": het huidige oordeel is gebaseerd op eigen onderzoek van de personeelsdossiers en gesprekken met medewerkers. Door een lopende reorganisatie bij de ODWH is een voorgenomen project nog niet gestart om dit oordeel uit 2021 en 2022 onafhankelijk te laten valideren. • Kolom “frequentie” geeft aan of wij voldoen aan de minimale frequentie waarmee de taak zelfstandig uitgevoerd dient te worden (bijv. 20 bedrijfscontroles per medewerker per jaar) • Kolom “aantal” geeft aan of wij voldoen aan het minimaal aantal medewerkers met omschreven deskundigheid en frequentie waarover een organisatie dient te beschikken.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
65 / 72
2.1.1 Acties gestart om te voldoen (gele vlakken in de tabel) De genoemde generieke acties bij deze taken richten zich op het op peil brengen van de opleiding, kennis en ervaring van medewerkers. Dit is een continu proces. In 2021 is ter ondersteuning een strategisch personeelsbeleidsplan vastgesteld. Volgend op dit personeelsbeleid en startgesprekken zijn opleidingen en trainingen geïnitieerd. Dit zijn trainingen en opleidingen die richten op een breder terrein dan alleen de milieuwetgeving, maar ook gelieerde onderwerpen. Voorbeelden zijn: geluid, bestuursrecht, vergunningverlening, overheidsaansprakelijkheid, preventiemedewerker, luchtvaart, Besluit bodemkwaliteit, Bestuurlijke boete, Europees bestuursrecht, Wet BIBOB en natuurlijk de Omgevingswet. 2.1.2 Gemotiveerd afwijken (blauwe vlakken in de tabel) De systematiek van de wet staat toe dat organisaties gemotiveerd mogen afwijken van de standaardcriteria. Daar waar een organisatie niet zelfstandig kan voldoen aan de criteria kan men motiveren op welke wijze dit wordt opgelost. Door corona en personale wijzigingen bleek het ook in het afgelopen jaar een uitdaging te kunnen blijven voldoen aan de kwaliteitscriteria. Hieronder wordt per item de motivering weergegeven die wij hanteren om af te wijken van de standaard en hoe we dit oplossen binnen of buiten de organisatie. Het betreft de afwijkingen t.a.v.
frequentie en aantallen, dus de blauwe vlakken in de tabel. De nummering verwijst naar de betreffende onderwerpen in de tabel. De oorzaak dat de dienst voor een aantal branches niet voldoet aan de criteria voor frequentie van taakuitvoering en aantal gespecialiseerde medewerkers ligt voornamelijk aan het te kleine aantal bedrijven in die branche. Hierdoor kunnen we te weinig “vlieguren” maken. Deskundigheidsgebied KC 2.2.
Generieke deskundigheden 1. Casemanagen 2. Vergunningverlening bouwen en ruimtelijke ordening 3. Vergunningverlening milieu 3.1. VV Procesindustrie 3.2. VV Afval 3.3. VV Agrarisch 4. Toezicht en handhaving bouw/ RO 5. Toezicht en handhaving milieu 5.1. T&H Procesindustrie 5.2. T&H Afval 5.3. T&H Agrarisch 5.4. T&H BRZO 6. Toezicht en handhaving bodem 7. toezicht en handhaving groen wetten
Opleiding
Ervaring
Kennis
Frequentie
Aantal
Geen taak ODWH: uitgevoerd door de DCMR Geen taak ODWH: Uitgevoerd door OD-ZHZ
Juridische deskundigheden 8. Juridische aspecten vergunningverlening 9. Juridische aspecten handhaving 10. Juridische besluiten afwijkingsbesluiten
Bouwsamenwerking Leidse regio
11. Ketentoezicht 12. Buitengewone opsporing natuur en milieu en fysieke leefomgeving
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
66 / 72
Specialistische deskundigheidsgebieden accent bouwen 13. Bouwfysica 14. Brandveiligheid 15. Constructieve veiligheid 16. Bouwakoestiek 17. Sloop en asbest
Tabel 1:
Uitbesteed aan extern bureau uitgevoerd door de brandweer via Bouwsamenwerking Leidse regio aan Leiden Uitbesteed aan extern bureau
Specialistische deskundigheidsgebieden accent milieu 18. Afvalwater (indirecte lozingen) 19. Bodem, bouwstoffen, water 20. Externe veiligheid 21. Geluid (milieu- en bouw) 22. Groen en ecologie (als onderdeel van de beoordeling van Wabo vergunning- aanvragen) 22A. Groen en ecologie (Vergunningverlening Wet natuurwetbescherming) 23. Luchtkwaliteit 23.1 uitvoeren onderzoek 23.2. beoordelen en interpreteren van rapportages 23.3. beoordelen geurrapportages Specialistische deskundigheidsgebieden accent ruimtelijke ordening 24. Stedenbouw en inrichting openbare ruimte 25. Exploitatie en planeconomie 26. Cultuurhistorie 27. Energiebesparing en duurzaamheid
Geen taak ODWH: uitgevoerd door OD-Haaglanden Uitbesteed aan extern bureau
Geen taak ODWH Geen taak ODWH Geen taak ODWH
deskundigheid 2022 Criteria van kritische massa
Er wordt voldaan aan de KC 2.2 Acties gestart om te voldoen Gemotiveerde afwijking Samenwerking /uitbesteed geen Taak ODWH Tabel 2 kleurcodes bij tabel 1
Ad 3.1. VV Procesindustrie Frequentie en aantal op puur procesindustrie wordt niet gehaald (te weinig procedures). De dienst heeft vier procesindustriebedrijven in deze klasse. Wat doen we om de kwaliteit te borgen? Door de vergunningverleners wordt voor de procesindustrie en veiligheid samengewerkt met de DCMR. Aanvullend zijn opleidingen verzorgd voor alle medewerkers van toezicht en vergunningverlening milieu voor (externe) veiligheid en opslag gevaarlijke (afval)stoffen. Voor nieuwe medewerkers betreft dit een meerdaagse cursus. Ad 3.2. VV Afval Er zijn voldoende gemeentelijke en provinciale afvalverwerkende bedrijven in de regio die in deze categorie vallen. Wat doen we om de kwaliteit te borgen?
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
67 / 72
Procedures worden momenteel behandeld door gekwalificeerde inhuur en een ervaren medewerker. Er is in 2021 een opleiding gegeven aan alle vaste en inhuur medewerkers. Het openstellen van vacatureruimte heeft nog steeds niet geresulteerd in extra vaste formatie. De tijdelijke inhuur is nog steeds in dienst bij de ODWH. Cursussen en opleiding over afval staan met name in het teken van de Omgevingswet. In 2022 is een uitwisselingsproject uitgevoerd in de provincie Zuid-Holland, waarbij gezamenlijk controles worden uitgevoerd. De DCMR was hiervan projecttrekker. Ad 3.3. VV agrarisch klasse II en III (type C) Er lopen verschillende procedures, waardoor op dit moment aan de criteria wordt voldaan. De dienst heeft zes agrarische bedrijven in deze categorie. Deze bevinden zich in de gemeente Nieuwkoop (3) en Kaag en Braassem (3). Door dit beperkte aantal kan het voorkomen, dat voor vergunningverlening minder tijd besteed wordt aan deze categorie. Wat doen we om de kwaliteit te borgen? Er zijn voldoende procedures bij bedrijven, die net buiten deze categorie vallen. Voor deze bedrijven, zijn veel dezelfde thema’s, wetgeving en vraagstukken relevant. Omdat ook voor de portefeuille Omgevingsadvies gebruik wordt gemaakt van de kennis van de vergunningverleners voor agrarisch onderwerpen is er voldoende kennis- en ervaringsopbouw bij de medewerkers. Ad 5.1.
T&H Procesindustrie Frequentie en aantal worden niet gehaald vanwege onvoldoende bedrijven, die binnen ons werkgebied gevestigd zijn. Er zijn slechts 4 bedrijven in deze klasse. Er zijn meerdere bedrijven, die net buiten deze categorie vallen en waar vergelijkbare thema’s, wetgeving en vraagstukken spelen. Wat doen we om de kwaliteit te borgen? Per 1 januari 2018 is er een samenwerkingsovereenkomst tussen de vijf omgevingsdiensten in Zuid-Holland afgesloten, waarin kennisborging is opgenomen. Omdat de fysieke bedrijfsbezoeken de afgelopen drie jaar minder zijn geweest, is de samenwerking minder tot wasdom gekomen dan gehoopt. Nu de coronamaatregelen zijn opgeheven, zal de samenwerking verder vorm krijgen. Wij participeren actief om de kwaliteit borgen. Ad 5.3. T&H Agrarisch De dienst heeft zes agrarische IPPC-bedrijven in deze klasse. Door de inzet van een beperkt aantal medewerkers die toezicht houden bij deze bedrijven, is de kennis- en ervaringsopbouw meer dan voldoende. Wat doen we om de kwaliteit te borgen? Vanwege problemen, zoals naleefgedrag zijn voldoende agrarische controles uitgevoerd bij soortgelijke bedrijven met dezelfde problematiek. Daarmee wordt voldaan aan de ervarings- en deskundigheidseisen. Een derde medewerker wordt aanvullend opgeleid. Ad 10.
Bouwtaken in de Leidse regio: Met de gemeenten in de Leidse regio (Zoeterwoude, Leiden, Leiderdorp, Oegstgeest) is een samenwerkingsovereenkomst afgesloten om voor de bouw gerelateerde taken de kwaliteit te garanderen. De Kwaliteitscriteria 2.2 zijn ook hier het vertrekpunt. Bij deze overeenkomst was Servicepunt 71 aangesloten. Het Servicepunt is echter per 1 januari 2023 opgeheven. De taken zijn overgenomen door de gemeente Leiden/Leidse-regio.NL.
Agendapunt 5 DB 3 april 2023: Jaarverslag 2022 (2023031500)
68 / 72
Ad 11. Ketentoezicht Frequentie en aantal worden onvoldoende gehaald vanwege weinig praktische mogelijkheden voor onderzoek. Projecten, gericht op ketentoezicht, hebben geen doorgang gevonden. Data-analyse voor informatie-gestuurd handhaven vindt voor regulier toezicht plaats. Hiermee wordt voor een belangrijk deel invulling gegeven aan de ervaringsopbouw binnen de dienst. Wat doen we om de kwaliteit te borgen? Voor kennis en ervaring hebben wij externe medewerkers ingehuurd, die coördinerende en uitvoerende werkzaamheden uitvoeren Ad 12 BOA (Buitengewoon Opsporingsambtenaar) De frequentie wordt gehaald. Veelal richt het BSBm onderzoek zich op het Asbestverwijderingsbesluit en vanuit milieu neemt de vraag toe. Er is in 2021 een impuls gegeven aan het toepassen van de Landelijke handhaving strategie (LHS) door de toezichthouders. In 2021 en 2022 zijn de toezichthouders aanvullend geïnstrueerd en registreren zij de conclusies die volgen op het toepassen van het LHS in het bedrijfsprocessensysteem. Op het juist invullen en het opvolgen van de conclusies is controle door de senior toezichthouder of teamleider. Om de kwaliteit te borgen volgen de medewerkers verplichte cursussen, trainingen en het besprekingen op basis van casuïstiek. Nieuwe collega’s worden opgeleid. Ad 18.