Bijlage Boek Grondbedrijf 2022

4.2

Warme gronden

Conform de commissie BBV heeft het grondbedrijf de categorie grond, bestemd voor concrete gebiedsontwikkeling op termijn door de gemeente, de zogenoemde ‘warme gronden’ woningbouw. Gronden die zijn verworven met het oog op concrete ontwikkeling door de gemeente, maar waarvoor nog geen operationele grondexploitatie is vastgesteld mogen, voor wat betreft de toepassing van artikel 65 lid 1 BBV, worden gewaardeerd tegen de waarde volgens de toekomstige bestemming, mits wordt voldaan aan de volgende voorwaarden:

I.

II.

III. IV. V. VI.

de gronden moeten deel uitmaken van een door de gemeenteraad vastgestelde visie of masterplan voor (een) concrete en binnen afzienbare tijd te starten grondexploitatie(s), waarin de gebiedsontwikkeling van totaalplan naar deelgrondexploitaties is vastgelegd; de gebiedsontwikkeling mag niet zodanig conflicteren met de uitkomst van de inventarisatie van bedreigingen die de ontwikkeling in de weg kunnen staan, bijvoorbeeld op het gebied van milieu of bereikbaarheid; de visie / het masterplan mag niet strijdig zijn met beleid van de provincie en/of rijk; er is een betrokkenheid bij de gebiedsontwikkeling van provincie of rijksoverheid; het mag alleen gaan om gebiedsontwikkeling voor de bouw van woningen en niet voor bedrijfsterreinen; periodiek (minimaal eens in de 2 jaar) worden de gronden getaxeerd tegen de waarde volgens de toekomstige woningbouwbestemming.

Pagina 36 van 50

I. 1.13 Achterweg 1.25 Bronsgeest (bollengrond) 1.45 Jan Kroonsplein 1.46 Vuurtorenplein 1.47 Palaceplein 1.48 Wantveld 1.60 De Nes 1.71 Hoek Vinkeveld 1.73 Harlekijntje 1.74 Vinkeveld-Zuid 1.77 Verlengde Voorstraat 1.80 Ireneschool 1.81 De Zeestroom 1.82 Schippersvaartweg 64 1.83 Zeestraat 12a 1.84 Stakman Bossestraat

4.3

II.

III.

IV.

V.

VII.

√ √ √ √ √ √ Voorraad grond √ √ √ √ √ √ Voorraad grond Voorraad grond Voorraad grond √ √ √ √ √ √ Voorraad grond Voorraad grond Voorraad grond Dit complex wordt gezien als investering tbv fietspad √ √ √ √ √ √ Voorraad grond Voorraad grond Voorraad grond Voorraad grond

Overzicht complexen warme grond en voorraden grond

Bovenstaande afweging resulteert van de complexen voorraden grond in de volgende complexen warme gronden woningbouw: Complex

Omvang (m2) Boekwaarde

1.13 1.45* 1.60 1.80*

Achterweg e.o. Jan Kroonsplein De Nes Ireneschool

106.120 3.935 15.120 3.624

*

Binnen 5 jaar start ontwikkeling of verkocht

1.786.350 730.782 1.372.072 679.963

Boekwaarde Huidig bestemmingsplan per m2 16,83 Agrarisch 185,71 Verkeer 90,75 Agrarisch/Wonen 187,63 Maatschappelijk

Omgevingsvisie

Huidige Toekomstige Voorziening marktwaarde marktwaarde/ per m2 m2 Sport 17,00 53,20 Centrum 113,28 679,06 1.080.108 Agrarisch/wonen 140,00 140,00 Maatschapp./wonen 188,00 188,00

Om te voorkomen dat het Jan Kroonplein een ‘shame plek’ wordt wanneer de Vomar verhuist naar de Maarten Kruytstraat is hier een herontwikkeling voorzien met een uitbreiding ondergrondse parkeergarage, een hotel en wat woningen. De procedure voor het bestemmingsplan is opgestart. Grondeigenaren in het plangebied De Nes krijgen de mogelijkheid tot beperkte woningbouw. Voor de Ireneschool is een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld om te onderzoeken of een basisschool met enkele appartementen ontwikkeld kan worden. De Achterweg e.o. wordt beschouwd als gebied waar in de nabije toekomst ook woningbouw mogelijk gemaakt kan worden. De volgende gronden blijven voorraden grond: Complex

Omvang (m2) Boekwaarde

1.25 1.46 1.47 1.48 1.71 1.73 * 1.74 1.81 1.82 1.83 1.84

Bronsgeest bollengrond Vuurtorenplein Palaceplein Wantveld Hoek Vinkeveld Harlekijntje Vinkeveld-Zuid De Zeestroom Schippersvaartweg 64 De Zeestraat 12a Stakman Bossestraat

*

conform overeenkomst Binnen 5 jaar start ontwikkeling of verkocht

Pagina 37 van 50

171.144 13.853 7.740 18.000 15.211 1.425 32.325 2.674 14.268 761 14.998

2.652.732 890.544 819.582 2.013.511 136.899 0 1.749.206 121.150 623.117 241.664 1.884

Boekwaarde Huidig bestemmingsplan per m2 15,50 Agrarisch 64,29 Verkeer 105,89 Verkeer 111,86 Verkeer 9,00 Agrarisch 0,00 Maatschappelijk 54,11 Agrarisch 45,31 Maatschappelijk 43,67 Bedrijven 317,56 Centrum 0,13 Maatsch./verkeer/groen/water

Omgevingsvisie

Agrarisch Wonen Gemengd Wonen Agrarisch Maatschappelijk GOM Wonen Wonen Centrum N.t.b.

Huidige Toekomstige Voorziening marktwaarde marktwaarde/ per m2 m2 15,50 15,50 78,76 78,76 248,48 248,48 156,52 156,52 15,00 15,00 160,00 160,00 15,00 54,11 188,00 400,00 301,30 400,00 400,00 400,00 N.t.b. N.t.b.

5. Particuliere projecten 5.1

Aanleiding en doel

Voor het volledige overzicht van alle gebiedsontwikkelingen zijn ook de particuliere projecten in het Boek Grondbedrijf opgenomen. Particuliere projecten zijn initiatieven van grondeigenaren, niet zijnde gemeente. Onder voorwaarden is de gemeente bereid aan de planontwikkeling mee te werken. De gemeente ontvangt voor de werkzaamheden die zij verricht een bijdrage. Dit wordt vastgelegd in een (anterieure) overeenkomst.

5.2

Particuliere projecten

In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de particuliere projecten. Belangrijk om te vermelden is, dat de financiële afhandeling niet via de Reserve Winst uit Grondbedrijf verloopt, maar via de Algemene Reserve. Het feit dat het in het Boek Grondbedrijf is opgenomen, is dus vooral om een overzicht te geven van alle projecten/plannen die binnen de gemeente ontwikkeld worden. Particuliere projectn 1.01.04 1.01.16 1.01.23 1.01.24 1.01.29 1.01.30 1.01.32 1.01.34 1.01.49 1.01.98

Sancta Maria Huis ter Duinstraat Hotels van Oranje Zilveren Kruis Offem-Zuid Bavo Resid Opduin, Rembrandtweg 10-12 Molenweg, Nwh Part. Init. Zeewaardig Diverse Anterieure Overeenkomsten

Pagina 38 van 50

Einddatum project 2022 2022 2025 n.n.b. 2025 2027 2022 2022 n.n.b. n.n.b.

6. Meerjaren Prognose Grondbedrijf Hieronder is de Meerjaren Prognose Grondbedrijf (MPG) weergegeven. Hierin staan de Geprognosticeerde inkomsten en uitgaven voor de komende jaren. De in het Boek Grondbedrijf opgenomen resultaten zijn in dit overzicht opgenomen. Bij de investeringen zijn de besloten investeringen opgenomen én de voorgenomen investeringen. Conform de regels van het BBV en het voorzichtigheidsbeginsel worden winsten genomen bij afsluiting van het complex (met uitzondering van eventuele tussentijdse winstneming) en eventuele verliezen moeten worden genomen op moment dat deze verliezen bekend zijn. In onderstaande tabel is voorgesteld voor welke complexen een voorziening wordt genomen en welke complexen afgesloten kunnen worden, waarbij de boekwaarde ten laste van de Reserve Winst uit Grondbedrijf wordt gebracht. Een voorziening wordt middels een negatief bedrag bij het complex weergegeven. In de kolom totaal staat het totale resultaat van het complex. De Reserve Winst uit Grondbedrijf is de dekking voor de voorzieningen. De gevolgen zijn in de MPG hieronder weergegeven. De berekening van het weerstandsvermogen is opgenomen in hoofdstuk 7.

Stand van zaken Grondbedrijf Bedragen in € x 1.000 Vastgestelde grondexploitaties Grondexploitaties aangeleverd voor besluitvorming Grondexploitaties worden op dit moment opgesteld Bestuurlijke opdracht voor ontwikkeling binnenkort verwacht Investering, voorziening of mutatie

Bouwgrond In Exploitatie (BIE) Complex Boechorst Space Business Park Duineveld Bronsgeest Offem-Zuid Van der Mortelstraat Maarten Kruytstraat t Zilt Joh. Van Hoornstraat Schippervaartweg Jan Kroonsplein Resultaat (tW-tV)

Totaal 285 4.103 551 913 -5.211 144 -2.300 -329 -133 -111 0 -2.088

Investeringen, voorzieningen en mutaties: - beheer openbare ruimte Centraal Park 1e fase Rente NIEGG's Bijdrages Btw onderzoek Parkeeronderzoek HoogTij Groenonderhoud Offem-Zuid Afdracht sociale woningbouw Duineveld Groninger Akte Klei-Oost Vbk Vuurtorenplein Afhandeling transactie GOM Totaal investeringen

Pagina 39 van 50

2023

2024

42 0 -109 415 0 82

21 40 -278 4 -133

430

-881

1.475

0

2021 -2.000

2022

2023

2024

271

249

271

249

2025

2026

2027

2028

5.016

0 0

0

0

2025

2026

2027

2028

0

0

0

0

4.103 1.371

104

-2.000 229

550

-10 -275

-10

-29 0 -2.085

Verloop reserve, inclusief reguliere uitgaven:

stand reserve 31-12

2022 285 0 -820

913

- reserve fonds Binnenzee tbv Bouw Zwembad

stand reserve 01-01 resultaat complexen jaar investeringen Vpb last met ingang van 1-1-2016* Uren P249 Rente BIE's zonder Tussentijdse winstnemingen bijdrage RIF afboeking IVA

2021 0 0 0

127 -1.333

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

14.054 430 -2.085 0 -528 -89 185 -964

11.003 -881 -1.333 0 -743 -96

6.631 1.475 271 -30 -756 -90

6.864 0 249 -46 -768 -101

5.561 5.016 0

9.692 0 0

9.692 0 0

9.692 0 0

-964 -355

-637

-637

11.003

6.631

6.864

5.561

9.692

9.692

9.692

-781 -104

9.692

Voor enkele projecten is een tussentijdse winstneming vermeld. Hierbij is in de onderste tabel onder de noemer ‘tussentijdse winstnemingen’ het geraamde bedrag van 2021 van de tussentijdse winstneming in kolom 2021 opgenomen. In de bovenste tabel zijn de overige winstnemingen in de kolom 2022 opgenomen, terwijl het restbedrag in het jaar van afsluiten van het project is opgenomen. Mogelijk vinden er in de tussenliggende periode nog tussentijdse winstnemingen plaats. De tussentijdse winstneming die in 2022 geconstateerd is (na de herziening per 01-01-2022) dient in de jaarrekening 2021 te zijn verwerkt. Echter in de MPG wordt deze in 2022 verwerkt, ná besluit gemeenteraad. Uitzondering hierop betreffen winstnemingen die reeds zijn begroot, deze worden in 2021 verwerkt. De reguliere uitgaven betreft onder meer: • Vpb4-last: sinds 1 januari 2016 is de gemeente vennootschapsbelasting-plichtig. Over winsten ten opzichte van de openingsbalans wordt 25% belasting betaald. De Vpb-last is aangepast in overleg met de fiscalist. • Uren P249 zijn de uren die gemaakt zijn voor de voorraden grond en die niet op het betreffende complex geactiveerd mogen worden. • De bijdrage RIF (Regionaal Investeringsfonds) wordt in principe gefinancierd uit de Reserve Winst uit Grondbedrijf. Hiervan worden regionale projecten gefinancierd zoals de Rijnland route en het regionaal groenplan.

• Afboeking IVA: conform de BBV mogen de voorbereidingskosten van warme gronden / voorraden grond maximaal 5 jaar worden geactiveerd als Immateriële vaste activa. Indien dit in het 6e jaar nog niet tot een BIE (vastgestelde grondexploitatie) heeft geleid, dan moeten de kosten van het 1e jaar worden afgeboekt. Op dit moment wordt er vanuit gegaan dat complex Jan Kroonsplein in 2022 in een BIE wordt omgezet.

4

Vpb: vennootschapsbelasting

Pagina 40 van 50

7. Weerstandsvermogen Risicobeleid en risicomanagement strekken zich ook uit tot het grondbeleid. In de complexen binnen het grondbedrijf doen zich vele risico’s voor. Om deze risico’s te kunnen ondervangen heeft het grondbedrijf middels de Reserve Winst uit Grondbedrijf een weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen wordt bepaald door de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit wordt als volgt bepaald: de stand van de reserve per januari van het begrotingsjaar plus de verwachte resultaten van de BIE’s -/- de verwachte investeringen ten laste van het grondbedrijf. Bij collegebesluit 25 juni 2013 bedraagt de ondergrens van de beschikbare weerstandscapaciteit minimaal een factor 1,25 van het totaal aantal netto risico’s. De benodigde weerstandscapaciteit komt uit de inventarisatie / kwantificering van de risico’s in de BIE’s en de Voorraden grond. Voor wat betreft de BIE’s geldt dat alleen voor die exploitaties waarbinnen de risico’s niet kunnen worden gedekt door het resultaat van de grondexploitatie. Dat kan zijn omdat het resultaat niet toereikend is of omdat het resultaat (deels) is bestemd voor andere doeleinden. Samengevat geeft dat een beeld zoals hieronder in een overzicht is gezet. Grondexploitatie

A Gepr.

B Risico

resultaat Boechorst Space Business Park Duineveld Bronsgeest Offem-Zuid Van de Mortelstraat Maarten Kruytstraat Het Zilt Schippersvaartweg Joh. Van Hoornstraat

285.000 4.103.000 551.000 913.000 21.000 144.000 0 4.000 0 0

Wel/niet meenemen*

0 niet 1.560.500 niet 198.671 niet 2.113.822 wel 483.765 wel 3.200 niet 233.677 wel -239.304 niet -5.157 niet 0 niet

C Weerstands-Beoorgde capaciteit

E Risico

investeringen D

285.000 2.542.500 352.329 0 0 140.800 0 0 0 0

0 0 0 1.200.822 462.765 0 233.677 0 0 0

Beoogde investeringen (D) Investeringen w.o. Beheer openbare ruimte CP1 1ste fase Afboeking IVA Vennootschapsbelasting 2022-2025 Overhead grondbedrijf en projecten 2022-2025 RIF-bijdragen 2022-2025

-813.050 -355.000 -76.000 -3.439.000 -2.238.000

Risico's Voorraden Grond en overige risico's Risico's NIEGG's Risico's voorraden grond Risico's projectoverstijgend

Totaal

944.400 0 0

6.021.000

5.293.573

944.400 0 0

3.320.630

Stand van zaken Reserve per 1-1-2022 C Weerstandscapaciteit (vanuit resultaten grondexploitaties -/- risico's)

11.003.050

D Beoogde nvesteringen

-6.921.050

Beoogde voorzieningen 2022 Beschikbare weerstandscapaciteit

-411.000 6.991.630

E Benodigd weerstandsvermogen (risico's, niet gedekt door eigen grondexploitatie)

2.841.664

Weerstandsratio

Pagina 41 van 50

3.320.630

2,5

-6.921.050

2.841.664

Ten opzichte van het grondbedrijf 2021 is de weerstandsratio naar boven bijgesteld en komt nu uit op 2,5. Dit is veroorzaakt doordat de risico’s van de grondexploitaties naar beneden zijn bijgesteld, veelal als gevolg van de voortgang van de projecten. NB. ten opzichte van de risicoparagraaf voor de Jaarrekening 2021 van het grondbedrijf kan de weerstandsratio gewijzigd zijn doordat de grondexploitaties zijn geactualiseerd en bijvoorbeeld kansen of risico’s dus zijn verwerkt in de grondexploitatie. De weerstandratio zit daarmee boven de ondergrens van 1,25 en is dus meer dan voldoende (status ‘uitstekend’) om de risico’s van de grondexploitaties te kunnen dekken. Ratio Betekenis > 2,0 uitstekend 1,4 – 2,0 ruim voldoende 1,0 – 1,4 voldoende 0,8 – 1,0 matig 0,6 – 0,8 onvoldoende < 0,6 ruim onvoldoende (opgesteld door de Universiteit Twente in samenwerking met het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement)

Pagina 42 van 50

8. Conclusie In het voor u liggende Boek Grondbedrijf 2022 is teruggekeken op het jaar 2021, om de actuele stand van zaken van het grondbedrijf inzichtelijk te maken voor de gemeenteraad. Op hoofdlijnen kan het volgende worden geconcludeerd: 1. Het resultaat van de grondexploitaties Het resultaat op eindwaarde van de grondexploitaties is circa € 1,0 mio verslechterd ten opzichte van 2021. De belangrijkste algemene redenen hiervoor zijn: • de verhoging van de kostenindex (hogere prijzen, onzekerheid markt) • hogere budgetten plankosten, omdat enkele projecten meer inzet vragen dan vorig jaar werd voorzien. • Voor Duineveld geldt dat een vergoeding ten aanzien van indexatie op de grondprijs niet zal worden ontvangen, omdat is geconstateerd dat deze vergoeding reeds ontvangen is. • Voor Joh. van Hoornstraat geldt dat het budget voor het reguliere woonrijp maken en de watercompensatie was niet toereikend voor de werkzaamheden die verricht zijn/worden. • Voor Space Business Park geldt dat de grondprijs hoger is conform het grondprijsbeleid dat in 2022 is vastgesteld. • In het project Restgronden Boechorst zijn de kosten voor het woonrijp maken meegevallen. Gesteld kan worden dat de grondexploitaties in 2022 meer robuust zijn en minder risico’s met zich meebrengen door de budgetten van plankosten en kostenindex te verhogen.

Hierbij moet worden opgemerkt dat de gevolgen van bijvoorbeeld de oorlog in Oekraïne niet goed te voorspellen zijn. 2. Tussentijdse winstnemingen De voorgestelde winstneming van 2022 is -€310.000,-. De negatieve winstneming is te verklaren door enkele winstnemingen in onder andere Restgronden Boechorst en Space Business Park en het verlagen van de reeds genomen winst in het project Duineveld. Hierbij moet worden opgemerkt dat de verlaging van de winstneming ten gunste komt aan de grondexploitatie en de winst dus op een later moment wordt genomen. 3. MPG / Reserve Winst uit Grondbedrijf In het MPG zijn de verwachte resultaten van de grondexploitaties en winstmeningen verwerkt. Als wordt gekeken naar de effecten op de Reserve Winst uit Grondbedrijf dan is het saldo per 01-01-2022 op circa € 11,0 mio en komt deze per 01-01-2026 (afronding huidige projecten) uit op circa € 9,7 mio. In 2021 werd per 01-01-2026 een saldo van circa € 10,5 mio verwacht. De bijstelling van deze verwachting is het gevolg van de afname van het resultaat van de grondexploitaties. Daarnaast speelt de afname van de Vpb-last, de verhoging van de post uren P249 en het afboeken van de voorbereidingskosten op de IVA een rol. 4. Weerstandsvermogen Ten opzichte van de risicoparagraaf voor de jaarrekening 2021 van het grondbedrijf is de weerstandsratio naar boven bijgesteld en is nu 2,5.

Dit is veroorzaakt doordat de risico’s van de grondexploitaties naar beneden zijn bijgesteld, veelal als gevolg van de voortgang van de projecten. De weerstandratio zit daarmee boven de ondergrens van 1,25 en is dus meer dan voldoende (status ‘uitstekend’) om de risico’s van de grondexploitaties te kunnen dekken.

Eindconclusie In het algemeen kan worden geconcludeerd dat er in 2022 negatieve bijstellingen zijn gedaan in het verwachte resultaat, maar dat het Grondbedrijf er nog steeds (zeer) goed voor staat. De Reserve Winst uit Grondbedrijf heeft per 1 januari 2022 een saldo van circa € 11,0 mio en de risico’s in de projecten zijn afgenomen. Dit maakt dat de weerstandsratio zeer gunstig is. Dit betreft uiteraard wel een momentopname. We constateren dat de projecten grotendeels in een vergevorderd stadium zitten en daarmee de meest onzekere periode voorbij is. Veel grondopbrengsten zijn al gerealiseerd, of overeenkomsten zijn gesloten. Vanuit het Grondbedrijf zijn er voldoende middelen om nieuwe grondexploitaties op te starten.

Pagina 44 van 50

Bijlage 1 – Samenvatting grondexploitaties (GEHEIM)

Pagina 45 van 50

Pagina 46 van 50

Bijlage 2 – Verschillenanalyse grondexploitaties 2022 – 2021 (GEHEIM)

Pagina 47 van 50

Pagina 48 van 50

Gemeente Noordwijk Voorstraat 42

T (071) 36 60 000

2201 HW Noordwijk

F (071) 36 20 021

Postbus 298

E gemeente@noordwijk.nl

2200 AG Noordwijk

I www.noordwijk.nl

Pagina 49 van 50