Beleids- en Beheerplan Openbare Verlichting 2021-2025

34

Versie1.0

6.6 Lichtmasten met sensoren Lichtmasten met sensoren bieden vele mogelijkheden om informatie te verzamelen waarop actief kan worden gestuurd. Doordat de masten verspreid staan in de openbare ruimte, bieden zij een ideaal netwerk om diverse metingen in de openbare ruimte uit te voeren en data te verzamelen. Er kunnen verschillende sensoren aan lichtmasten worden verbonden. 6.6.1 Luchtvochtigheid en temperatuur Op de ‘koudste’ plek in de gemeente Noordwijk (Northgodreef, nabij de rotonde) staat een lichtmast met sensoren die de weersomstandigheden (luchtvochtigheid en temperatuur) doorgeeft. Op deze wijze kan bijvoorbeeld worden bepaald of strooien in de winter nodig is. Door meer lichtmasten te voorzien van temperatuursensoren kan zelfs actief strooiroutes worden bepaald. 6.6.2 Detectie Detectiesensoren (zie 6.4) kunnen een goede bijdrage leveren aan het verlagen van het stroomverbruik van de openbare verlichting. Op diverse plekken in de gemeente Noordwijk wordt dat inmiddels actief toegepast. Voorbeelden zijn: Koningin Astrid Boulevard de lage parkeerterreinen, Langevelderslag, de Groene Long in de wijk Duinpark, schoolplein Stakman Bossestraat en vanaf 2021 het fietspad langs de Gooweg en het Nachtegaalslaantje. De sensoren registreren beweging.

Hierdoor kan worden ingesteld dat op rustige plekken de straatverlichting pas op volle sterkte gaat branden als er daadwerkelijk iemand loopt of rijdt. Na enkele minuten zonder detectie van personen of voertuigen wordt het lichtniveau automatisch teruggebracht waardoor energie wordt bespaard. 6.6.3 Fijnstofmetingen Gemeente Noordwijk heeft een enkele lichtmast uitgerust met een sensor die fijnstof registreert (Northgodreef). Door de data te koppelen aan het beheersysteem in Noordwijk wordt de hoeveelheid fijnstof in de lucht gemeten en kan de informatie die hieruit voortvloied worden gebruikt om te actief te controleren of aan de norm voor fijnstofuitstoot wordt voldaan.

6.7 Verlichting, sfeer en architectuur 6.7.1 Verlichting Witte Kerk Noordwijkerhout Het witte kerkje in de gemeente Noordwijkerhout is voorzien van een nieuwe aanlichting. De verlichting is zo ontworpen dat deze recht doet aan de architectuur van het Rijksmonument. 6.7.2 De Oude Dorpskern en sfeerverlichting In de Oude Dorpskern van Noordwijk wordt naast veiligheid bij het verlichten veel aandacht besteed aan sfeer en comfort. Verlichting dient eraan bij te dragen dat de Oude Dorpskern een plek is waar mensen graag samenkomen, ook in de avond en tijdens nachtelijke donkerte. Daarom zijn in de Oude Dorpskern van Noordwijk 129 van de 163 bomen verlicht.

35

Versie1.0

7 Speerpunten beleid OVL Noordwijk 2021 – 2025

36

Versie1.0

De gemeente Noordwijk ambieert een goede, moderne en duurzame openbare verlichting. In de overwegingen en besluitvorming of en hoe er verlicht wordt zijn verkeersveiligheid, sociale veiligheid en leefomgeving/sfeer de primaire kaders waarop keuzes worden gebaseerd. Indien dat past binnen deze kaders worden sociale, maatschappelijke en technische ontwikkelingen meegenomen. De doelstellingen van Noordwijk op het vlak voor verlichting kunnen als volgt worden omschreven: 1. Voldoen aan een kwalitatief goede en duurzame openbare verlichting; verlichten op maat 2. Streven naar de energiebesparingsdoeleinden 3. Oog en ruimte voor innovatieve ontwikkelingen De uitwerking van de doelstellingen leidt tot de volgende algemene beleidskeuzes:

7.1 Verlichten conform de richtlijnen openbare verlichting Om te voldoen aan een kwalitatief goede en duurzame openbare verlichting kiest de gemeente Noordwijk ervoor om in de gehele gemeente de Nederlandse Praktijk Richtlijnen (NPR) 13201:2017 (inclusief addendum) te volgen. Dit beleid bepaalt per plek/straat in Noordwijk onder andere:  het wel of niet te verlichten van een plek of straat  de minimale en maximale lichtniveaus  de minimale gelijkmatigheid van de verlichting,  de hoeveelheid, plaatsing en locatie van de lichtpunten,  de keuze en eigenschappen van mast, armatuur en lichtbron  de maximale hoeveelheid waarmee de verlichting gedimd kan worden.

7.2 Standaard toepassen van ledverlichting bij vervangingen of nieuwbouw Bij lampvervangingen en remplacerondes kiest de gemeente Noordwijk uit duurzaamheidsen energiebesparingsoverwegingen voor het structureel toepassen van ledverlichting in combinatie met dimmen of telemanagement. Dat heeft er de afgelopen 5 jaren toe geleid dat het aandeel led is gegroeid van 23% tot 50%. De gemeente zet dit beleid de komende beleidsperiode van 5 jaren door. Daarmee is de verwachting dat over 5 jaar ongeveer 75% van de lampen binnen de openbare verlichting in Noordwijk zal bestaan uit ledlampen.

7.3 Wegwerken van het resterende achterstallige onderhoud De gemeente Noordwijk heeft een klein aandeel achterstallig onderhoud; het betreft met name armaturen in Noordwijkerhout en De Zilk. In de komende 5 jaren streeft de gemeente naar het reduceren van het achterstallige onderhoud tot 0%. Dit betekent dat:  Alle lichtmasten in Noordwijk die momenteel of in de komende 5 jaar de levensduur van 40 jaar halen of overschrijden binnen 5 jaar worden vervangen of worden gemeten op sterkte. Slechts als de sterktemeting positief is voor een nieuwe periode van 5 jaar zal de lichtmast blijven staan.

37

Versie1.0



Alle armaturen in Noordwijk die momenteel in de komende 5 jaar de levensduur van 20 jaar halen of overschrijden binnen 5 jaar worden vervangen. Om dit te realiseren heeft de gemeente een gedetailleerd vervangingsplan opgesteld.

7.4 Standaardisatie van het verlichtingsareaal De gemeente Noordwijk past het UFOR/LIOR toe en streeft naar standaardisatie van haar materiaal binnen het OVL-areaal. De grootschalige toepassing van ledlampen zal hieraan een bijdrage leveren. In 2020 werden er 91 verschillende armaturen toegepast. De streefwaarde van de gemeente Noordwijk is 20 verschillende armaturen. Het standaardiseren van materialen doet de gemeente Noordwijk tijdens remplacerondes, grootschalige mast en armatuurvervangingen, of bij nieuwbouw. De gemeente pakt dit aan door:  Binnen wijken zoveel mogelijk dezelfde lichtmasten, armaturen en lampen toe te passen. Tussen wijken kan het gekozen armatuur verschillen, afhankelijk van de inspraak van bewoners, de architectuur en de beschikbaarheid van armaturen.  Voor wijkontsluitingswegen te kiezen voor 1 mast/armatuurcombinatie.

7.5 Grootschalig statisch en dynamisch dimmen toepassen De gemeente Noordwijk past op grote schaal dimmen toe binnen de openbare verlichting, voornamelijk uit energiebesparingsoogpunt. Alle lampen in woonwijken worden vervangen door ledlampen die gelijk voorzien worden van een statisch dimregime. De basis voor de hoeveelheid en gelijkmatigheid van de verlichting – en implicieit dus ook voor de ledlampen) vormen de richtlijnen openbare verlichting die de gemeente Noordwijk hanteert (zie hoofdstuk 2 van dit beleidsplan). Door het volgen van de richtlijnen en het toepassen van moderne verlichting neemt de verlichtingskwaliteit in de gemeente Noordwijk steeds verder toe. Tegelijk neemt het benodigde vermogen af omdat de nieuwe ledlampen in combinatie met dimregime vaak tientallen procenten minder energie verbruiken dan de conventionele lampen waardoor per vervanging veel energie kan worden bespaard. Daarnaast wordt een dimoplossing met telemanagement toegepast op (wijk)ontsluitingswegen, bedrijventerreinen en op de grotere parkeerterreinen. Als in het buitengebied besloten wordt om te verlichten dan past de gemeente Noordwijk hier dimbare verlichting of detectie toe.

38

Versie1.0

8 Beleidsuitwerking per gebied

39

Versie1.0

Primaire doelstelling van de gemeente Noordwijk is het bevorderen van een veilige en leefbare openbare ruimte door middel van een kwalitatief goede en duurzame openbare verlichting. De gemeente Noordwijk heeft aan de aspecten verkeersveiligheid, sociale veiligheid en leefbaarheid per gebied een relevantiewaardering gegeven op een schaal van 1 t/m 3 waarbij 1 het meest relevant is en 3 het minst relevant. Dit is zichtbaar in onderstaande tabel. Tabel 2: Waardering van de begrippen verkeersveiligheid, sociale veiligheid en leefbaarheid per gebied binnen de gemeente Noordwijk

Gebied

Verkeersveiligheid

Sociale veiligheid

Leefbaarheid

Woonwijken Bedrijventerreinen Winkelcentra Wijk en gebiedsontsluitingswegen Buitengebied Fietsroutes Recreatiegebieden Natuurgebieden Bijzondere locaties Strand

2 1 2 1

1 2 1 2

2 3 1 3

1 1 2 3 2 x

2 2 1 3 3 x

3 3 3 3 1 x

8.1 Woonwijken In woonwijken ondersteunt openbare verlichting de verkeersveiligheid en sociale veiligheid van de inwoners en aanwezigen in de woonwijken. Een goede openbare verlichting in woonwijken helpt bij de oriëntatie in het donker, vermindert de kans op inbraak, verhoogt in veel gevallen de sfeer van de woonwijk in de avond en nacht en draagt bij aan de veiligheidsbeleving van de bewoners. Noordwijk kiest ervoor om in woonwijken bij lampvervangingen warm wit licht toe te passen. Het witte licht zorgt voor kleurherkenning hetgeen de sociale veiligheid bevordert. Afhankelijk van de lichtberekening is de lichtpunthoogte 3,5 tot 6 meter. In woonwijken hanteert de gemeente zoveel mogelijk hetzelfde armatuur/dezelfde armaturen, binnen eenzelfde woonwijk is de materiaalkeuze zoveel mogelijk gelijk; tussen woonwijken kan de keuze verschillen (afhankelijk van toegepaste architectuur, smaak en beschikbaarheid). De hoofdroutes in de woonwijken worden in een onderscheidend armatuur uitgerust om de weggebruiker te ondersteunen bij de oriëntatie in de woonwijk (b.v. Vinkeveld en Grashoek).

8.2 Bedrijventerreinen Het verlichten van bedrijventerreinen (waaronder ’s-Gravendijck in Noordwijk en ’s Gravendam in Noordwijkerhout) gebeurt primair omwille van het bevorderen van de

40

Versie1.0

verkeersveiligheid. De wegen zijn vaak recht en breed en er wordt regelmatig, vooral door bekende gebruikers, hard gereden. Bovendien maakt manoeuvrerend vrachtverkeer regelmatig deel uit van de groep frequente gebruikers. Een goede en overzichtelijke situatie van de weg en de daaromheen liggende openbare ruimte is belangrijk. Voor bedrijventerreinen is kleurweergave minder belangrijk. Bij vervanging van bestaande lichtmasten en armaturen aan het einde van de levensduur kiest Noordwijk voor haar bedrijventerreinen voor 8 meter hoge lichtmasten in combinatie met Philips Luma of gelijkwaardige armaturen en ledverlichting. De ledverlichting wordt voorzien van een dimoplossing met telemanagement waardoor ieder armatuur van afstand bedienbaar is. Kruisingen en rotondes worden minder gedimd in verband met de ondersteuning die de verlichting biedt aan de verkeersveiligheid.

8.3 Winkelcentra In winkelcentra draagt de openbare verlichting primair bij aan de sfeer en de veiligheid. Een kwalitatief goede verlichting draagt bij aan een reductie van vandalisme en verhoogt de toestroom van winkelende of passerende mensen (en draagt dus indirect bij aan de omzet van de winkeliers), vooral in de wintermaanden wanneer het vroeg donker is. Noordwijk kiest voor het verlichten van haar winkelcentra voor een sierlijk armatuur in combinatie met ledverlichting.

8.4 Wijk- en gebiedsontsluitingswegen Het verlichten van wijk en gebiedsontsluitingswegen wordt primair gedaan uit verkeersveiligheidsoverwegingen. Goed verlichte wijk en gebiedsontsluitingswegen reduceren de kans op ongevallen en letsel in de avond en de nachtelijke uren. Noordwijk kiest voor 7 of 8 meter hoge lichtmasten in combinatie met Philips Luma of gelijkwaardige armaturen en ledverlichting die worden geïnstalleerd bij vervanging van bestaande lichtmasten en armaturen aan het einde van de levensduur. De ledverlichting wordt voorzien van een dimoplossing met telemanagement waardoor ieder armatuur van afstand bedienbaar is. Kruisingen en rotondes worden minder gedimd in verband met de ondersteuning die de verlichting biedt aan de verkeersveiligheid.

8.5 Buitengebied Het buitengebied zijn voornamelijk de gebieden buiten de bebouwde kom. Omdat er weinig bebouwing is, zijn de gebieden zonder openbare verlichting vaak donker. In sommige gevallen wordt openbare verlichting geplaatst uit een overweging van (verkeers)veiligheid, om voetgangers, fietsers en auto’s een betere oriëntatie te bieden en/of een betere zichtbaarheid van/op potentieel verkeersgevaarlijke omgevingen (zoals bijvoorbeeld kruisingen en scherpe bochten). Vaak wordt in het buitengebied ook gebruik gemaakt van passieve en actieve markering van het wegdek ter oriëntatie. Ook wordt regelmatig detectie van openbare verlichting gebruikt om energie te besparen.

41

Versie1.0

Noordwijk hanteert voor de grotere wegen in het buitengebied hetzelfde beleid als voor de wijk en gebiedsontsluitingswegen. Voor kleinere wegen en/of bestaande of nieuwe onverlichte wegen in het buitengebied kiest de gemeente per situatie voor niet verlichten, passief verlichten (bijvoorbeeld toepassen van wegdekreflectoren, of actief verlichten (plaatsen van lichtmasten)

8.6 Fietsroutes We onderscheiden 2 soorten fietsroutes: fietsroutes die verbonden zijn aan een weg en vrij gelegen fietsroutes. Vanwege de toename van verschillende soorten voertuigen die zich op fietspaden begeven (zoals fietsers, scooters, maar nu ook e-bikes en (semi) elektrische fietsen) nemen de snelheidsverschillen tussen langzame en snelle gebruikers van het fietspad toe. Dat kan leiden tot verkeersonveilige situaties. Zeker bij fietspaden die veelvuldig gebruikt worden (bijvoorbeeld langs een drukke weg in de bebouwde kom) wordt geadviseerd om deze goed te verlichten. Het verlichten van vrij gelegen fietsroutes kent een additionele dimensie en heeft in Nederland al regelmatig tot discussie geleid. Enerzijds kan het bijdragen aan de objectieve veiligheid en veiligheidsbeleving van de gebruiker, anderzijds kan het juist een potentieel onveilige situatie creëren: de gebruiker kan zo vanuit het donker prima en ongezien worden gezien/geobserveerd door mogelijke kwaadwillende personen: we noemen dat schijnveiligheid. Door middel van het bewust wel of niet verlichten van (vrij gelegen) fietspaden kan de gemeente ook een sturende/controlerende functie uitoefenen op het fietsverkeer. Hierdoor kan de gemeente er bijvoorbeeld juist voor kiezen om die routes te verlichten waarbij de sociale controle het grootst is.

Op deze wijze worden gebruikers aangemoedigd juist voor deze route in de avond/nacht te kiezen. De meeste fietsroutes in Noordwijk zijn verbonden met (gebieds)ontsluitingswegen en worden actief verlicht ter ondersteuning van de sociale- en verkeersveiligheid. Langs de fietspaden wordt de verlichting zoveel mogelijk uitgerust met detectie. Op deze manier kan in de nacht, waarin van het fietspad nauwelijks gebruik wordt gemaakt, veel energie worden bespaard. Fietspaden in het buitengebied van Noordwijk zullen in beginsel niet worden verlicht, echter dit zal per situatie door de gemeente apart onder de loep worden genomen. Hierbij kan de gemeente ervoor kiezen voor actieve sturing van gebruikers door een pad in het buitengebied bewust te verlichten.

8.7 Recreatie, groot groen en natuurgebieden Noordwijk zal recreatiegebieden, zoals bijvoorbeeld de duinen bewust niet verlichten omdat de gemeente het gebruik ervan in de avond en nacht wil ontmoedigen vanwege de lage sociale controle. Natuurgebieden worden eveneens niet verlicht om gebruik ervan in de nacht te ontmoedigen en vanwege het zoveel mogelijk behouden van het dag/nachtritme van de dieren die er leven. Een uitzondering hierop vormt de Nachtegaalslaan, die vanwege frequent gebruik, de ligging en de wens vanuit de bewoners wel zal worden verlicht.

8.8 Bijzondere locaties Er zijn locaties waar de gemeente juist aandacht op wil vestigen in de avond/nacht of die juist een speciale vorm van verlichting behoeven. Sfeer en beleving spelen een belangrijke

42

Versie1.0

rol bij het verlichten van monumentale gebouwen en panden, kerken, standbeelden of bijzondere of karakteristieke locaties. Vaak worden hiervoor schijnwerpers en verschillende kleuren licht toegepast. Voorbeelden zijn de vuurtoren van Noordwijk, de grote kerk van Noordwijk, de Witte kerk van Noordwijkerhout, het gemeentehuis van Noordwijk en diverse standbeelden.

8.9 Strand In verband met het zeeleven en de fysieke veiligheid is het niet toegestaan horizontaal op het strand gerichte verlichting toe te passen. Ook met andere verlichting moet terughoudend worden omgegaan.

8.10

Overige openbare ruimte in Noordwijk

De gemeente Noordwijk verlicht in principe geen: - Achterpaden - Voortuinen - Parken (met uitzondering van wandelroutes in parken waar detectie wordt toegepast) - Terreinen in buitengebied

8.11

Overige verlichting in Noordwijk

Naast openbare verlichting zijn er nog andere kunstmatige lichtbronnen die bijdragen aan de verlichting in en van de openbare ruimte. Deels is deze verlichting in eigendom van- en in beheer bij de gemeente en deels ligt het eigendom en beheer buiten de gemeente. Binnen beleid en beheer van de gemeente vallen het verlichten van: - bewegwijzering - bushokjes Voor zover de lichtbronnen in beheer van de gemeente Noordwijk zijn zal de gemeente per situatie beoordelen of verlichting nodig is waarbij het uitgangspunt is dat bushokjes en bewegwijzering door de gemeente Noordwijk in beginsel verlicht worden. Buiten het beleid en beheer van de gemeente vallen: - strandverlichting - reclameverlichting - kantoorverlichting, - winkelverlichting, - bedrijfsverlichting, - sportveldverlichting, - agrarische verlichting, - verlichting door woningbouwcorporaties verlichting door particulieren.

43

Versie1.0

9 Organisatie

44

Versie1.0

9.1 Inleiding Openbare verlichting is zowel een breed als diepgaand vakgebied. Het beheer en onderhoud vereist een behoorlijke inzet, zodat de openbare verlichting ondersteuning biedt aan veiligheid en leefbaarheid, zowel nu als in de toekomst. De gemeente kan besluiten de werkzaamheden zelf uit te voeren of om een deel van de (uitvoerende) taken uit te besteden. Als de gemeente besluit de werkzaamheden uit te besteden blijft echter kennis en inzet vanuit eigen organisatie noodzakelijk om op een goede manier de regie te kunnen voeren.

9.2 Organisatie Noordwijk Noordwijk heeft, net als veel gemeenten in Nederland het onderhoud op openbare verlichting (OVL) uitbesteed. De regievoering doet zij zelf evenals onderstaande werkzaamheden, die tenminste voor een groot deel voor een goede regievorming noodzakelijk worden geacht:  Het opdoen en onderhouden van een minimaal kennisniveau t.a.v. wettelijke, maatschappelijke en technische ontwikkelingen, materialen en processen.  het opstellen van onderhouds- en vervangingsplannen  het ontwerpen en toetsen van lichttechnische plannen  het coördineren van de onderhouds- en vervangingswerkzaamheden.  het deelnemen in overlegstructuren met kennis/belangenpartijen, buurgemeenten, leveranciers en andere stakeholders, zoals overleggen met regionale gemeenten en Stichting Openbare Verlichting Nederland (OVLNL)  Opstellen van bestek voor uitvoering  Algemene werkzaamheden in het kader van het openbare verlichtingsbeleid en beheer Daarnaast valt binnen dezelfde divisie in de gemeente Noordwijk het beheer en onderhoud voor verkeersvoorzieningen, de verkeersborden, bewegwijzeringen en straatnaamborden. Tabel 3: inzet openbare verlichting binnen de gemeente Noordwijk - status 2020

Benodigde inzet Gemeentelijke inzet openbare verlichting Gemeentelijke inzet verkeersregelinstallaties Totale inzet

Aantal FTE 1,4 0,7 2,1

Aantal uren/jaar 2.030 1.015 3.045

9.3 Landelijk Hoewel de individuele verschillen tussen gemeenten groot zijn (zowel in omvang van de portefeuille waaronder openbare verlichting valt, als in uitbestede werkzaamheden en de aandacht die de gemeente in haar gemeentelijke beleid en uitvoering geeft aan openbare verlichting) kan worden uitgegaan van een inzet van 1.0 FTE voor elke gemeente met een areaal van 5.000 lichtmasten die regie wil houden over het beheer en onderhoud van haar eigen openbare verlichting. Voor grotere gemeenten zijn de organisatorische verschillen aanzienlijk maar kan worden gerekend met een uitbreiding van de inzet tussen de 0.2FTE en 0.6 FTE voor elke 10.000 extra lichtmasten.

45

Versie1.0

10 Communicatie

46

Versie1.0

De burger is in het algemeen niet of weinig begaan met openbare verlichting. Voor de meeste burgers moet de verlichting functioneren en dient de openbare verlichting het doen en laten niet (ver)storen; burgers hoeven vaak de achtergrond of de oorzaak van een storing niet te weten. Als de verlichting niet functioneert, of als de verlichting storend is (bijvoorbeeld door inschijning) volgt er in veel gevallen een klacht. Een goed ingericht klachtenmanagement proces omvat veel meer dan de afhandeling van een klacht. Het betreft alle maatregelen om meldingen van burgers en bedrijven over het niet of niet goed functioneren van openbare verlichting om te zetten in herstel- en verbeteracties. In principe kan iedere storingsmelding worden opgevat als een klacht. Klachten zijn te onderscheiden in verschillende gradaties. Storingen of uitval van verlichting op een gevaarlijke kruising is van een andere gradatie dan de wens van (een) burger(s) om een bepaalde plek meer of minder te verlichten. De consistentie en wijze waarop de gemeente dit behandelt bepaalt onder andere de tevredenheid van de burger. Een goed ingericht klachtenmanagementsysteem is ondermeer belangrijk vanwege:  Indien een niet (juist) afgehandelde melding leidt tot ongevallen, schade, letsel, of andere vorm van al dan al niet blijvende ongemakken kan de gemeente een claim ontvangen.

Met het beoordelen van meldingen en tijdig oplossen van klachten kan de gemeente claims voorkomen.  Veel gemeenten zien interactie van burgers en bedrijven in de openbare verlichting nog als bemoeienis. Echter een goede interactie en participatie kan de gemeente veel voordeel geven. Een grote irritatiefactor voor gemeenten (“we doen het altijd wel voor iemand niet goed”) is tevens een “kracht” van de burger en bedrijven: door de “vele ogen” kan de gemeente snel een heel nauwkeurig beeld verkrijgen van de behoeften en tevredenheid binnen de gemeente. Daardoor kan de gemeente sneller en beter acteren hetgeen leidt tot een kwalitatief betere verlichting en hogere tevredenheid onder de bewoners. Voor burgers en bedrijven is het belangrijk dat zij weten waar zij een klacht kunnen indienen en hoe er vervolg aan wordt gegeven. De wijze waarop melding gemaakt kan worden, is onderdeel van het communicatiebeleid van de gemeente. Voor klachten over de openbare verlichting kent de gemeente Noordwijk een nieuw digitaal meldpunt. Een melder kan bij defect aan de openbare verlichting hiervan een melding maken op fixi.nl. De gemeente Noordwijk zorgt ervoor dat deze melding automatisch bij aannemer terecht komt, zodat de storing zo snel mogelijk kan worden verholpen.

Het aantal meldingen door burgers omtrent openbare verlichting in de gemeente Noordwijk is in onderstaande tabel weergegeven (gegevens sinds de fusie en ingebruikname van het meldingssysteem Fixi) Tabel 4: meldingen door burgers omtrent openbare verlichting in de gemeente Noordwijk - Gegevens sinds de fusie en ingebruikname van het meldingssysteem Fixi

jan

feb

mrt

apr

mei

jun

jul

2019 2020 76

69

42

37

30

47

44

47

aug

sep 64

okt 152

nov 127

dec 87

Versie1.0

Het aantal meldingen openbare verlichting op jaarbasis bedraagt ongeveer 9% van het aantal lichtpunten in de gemeente Noordwijk hetgeen een gemiddeld niveau is voor een Nederlandse gemeente. Duidelijk zichtbaar is ook de seizoensinvloed: in de herfst en winterperiode is het aantal meldingen hoger dan in het voorjaar en zomer. Door te blijven investeren in duurzame openbare verlichting is de verwachting dat de kwaliteit van de openbare verlichting verbetert en het aantal meldingen verder kan en zal afnemen.

48

Versie1.0

11 Beheer Noordwijk 2021 – 2025

49

Versie1.0

Het beheer en onderhoud van de openbare verlichting omvat alle activiteiten van uitvoerende diensten die voorkomen uit het beleid openbare verlichting en verricht moeten worden om de openbare verlichting goed en veilig te kunnen laten functioneren. Dit geldt zowel voor het het ondergrondse kabelnet als voor het bovengrondse net. Het ondergrondse kabelnet wordt verzorgd door de netbeheerder. In de gemeente Noordwijk is dat Liander. Liander is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van het ondergrondse kabelnet. Net/Kabelstoringen worden aan Liander gerapporteerd en volgen de afhandelingsprocedure van Liander. Noordwijk heeft daarnaast 1 solonet (wijk Boechorst + een deel van de Beeklaan) waarvan zij zelf het beheer en onderhoud verzorgt.

11.1

Beheer- en onderhoudsmethodiek

Bij een goed beheer van de openbare verlichting wordt kapitaalvernietiging zoveel mogelijk voorkomen. Zo blijft de gemeentebegroting in balans. Dit houdt voor het materiaal in dat onderdelen worden vervangen bij het bereiken van de technische levensduur. Concreet betekent dit dat:  Lichtmasten worden na een levensduur van 40 jaar vervangen. Na het 28 jaar vindt er een elke 6 jaar een inspectie en sterktemeting van de lichtmasten plaats om te bepalen of ze nog voor een periode van 5 jaar kunnen blijven staan.  Armaturen worden na een levensduur van 20 jaar vervangen  Lichtbronnen: o PLL lampen (vooral te vinden in woonwijken) worden elke 6 jaar vervangen o PLT lampen (vooral te vinden in woonwijken) worden elke 4 jaar vervangen o SON lampen (vooral te vinden langs wijkontsluitingswegen) worden elke 4 jaar vervangen o Ledlampen (in woonwijken en langs wijkontsluitingswegen) worden elke 20 jaar vervangen De gemeente Noordwijk past een combinatie toe van preventief onderhoud en correctief onderhoud. Het uitvoeren van het onderhoud is vanwege efficiëntieoverwegingen uitbesteed aan 1 externe partij (aannemer). De prestatieafspraken zijn vastgelegd in een bestek waaraan de aannemer zich heeft verbonden. Prestatie-eis De aannemer moet er zorg voor dragen dat per kalenderweek minimaal 95% van de bovengrondse verlichting normaal functioneert.

De cumulatieve uitval mag maximaal 6% per jaar zijn. Deze prestatie-eis geldt per wijk. Verdeeld over het jaar worden enkele wijken geheel gecontroleerd. De wijkindeling is conform de gemeentelijke wijkindeling. De maximale uitvalduur bedraagt 7 werkdagen. Controle De aannemer levert maandelijks een overzicht aan waaruit de prestatie wordt afgezet tegen de prestatie-eis. De uitval wordt een aantal malen per jaar gecontroleerd met behulp van controleronden per wijk door gemeentelijke inspecteurs. Deze wijken worden random gegenereerd en op de samenstelling van deze controlelocaties kan geen invloed worden uitgeoefend.

50

Versie1.0

11.1.1 Preventief onderhoud Preventief onderhoud omvat alle werkzaamheden die erop gericht zijn om (vroegtijdige) uitval, storingen of schade aan het OVL-areaal en de gevolgen hiervan te voorkomen. Hieronder vallen onder andere inspecties van de verlichting, groepsremplace (het vervangen van lampen) en het conserveren/schilderen/rechtzetten van lichtmasten. Groepsremplace, controle en inspectie In een periode van 2 jaar vindt tenminste 1 groepsremplaceronde van lampen plaats. De laatste ronde heeft plaatsgevonden in 2019. Een kapotte conventionele lamp wordt omwille van ecomische redenen - in principe vervangen door een nieuwe convenionele lamp zolang het armatuur waarin de lamp huist niet aan vervanging toe is. Indien het armatuur wel einde van de levensduur nadert wordt deze vervangen voor een armatuur met daarin ledverlichting. Structurele en grootschalige vervanging door- en toepassing van ledlampen waarvan de levensduur tot 5 x de levensduur van conventionele lampen bedraagt, zal leiden tot minder lampvervangingen per jaar. Dit zal leiden tot een reductie van de jaarlijkse onderhoudskosten.

Tijdens de groepsremplaceronde worden de volgende controles/inspecties uitgevoerd:  De aanwezigheid van schoonzand tot 10 cm boven het omringende maaiveld t.b.v stevigheid lichtmast en ter voorkoming van draaien;  Afwezigheid van condenswater in de mast;  De aanwezigheid en juistheid van mastnummers;  De stand van de lichtmast;  Corrosie bij maaiveld;  Klemmen op deugdelijke bevestiging aders en trekontlasting;  Contacten op deugdelijke bevestiging;  Lampsteun op deugdelijke bevestiging;  Voorschakelapparatuur op werking;  Kwaliteit pakking en eventueel vervangen van de pakking;  Bevestiging van het armatuur;  Stand van het armatuur;  Reiniging van de armatuurkappen en, indien van toepassing de spiegels van de armatuurkappen  Staat van de conservering lichtmast;  Controleren van de gangbaarheid en invetten van deursluitingen, indien nodig vervangen van de sluiting Alle geconstateerde bevindingen tijdens de groepsremplace worden gemeld. Een deel van de gebreken wordt meteen bij constatering hersteld. Het overige deel van de gebreken en/of bevindingen wordt primair door de gemeente beoordeeld voordat er correctieve onderhoudswerkzaamheden plaatsvinden. 11.1.2 Correctief onderhoud Onder correctief onderhoud wordt verstaan het herstellen van storingen, of spoedeisende storingen en schaden aan de openbare verlichtingsinstallaties als gevolg van o.a.

ouderdom, aanrijdingen en/of vandalisme.

51

Versie1.0

Storingen aan - en uitval van lichtpunten Onder het herstel van storingen aan OVL-installaties wordt verstaan:  Het analyseren van een storing en initiëren van het herstel en het uitvoeren van herstel van de functionaliteit, inhoudende onder meer:  Het herstellen van lampdefecten  Het rechtzetten van lichtmasten  Het herstellen van e-installatie defecten  Het herstellen van defecten aan armaturen  Het herstellen van defecten aan gemeentelijk OVL-kabel netwerk en installaties. De gemeente Noordwijk heeft met de aannemer afgesproken dat bij herstel van spoedeisende storingen de volgende bepalingen van toepassing zijn:  Binnen 2 uur wordt aangevangen met de werkzaamheden ter plaatse van de calamiteit.  Het herstel van niet-spoedeisende storingen vindt binnen 7 kalenderdagen plaats na melding aan de aannemer. Tevens dient de aannemer ervoor te zorgen dat binnen 7 kalenderdagen op de plaats van de niet spoedeisende storing "licht" aanwezig is. Dit kan tijdelijk met een noodmast/armatuur. Het definitieve herstel vindt plaats in overleg met de gemeente Noordwijk. Wanneer er een kabelstoring is, is de gemeente afhankelijk van Liander en kan het helaas, met name als er extra midddelen nodig zijn, langer duren.

Rechtzetten van lichtmasten Bij een duidelijk zichtbare afwijking ten opzichte van het lood zal de aannemer, op aangeven van de gemeente Noordwijk en beschreven in de maandlijst, de mast weer in het lood brengen, en de armaturen haaks op de weg zetten Schades aan lichtpunten De gemeente Noordwijk heeft met de aannemer afgesproken dat bij schades aan lichtpunten de volgende bepalingen van toepassing zijn:  Analyseren van de schade en de te nemen maatregelen  Het inschakelen van de storingsdienst van de netbeheerder indien nodig  Het veiligstellen van de installatie zodanig dat er op generlei wijze risico is voor verdere schade en of letsel  In het geval van onherstelbare schade het op aanwijzing van de directie nemen van tijdelijke maatregelen  Het zorg dragen voor de administratieve afhandeling  Het voorbereiden en uitvoeren van het herstel  Het verhalen van schade op de dader of opgave aan het waarborgfonds motorvoertuigen. Hiervoor is de aannemer verplicht een overeenkomst met het NODR te sluiten. In het geval van schade aan openbare verlichting dient men de lichtmast, het object of de kabel binnen 7 kalenderdagen te vervangen/herstellen, tenzij de directie anders bepaalt.

52

Versie1.0

De aannemer plaatst eenzelfde configuratie terug in overleg met de directie. Indien dat niet mogelijk is dient de aannemer dit door te geven aan de directie. Uitgangspunt is dat binnen 7 kalenderdagen op de plaats van de niet spoedeisende storing "licht" aanwezig is. Dit kan tijdelijk met een noodmast/armatuur. Het definitieve herstel dient in overleg met de directie plaats te vinden. De afgelopen jaren worden er gemiddeld 80 lichtmasten aangereden. Dat leidt tot een schadepost van € 40.000,- tot € 45.000,- per jaar.

11.2

Overige beheer en onderhoudstaken

11.2.1 Stabiliteitsmetingen Lichtmasten worden vervangen bij een (technische) levensduur van 40 jaar. Bij een leeftijd van 28 jaar en 34 jaar worden er stabiliteitsmetingen verricht om ongelukken te voorkomen. 11.2.2 Schilderen Lichtmasten worden iedere 8 jaar geschilderd. Daarnaast wordt incidenteel lichtmasten geschilderd als er nieuwe armaturen op de lichtmasten worden geplaatst (armatuurvervangingen). Dat gebeurt vooral bij gekleurde masten. 11.2.3 Vervangen drivers Drivers zijn vaak zwakke onderdelen in een verlichtingsinstallatie. (zie hoofdstuk 4). Drivers in armaturen worden daarom iedere 7 jaar vervangen. 11.2.4 Telemanagement Bij Telemanagementsystemen zijn ledarmaturen draadloos verbonden met een backoffice. Hiervoor wordt er een vast bedrag per jaar betaald aan de provider die de communnicatie mogelijk maakt.

11.3

Vervangingsplan 2020 – 2030

De gemeente Noordwijk heeft voor de beleidsperiode 2020 – 2030 een vervangingsplan openbare verlichting opgesteld. Aanvullend op de eerder genoemde beleidspunten en beheer- en onderhoudsmethodiek zijn de volgende uitgangspunten van toepassing op het vervangingsplan:  De gemeente Noordwijk kiest in de meeste gevallen voor straatsgewijs vervangen van lichtmasten en armaturen. Het gelijktijdig vervangen van een hele straat zorgt voor een eenduidig straatbeeld en een eenduidige verlichtingskwaliteit in de straat. Het nadeel van straatsgewijs vervangen is dat lichtmasten en armaturen in 1 straat op verschillende data geplaatst kunnen zijn. Hierdoor kan het voorkomen dat er lichtmasten en armaturen zijn die (nog) niet de technische levensduur bereikt hebben, maar waarvan besloten is om toch tot vervanging over te gaan omdat het merendeel van de straat de technische levensduur wel al bereikt heeft, of heeft overschreden.  Zoveel mogelijk lichtmasten, armaturen en lampen zullen 1-op-1 worden vervangen. Er worden hierbij moderne, duurzame maar gelijkwaardige materialen gebruikt waar bij de lampen armatuurkeuze hoofdzakelijk ledverlichting wordt toegepast. 53

Versie1.0



Lichtpunten veranderen in basis niet van plek. Bij vervangingen zal de verlichtingskwaliteit gelijk blijven, danwel verbeteren. Er is in het vervangingsplan geen rekening gehouden met verdere uitbreiding van het areaal door bijvoorbeeld door nieuwbouw of nieuwe projecten aangezien keuze voor materialen, aantallen en kosten op het moment van schrijven nog niet zijn- en kunnen worden bepaald.

 11.3.1 Mastvervangingen en armatuurvervangingen De geplande mastvervangingen en armatuurvervangingen in de periode 2020 – 2030 zijn grafisch weergegeven in de volgende figuren:

Armatuur en mastvervangingen 2020 - 2030 1000

11%

Aantal (#)

800 7% 600 400 200

3% 3% 1%

2% 1%

5%

5%

5%

0%

3%

2% 0%

1%

3%

3%

0%

0%

5%

1%

1%

0 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030

Jaar armatuur vervangingen

mast vervangingen

Figuur 15: Beoogde mast en armatuurvervangingen OVL Noordwijk periode 2020-2030

De gemeente Noordwijk streeft ernaar om kwaliteitscriteria van de CROW systematiek in de toekomst toe te passen op het beheer en onderhoud van de openbare verlichting. 11.3.2 Ledverlichting In 2013 is de gemeente Noordwijk begonnen met het structureel introduceren van ledlampen in haar openbare verlichting. In 2020 bestaat inmiddels 50% van de verlichting uit ledlampen. Dat aandeel zal in 2025 verder groeien tot 75%. Vanaf 2020 bestaat meer dan de helft van alle openbare verlichting in Noordwijk uit energiezuinige en duurzame ledverlichting. Vanuit de huidige visie en gedachten is het waarschijnlijk dat dit percentage na 2025 nog verder zal toenemen tot 89% in 2030.

54

Versie1.0

In onderstaande figuren is de groei van led binnen openbare verlichting in de periode 2020 tot en met 2030 weergegeven. De uitbreiding van ledverlichting in geheel Noordwijk is duidelijk waarneembaar.

Aantal (#)

Ledontwikkeling 2020 - 2030 1200

100%

1000

80%

800

60%

600 40%

400

200

20%

0

0% 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030

Jaar aantal ledvervangingen (#)

aantal ledlampen cumulatief (%)

Figuur 16: Ontwikkeling van ledverlichting binnen de openbare verlichting gemeente Noordwijk periode 2020 - 2030

55

Versie1.0

11.4 Financiële doorkijk openbare verlichting 2021 2025 De financiële doorkijk voor de openbare verlichting geeft een beeld van de te verwachten kosten die gepaard gaan met het uitvoeren van het beleid, beheer en onderhoud van de openbare verlichting door de gemeente Noordwijk voor de periode 2021 – 2025. De berekeningen en gegevens zijn bepaald op basis van de werkelijke uitgaven voor beheer en onderhoud in de afgelopen jaren (zoals ondermeer energielasten , kapitaallasten en gemeentelijke inzet), de te verwachten investeringen op basis van het geschetste beleid en de hiermee te behalen verwachte besparingen op energie en beheer en onderhoud van de openbare verlichting. Tabel 5: Beheer en onderhoud 2021 – 2025

Kostensoort

Beheer en onderhoud en energie Openbare Verlichting

Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

Stabiliteit

€12.750

€11.000

€11.485

€21.155

€13.055

Schilderen

€17.015

€25.715

€15.025

€12.360

€7.090

Vervangen Drivers

€85.125

€108.590

€82.280

€78.715

€110.780

Telemanagement

€5.000

€4.380

€1.840

€5.400

€14.960

€45.000*

€45.000*

€45.000*

€45.000*

€45.000*

€85.000

€85.000

€85.000

€85.000

€85.000

€ 270.690

€ 263.922

€ 257.324

€ 250.891

€ 244.619

Schades Overige kosten (storingen, reinigen, klachtenafhandeling en invest. Gem. Energie Openbare verlichting Geraamd energieverbruik, energiebelasting en netbeheerkosten (o.b.v. 0,21 / kWh excl btw)% Geraamd totaal B&O

€ 520.580

€543.607

€497.954

€ 498.521

€520.504

Budget

€ 513.000

€492.008

€492.008

€ 499.684

€ 507.679

Verschil

- € 7.580

- € 51.599

- € 5.946

€ 1.163

- € 12.825

Om fluctuaties in de exploitatielasten over een reeks van begrotingsjaren op te kunnen vangen wordt er gebruik gemaakt van een reserve openbare verlichting. Deze is toereikend om de fluctuaties tot en met 2025 op te kunnen vangen.

56

Versie1.0

Tabel 6: Investeringen en vervangingen 2021 - 2025

Kostensoort

Omschrijving

2021

2022

2023

2024

2025

Investeringen en vervangingen

Geraamd

€529.250

€422.250

€413.250

€375.500

€418.500

Budget

€529.250

€422.250

€413.250

€375.500

€418.500

Verschil

€0

€0

€0

€0

€0

De vervangingsinvesteringen zijn opgenomen in het investeringsplan 2021 – 2024 van de begroting 2021. In 2025 is volgens het beheerplan een investering nodig van € 418.500,--. Deze zal worden meegenomen bij de Perspectiefnota 2022. De uit deze vervangingsinvesteringen voortvloeiende kapitaallasten worden gedekt uit het in de begroting opgenomen kapitaallastenniveau. Toelichting op tabel 5: Tabel 5: Beheer en Onderhoudskosten openbare verlichting (B&O OVL). De geraamde kosten B&O OVL zijn bepaald op basis van actuele prijzen en ervaringscijfers uit eerdere jaren. Tabel 5: Energiekosten. De geraamde kosten zijn berekend op basis van een gemiddelde energieprijs per kWh en het totaal opgestelde systeemvermogen in de gemeente Noordwijk. Uitgangspunt vormt het jaar 2020. Voor ieder volgend jaar gaat de energieprijs door prijsveranderingen omhoog en het energieverbruik, vooral door verdere doorvoering van van ledverlichting in combinatie met statisch dimmen, detectie en telemanagement, omlaag. In de raming is gerekend is met een gemiddelde jaarlijkse besparing van 2,5% t.o.v. ieder voorgaand jaar. Tabel 6: Investeringen en vervangingen. De geraamde investeringen en vervangingen volgen uit het vervangingsplan voor openbare verlichting voor de jaren 2021- 2025. Het vervangingsplan is gebaseeerd op veiligheid, duurzaamheid, energiebesparing en levensduur van materialen.

57

Versie1.0

Bijlage A: Lijst met Afbeeldingen Figuur 1: Beleid Verlichten Noordwijk 2021 - 2025 .............................................................................................. 14 Figuur 2: Doornsede van een modulair ledarmatuur. https://armaturenregister.nl/2019/09/26/zhaga-book-18demo/.................................................................................................................................................................... 20 Figuur 3: Smart streetlight system (bron: Green Ideas Technology) .................................................................... 22 Figuur 4: Gemeentegrenzen Noordwijk. In rood kern Noordwijk, blauw: Noordwijkerhout en groen: de Zilk. De oude kern Noordwijk (in rood) is lichter gemaakt zodat duidelijk het verschil tussen de situatie voor de fusie en na de fusie zichtbaar is .......................................................................................................................................... 24 Figuur 5: Leeftijdsopbouw lichtmasten gemeente Noordwijk - april 2020 ........................................................... 26 Figuur 6:Leeftijdsopbouw lichtmasten gemeente Noordwijk - leeftijdsopbouw per dorpskern - april 2020 ....... 27 Figuur 7: Leeftijdsopbouw armaturen gemeente Noordwijk - april 2020 ............................................................

28 Figuur 8: Leeftijdsopbouw armaturen gemeente Noordwijk - leeftijdsopbouw per dorpskern - april 2020 ....... 29 Figuur 9: Conventionele lamp (SON) links en moderne ledlamp rechts. Kenmerkend voor ledlampen zijn de kleine felle lichtpuntjes die in sommige modellen goed zichtbaar zijn. Door de keuze van het armatuur (kap) die de lamp omhult en het licht verspreidt is de lichtbron (lamp) soms slecht te zien en kan het lastig zijn om – eenmaal geplaatst - een ledlamp vanaf afstand te herkennen ............................................................................ 30 Figuur 10: voorbeeld van een armatuur uitgerust met een conventioenel lamp ................................................. 30 Figuur 11: voorbeeld van een armatuur uitgerust met een ledlamp .................................................................... 30 Figuur 12: Procentuele verdeling van verschillende soorten lampen voor openbare verlichting in de gemeente Noordwijk voor de jaren 2020 en 2030 ................................................................................................................ 31 Figuur 13: Procentuele verdeling ledverlichting binnen de openbare verlichting naar dorpskern, status 2020 ..

31 Figuur 14: procentuele verdeling van led in de openbare verlichting binnen de kernen Noordwijkerhout, de Zilk en kern Noordwijk – status 2020 ......................................................................................................................... 32 Figuur 15: Beoogde mast en armatuurvervangingen OVL Noordwijk periode 2020-2030 ................................... 54 Figuur 16: Ontwikkeling van ledverlichting binnen de openbare verlichting gemeente Noordwijk periode 2020 2030 ...................................................................................................................................................................... 55

B: Lijst met Tabellen Tabel 1: kerncijfers openbare verlichting Noordwijk periode 2013 – 2020 (NH = Noordwijkerhout + de Zilk, NW= kern Noordwijk). Enkele gegevens van de kernen Noordwijkerhout en de Zilk uit 2016 en 2013 zijn niet in de tabel opgenomen omdat deze bij de gemeente niet exact bekend zijn. .............................................................. 25 Tabel 2: Waardering van de begrippen verkeersveiligheid, sociale veiligheid en leefbaarheid per gebied binnen de gemeente Noordwijk........................................................................................................................................ 40 Tabel 3: inzet openbare verlichting binnen de gemeente Noordwijk - status 2020 ............................................. 45 Tabel 4: meldingen door burgers omtrent openbare verlichting in de gemeente Noordwijk - Gegevens sinds de fusie en ingebruikname van het meldingssysteem Fixi ......................................................................................... 47 Tabel 5: Beheer en onderhoud en OVL 2021 - 2025 ........................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Tabel 6: Investeringen en vervangingen 2021 – 2025 .......................................................................................... 56

58

Versie1.0

59

Versie1.0