Beantwoording technische vragen Begroting 2023

Aangezien verwacht wordt dat de complexen Maarten Kruytstraat en Offem-Zuid in 2024 worden afgesloten en de complexen Space Business Park en Bronsgeest in 2025, zullen de lasten in 2025 en 2026 aanzienlijk minder zijn. Het klopt dat bij het opmaken van de tussentijdse rapportage en de jaarrekening blijkt dat bepaalde investeringsuitgaven later plaatsvinden dan vooraf gepland, wat dan een positief effect heeft op de financiële positie van de gemeente. Bij de tussentijdse rapportage wordt telkens verantwoording afgelegd over de voortgang van de uitvoering. De investeringsuitgaven gaan wel degelijk komen omdat de investeringsbudgetten reeds door de raad ter beschikking zijn gesteld. Derhalve dienen die uitgaven wel degelijk weer opgenomen te worden in de gemeentelijke meerjarenbegroting, zij het dat die uitgaven doorschuiven in de tijd.

24

Fractie: D66, aanvullende vragen / opmerkingen

64

Pag 89

Vraag Het beleidsplan voor de riolering is nog dit jaar klaar wordt verwacht. Zijn hiermee hogere kosten gemoeid dan nu zijn begroot? (vraag van de PvdA)

Antwoord Voor 2023 zijn geen hogere kosten te verwachten dan voor dat jaar begroot. De opgelopen rente op langlopende geldleningen en de aanzienlijk gestegen energiekosten voor pompen en gemalen zijn al wel meegenomen in de begroting. We willen gaan voorstellen om over te gaan naar een systeem waarbij we spaarbedragen in de heffing opnemen die vergelijkbaar zijn met het bedrag aan vervangingsinvesteringen in een begrotingsjaar (zogenaamde ideaalcomplex). Over de bestaande activa zullen we dan nog wel blijven afschrijven, maar over de nieuwe niet meer. Wanneer er voldoende wordt gespaard, wordt voor de vervangingsinvesteringen voorkomen dat in de toekomst een jaarlijkse cumulatie van kapitaallasten optreedt, en uiteindelijk een hoger tarief voor de rioolheffing moet worden aangeslagen. Ook neemt de boekwaarde alle rioolverbeteringen en vervangingen met een afschrijvingstermijn van 75 jaar anders steeds verder toe evenals een navenant hogere schuld en rentelast (zeker nu de rente stijgt). Dat heeft weer een nadelig effect op de financiële kengetallen, die de financiële positie van de gemeente weergeven. We komen hiervoor eerst met een bestuurlijk voorstel waarna de raad een keuze kan maken. De overgang naar een ideaalcomplex zal wel de eerste paar jaar een hogere stijging van de rioolheffing kunnen inhouden.

Dat kan een stijging van meer dan 5% per jaar zijn, maar daar staat tegenover dat de gemeente op lange termijn grote voordelen behaalt in de financieringsruimte (lagere schuld). Reactie: A Er is toch feitelijk allang sprake van een ideaalcomplex? Ik weet niet wat jullie hebben gedaan toen de gemeente in pakweg 1995 op het baten lasten stelsel overging, misschien zit er veel in de grond met een flinke resterende gebruiksduur wat destijds niet geactiveerd is en nu niet op de balans staat, dus misschien is het er niet administratief, maar feitelijk is er al wel een ideaalcomplex. Daarmee is dan meteen het probleem blootgelegd: we schrijven waarschijnlijk lang niet voldoende af. Of ben ik te pessimistisch? Antwoord: Er wordt nog onderzoek gedaan naar de stelselwijziging en op basis daarvan zal bekeken worden wat de beste wijze is.

25

Pag

Vraag

Antwoord De afschrijvingslasten en de boekwaarde van rioleringsinvesteringen zullen in de toekomst verder gaan toenemen door in ieder geval de vervangingen en verbeteringen van de riolering van opgeleverde nieuwbouwwoningen, dus die van na de eerste aanleg vanuit de grondexploitaties. Die investeringen staan op de huidige balans niet geactiveerd en daarover wordt momenteel dus ook nog niet afgeschreven. Bij vervanging gaat dat dus wel gebeuren. B Het is onduidelijk wat jullie willen gaan voorschrijven, voortaan niet meer afschrijven kan nooit de bedoeling zijn. Rioolheffing baseren op de jaarlijkse vervangingsinvestering lijkt me als zodanig wel oke, en ja, bij inflatie wordt dat allemaal wel wat ingewikkelder. Antwoord: Voortaan niet meer afschrijven kan inderdaad nooit de bedoeling zijn; over de reeds gedane investeringen moeten we gewoon blijven afschrijven. Ik maak me over het riool al een tijd zorgen en zie tot mijn schrik dat de noodzakelijke investeringen erin kennelijk drastisch aan het toenemen zijn (vergelijking par 3.10 22-25 vs 3.10 23-26): in de gauwigheid tel ik € 5 mln extra (overigens niet precies wetend wat er tussen de jaren 22 en 23 verschoven is. Spontane toelichting daarop ontbreekt tot mijn verbazing grotendeels.) Antwoord: De investeringen in riolering zijn niet als zodanig aan het toenemen maar worden eerder vanuit voorgaande jaren doorgeschoven.

Desgevraagd zijn voorgaande (restant)kredieten afgesloten en opnieuw in het investeringsplan meegenomen. Vandaar de toename ten opzichte van het vorige investeringsplan. De reden van het doorschuiven van die investeringen van riolering is dat door corona, de fusie en het tekort aan personele capaciteit projecten later moeten plaatsvinden hetgeen ook weer een financiële besparing betekent. Overigens is het in beeld krijgen van de MVA, ook per programma, een wens die wij al lang hebben. Dat is een inzicht dat de raad nodig heeft om goed te kunnen sturen. Het baart mij zorg dat we kennelijk veel minder afschrijven (grofweg € 5 mln) dan we er jaarlijks bij investeren (€ 10-15 mln). Een zekere wig tussen die bedragen is normaal, maar dit lijkt wel veel, zeker na een lange periode van weinig inflatie. Antwoord:

26

97

103

Pag

Vraag

Antwoord Voor de vergelijking tussen de afschrijvingen en de jaarlijkse investeringen kan het gemiddeld jaarlijks kapitaallastenniveau worden genomen (volgens pg. 152 van de begroting 2023: €4,2 miljoen in 2023) maar dan wel ten opzichte van de investeringen minus de bijdragen uit reserves/voorzieningen etc. die ook op die pagina van de begroting staan vermeld. Dan valt te constateren dat beide ongeveer in lijn met elkaar liggen en in de latere jaren zelfs daaronder (dus dan minder investeringen dan afschrijvingen).

51/

In 2025 wordt het begrote budget sterk verhoogd. Vraag: waarom?

Deze lastensprong heeft te maken met de dekking van de kosten van de bouw van de nieuwe Schelft. De ontvangen bijdrage van de verzekering wordt in dat jaar uit de reserve gehaald en ingezet ter dekking dan de bouwkosten.

121

Wat is de reden voor de lastensprong bij programma 6 in de begroting voor 2025?

121

In het Totaaloverzicht lasten en baten per programma, vallen in programma 9 de lasten terug in de jaren 2025 en 2026. Vraag: Wat is hier de reden van?

Reactie: Deze verklaring bevreemdt ons. Het baten en lasten stelsel beoogt juist dit soort rare klappers te voorkomen. Als de Schelft klaar is en geactiveerd wordt, zijn de lasten in het programma daarna de afschrijvingen plus de rentelasten. Niet de investering of een deel daarvan. (En gelukkig vallen er dan tijdelijke lasten weg.) Ik vrees dat dit tot een wijzigingen van de prognoses moet gaan leiden. Tenzij jullie mij kunnen uitleggen dat ik malende ben. Wat ik niet hoop, al was het maar omdat het over een meevaller althans in de primaire exploitatie - lijkt te gaan. Antwoord: De onttrekking van het verzekeringsbedrag van ruim € 4,5 miljoen uit de reserve ter dekking van de investering van de nieuwe Schelft wordt (zoals verplicht volgens de BBV) geboekt via de exploitatie. In de tabel op pagina 51 ziet u daarom een stijging van de lasten ten opzichte van 2024 en 2026. In de regel “Onttrekkingen” ziet u eveneens de stijging. Hiermee is het effect voor het programma 6 budgettair neutraal. In de regel “Resultaat van het programma” ziet u dat het resultaat in lijn is met de andere jaren. Aangezien verwacht wordt dat de complexen Maarten Kruytstraat en Offem-Zuid in 2024 worden afgesloten en de complexen Space Business Park en Bronsgeest in 2025, zullen de lasten in 2025 en 2026 aanzienlijk minder zijn.

Reactie: Allereerst vinden wij het onbegrijpelijk dat deze beweging van vele miljoenen niet spontaan wordt toegelicht. Feitelijk lijkt het erop dat het grondbedrijf in 2025 min of meer wordt ontmanteld; zie de balansprognose per ultimo 2024. Zeg dat dan ook hardop. (Helemaal verbaasd zijn we niet, de belangrijkste nog beschikbare grondpositie wordt feitelijk opgegeven,

27

Pag

Vraag

Antwoord en de Achterweg duurt nog vele jaren.) Kijkend naar de prognoses voor '25 en '26, dan vragen wij ons af: zijn dit te verwachten afwikkelingsverliezen van het grondbedrjf, of blijkt hieruit dat we de bijdrage die onze exploitatie jaren uit het grondbedrijf gehad heeft nu echt gaan missen? Of allebei? Hoe dan ook had hier een beschouwing over moeten worden gegeven. Hetzij bij P9, hetzij in de paragraaf over het grondbedrijf zelf (het meest logisch). Verder verbaast het ons dat kennelijk gedacht wordt dat de Maarten Kruytstraat al in 2024 klaar is en dat bijvoorbeeld het Jan Kroonsplein er kennelijk helemaal niet in zit. Naar ons idee ook een reden om de prognose aan te passen. Wij vinden dat het grondbedrijf als een apart (sub)programma moet worden behandeld en dat de aansluiting tussen begroting/jaarrekening enerzijds en het Boek Grondbedrijf anderzijds klip en klaar duidelijk moet zijn. Een verklaring dat het meest actuele Boek Grondbedrijf voor de begroting is gebruikt is niet toereikend. Al helemaal niet gezien de risico's ervan. Het moet aantoonbaar aansluiten. Antwoord: De cijfers in de begroting en Boek grondbedrijf hebben dezelfde basis, maar een andere weergave van de cijfers. Het Boek Grondbedrijf is het document waarin een nadere toelichting wordt gegeven op de zaken binnen het Grondbedrijf spelen.

De begroting is vervolgens een vertaling van het Boek Grondbedrijf, waarin de financiële baten en lasten per jaar worden weergegeven. In het Boek Grondbedrijf 2022 is in de conclusie (pag. 44) opgenomen dat de projecten veelal in een vergevorderd stadium en tevens wordt dit in de tabellen met de verwachte eindwaardedata gepresenteerd (hierbij geldt dat wanneer grondexploitaties afgesloten kunnen worden, dit ook door middel van een Raadsbesluit wordt geaccordeerd). Hierbij is het goed om te vermelden dat dit om de vastgestelde grondexploitaties gaat. Indien een nieuwe grondexploitatie wordt vastgesteld, wijzigen ook de totaalprognoses. Met betrekking tot de prognoses voor ’25 en ’26 geldt dat dit geen afwikkelingsverliezen zijn, maar kosten voor met name woonrijp maken (+ begeleidingskosten). Deze kosten worden gemaakt rondom de oplevering van de woningen en dus nadat de grondopbrengsten zijn gerealiseerd. In de geprognosticeerde resultaten van het grondbedrijf wordt hier rekening mee gehouden, aangezien dit onderdeel is van de grondontwikkeling. Ten aanzien van Maarten Kruytstraat geldt dat wordt uitgegaan van de prognose conform Boek Grondbedrijf 2022, de basis van het grondbedrijf. De prognoses worden tussentijds niet aangepast, omdat dit tot onduidelijkheid leidt. Grondontwikkeling is een dynamisch proces

28

104

Pag

Vraag

Antwoord en daarmee is het van belang dat er vaste ijkmomenten zijn waarin grondexploitaties worden herzien. Overigens worden grondexploitaties wel voortdurend gemonitord. Voor het Jan Kroonsplein geldt dat deze grondexploitatie niet is vastgesteld en daarom niet in het overzicht is opgenomen.

123/124

De geprognosticeerde balans op 123 en de toelichting daarop op 124 tonen een uitholling van de vermogenspositie vanaf 2022: de vaste activa en vaste schulden exploderen kennelijk vanaf die jaren. Dit gebeurt in de afgelopen jaren steeds, en dan blijkt de realisatie mee te vallen. Vraag: wat is de reden en argumentatie om dit nu weer zo op te nemen?

Het klopt dat bij het opmaken van de tussentijdse rapportage en de jaarrekening blijkt dat bepaalde investeringsuitgaven later plaatsvinden dan vooraf gepland, wat dan een positief effect heeft op de financiële positie van de gemeente. Bij de tussentijdse rapportage wordt telkens verantwoording afgelegd over de voortgang van de uitvoering. De investeringsuitgaven gaan wel degelijk komen omdat de investeringsbudgetten reeds door de raad ter beschikking zijn gesteld. Derhalve dienen die uitgaven wel degelijk weer opgenomen te worden in de gemeentelijke meerjarenbegroting, zij het dat die uitgaven doorschuiven in de tijd. Reactie: Een zeker conservatisme is te prijzen. Maar wij hebben de afgelopen jaren al heel wat aanleiding gehad om de prognoses met een korrel zout te nemen. Zie bijgevoegd Exceloverzicht, dat ik enige tijd geleden maakte. Het vervelende is dat wij niet zeker weten of jullie nu realistischer begroten dan vroeger of niet. Spitsen we het eventjes toe op de geprognosticeerde beweging van '21 naar '22 in de MVA: € 54 mln erbij. Ik kan het heel moeilijk geloven.

In ieder geval niet als ik het investeringsplan van begroting '22 erbij pak: hoe kan MVA zo drastisch stijgen in een jaar waarin voor "maar" pakweg € 20,6 mln investeringen staan aangegeven (p 147 begroting 22)?? Antwoord: In de toename van de boekwaarde tussen 2021 en 2022 zitten de investeringen opgenomen in het investeringsplan voor 2022 maar ook de in voorgaande jaren geplande investeringen die nog niet zijn uitgevoerd en daarom doorschuiven naar 2022. Hieruit blijkt dus meteen weer dat de begrotingscijfers van '22 geen goede basis zijn voor de begroting 23-26. Je moet voor de begroting de huidige latest estimate voor '22 inzetten, anders houd je jezelf (en ons!) voor de gek. Fijn dat er nu enige toelichting is gekomen op de balansprognoses, maar het is dus nog niet voldoende zo. In de toelichting van de balansprognoses hoor je gewoon het investeringsplan 1 op 1 tegen te komen, alsmede afschrijvingsprognoses (ontbreken nu volledig).

29

Pag

Vraag

Antwoord Ik moet erkennen dat ik de verwachte stijging van de MVA met 23 mln in '24 wel kan volgen als er in dat jaar bijna € 22 mln wordt geïnvesteerd, plus nog € 6,5 mln voor de Beeklaanaansluiting, bij een afschrijvingsniveau van pakweg € 5 mln. Maar het is júllie taak om dat zelf te laten zien. Met daarbij een toelichting op de grote mutaties in de investeringsraming tov de vorige, want we zien diverse posten daarop wederom zonder toelichting sterk toenemen. Antwoord: De geprognosticeerde balans wordt weergegeven overeenkomstig de voorschriften die gelden voor de begroting. Daarbij worden onder de boekwaarde van de vaste activa uiteraard ook de investeringen uit het investeringsplan (vermeerderingen) en de afschrijvingen (verminderingen) meegenomen. Bovendien wordt deze balans desgevraagd nog extra toegelicht. De voornaamste investeringen worden ook benoemd. Wanneer afhankelijk van de uitvoering de uitgaven in latere jaren zijn, hetgeen we melden via de tussentijdse rapportages, dan nemen we dat mee in de geprognosticeerde balans van de eerstvolgende begroting.

30

Bijlage 1 bij beantwoording technische vragen Begroting 2023 Programma 1 Bestuur en dienstverlening We zorgen voor een goede aansluiting tussen inwoners en het gemeentebestuur.

We maken een integraal plan van aanpak op basis waarvan we onze participatietrajecten verder vormgeven en professionaliseren. In dit plan krijgen onder meer de volgende punten aandacht: - verwachtingsmanagement; - implementatie Nota Inwonersparticipatie; - verordening participatie Omgevingswet; - overheidsparticipatie (initiatieven uit de samenleving); - wijkgerichte benadering; - rol van het inwonerspanel.

Derde kwartaal

Onze communicatie sluit aan op de behoefte van inwoners ondernemers en andere belanghebbenden.

We maken een plan van aanpak waarin we aangegeven hoe we onze communicatiemiddelenmix optimaal kunnen laten aansluiten op de leefwereld van inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden.

Tweede kwartaal

We realiseren een newsroom.

We brengen verschillende varianten van een newsroom in beeld. Op basis daarvan kiezen we de meest passende newsroom-vorm voor Noordwijk.

Vierde kwartaal

Noordwijk is een veilige gemeente. We verhogen ons rapportcijfer voor veilige buurten van een 7.6 naar minimaal een 7.7.

We onderzoeken de mogelijkheden naar de haalbaarheid van (flexibel) cameratoezicht.

Vierde kwartaal

Onze handhavers zijn duidelijk zichtbaar en goed bereikbaar.

We verkennen samen met de politie en onze handhavers de mogelijkheden van een wijkaanpak en geven daar vervolgens uitvoering aan. Hierbij verkennen we de mogelijkheden om ook, in navolging van de politie,

Vierde kwartaal

Programma 2 Veiligheid

31

digitaal zichtbaarder te zijn. We onderzoeken samen met politie de haalbaarheid van een 24-uurs bezetting van de politiepost. We onderzoeken samen met politie de haalbaarheid van een 24-uurs bezetting van de politiepost.

Eerste kwartaal

Programma 3 Verkeer en parkeren We zijn regionaal goed bereikbaar en beschikken over een robuust verkeersnetwerk.

We doen onderzoek naar de alzijdige ontsluiting van de Verlengde Beeklaan op de N206. Dit doen we samen met de provincie.

We stimuleren gebruik van openbaar vervoer.

We onderzoeken de introductie van een nachtbus in het weekend van Leiden naar Noordwijk en vice versa. Dit doen we samen met Leiden en Katwijk.

Eerste kwartaal

We stimuleren en faciliteren (veiliger) fietsen.

We onderzoeken de aanleg van het doorfietsnetwerken in zowel Noordwijk als in de regio. Dit doen we samen met Holland Rijnland.

Vierde kwartaal

We faciliteren duurzame vormen van mobiliteit.

We onderzoeken de mogelijkheden van particuliere laadfaciliteiten met platte laadkabels in de openbare ruimte.

Derde kwartaal

We beschikken over voldoende parkeervoorzieningen.

We starten een onderzoek naar passende parkeernormen voor de huisvesting van arbeidsmigranten.

Tweede kwartaal

We brengen mogelijke locaties van transferia in de periferie van Noordwijk in beeld als alternatief voor het parkeerterrein aan de Gooweg.

32

Tweede kwartaal

Tweede kwartaal

We realiseren nieuwe parkeervoorzieningen in ons toeristisch kerngebied bij voorkeur ondergronds.

We nemen deel aan een onderzoek naar de randvoorwaarden voor de realisatie van een particuliere ondergrondse parkeervoorziening in het duin.

Vierde kwartaal

We onderzoeken of een parkeervoorziening onder het Vuurtorenplein mogelijk is. Dit doen we op basis van een participatief proces.

Vierde kwartaal

We onderzoeken of een ondergrondse parkeervoorziening aan het Kloosterplein mogelijk is.

Derde kwartaal

We onderzoeken of de kruising aan de Duinweg/Nieuwe Zeeweg/Prins Hendrikweg verkeersveiliger kan worden ingericht.

Tweede kwartaal

We hebben een duurzaam veilig ingerichte verkeersinfrastructuur.

We onderzoeken of aanpassing van de snelheid op de Viaductweg/Wildlaan nodig dan wel wenselijk is. We onderzoeken de mogelijkheid van een voetpad langs de Gooweg vanaf de rotonde Leeuwenhorst tot het kruispunt Northgodreef.

Tweede kwartaal Tweede kwartaal

Programma 4 Economie We hebben een schoon, veilig en toegankelijk strand waar iedereen zich aan de regels houdt.

We onderzoeken de mogelijkheden op het strand om bij te dragen aan de rookvrije generatie.

Vierde kwartaal

We inventariseren de toegankelijkheid van openbare toiletfaciliteiten voor mindervaliden.

Derde kwartaal

We inventariseren de behoefte aan gastlessen over cultuur en lokale politiek bij het onderwijs.

Tweede kwartaal

Programma 5 Onderwijs We verbinden het onderwijs met cultuur en de lokale politiek.

33

Programma 6 Sport en cultuur We stimuleren en waarderen het vrijwilligerswerk.

We onderzoeken de haalbaarheid van een door vrijwilligers georganiseerde Volksuniversiteit.

Vierde kwartaal

We breiden onze publieke sportfaciliteiten in de buitenruimte uit.

We onderzoeken de geschiktheid van wandel- en fietspaden voor beoefening van sport. Dit doen we op basis van onze beleidsnota ‘Sport beweegt Noordwijk’.

Derde kwartaal

We koesteren ons cultureel erfgoed.

We onderzoeken of we de Kindercultuurmaand en de Cultuurmarkt kunnen continueren.

Eerste kwartaal

We onderzoeken de uitbreiding van het aantal erfgoedwandelingen en -fietsroutes.

Tweede kwartaal

Programma 7 Sociaal domein We bevorderen een gezonde leefstijl.

We onderzoeken deelname aam de regionale beweging “Gelijke kansen op gezondheid”.

Derde kwartaal

We maken jongeren meer weerbaar.

We onderzoeken de mogelijkheden van structureel aanbod van mindfulness trainingen aan onze jeugd.

Tweede kwartaal

We helpen inwoners (preventief) bij schuldsituaties.

We onderzoeken de invoering van een saneringskrediet. We onderzoeken deelname aan de Nederlandse Schuldhulproute.

Vierde kwartaal Vierde kwartaal

We bieden passende hulp en ondersteuning.

We onderzoeken in ISD Bollenstreek-verband de mogelijkheden om de kosten van de Wmo beheersbaar te houden.

Tweede kwartaal

Programma 8 Duurzaamheid en leefomgeving We verminderen ons energieverbruik.

We onderzoeken de mogelijkheden van aanvullende energiebesparing op openbare verlichting zonder afbreuk te doen aan de veiligheid.

34

Eerste kwartaal

We beschikken over voldoende openbare toiletten en maken deze vindbaar.

We onderzoeken of we over voldoende openbare toiletten beschikken en maken deze vindbaar door middel van apps en stickers.

Derde kwartaal

Programma 9 Wonen en ruimte We zorgen voor een rechtvaardige verdeling van betaalbare woningen.

We onderzoeken hoe kansrijk diverse categorieën woningzoekenden zijn op de lokale woningmarkt. Op basis hiervan evalueren we e woningbouwtoewijzing door Holland Rijnland en maken we ons sterk voor rechtvaardige verdeling van betaalbare woonruimte in Noordwijk.

Tweede kwartaal

We realiseren sociale woningbouwlocaties.

We onderzoeken de mogelijkheden van (sociale) woningbouw op de locaties aan de Hoogwakersbosstraat en de Nicolaas Barnhoornweg.

Vierde kwartaal

We zorgen voor continuïteit in bouwplanning.

We onderzoeken de mogelijkheid of naast Stek en Padua ook andere (zorg)partijen dan onder gelijke voorwaarden kunnen worden toegelaten en een bijdrage kunnen leveren aan het toevoegen van sociale- en middeldure woningbouwsegmenten. Hierin wordt ook de aanpassing van het planologisch kader meegenomen.

Vierde kwartaal

35