Omgevingsvisie-Flevoland-2050
Tekst van het document
74
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
75
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
Deltagebieden
Het blijft daarnaast noodzakelijk om ook regionaal
De deltagebieden in Flevoland bestaan uit de
en lokaal in te blijven zetten op water vasthouden
Randmeren, het Markermeer, het IJsselmeer en de
en bergen. In stedelijk gebied kan dit door de
uitmonding van de IJssel.
sponswerking te vergroten.
Om Flevoland en omliggende provincies ook in
• Vooroevers
de toekomst veilig te houden en te voorzien van
In het versterken van waterveiligheid, ecologie
voldoende zoetwater moeten we zorgvuldig omgaan
en beleefbaarheid onderzoeken we samen met
met het Markermeer en IJsselmeer. Dit vraagt om
onze gebiedspartners de mogelijkheden voor
bewuste afwegingen en nieuwe creatieve oplossingen.
waterkeringen met vooroevers, in aansluiting
De omliggende wateren helpen om zoetwater vast
op Oostvaardersoevers. Vooroevers remmen de
te houden en te benutten, fungeren als veiligheids
golfslag, waardoor dijken minder belast worden.
buffers bij zeespiegelstijging en bieden ruimte voor
Daarnaast creëren ze een overgangszone waar
natuurontwikkeling. Naast deze drie hoofdfuncties
biodiversiteit kan toenemen, de waterkwaliteit
dienen we zuinig om te gaan met water bij droogte en
verbetert en ruimte ontstaat voor broedplaatsen
kunnen we het benutten voor drink- en proceswater.
en andere ecologische functies.
• Vergroten zoetwaterbeschikbaarheid, waterveiligheid en ecologie We zetten buitendijks in op extra zoetwater beschikbaarheid voor periodes van droogte. Met omliggende partners verkennen we de mogelijk heden voor extra zoetwaterbeschikbaarheid in samenhang met waterveiligheid en de versterking van ecologie. Door klimaatverandering krijgen we vaker te maken met zoetwatertekorten. Dit geldt ook voor onze rivieren en het Markermeer en IJsselmeer. We willen de zoetwaterbeschikbaarheid voor Flevoland en omliggende provincies vergroten door te kijken naar de buffercapaciteit van het IJsselmeer, Markermeer en Randmeren. Dit doen we in samen werking met het Deltaprogramma zoetwater en het Deltaprogramma IJsselmeer. Als verkenningsrichting zien wij een mogelijke overstroombare waterkering in het Markermeer en IJsselmeer waarin we extra zoetwater vasthouden met een hoger peil voor droge periodes. Dit vergroot de nationale zoet waterbuffer, biedt uitkomsten voor waterveiligheid voor omliggende provincies en biedt kansen voor nieuwe natuurontwikkeling. Het ontwerp moet rekening houden met peilbeheer, waterkwaliteit, economische belangen zoals scheepvaart en Natura 2000-gebieden. Een integrale kostenbatenanalyse en ecologische impactstudie zijn noodzakelijk om de haalbaarheid te bepalen.
76
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
77
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
STERKE LEEFREGIO’S Spreiding van verstedelijking STIMULANS BINNENSTEDELIJKE ONTWIKKELING (BESTAAND)
4.5 Visiekaart
ZOEKRICHTING UITBREIDING WONINGBOUW
Onderstaande visiekaart toont de doelen, ambities en
Schaalsprong in bereikbaarheid
principes die zijn opgenomen in de drie strategieën:
BENUTTEN STATIONSOMGEVINGEN
sterke leefregio’s, innovatieve economische eco
VERBREDING A6
systemen en robuust polderraamwerk. De principes zijn ruimtelijk vertaald naar specifieke locaties of
IJMEERVERBINDING, STICHTSE LIJN (VOORKEURSTRACÉ)
indicatieve zoekgebieden. De visiekaart geeft daarmee
LELYLIJN (VOORKEURSTRACÉ)
een samenhangende en integrale blik op de toekomst
HOV-BUSLIJNEN
van Flevoland in 2050.
OEVERVERBINDINGEN
Toegankelijk en beleefbaar buitengebied RANDBOSSEN INCLUSIEF 3 KM WANDELROUTE
INNOVATIEVE ECONOMISCHE ECOSYSTEMEN Ruimte voor hotspots HOTSPOTS ZOEKRICHTING BEDRIJVENTERREIN BEDRIJVENTERREIN (NIEUW) HOTSPOT INCLUSIEF CONCENTRATIE VAN BEDRIJVIGHEID
Toekomstbestendig energiesysteem WATERSTOFBACKBONE AANLANDING WIND OP ZEE 380 KV (VOORKEURSTRACÉ) MAXIMA-CENTRALE (BESTAAND)
ROBUUST POLDERRAAMWERK Geleidelijke overgang VERGROTEN ZOETWATERBESCHIKBAARHEID, WATERVEILIGHEID EN ECOLOGIE VOOROEVERS
Contrast vergroten KAMERSTRUCTUUR VERSTERKEN VERSTERKEN RANDEN POLDERS
Verzachten randen tussen functies OVERGANGSZONES LANDBOUW-NATUUR OVERGANGSZONES KERNEN-LANDBOUW
Versterken natuurverbindingen GROENBLAUWE DOORADERING VERWEVINGSGEBIEDEN
Benutten diversiteit bodems en watersystemen WATER VASTHOUDEN IN KWELGEBIEDEN DIEPSTE DELEN EN BODEMDALINGSGEBIEDEN
78
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
Hoofdstuk 5
Thematische uitwerking
5.1 Inleiding Om ervoor te zorgen dat Flevoland in 2050 in balans is, zijn drie strategieën geformuleerd. Daarmee sturen we op de gewenste samenhangende ontwikkeling. In dit hoofdstuk geven we aan hoe de samenhang van de strategieën eruitziet vanuit een thematisch perspectief. We werken daarbij onze visie op hoofdlijnen nader uit en formuleren waar dat nodig is, aanvullende provinciale belangen en principes die op deze thema’s ondersteunend zijn aan de strategieën.
80
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Drie samenhangende strategieën
81
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
5.2 Wonen en samenleving
Woonmilieus en ontwikkelrichting
staat daarin centraal. Wij dienen ervoor te zorgen dat op provinciaal en regionaal niveau in de woon
Flevoland is de jongste provincie van Nederland en de
behoefte wordt voorzien. Dat betekent dat we inzetten
snelst groeiende. Flevoland zet dit hoge groeitempo
op voldoende, passende en betaalbare woningen voor
door. We sturen op deze groei zodanig dat in Flevoland
iedereen, waaronder nadrukkelijk ook betaalbare koop
wonen, werken en voorzieningen beter in balans zijn.
woningen, omdat deze bijdragen aan doorstroming,
De principes die wij hanteren voor de ontwikkeling van
zelfstandigheid en vermogensopbouw van inwoners.
wonen en een vitale samenleving moeten bijdragen aan de vijf sterke leefregio’s en de randvoorwaarden
Het is van belang dat er passende woonruimte is voor
versterken voor de ontwikkeling van onze innovatieve
Flevolanders in alle levensfasen. Het woningbouw
economische ecosystemen. In elk van deze leefregio’s
programma moet doorstroming stimuleren, zodat
is er voor inwoners nabijheid en toegankelijkheid van
ouderen passend kunnen wonen en ruime gezins
voorzieningen, zoals onderwijs, zorg en cultuur. Naast
woningen beschikbaar komen. Flexibiliteit staat daarin
goed bereikbare voorzieningen is werk essentieel
centraal. De woningen zijn geschikt voor meerdere
voor een betekenisvol leven en het actief deelnemen
typen huishoudens en gemakkelijk aanpasbaar.
aan de samenleving. De Flevolandse samenleving is
Woningen voor ouderen worden zoveel mogelijk
veerkrachtig, sociaal verbonden en gericht op samen
gebouwd met zorg in de nabijheid.
leven. Gemeenschapszin, betrokkenheid en ruimte voor zingeving maken dat iedereen zich gezien voelt
In het bijzonder gelden er wettelijke eisen voor de
en kan bijdragen.
betaalbaarheid van nieuwbouw en de woonbehoefte van aandachtsgroepen. Op regionaal niveau geldt de
Aanvullend op de strategie voor sterke leefregio’s
wettelijke eis dat minimaal 30% van de totale nieuw
definiëren we daarom de volgende provinciale
bouw sociale huur betreft en dat minimaal twee derde
belangen en hanteren we thematische principes
van de totale nieuwbouw betaalbaar is. Wij sturen erop
voor doelgroepen, duurzaamheid, voorzieningen
dat de optelsom van de woningbouwprogramma’s van
en leefbaarheid.
de gemeenten voldoet aan de wettelijke eisen.
Provinciaal belang 14: Vitale steden en dorpen
Daarnaast moeten we op provinciaal niveau de woon
in Flevoland
behoefte van een aantal wettelijk bepaalde aandachts groepen in beeld brengen. Wij moeten sturen, op dat
Provinciaal belang 15: Voldoende, passende en
het woonbeleid en de woningbouwprogramma’s van de
betaalbare woningen voor iedereen
gemeenten hier voldoende in voorzien.
Provinciaal belang 16: Toekomstbestendige woningen
Voor de wettelijke aandachtsgroep ‘arbeidsmigranten’
en woonomgevingen in Flevoland
kiezen we voor een integrale aanpak. Het thema
Passende en betaalbare woningen voor iedereen
Essentieel onderdeel hiervan is dat we werkgevers meer verantwoordelijkheden geven bij het oplossen
In de strategie voor de leefregio’s wordt gestuurd op
van problemen die met arbeidsmigratie samenhangen,
een woningvoorraad die toekomstbestendig is en met
zoals huisvesting en scholing. We bieden ruimte voor
voldoende variatie die aansluit bij de behoeften van
de huisvesting van arbeidsmigranten passend bij de
de inwoners. Het woningaanbod moet ondersteunend
innovatieve economische ecosystemen. Locaties voor
zijn aan de gewenste economische ontwikkeling met
de huisvesting van arbeidsmigranten dienen daarbij
Landelijk
aantrekkelijke woningen voor toekomstige werknemers.
logisch gesitueerd te zijn ten opzichte van de werk
Suburbaan
De voorgenomen Wet versterking regie volkshuisvesting
locatie en voorzieningen.
geeft de provincie een coördinerende rol in de woon
Stimulans binnenstedelijke ontwikkeling + Benutten stationsomgevingen
Stedelijk
82
arbeidsmigratie is breder dan alleen huisvesting.
Zoekrichting uitbreiding woningbouw/ ontwikkelingsrichting
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
opgave. De huidige en toekomstige woonbehoefte
83
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
Toekomstbestendig bouwen
voorzieningenmonitor. Daarin wordt het voorzieningen
impact en impact op de leefomgeving. Positieve
Aanvullend op de strategie innovatieve economische
Om toekomstbestendig te zijn, is het van belang om
niveau van de Flevolandse gemeenten vergeleken met
impact vanuit alle dimensies kan leiden tot meer
ecosystemen definiëren we daarom de volgende
circulaire en klimaatbestendige woningen en woon
dat van Nederland en van referentiegemeenten. Daarin
bewonersprofijt. Om te zorgen voor vitale steden
provinciale belangen en hanteren we thematische
omgevingen te realiseren. In 2050 willen we dat Flevo
wordt meegenomen hoe inwoners de beschikbaarheid
en dorpen sluiten we permanente bewoning van
principes voor programmering van werklocaties en
land een voorbeeldregio is voor duurzaam wonen met
van voorzieningen ervaren. Om het aanbod aan voor
recreatiewoningen op recreatieparken niet categorisch
samenwerking met onderwijs.
innovatieve oplossingen die bijdragen aan een gezonde
zieningen op het gewenste niveau te brengen voeren
uit, maar beoordelen we per locatie op effecten voor
leefomgeving. Dit betekent dat we willen dat er in de
we het gesprek met gemeenten en andere partners.
leefbaarheid, ruimtelijke kwaliteit, natuurwaarden,
Provinciaal belang 17: Voldoende passende werk
veiligheid, voorzieningen en impact op de capaciteit
locaties en een gedifferentieerd aanbod aan bedrijven
van recreatiewoningen in Flevoland.
terreinen in Flevoland Provinciaal belang 18: Digitale voorzieningen,
toekomst anders gebouwd wordt, meer met biobased en circulaire materialen en energie- & waterbewust.
Versterking leefbaarheid
Onder andere via de regiodeal Nieuw Land jagen we
Versterking van leefbaarheid betekent een verbetering
bouwinnovaties aan en versterken we het onderwijs
van de fysieke en sociale leefomgeving waarin het
5.3 Economie
aanbod om bouwvakkers en installateurs hiervoor op
aantrekkelijker wordt om in te wonen, werken en
Met de inzet op de vijf innovatieve economische
zoals datacenters, die ondersteunend zijn aan de
te leiden.
verblijven. Het biedt een veilige en fijne omgeving,
ecosystemen werkt de provincie aan een weerbare en
innovatieve economische ecosystemen zijn van
ingericht op ontmoeten, ontspannen, sporten en
toekomstbestendige economie. Daarbij sluiten we aan
provinciaal belang voor een toekomstbestendige
Nieuwe woningen en wijken worden zo ontworpen en
recreëren. Groen in en om de stad is hiervoor belang
bij bestaande kwaliteiten, maar werken we ook aan
digitale infrastructuur
gerealiseerd dat zij passen binnen de beschikbare en
rijk. Ook voorzieningen voor recreatie, cultuur en
versterking en vernieuwing. De doorontwikkeling van
toekomstige capaciteit van het elektriciteitsnet en
sport dragen bij aan meer onderlinge verbonden
de hotspots bieden hiervoor belangrijke vestigings-
Provinciaal belang 19: Vanwege de energie
heid en een gezonde leefstijl. We ondersteunen
condities. Daarnaast zetten we in bredere zin in op
behoefte van datacenters en de schaarste aan
gemeenten hierbij door middel van ons natuur-,
een betere koppeling met onderwijs, het behoud van
elektriciteitscapaciteit geven we in Flevoland in
recreatie-, cultuur-, sociaal-, erfgoed- en sportbeleid.
bedrijventerreinen met bijzondere kwaliteiten, een
principe voorrang op de energie aansluiting aan
de watervoorziening.
Voorzieningenniveau op peil in leefregio’s
Hierbij kijken we wel naar de juiste functie op de
goede bereikbaarheid en waar mogelijk vermenging
woningbouw, scholen, zorginstellingen en andere
In elke leefregio hoort een bijpassend voorzieningen
juiste locatie. We hebben een positieve grondhouding
van werk- en woonlocaties. Dit moet leiden tot een
maatschappelijke voorzieningen
niveau. We zetten in op dat elke kern beschikt over
ten opzichte van grootschalige leisure (vrijetijds
sterke economisch structuur, die waarde toevoegt voor
een goed aanbod van dagelijkse voorzieningen zoals
economische) ontwikkelingen waarbij we waardevol
alle Flevolanders.
winkels, onderwijs, recreatief groen, sport en zorg,
toerisme als uitgangspunt nemen. Dit betekent dat
Voldoende passende werklocaties en een gedifferentieerd aanbod
die goed bereikbaar zijn. Bovenlokale voorzieningen,
we inzetten op een gebalanceerde en duurzame groei
Bij economische ontwikkelingen wordt de samenhang
Voor de innovatieve economische ecosystemen wordt
zoals ziekenhuiszorg, cultuur en hoger onderwijs,
van bezoek, maar daarbij bewonersprofijt centraal
met woningbouw, inclusief de huisvesting van arbeids
ingezet op een aantal hotspots met een clustering van
moeten in alle vijf leefregio’s versterkt worden passend
stellen. Hierbij wordt rekening gehouden met alle drie
migranten, expliciet betrokken. Daarbij wordt rekening
onderzoek en onderwijs met bedrijven. Door te zorgen
bij de groei. De provincie ontwikkelt daarvoor een
dimensies van impact: economische impact, sociale
gehouden met de effecten op de leefbaarheid van
voor goede bereikbaarheid en een aantrekkelijke
kernen en de balans tussen werken, wonen, infra
omgeving verbinden we hotspots aan interactiemilieus
structuur en voorzieningen. Huisvesting van arbeids
die ontmoeting en samenwerking bevorderen.
migranten wordt logisch gesitueerd ten opzichte van
Elk van deze hotspots heeft een eigen functioneel
werklocaties en voorzieningen, evenwichtig over de
ontwikkelingsperspectief, dat betreft onder andere:
provincie verspreid en afgestemd op de draagkracht van de directe omgeving. Waar mogelijk wordt ingezet
• de omvang en het schaalniveau,
op flexibele huisvestingsoplossingen, zodat deze in
• randvoorwaarden op het gebied van land- en
de toekomst kunnen worden aangepast in functie
waterzijdige bereikbaarheid,
of locatie wanneer de vraag naar arbeidsmigranten
• de beschikbaarheid van water en energie,
verandert. Nieuwe initiatieven voor arbeidsmigranten
• de toegestane milieubelasting,
huisvesting komen tot stand binnen de kaders van de
• en experimenteerruimte voor
provinciale omgevingsvisie en door inpassing in het
innovatieve technieken.
lokale (gemeentelijke) omgevingsplan. Elk van de hotspots heeft een eigen profiel dat kan variëren van een meer campus-achtige omgeving tot een aantrekkelijk multifunctioneel industrielandschap.
84
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
85
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
Infrastructuur en bedrijventerreinen
Vanuit provinciaal belang zien we toe op voldoende
complexe te faciliteren bedrijvigheid. We zetten
passende werklocaties en een gedifferentieerd aan-
in op de vestiging van deze type bedrijven op een
bod aan bedrijventerreinen in Flevoland. We sluiten
selectiever aantal werklocaties in onze provincie;
hiermee aan op de vraag en richten werklocaties zo efficiënt en effectief mogelijk in. Hiervoor hanteren we de volgende principes:
4. Inzet op functiemenging op bedrijventerreinen waar mogelijk, zonder afbreuk te doen aan het behoud en de vestiging van bedrijven waar de bedrijven-
1. Bescherming van de huidige oppervlaktes en
terreinen voor ontwikkeld zijn. Functiemenging, het
kwaliteiten. Dit geldt met name voor een aantal
combineren van wonen, werken, recreëren en voor-
strategische locaties:
zieningen, kent daarbij verschillende vormen:
• Watergebonden en watergerelateerde bedrijven;
• Gebouwniveau (verticale menging):
• Innovatieomgevingen (zoals campussen, innovatiedistricten, fieldlabs); • (Boven)regionale bedrijventerreinen die ruimte bieden aan grootschalige bedrijven; • Bedrijven met milieubelastende activiteiten of
het stapelen van functies, zoals winkels of horeca op de begane grond met kantoren en/of woningen daarboven. • Straat- of blokniveau (horizontale menging): verschillende functies (bijv. woningen, kleine
complexe bedrijven die een negatieve invloed
bedrijvigheid, winkels) bevinden zich naast elkaar
hebben op de omgeving door geur, geluid, stof
in dezelfde straat of in een gemengd bouwblok.
of trillingen.
• Wijk- of gebiedsniveau: het creëren van
2. Uitbreiding van de voorraad aan bedrijventerreinen, maar geen uitbreiding van de voorraad aan kantoren.
gevarieerde buurten of wijken waar woon-, werk-, recreatie- en voorzieningen functies (ruimtelijk) in elkaar overlopen.
• De bedrijventerreinenmarkt blijft sterk in
• Meervoudig ruimtegebruik: het gebruiken van
ontwikkeling en duidt op structurele tekorten op
private of publieke ruimten en vastgoed voor
de langere termijn. We wijzen strategische zoek
verschillende doeleinden. Bijvoorbeeld meer
gebieden aan voor (grootschalige) uitbreiding
voudig ruimtegebruik van daken voor energie
van (boven)regionale bedrijventerreinen. Klein
opwekking (zonnepanelen of windenergie),
schalige uitbreidingen van bedrijventerreinen,
wateropvang (blauwe daken), biodiversiteit
passend bij de aard en omvang van (kleine)
(groene daken) en extra gebruiksruimte zoals
kernen blijft mogelijk, mits ze daadwerkelijk
dakterrassen of parkeerdaken;
voorzien in de specifieke lokale behoeften. • De kantorenmarkt is onderhevig aan structurele
5. Naast de benodigde ontwikkeling van nieuwe werk
trends die beperkend zijn voor de ontwikkeling
locaties zetten we in op het toekomstbestendig
van de behoefte naar kantoren. De markt blijft
maken van de bestaande werklocaties. Nieuwe
krimpen, ondanks een sterke groei van inwoners
werklocatie-ontwikkeling moet in samenhang
en kantoorhoudende banen. Daarom maximeren
zijn met de bestaande werklocaties en mogen
we de kantorenvoorraad op de huidige omvang.
geen structurele negatieve impact hebben op de
Nieuwe ontwikkelingen blijven mogelijk,
bestaande werklocaties. Daarom moeten bestaande
afhankelijk van plek en omvang, en altijd in
locaties ook toekomstbestendig worden en blijven.
samenhang met de bestaande voorraad.
Dat betekent o.a. een inzet op verbeteren van
Verbreding a6
Bedrijventerrein milieucategorie 3
Hotspot inclusief concentratie bedrijvigheid
Bedrijventerrein milieucategorie 4
Spoorlijnen
Bedrijventerrein milieucategorie 5
Waterstofbackbone
Bedrijventerrein buiten Flevoland
de juiste plek. Niet elke werklocatie is qua ligging,
Aanlanding wind op zee
Uitbreiding bedrijventerrein
omvang, bereikbaarheid en profiel geschikt voor
door zowel de fysieke ruimte als de milieuruimte
de vestiging van meer grootschalige, regionale of
beter te benutten;
Bedrijventerrein milieucategorie 1
Transformatie bedrijventerrein
Bedrijventerrein milieucategorie 2
Defensie
86
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en inpassing, 3. Het concentreren van specifieke nieuwe (boven)
bereikbaarheid en organisatiegraad;
regionale en grootschalige bedrijfsvestigingen op
87
6. Intensivering van bestaande bedrijventerreinen,
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
7. Inzet op de vestiging van bedrijven met
van data-gedreven toepassingen, en vergroten daar
voor datacenters, in het bijzonder als deze onder
kunnen we de economische ecosystemen versterken,
mee de productiviteit en het verdienvermogen van de
steunend zijn aan de innovatieve economische
vooral de verbinding tussen mkb-bedrijven en maak
regionale economie. Digitale voorzieningen, zoals data
ecosystemen en die de ruimtelijke kwaliteit en
industrie met kennisintensieve activiteiten.
Samen met gemeenten, ondernemers, en de buur
centers, die ondersteunend zijn aan de innovatieve
duurzaamheid waarborgen. In gebieden met een
provincies werken wij dit verder programmatisch uit.
economische ecosystemen zijn van provinciaal belang
provinciale of regionale woningbouwopgave krijgen
De provincie zet in op het versterken van de onderwijs
voor een toekomstbestendige digitale infrastructuur.
woningen, maatschappelijke voorzieningen en bij
infrastructuur door samen met onderwijsinstellingen,
regionale meerwaarde.
Toekomstbestendige digitale infrastructuur
behorende infrastructuur voorrang op datacenters.
gemeenten en andere partners een agenda op te
Hyperscale datacenters zijn in Flevoland door het Rijk
Datacenters zijn alleen toegestaan na realisatie van
stellen die gericht is op de transities. We investeren
Digitale infrastructuur vormt een essentiële rand
uitgesloten. In de Verstedelijkingsstrategie van de
de woningbouwdoelstellingen of als aangetoond kan
in een goede arbeidsmarktinfrastructuur zodat vraag
voorwaarde voor het functioneren en de verdere
Metropoolregio Amsterdam (NOVEX-MRA) is zuidelijk
worden dat vestiging de woningbouw niet belemmert.
en aanbod beter op elkaar afgestemd is. Dit betekent
ontwikkeling van innovatieve economische eco
Flevoland aangewezen als een zoekgebied voor een
systemen. Snelle, betrouwbare en veilige digitale
vierde hyperconnectiviteitscluster. De provincie Flevo
Vanwege de energiebehoefte van datacenters en de
basisvaardigheden, de aanpak van onbenut arbeids
netwerken maken het mogelijk dat bedrijven, kennis
land bepaalt of, waar en onder welke voorwaarden zij
schaarste aan elektriciteitscapaciteit geven we in
potentieel en het tegengaan van vroegtijdige school
instellingen en overheden effectief samenwerken,
hiervoor ruimte biedt.
Flevoland voorrang aan woningbouw, scholen, zorg
uitval. Flevoland biedt daarom ruimte voor nieuwe
instellingen en andere maatschappelijke voorzieningen
onderwijs- en arbeidsmarktconcepten die aansluiten
data uitwisselen en nieuwe technologieën ontwikkelen
bovenlokale samenwerking op het versterken van
en toepassen. Zij ondersteunen innovatieprocessen
Na een weging van provinciale ambities en belangen
conform het door Autoriteit Consument & Markt vast
bij een toekomstbestendige en weerbare economie,
zoals digitalisering, automatisering en het gebruik
formuleren we regels in de omgevingsverordening
gestelde prioriteringsprotocol.
waaronder campus ontwikkelingen voor maritiem,
Verbinding onderwijs en economie
smart mobility en tech & transitie.
Voor de gewenste ontwikkeling van de Flevolandse
De transitie naar een arbeidsmarkt die meer gericht
economie is de verbinding tussen het bedrijfsleven,
is op vaardigheden in plaats van diploma’s vraagt
de publieke sector en het onderwijs essentieel (triple
om leven lang ontwikkelen. Hiervoor continueren
helix samenwerking). Op vmbo- en mbo-niveau moet
we publiek-private samenwerking voor human
deze verbinding sterk blijven en meegroeien, op hbo-
capital en maken we het mogelijk om onderwijs
en universitair niveau (technisch) moet deze versterkt
programma’s toekomstbestendig te financieren.
worden. In het primair onderwijs moeten de zaadjes al
Deze omgevingsvisie sluit aan bij ons economisch
geplant worden. Een stad met de omvang van Almere
beleid dat wij een goede samenwerking tussen
in 2050 heeft universitair onderwijs nodig, en een
bedrijfsleven, onderwijs en kennisinstellingen
stad met de omvang van Lelystad heeft hbo-onderwijs
op alle onderwijsniveaus ondersteunen.
nodig. Door passende en toekomstgerichte scholing
88
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
89
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
OV-netwerk en infrastructuur
5.4 Mobiliteit
Doorstroming op de provinciale wegen
Om de leefregio’s en de innovatieve economische eco
Nederland. Dat betekent dat er naast het regionale
systemen goed te laten functioneren is goede bereik
verkeer ook veel doorgaand verkeer via Flevoland
baarheid van essentieel belang. Het stelt mensen in
loopt. Door de bevolkingsgroei en de ambities van
staat om mee te doen aan de maatschappij en draagt
Flevoland neemt de druk op het nationale en het
bij aan het verdienvermogen van Flevoland. Voor
provinciale mobiliteitsnetwerk sterk toe. In de huidi-
de ontwikkeling van nieuwe woonwijken zijn in elk
ge situatie en de autonome ontwikkeling, ook zonder
van de leefregio’s een passende ontsluiting en soms
de ambities van deze omgevingsvisie, leidt dit al tot
aanvullende infrastructuur nodig. De economische
congestie op de rijkswegen. Om Flevoland bereikbaar
ontwikkelingen en in het bijzonder de hotspots vragen
te houden is een toekomstbestendige mobiliteits
om goede ontsluiting. Daarbij zetten we ook in op
strategie nodig.
Flevoland is een schakel in de bereikbaarheid van
goed toegankelijk openbaar vervoer en hoogwaardige fietsroutes als verbinding tussen de woonkernen.
Als provincie zijn we primair verantwoordelijk voor de provinciale wegen en het regionale openbaar vervoer.
De strategische keuzes van deze omgevingsvisie
Inzet van de provincie is dat alle Flevolanders snel, be-
voor de gewenste ontwikkeling van leefregio’s en
trouwbaar en veilig op de bestemming kunnen komen
innovatieve economische ecosystemen vragen om
waar ze naar toe willen. Doorstroming op de provinci-
een nadere uitwerking van keuzes over mobiliteit.
ale wegen en verkeersveiligheid in Flevoland zijn van
Zonder nadere keuzes neemt de congestie die
provinciaal belang. Daarom houden we, bij nieuwe
gepaard gaat met de autonome ontwikkeling, in het
ruimtelijke ontwikkelingen, hiermee rekening. Voor
bijzonder op de snelwegen, nog verder toe door de
veel Flevolanders is en blijft de auto belangrijk, zeker
groei van inwonertal en economische activiteit die
in het landelijk gebied. Nieuwe technologie en smart
we voor Flevoland voorzien. Naast investeringen van
mobility voegen daar naar verwachting nieuw aanbod
het Rijk in de snelwegen en railverbindingen, vraagt
aan toe zoals hoogwaardige fietsroutes. Wij hanteren
dit van ons om een nadere verkenning te maken van
als uitgangspunt voor mobiliteit: slim, schoon, en
oeververbindingen tussen de polders en met het oude
solide.
land, het versterken van het provinciale wegennet en het HOV-netwerk, doorfietsroutes en plekken die
Bestaande spoornetwerk slim benutten
knooppunten kunnen vormen tussen deze netten en
Naast nieuwe verbindingen zet de provincie in op het
met andere mobiliteitsoplossingen.
versterken van de nationale en internationale spoor bereikbaarheid van Flevoland door benutting en
Aanvullend op de strategieën sterke leefregio’s en
optimalisatie van het bestaande spoornetwerk. Daarbij
innovatieve economische ecosystemen definiëren
ligt de prioriteit bij het realiseren van een rechtstreekse
we daarom de volgende provinciale belangen en
intercityverbinding met Utrecht en het behoud van
hanteren we thematische principes voor doorstroming,
de bestaande internationale verbinding naar België.
nieuw slim mobiliteitsaanbod, goederenvervoer en
Daarnaast worden mogelijkheden voor verdere uit
recreatieve fiets- en vaarroutes.
breiding van verbindingen met Duitsland onderzocht.
Provinciaal belang 20: Doorstroming op de provinciale
Bereikbare, betaalbare en slimme mobiliteit voor alle inwoners
wegen en verkeersveiligheid in Flevoland
Door toenemende verkeersdruk, langere reistijden
Voorkeurstracé Stichtse Lijn en IJ-meerverbinding Voorkeurstracé Lelylijn Verbreding a6 Verbetering brug 90
Spoorlijn
Provinciaal belang 21: De verschillende netwerken
en parkeerrestricties wordt bereikbaarheid van werk
HOV buslijnen
met multimodale knooppunten sluiten goed op elkaar
en voorzieningen steeds lastiger. Het uitbreiden
aan en de reistijden tussen onze sterke leefregio’s en
van bestaande of nieuwe wegen biedt daarbij niet
kernen blijven acceptabel
altijd een oplossing, zeker richting de grotere steden
Stations Station buiten provincie Bushalte
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
91
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
Aantrekkelijke vaarwegen die bijdragen aan recreatieve ontwikkeling
Uitgangspunten voor een robuust en toekomstbestendig energiesysteem
Naast de wegen zijn ook de regionale vaarwegen van
Flevoland heeft zich met de grootschalige windparken
provinciaal belang. De vaarwegen in Flevoland zijn
ontwikkeld tot een koploper in duurzame energie.
vooral belangrijk voor de afwatering en beroepsvaart,
Tegelijkertijd staan we voor nieuwe uitdagingen.
maar worden ook steeds belangrijker voor recreatie.
Voor de elektrificatie van mobiliteit, industrie en
Door de aanleg van natuurvriendelijke oevers en
wonen is de ontwikkeling van het energiesysteem
passantensteigers met aansluiting op fietspaden,
randvoorwaardelijk. Zonder die ontwikkeling wordt de
maken we de vaarwegen aantrekkelijker voor inwoners
groei van bedrijvigheid en woningbouw geremd door
en toeristen. Tegelijkertijd dragen natuurvriendelijke
netcongestie: een overvol energienetwerk.
oevers bij aan de waterkwaliteit en versterking van de biodiversiteit.
De inzet op meer opwek en gebruik van duurzame energie vraagt om aanpassingsvermogen van
5.5 Energie
ons energiesysteem. Netcongestie is tijdelijk
De gewenste ontwikkeling van innovatieve economische
van aard, maar ook in de toekomst moeten we
ecosystemen en de groei van woningbouw in de leef
rekening houden met de schaarste van energie en
regio’s wordt mogelijk gemaakt door de ontwikkeling
met beperkingen van de energie-infrastructuur.
van het energienet. We werken gezamenlijk met
We hanteren zes uitgangspunten voor een
de gemeentelijke partners aan een robuuste en
robuust toekomstbestendig energiesysteem:
toekomstbestendige energie-infrastructuur. In boven lokale vraagstukken neemt de provincie de regierol.
1. We zetten in op een robuust, toegankelijk energie
Netbeheerders zijn verantwoordelijk voor het beheer,
systeem, dat gebruik maakt van duurzame energie
onderhoud en de uitbreiding van het energiesysteem en zorgen voor een veilig transport. De principes van de strategie voor innovatieve economische eco
2. We sturen op het flexibel en slim bij elkaar organiseren van zowel aanbod als vraag naar energie
systeem zijn hierbij leidend. Voor de inpassing van
samen met lokale en landelijke organisaties actief
Ontwikkeling A27/A6-zone als Europese goederenvervoercorridor
in op ander, veilig en bewust reisgedrag. Als principe
Transport en opslag van goederen is een sterk
gelden de principes en gebiedsuitwerkingen voor het
hanteren we de juiste mobiliteit op de juiste plaats
groeiende sector die veel verkeersbewegingen
robuuste polderraamwerk.
en voor iedereen betaalbaar. In de grote kernen, dus
met zich meebrengt. Met de komst van vele (inter
waar veel inwoners wonen, stimuleren we het gebruik
nationale) logistieke bedrijven en Flevokust Haven
Aanvullend op de strategieën sterke leefregio’s en
van openbaar vervoer, de (elektrische) fiets en deel
maakt Flevoland deel uit van een Europees goederen
innovatieve economische ecosystemen definiëren we
mobiliteit. Dat doen we langs het STOMP principe
vervoernetwerk. We onderzoeken samen met andere
de volgende provinciale belangen en hanteren we
(Stappen, Trappen, Openbaarvervoer, MaaS (Mobility
provincies en het Rijk hoe we de A27/A6-zone kunnen
thematische principes voor de onderlinge verbinding
6. We geven ruimte aan decentrale oplossingen die
as a Service), Personenauto). Tegelijkertijd blijft de
ontwikkelen tot een Europese goederenvervoercorridor
van energievraag en -aanbod van duurzaam opgewekte
aansluiten op het Nederlandse energiesysteem
provincie oog houden voor en ruimte bieden aan
die Flevoland via de noordelijke en oostelijk provincies
energie en voor de warmtetransitie.
vervoer per eigen auto. We vinden het belangrijk dat
met het buitenland verbindt. Voldoende capaciteit en
de verschillende netwerken met multimodale knoop
bedieningstijden van de Lorentzsluis en Noordersluis
Provinciaal belang 22: Een robuust en
nader uitgewerkt tot thematische principes voor de
punten goed op elkaar aansluiten en dat de reistijden
bij Kornwerderzand zijn hiervoor van belang. Tot dus
toekomstbestendig energiesysteem met
samenhangende ontwikkeling van het energiesysteem
tussen onze sterke leefregio’s en kernen acceptabel
verre vervoeren bedrijven hun goederen vooral over
een duurzame energiemix
en de fysieke leefomgeving.
blijven. Waar nodig investeren we in OV- en weg
de weg, slechts enkele bedrijven kiezen voor vervoer
infrastructuur, doorfietsroutes, stallingsvoorzieningen,
over water. Als provincie stimuleren we bedrijven om
Provinciaal belang 23: Goede ruimtelijke inpassing van
mobiliteitshubs en locaties voor deelmobiliteit,
hun logistieke keten kritisch te evalueren en te onder
decentrale energie-infrastructuur en -activiteiten
Robuust en toekomstbestendig energiesysteem
waarbij een digitale ‘basis-op-orde’ uitgangspunt
zoeken of een modal shift naar vervoer over water
is. Hiermee versterken we de toegankelijkheid en
en/of spoor mogelijk is. De provincie blijft hierbij
Provinciaal belang 24: Flevoland heeft voordeel van de
energievoorziening uit. We zetten in op innovatie, het
kwaliteit van reisinformatie.
investeren in de doorontwikkeling van Flevokust Haven.
eigen energieprojecten en opgewekte energie
verhogen van leveringszekerheid en zelfvoorziening.
waar veel Flevolanders werken. We zetten daarom
92
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
nieuwe energie-infrastructuur, zowel de groot
3. Flevoland zet slim in op energiebesparing
schalige als kleinere decentrale voorzieningen 4. Energie wordt aan de voorkant van de ruimtelijke inrichting van Flevoland meegewogen 5. Flevoland als pionier in energie: we geven ruimte aan experimenten en vernieuwing
Hieronder worden een aantal van deze uitgangspunten
Flevoland breidt haar koploperspositie in duurzame
93
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
Energie
We zorgen voor draagvlak met een energietransitie die
hebbende partijen. We verwachten dat ontwikkelingen
haalbaar en betaalbaar is voor inwoners en onder
en innovatie op het gebied van alternatieve energie
nemers van Flevoland. We bieden experimenteer
snel zullen gaan. Als provincie zullen we, wanneer dit de
ruimte voor innovatie. We combineren de uitbreiding
provincie dient, inspringen op nieuwe ontwikkelingen
van het energienetwerk met inzet op energiebesparing
daar waar en wanneer mogelijk.
en de ontwikkeling van nieuwe energiedragers. Een robuust en toekomstbestendig energiesysteem
Flexibel en slim bij elkaar organiseren van aanbod en vraag
en een duurzame energiemix in 2050 is van
We vinden het van provinciaal belang dat Flevo
provinciaal belang. We nemen op regionale schaal
land meeprofiteert van de eigen opgewekte energie.
de regie waarbij we rekening houden met de rollen
Het energiesysteem moet voorbereid zijn op de
en bevoegdheden van gemeenten, netbeheerders
stijgende vraag naar (duurzame) energie en betaal
en andere partners. We sturen op de ontwikkeling
baar en toegankelijk zijn. Het aanbod en de vraag
van decentrale energiesystemen als aanvulling
naar (duurzame) energie moet daarom in samenhang
op de (inter-)nationale energiesystemen.
beoordeeld worden.
We staan positief tegenover decentrale initiatieven die
In de Regionale Energiestrategie (RES) 1.0 hebben we
bijdragen aan het aansluitvermogen op het energie
samen met Flevolandse gemeenten en het waterschap
systeem, zoals bijvoorbeeld ‘energiehubs’ en koppeling
afgesproken om 5,81 TWh aan hernieuwbare elektriciteit
aan lokale opwek, en/of private netstructuren ‘smart
op te wekken in 2030. De bestaande opweklocaties
grids’. Activiteiten waarvoor geen aansluiting gevonden
voor windenergie en zonne-energie willen we voort
kan worden op het energienet, zijn mogelijk inpasbaar
zetten. Uitbreiding van nieuwe grootschalige wind- en
met de ontwikkeling van decentrale energiesystemen.
zonne-energieprojecten op Flevolands grondgebied
Private netstructuren zoals Gesloten Distributie
staan we niet toe. We streven naar andere vormen van
Systemen (GDS’en) kunnen hier een rol in spelen.
opwek en integratie van verschillende energiedragers
De goede ruimtelijke inpassing van activiteiten van
ten behoeve van een duurzame energiemix, zoals
decentrale energie-infrastructuur is van provinciaal
bodemwarmte, aquathermie, waterstof en groen gas.
belang.
Bij nieuwe locaties van opwek van duurzame energie sturen we zoveel mogelijk op dubbel ruimtegebruik.
We zetten in op de inzet van waterstof en andere nietfossiele brandstoffen om het gebruik van energie in
We werken samen om de netcongestie te verlichten.
Flevoland verder te verduurzamen, en hoogenergetische
Hierbij faciliteren we waar mogelijk bijvoorbeeld de
vragers van duurzame brandstoffen te voorzien. Hier
aanleg van nieuwe infrastructuur en sturen we op
voor is de aanleg van regionale infrastructuur voor
het flexibel en slim bij elkaar organiseren van vraag
het transport van waterstof en de aansluiting op de
en aanbod. We streven daarbij naar concentratie
landelijke ‘waterstofbackbone’ randvoorwaardelijk.
van nieuwe initiatieven met een grote energievraag op locaties waar (hernieuwbare) energie beschik
Energiehub
We zien potentie voor de komst van kleine kern
baar is: de energieknooppunten. Dit zijn gebieden
reactoren (small modular reactors) als onderdeel van
waar vraag en aanbod en aanbod van energie aan
een toekomstbestendige en betrouwbare energie
elkaar gekoppeld worden en met energiemanagement
voorziening voor Flevoland. We staan op de langere
worden georganiseerd. Voorbeelden van energie
termijn open voor een verkenning voor de bouw van
knooppunten zijn Lelystad Noord, Almere Oost en
GDS (zonne-, of windpark)
kleine kernreactoren (small modular reactors) als
Ens Zuid. We werken nader uit hoe we de ruimtelijke
Waterstof backbone
decentrale energieoplossing. Daarnaast zullen we mee
inpassing borgen met de principes voor de gewenste
denken bij initiatieven vanuit het bedrijfsleven zelf,
ontwikkeling van leefregio’s, innovatieve economische
vanuit de mogelijkheden van een provinciale overheid,
ecosystemen en het robuust polderraamwerk.
denkend aan lobby en het samenbrengen van belang
Wij willen Flevolanders betrekken in de ambitie het
Zoekgebied batterij
Hotspot Energieknooppunt
Wind op zee aansluiting
Zoekgebied onderstation
380 kV
Zoekgebied waterstof
Andere hoogspanningskabels
94
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
95
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
energiesysteem te verduurzamen. We onderschrijven daarom de ambitie in het klimaatakkoord voor lokaal eigendom, een vorm daarvan is financiële participatie bij conversie en opslag. We ondersteunen partijen bij de uitvoering van deze ambitie.
Warmtetransitie en energiebesparing Gemeenten hebben primair de regie in de warmte transitie, waarbij zij in een warmteprogramma vast leggen op welke duurzame manier wijken in de toekomst worden verwarmd. Door in te zetten op collectieve warmtenetten in plaats van individuele oplossingen kunnen we het elektriciteitsnet minder belasten. Daarom ondersteunen we de gemeenten bij de ontwikkeling van warmtenetten. In deze hoe danigheid verkennen we de mogelijkheden voor een regionaal warmtebedrijf. Ook zetten we in op energiebesparing in de gebouwde omgeving, bijvoorbeeld door bedrijven te stimuleren tot energie-efficiëntie of minder energie verbruik. In de woondeals met het Rijk zijn afspraken gemaakt voor klimaatbestendig bouwen.
Vroegtijdig betrekken energie bij planvorming We maken strategische ruimtereserveringen voor het waarborgen van energiezekerheid in de toekomst. We beoordelen de invloed van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen op de stabiliteit van het energie systeem. Hiervoor ontwikkelen we een energietoets die initiatiefnemers en bevoegde gezagen helpt vroegtijdig inzicht te krijgen in de effecten op het energiesysteem. We vragen een energietoets voor energie-intensieve bedrijvigheid (zoals bedoeld in hfst. 4.2). Ook bij grootschalige opwek of (batterij)opslag en omzet met een (aangevraagd of gecontracteerd) elektrisch transportvermogen van 1 MW of hoger vragen we een energietoets.
96
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
97
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
Bodem
5.6 Water en bodem
Waterveiligheid
Flevoland heeft een bijzondere relatie met water.
stromingen. Daarvoor is het cruciaal dat we
De provincie bestaat uit drie polders die zijn ontstaan
goed beschermd blijven door sterke dijken.
door drooglegging van delen van de voormalige
De verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij het Rijk
Zuiderzee. Die polders zijn bijna geheel omgeven
en de waterschappen. Waar dijkversterking nodig is
door water en liggen enkele meters onder zeeniveau.
zoeken we samen met het waterschap naar mogelijk
De provincie heeft een strategische regierol in het
heden om ook andere ambities mee te koppelen en
regionale waterbeheer, met focus op waterkwaliteit,
niet alleen een veilige maar ook een aantrekkelijke
waterveiligheid en waterbeschikbaarheid en bodem
kustzone te realiseren.
Flevoland is en blijft goed beschermd tegen over
kwaliteit. Met de strategie voor het robuust polder raamwerk voorzien we in het borgen van de water
Om te zorgen dat er voldoende ruimte is voor toe
veiligheid. De beschikbaarheid van voldoende en
komstige dijkversterkingen worden de gronden rond
schoon water en een gezonde bodem zijn belangrijke
om waterkeringen strategisch vrijgehouden. Daarom
randvoorwaarden voor de landbouw en daarmee
neemt de provincie de profielen van vrije ruimte (PVVR)
voor de voedselzekerheid, en ook voor het wonen en
rondom waterkeringen op in haar omgevingsbeleid.
werken in Flevoland. De strategie en de principes voor een robuust polderraamwerk bieden in 2050 ruimte
Water en bodem medebepalend
aan wonen, werken en een sterke landbouwsector
De volgende uitgangspunten voor het bodem- en
in een herkenbaar en uitnodigend landschap waarin
watersysteem zijn algemeen geldend:
natuurlijke processen optimaal functioneren. • Nadelen of kosten van inrichtingsmaatregelen Aanvullend op de strategie robuust polderraamwerk
niet afwentelen naar de toekomst;
definiëren we daarom de volgende provinciale
• De sponswerking van het systeem vergroten;
belangen en hanteren we thematische principes voor
• Rekening houden met extreme situaties en dat
waterkwaliteit, waterveiligheid, waterbeschikbaarheid en bodemkwaliteit.
bezien vanuit het perspectief 2100; • Zoveel mogelijk uitgaan van mogelijkheden om de inrichting op termijn aan te passen,
Provinciaal belang 25: Waterkwaliteit, waterveiligheid,
dus rekening houden met ruimtebeslag voor
waterbeschikbaarheid en bodemkwaliteit waarborgen
toekomstige ontwikkelingen;
in en voor Flevoland
• Kansen benutten voor herstel van het watersysteem en de bodem en uitgaan van robuuste en daarmee
Provinciaal belang 26: Voldoen aan de Kader richtlijn Water
toekomstbestendige systemen; • Uitgaan van de lagenbenadering.
Provinciaal belang 27: Bescherming van het grond waterbeschermingsgebied en boringsvrije zones
Boringsvrije zone Verzilting Archeologie
Dauvellier.nl / 2003
Kwel Bodemdaling 98
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
99
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
Hoogtekaart
Waterkwaliteit
en de criteria waar een waterlichaam aan moeten
In 2050 is de water- en bodemkwaliteit op orde.
voldoen zijn daarmee inzichtelijk voor iedereen.
De provincie streeft naar schoon en aantrekkelijk water
Zo kunnen agrarische ondernemers en andere
voor een gezonde leefomgeving en een toekomst
bedrijven ook een aandeel leveren aan het terug
bestendige landbouw. Dit gaat zowel over oppervlakte
dringen van ongewenste vervuiling. Waar nodig kunnen
water als over grondwater. Waterkwaliteit zien we als
het rijk en de provincie extra regelgeving inzetten.
randvoorwaarde voor landbouwproductiviteit, bio diversiteit en klimaatbestendigheid.
Waterbeschikbaarheid De beschikbaarheid van water staat mede door
Hoogste delen
Dit is vastgelegd in Europese richtlijnen, waaronder
klimaatverandering onder druk. Zowel extreme regen
de Kaderrichtlijn Water en de Grondwaterrichtlijn.
buien als periodes met watertekort komen steeds vaker
Om aan de Europese eisen te voldoen moeten we als
voor. Dit vraagt om toekomstbestendige keuzes, die niet
provincie in het regionaal waterprogramma doelen en
alleen voor de eigen regio van belang zijn, maar ook op
maatregelen opnemen om te voldoen aan de eisen van
nationaal niveau. We hanteren het principe dat water
Kaderrichtlijn Water. Dat gaat zowel om de chemisch
en bodem medebepalend zijn en hebben dat in deze
als de ecologische kwaliteit. In Flevoland hebben
omgevingsvisie uitgewerkt in de strategie en principes
we een opgave voor zowel een vermindering van de
voor een robuust polderraamwerk. Daarmee geven wij
vervuiling met chemische stoffen, met name gewas
de kaders aan voor een toekomstbestendige inrichting
beschermingsmiddelen en PFAS, als verbetering van de
van het watersysteem. Deze worden verder uitgewerkt
ecologische kwaliteit.
in een (verplicht) regionaal waterprogramma.
Kwel Verzilting Diepste deel
Aan de hand van een uitgebreid meetnet worden de waterkwaliteitsdoelen en maatregelen geëvalueerd, en wordt de aanpak zo nodig aangepast. De meetgegevens
Minst diepe deel polder 100
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
101
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
Een paar ontwikkelingen zijn cruciaal en nemen wij
de lange termijn voldoende drinkwater te behouden
Bij de oorspronkelijke inrichting van de provincie is
toelaatbaar, waarbij negatieve effecten als gevolg
daarin mee:
willen we het drinkwatergebruik per inwoner omlaag
rekening gehouden met de bodemopbouw, de juiste
van het doorbreken van afsluitende deklagen zoveel
brengen en een vervanging vinden voor drinkwater
functie op de juiste plek. Dat principe zetten we
mogelijk wordt voorkomen. Bovendien vindt de
gebruik voor bedrijfsprocessen.
door. Dat betekent ook dat we voor die locaties waar
provincie het belangrijk dat grondstoffen die bij
bijvoorbeeld sprake is van bodemdaling of verzilting
ontgrondingen vrijkomen zo hoogwaardig mogelijk
• In droge perioden is de beschikbaarheid van schoon, zoet water steeds vaker onvoldoende. Waterverspilling moet worden voorkomen en
Het is de zorgplicht van de provincie om te zorgen
gebiedsgericht zoeken naar passende oplossingen.
worden afgezet. Ingrepen zijn alleen toegestaan als
waar mogelijk moeten we meer water vasthouden.
voor voldoende bronnen voor drinkwater. Daarom
Dat kunnen bijvoorbeeld maatregelen zijn in het
er onomstotelijk vaststaat dat er sprake is van een
De beschikbaarheid van IJsselmeerwater is en blijft
verkennen we nieuwe bronnen van grond- en opper
watersysteem, maar ook verandering van functie kan
zwaarwegend maatschappelijk belang en negatieve
cruciaal voor de ontwikkeling van natuur, landbouw
vlaktewater. Bij het toewijzen van nieuwe water
niet worden uitgesloten.
effecten zoveel mogelijk worden voorkomen.
en bedrijvigheid.
gebruikende functies houden we expliciet rekening
• Tegelijkertijd gaan we vaker te maken krijgen met wateroverlast, het eerst en meest pregnant in die
met waterbeschikbaarheid.
Bij ingrepen in het water- en/of bodemsysteem waaronder ontgrondingen wordt onderzocht of deze
gebieden waar de bodem harder daalt dan elders
Zwemwaterkwaliteit
in Flevoland. We werken toe naar een robuust
Een speciaal onderdeel is zwemwater. Op de locaties
gevolgen voor bodem en ondergrond, natuur en
watersysteem dat ingericht is op zowel droge als
die door de provincie zijn aangewezen als zwemlocatie
landschap en de daarin aanwezige archeologische
natte tijden.
wordt de waterkwaliteit regelmatig gecontroleerd om
waarden. De provincie maakt onderscheid tussen
gezondheidsrisico’s te voorkomen. Zo nodig kan een
primaire en secundaire ontgrondingen. De provincie
zwemverbod worden ingesteld.
verleent in principe geen medewerking aan de
Drinkwater en proceswater Beschikbaarheid van water voor de bereiding van
eventueel kunnen leiden tot onomkeerbare negatieve
winning van binnendijkse dieperliggende grond
drinkwater en proceswater is al op korte termijn een
Bodemkwaliteit
grote uitdaging. Het drinkwater dat we in Zuidelijk en
De bodem van Flevoland is van oorsprong van
waterkwaliteit en het verlies van grondoppervlakte.
Oostelijk Flevoland gebruiken bestaat grotendeels uit
bijzondere kwaliteit. De rijke kleigrond levert een
Secundaire ontgrondingen zijn onder voorwaarden
diep grondwater dat zich onder Zuidelijk Flevoland
hoge groeikracht en is zeer geschikt voor de akker-
bevindt. Om dit gebied blijvend te beschermen is het
en tuinbouw. De bodemkwaliteit is een belang
aangewezen als grondwaterbeschermingsgebied en
rijk onderdeel van een toekomstbestendige land
tegelijkertijd ook als boringsvrije zone. Andere grond
bouw in 2050 en is belangrijk als onderdeel van het
wateronttrekkingen dan die voor drinkwater worden
versterken van biodiversiteit (vooral in de bodem)
hier niet toegestaan. Voor de Noordoostpolder komt
en klimaatbestendigheid. Een gezonde bodem houdt
het drinkwater vanuit Overijssel, ook daar zitten nu
water vast in droge periodes, voert water beter af bij
al knelpunten.
extreme regen, slaat koolstof op en ondersteunt het
stoffen, vanwege de vaak nadelige effecten op de
wortelstelsel. Behoud en versterking van een vitale We verwachten dat de vraag naar drinkwater nog
bodem is cruciaal. De verschillen in de ondergrond
verder toeneemt en de beschikbaarheid afneemt.
worden steeds meer ook in de bovengrond zichtbaar.
We zetten daarom in op waterbesparing, verkennen
De grondgebruiker is verantwoordelijk om maatregelen
van mogelijkheden voor hergebruik, en het drinkwater
te nemen om schade te beperken en verantwoord om
reserveren voor waar dat echt nodig is. Om ook op
te gaan met de bodemkwaliteit.
102
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
103
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
5.7 Natuur
Natuurverbindingen
behoud, de bescherming en de doorontwikkeling van deze natuurgebieden. Wanneer nodig zullen de beheer
De instandhouding van zowel een Europees natuur
plannen en natuurdoelen worden geactualiseerd,
netwerk (Natura 2000-gebieden) als een Natuurnetwerk
binnen de wettelijke kaders. Aanvullend is het
Nederland (NNN) en het behoud van beschermde
NNN (NatuurNetwerk Nederland), dat op nationale
en bedreigde soorten is een wettelijke taak van de
schaal moet zorgen dat de natuurkwaliteit op orde
provincie. Hetzelfde geldt voor het behoud en de
blijft en dat de plant- en diersoorten die hier thuis
versterking van de biodiversiteit. Daarnaast is bio
horen kunnen overleven. De wezenlijke kenmerken
diversiteit essentieel voor landbouw en een gezonde
en waarden die zijn vastgelegd in de omgevings
leefomgeving in zowel stedelijk als landelijk gebied.
verordening, versterken we waar mogelijk.
Vooral in Europees verband is de provincie Flevoland
We hanteren als principe dat we zorgen voor en toe-
hiervoor een belangrijk gebied. De Flevolandse
zien op het behoud en het versterken van een robuust
wateren en moerasgebieden zijn belangrijke pleister-
natuurnetwerk van hoge kwaliteit, met een diversiteit
plaatsen op internationale trekroutes van meerdere
aan soorten en natuurgebieden die met een groen-
vogelsoorten. De grootschalige bossen op rijke grond
blauwe dooradering zorgt voor een aantrekkelijke en
zijn van bijzondere waarde voor de Nederlandse
gezonde leefomgeving. Hoe groter de variatie, des te
natuur. De betekenis van Flevoland hiervoor is door
beter is het systeem bestand tegen veranderingen.
het Rijk erkend, door het Nationaal Park Nieuw Land aan te wijzen als gebied waar de meest waardevolle en
Op basis van Europese regelgeving is Nederland
kenmerkende natuur van Nederland zich bevindt.
verplicht om eventuele achteruitgang van de bio diversiteit zowel binnen als buiten de natuurgebieden
De strategie en principes voor een robuust polder-
tegen te gaan en natuur te herstellen. Onder
raamwerk versterken de samenhang van de natuur en
deel hiervan is de vestiging en de verspreiding van
dragen bij aan behoud en versterking van biodiversiteit
invasieve exoten verder tegen te gaan. We hebben
in Flevoland en omliggende provincies.
ons aangesloten bij het nationale Deltaplan Bio diversiteitsherstel. In dat verband werken we samen
Aanvullend hierop definiëren we daarom de volgende
met gebiedspartners en andere overheden aan een
provinciale belangen en hanteren we thematische
natuurinclusief Flevoland.
principes voor een robuust natuurnetwerk en een gezonde leefomgeving voor mens en dier. Provinciaal belang 28: Instandhouding van zowel een
Gezonde, aantrekkelijke woon-, werken leefomgeving voor mens en dier In Flevoland zijn we trots op onze natuur. De gemeente
Europees natuurnetwerk (Natura 2000-gebieden) als
Lelystad profileert zich als hoofdstad van de Nieuwe
een Natuurnetwerk Nederland (NNN) en het behoud
Natuur, met als pronkjuweel het Nationaal Park Nieuw
van beschermde en bedreigde soorten
Land, met de onderdelen Markerwadden, Lepelaar plassen en Oostvaardersplassen. En ook de inrichting
Zoekgebieden voor de bossenstrategie
van steden en dorpen met ruim opgezette stadsparken
diversiteit en het tegengaan van invasieve exoten
en een groene omlijsting van dorpen en wijken dragen
Beschermen en ontwikkelen van robuust natuurnetwerk
bij aan een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving. In 2050 willen we dat dit hele netwerk verder versterkt is, dat er meer samenhang is tussen de gebieden en
Bijna de helft van Flevoland, de Oostvaardersplassen,
dat de natuurgebieden beter bereikbaar zijn. Zowel de
de Lepelaarplassen en alle grote wateren zijn
inwoners van de provincie als recreanten kunnen daar
Lanen
onderdeel van het internationale natuurnetwerk
nog meer van genieten, en door de natuurlijke over
Natura 2000. In nauwe samenwerking met de terrein
gangen tussen stedelijk gebied en het landelijk gebied
Randbossen
beherende organisaties zetten we ons in voor het
neemt de leefbaarheid toe.
Groenconnecties
104
Provinciaal belang 29: Het versterken van de bio
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
105
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
Daarnaast hebben we ons verbonden aan bestuurlijke
• We stimuleren agroforestry in de multifunctionele
5.8 Milieu en leefomgeving
• Geluid
afspraken om voor 2050 nog ongeveer 1.700 ha extra
landbouwrandgebieden en de verwevingsgebieden
bos te realiseren. Voor de invulling hiervan hanteren
waarbij landbouw gecombineerd wordt met de
Een veilige, schone en gezonde leefomgeving is de
scheiden met de kwaliteiten rust, ruimte en groen.
we vijf thematische principes, voor zover nodig in aan-
aanleg van bomen en waarbij de agrarische functie
kern van het milieubeleid. Het omvat aspecten zoals
We hebben daarom drie stiltegebieden aangewezen;
vulling op de principes voor de gebiedstypen van het
behouden blijft.
schone lucht, voldoende groen en het ervaren van
het Kuinderbos, het Roggebotzand en de ‘Stille
veiligheid. Een omgeving die als prettig wordt ervaren
kern’ van het Horsterwold. Voor deze gebieden
structurele werken kunnen vanuit recreatie- en/of
en waar negatieve invloed op de gezondheid zo klein
geldt een zorgplicht en een richtwaarde voor
• Bosaanleg wordt gecombineerd met nieuwe woon
landschapsbelang boszones worden aangeplant. Die
mogelijk is. De strategie en principes voor een robuust
maximale geluidbelasting.
locaties. Bij uitbreiding van kernen is het uitgangs
zones kunnen ook aangemerkt worden als klimaat
polderraamwerk zijn gebaseerd op een robuust
Daarnaast hebben we ter voorkoming van de
punt dat ook nieuwe randbossen worden aan-
bossen, die bijdragen aan de CO2-opslag.
natuurlijk fundament.
toename van de geluidsoverlast langs provinciale
robuust polderraamwerk:
• Langs infrastructurele assen en nieuwe infra
gelegd die voorzien in de recreatiebehoefte van
Ons principe is dat Flevoland zich blijft onder
wegen zogeheten Geluidsproductieplafonds (GPP’s)
• Rondom nieuwe functies in het landelijk gebied, zoals energievoorzieningen of het toekomstig
Aanvullend op de strategie robuust polderraamwerk
vastgesteld. Voor bewoners van woningen met een
• In het landelijk gebied stimuleren we de aanleg van
defensieterrein, vragen wij van initiatiefnemers dat
definiëren we de volgende provinciale belangen
hoge geluidbelasting langs onze wegen bestaat een
nieuwe lanen, houtwallen, erfsingels en boszones,
zij zorgen voor een groenblauwe inpassing, zodat
en hanteren we thematische principes voor een
subsidieregeling om hen te helpen de overlast in de
waarmee verbindingen tussen bosgebieden worden
ze worden ingepast in het landschappelijk casco en
gezonde leefomgeving.
woning te beperken.
gelegd, en een overgangszone tussen natuur en
bijdragen aan de doelen voor het landelijke gebied.
de inwoners.
landbouw ontstaat.
Voor grote lawaaimakers, zoals lawaaiproducerende Provinciaal belang 30: Een veilige, schone en gezonde
buitensport, kiezen we voor concentratie rondom
leefomgeving en een goede ‘omgevingskwaliteit’
Luchthaven Lelystad.
Provinciaal belang 31: Het beschermen van de stiltegebieden
• Licht Flevoland is een relatief donkere provincie.
Realisatie van een goede milieukwaliteit
Ons principe is dat het aantal inwoners dat zich vaak stoort aan licht in de directe omgeving niet
De provinciale accenten liggen op de wettelijke taken,
toeneemt. Om toename van kunstlicht te voor
zoals geluid, lichthinder, geur en bescherming van de
komen zetten we in op innovaties op dit gebied,
bodemkwaliteit. Met de komst van de Omgevingswet
zeker wanneer dat ook tot energiebesparing leidt.
is er een aantal andere milieuaspecten waarbij we als provincie een meer prominente rol hebben gekregen,
• Geur
zoals de zorg voor een ‘gezonde leefomgeving’
Om geurhinder te voorkomen wordt bij nieuwe
en een goede ‘omgevingskwaliteit’. Een nadere
planvorming expliciet aandacht besteed aan het
uitwerking van deze begrippen werken we uit in
risico van geurhinder, en hoe dat te voorkomen.
een omgevingsprogramma. • Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) en In Flevoland hebben we in vergelijking met andere
gewasbeschermingsmiddelen
provincies een relatief goede milieukwaliteit. Ons
In lijn met Europese en nationale regelgeving
milieubeleid is erop gericht die gunstige situatie
en het voorzorgbeginsel richten we ons op
te behouden. We volgen in principe de landelijke
het realiseren van een duurzame, gezonde
lijn, tenzij blijkt dat er extra regionale beleid- en
en ecologisch verantwoorde leefomgeving,
regelgeving nodig is om een gezonde leefomgeving te
waarbij ook aandacht is voor het effect van deze
behouden volgens het voorzorgprincipe.
middelen op de woonomgeving en de natuur. Voor gewasbeschermingsmiddelen streven we in interprovinciaal verband naar een gelijke uitgangspositie voor alle provincies.
106
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
107
Omgevingsvisie Flevoland 2050, Blik op de toekomst | Thematische uitwerking
Beperken externe veiligheidsrisico’s
Klimaat
De klimaatopgave biedt kansen voor versterking
Voor gevaarlijke stoffen die externe veiligheids
Externe veiligheid gaat over de risico’s voor mens en
Als jonge provincie, met weinig zware industrie,
en vernieuwing. We streven hiermee bij te
risico’s met zich meebrengen in de vorm van doden
milieu bij gebruik, opslag en vervoer van gevaarlijke
een hoog aandeel hernieuwbare energie en
dragen aan brede welvaart, een schonere leef
en gewonden door brand, explosie of gifgasgevaar
stoffen, denk bijvoorbeeld aan risico’s op brand,
goed geïsoleerde woningen zijn we in Flevoland
omgeving en een robuustere natuur. Samen met
gaan we in 2026 een routeringsbesluit nemen voor
explosie en gifwolken. Vanuit het voorzorgprincipe