Bijlage A15 - Bijlage 9 Historisch vooronderzoek NGE

11 oktober 1940: In Noordwijk werd één niet-gedetoneerde luchtafweergranaat aangetroffen. Niet relevant. 16 oktober 1940: In Noordwijk werd weer één niet-gedetoneerde luchtafweergranaat aangetroffen. In totaal lagen in Noordwijk nu 3 niet-gesprongen granaten. Niet relevant. 28 oktober 1940: Een Duits watervliegtuig maakte een noodlanding in de duinen. Het vliegtuig raakte beschadigd, de bemanning gewond. Het Duitse leger kwam ter plaatse.

Kenmerk 72516 / RO-160217 v. 1.0

DR HVO-NGE Noordwijk Offem-Zuid

Pagina 36 van 45

Niet relevant. 15 november 1940: In Noordwijk werd een niet-gesprongen luchtafweergranaat aangetroffen. Daarnaast opende om 20.30 uur een op geringe hoogte vliegend geallieerd vliegtuig het vuur op lichtbakens. Niet relevant. 19 november 1940: Een Duits jachtvliegtuig maakte een noodlanding op akkerland. De inzittende was ongedeerd. Niet relevant. 5 december 1940: In de duinen werd een zwaar kaliber granaat aangetroffen vermoedelijk afkomstig uit de Eerste Wereldoorlog. De granaat werd tijdelijk opgeslagen in het kantoor van Staatsbosbeheer. Niet relevant. 12 december 1940: Bij een inbouw zijnde vliegveld [Ruygenhoek] werden vijf Nederlandse handgranaten aangetroffen. Niet relevant. 16 december 1940: In Noordwijk spoelden twee grondmijnen aan. Niet relevant. 5 januari 1941: Een Engelse vliegtuig nam een zoeklichtstelling onder vuur. Geen schade. Niet relevant. 16 februari 1941: In Noordwijk vielen enkele brandbommen in het open veld. Geen schade. Niet relevant, uit archiefstukken blijkt dat de bommen in de Noordzijderpolder neerkwamen. 12 maart 1941: In Noordwijk werden drie brisantbommen op het dorp geworpen. Enkele woonhuizen werden zwaar beschadigd. Eén burgerdode, meerdere gewonden. Niet relevant, uit de literatuur (zie bijlage 3) blijkt dat het bombardement buiten het onderzoeksgebied plaatsvond. 7 april 1941: Op de golfbaan bij de vuurtoren werd één bom afgeworpen.

Geen schade. De volgende dag werden nog twee blindgangers aangetroffen. Niet relevant. 14 april 1941: Om 14.25 uur werden in Noordwijk negen brisantbommen afgeworpen op een zendstation. Lichte schade. De bemanning van de zendmast, die handbal aan het spelen was, werd vanuit het Engelse vliegtuig met boordwapens beschoten. Niet relevant. 17 april 1941: In het bloemenveld aan de Kraaierslaan werd een blindganger aangetroffen. Niet relevant

Kenmerk 72516 / RO-160217 v. 1.0

DR HVO-NGE Noordwijk Offem-Zuid

Pagina 37 van 45

BIJLAGE 5

OVERZICHT LUCHTFOTO’S

Bij de volgende Nederlandse luchtfoto-instanties zijn luchtfoto’s van tijdens en na de oorlog besteld: Luchtfotocollectie Topografische Dienst Kadaster Zwolle, afdeling GEO-informatie (Kadaster). Luchtfotocollectie National Collection of Aerial Photography in Edinburgh (NCAP). In de Nederlandse luchtfotoarchieven zijn alleen luchtfoto’s beschikbaar van 10 september 1944 en latere data. Daarom is in de luchtfotocollectie van de National Collection of Aerial Photography in Edinburgh gezocht naar luchtfoto’s van kort na het bombardement op 1 september 1941. Bij deze instantie is een luchtfoto besteld van 17 september 1941, 17 dagen na het bombardement. Een tweede luchtfoto is via deze instantie verkregen van 13 september 1944. Tot slot is een luchtfoto besteld van 30 maart 1945, de laatst mogelijke datum in de Tweede Wereldoorlog. Deze foto’s zijn geanalyseerd om te achterhalen of Duitse stellingen binnen het werkgebied hebben gelegen. Luchtfoto’s van tijdens en na de Tweede Wereldoorlog: Collectie / sortie Fotonummer ACIU-T0607 0930 ACIU 106G_2897 3094 106G-5133 4005 Tabel 6: Overzicht luchtfoto’s WO II.

Datum 17 september 1941 13 september 1944 30 maart 1945

Bron NCAP NCAP Kadaster

In tekening 01a, 01b en 01c zijn de luchtfoto’s ingepast.

Kenmerk 72516 / RO-160217 v. 1.0

DR HVO-NGE Noordwijk Offem-Zuid

Pagina 38 van 45

BIJLAGE 6

UITSNEDE GEALLIEERDE STAFKAART EN THE NATIONAL ARCHIVES

De geallieerde stafkaarten geven een beeld van hoe het gebied er tijdens de oorlog uitzag. Daarnaast zijn de kaarten voorzien van een coördinatenstelsel waardoor het mogelijk is in de Engelse bombardements-gegevens te zoeken naar bombardementen. Het werkgebied ligt op de geallieerde stafkaart 365 - Leiden, in de kaartvierkanten Y.7507 en Y.7508. Deze kaartvierkanten vormden de basis van het coördinatenstelsel dat de geallieerden hanteerden tijdens de oorlog. Een kaartvierkant is een locatieaanduiding van één kilometer bij één kilometer. In sommige gevallen zijn de locaties op honderd meter (zescijferig coördinaat) en op tien meter (achtcijferig coördinaat) nauwkeurig. In onderstaand figuur is de geallieerde stafkaart inclusief het werkgebied en kaartvierkanten weergegeven.

Figuur 12: Werk- en onderzoeksgebied op de geallieerde stafkaart. De bombardementsgegevens zijn afkomstig uit The National Archives (TNA) in Londen en geven gedetailleerde informatie over uitgevoerde bombardementen en luchtaanvallen van de Engelse luchtlegers Second Tactical Air Force, Fighter Command, Coastal Command en Bomber Command. In de database is gezocht op de kaartvierkanten, op de onderliggende coördinaten en op plaatsnamen. Dit heeft geen treffers opgeleverd. Naast de reguliere geallieerde stafkaart is ook de geallieerde stafkaart met defence overprint geraadpleegd. Deze defence overprint geeft de ligging van Duitse verdedigingswerken op de geallieerde stafkaart. De defence overprint is geraadpleegd in de Amerikaanse National Archives and Records Administration (NARA, Record Group 331). Tevens zijn kopieën van deze kaart beschikbaar in het NIMH (zie bijlage 4) en bij het Kadaster. Een uitsnede van de geallieerde stafkaart met defence overprint is weergegeven in Figuur 13. De defence overprint is tevens weergegeven in tekening 02b.

Kenmerk 72516 / RO-160217 v. 1.0

DR HVO-NGE Noordwijk Offem-Zuid

Pagina 39 van 45

Figuur 13: Uitsnede geallieerde stafkaart met defence overprint. In de onderstaande tabel zijn de relevante elementen uit de legenda van de defence overprint weergegeven: Symbool

Omschrijving Bunker met infanteriewapen (bijv. lichte mitrailleur).

Open lichte mitrailleuropstelling. Niet-bezette opstelplaats voor stationair infanteriewapen. Tankgracht. Gevechtsloopgraaf. Communicatieloopgraaf. Gevechtsloopgraaf met uitgegraven schuilplaats. Gebied in gebruik als militair terrein. Enkele afrastering (prikkeldraad). Tabel 7: Legenda defence overprint.

Kenmerk 72516 / RO-160217 v. 1.0

DR HVO-NGE Noordwijk Offem-Zuid

Pagina 40 van 45

BIJLAGE 7

EOD: MUNITIERUIMRAPPORTEN

In de munitieruimrapporten van de EOD van 1971 tot heden is gezocht naar geruimde NGE in of in de omgeving van het onderzoeks- en werkgebied. De munitieruimrapporten zijn wijder opgezet, zodat een goed beeld wordt verkregen van de soort NGE die zijn ingezet in de omgeving tijdens de oorlog. Uit de inventarisatie van de relevante munitieruimrapporten is gebleken dat in de nabije omgeving van het werkgebied geen munitieruimingen hebben plaatsgevonden.

Kenmerk 72516 / RO-160217 v. 1.0

DR HVO-NGE Noordwijk Offem-Zuid

Pagina 41 van 45

BIJLAGE 8

EOD: MIJNENVELDKAART EN MMOD

De EOD heeft de mijnenveldkaart aangeleverd. Indien er zich mijnenvelden bevinden dan zijn deze met rood aangegeven. In de onderstaande figuur is een uitsnede van de mijnenveldkaart ter plaatse van het werkgebied weergegeven, waaruit blijkt dat geen mijnenvelden nabij het werkgebied bij de EOD bekend zijn.

Figuur 14: Mijnenveldkaart EOD.

Kenmerk 72516 / RO-160217 v. 1.0

DR HVO-NGE Noordwijk Offem-Zuid

Pagina 42 van 45

BIJLAGE 9

IN HET VERLEDEN UITGEVOERDE ONDERZOEKEN

In de database van REASeuro is gezocht naar eerder uitgevoerde vooronderzoeken die relevant zijn voor het huidige HVO-NGE. Hieruit is één relevant vooronderzoek naar voren gekomen. De conclusies van dit eerder uitgevoerde vooronderzoek zijn vergeleken met de conclusies van het voorliggende onderzoek, waaruit is gebleken dat de conclusies overeen komen. Het eerdere onderzoek wordt in deze bijlage nader toegelicht. Saricon bv, Vooronderzoek Conventionele Explosieven Katwijkskanaal en Maandagsche Wetering, kenmerk 72237-VO-04 (15 juni 2006). In 2006 voerde Saricon bv (hier: Saricon) een vooronderzoek uit naar de aanwezigheid van NGE in de bodem van het Katwijkskanaal en de Maandagsche Wetering te Katwijk. Aanleiding voor het vooronderzoek was het voornemen van het Hoogheemraadschap Rijnland baggerwerkzaamheden uit te voeren in deze watergangen. Het onderzoeksgebied van het vooronderzoek van Saricon doorkruist het onderzoeksgebied van het voorliggende HVO-NGE. Het werkgebied van het voorliggende HVO-NGE grenst aan de Maandagsche Wetering.

Figuur 15: Relevante deel van het vooronderzoek van Saricon voor het voorliggende HVO-NGE. Het vooronderzoek van Saricon is uitgevoerd conform de richtlijnen van de Beoordelingsrichtlijn Opsporing Conventionele Explosieven (BRL-OCE), de voorganger van het WSCS-OCE. Uit diverse bronnen (literatuur, gemeentearchieven, landelijke archieven, luchtfoto’s) wordt in het rapport geconcludeerd dat de Maandagsche Wetering binnen het onderzoeksgebied van het voorliggende HVO-NGE verdacht is op de aanwezigheid van gedumpte munitie. Het gebied is afgebakend naar aanleiding van Duitse stellingen in het gebied.

Kenmerk 72516 / RO-160217 v. 1.0

DR HVO-NGE Noordwijk Offem-Zuid

Pagina 43 van 45

BIJLAGE 10 CHECKLIST WSCS-OCE EN VERZENDLIJST Actie Aanleiding van het HVO-NGE Omschrijving en doelstelling van opdracht Begrenzing van het onderzoeksgebied Beschrijving uitvoering onderzoek (incl. betrokken personen) Verantwoording bronnenmateriaal (incl. bronverwijzing) Vaststellen en afbakenen van het verdachte gebied Vaststellen soort, hoeveelheid en verschijningsvorm vermoede NGE Leemten in kennis Advies

Verwijzing rapport Paragraaf 1.1 Paragraaf 1.3 Paragraaf 1.2 Zie offerte Hoofdstuk 2 Paragraaf 3.2 Paragraaf 3.4 Paragraaf 3.3 Paragraaf 4.2

Verzendlijst: 1 digitaal exemplaar van het rapport voor de opdrachtgever.

Kenmerk 72516 / RO-160217 v. 1.0

DR HVO-NGE Noordwijk Offem-Zuid

Pagina 44 van 45

BIJLAGE 11 TEKENINGEN (LOSBLADIG) Tekening 01a: Inpassing luchtfoto d.d. 17 september 1941. Tekening 01b: Inpassing luchtfoto d.d. 13 september 1944. Tekening 01c: Inpassing luchtfoto d.d. 30 maart 1945. Tekening 02a: Inpassing geallieerde stafkaart en hedendaagse topografische kaart. Tekening 02b: Inpassing geallieerde stafkaart met defence overprint. Tekening 03: NGE-Risicokaart.

Kenmerk 72516 / RO-160217 v. 1.0

DR HVO-NGE Noordwijk Offem-Zuid

Pagina 45 van 45