Document · PDF

D07 00 Rapport - Advies uitvoering Participatiewet Noordoostpolder.pdf

Gemeenteraad 3 maart 2025, gemeente NoordoostpolderBij agendapunt: 4: Lijst ingekomen stukken20.633 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

Pagina 46 van 58

ontwikkelen. Voor het te volgen proces van intentie (de intentie om te veranderen) naar implementatie hanteren we bij Berenschot het ruitmodel:

Het ruitmodel wordt gehanteerd bij complexe uitvoeringsvraagstukken waarbij verschillende stakeholders zijn betrokken met uiteenlopende belangen. De besluitvorming vraagt om een zorgvuldige procesgang. We merken daarbij op dat als de gemeente in de intentionele fase beslist om het uitvoeringsconstruct te houden zoals het is, deze procesgang door het Berenschot Ruitmodel niet nodig is. Het is alleen nodig als gekozen wordt voor (een van) de scenario’s 2 tot en met 3. De gedachte erachter is dat er stapsgewijs wordt toegewerkt naar een samenwerkingsvorm, waarbij na elke fase een beslisdocument wordt vastgesteld. Opvolgende fases kennen een steeds grotere mate van detail. Bij het volgen van het ruitmodel vloeit de uiteindelijke inrichting logischerwijs voort uit de eerder gemaakte bestuurlijke keuzes en vastgestelde strategie. Tegelijkertijd blijft het belangrijk om daar de verschillende besluitvormingsdocumenten steeds op te toetsen: zijn de gemaakte keuzes in lijn met de uitgezette strategie? Feitelijk bevindt de besluitvorming zich nu in de intentionele fase. In deze fase wordt de problematiek onderkend en wordt besloten om verder te gaan op zoek naar oplossingen. In de intentionele fase wordt zoveel mogelijk richting gegeven aan de te kiezen oplossing. In ons onderzoek zijn we gekomen tot een aantal oplossingsscenario’s.

Ons advies is om in deze fase te beslissen over een of enkele scenario’s. In de strategiefase wordt toegewerkt naar een uitkomst op strategisch niveau. Op basis van de in deze rapportage opgestelde scenario’s worden de mogelijkheden verder verkend en geconcretiseerd. Op basis van deze analyse wordt een keuze gemaakt voor een van de – verder uitgewerkte – scenario’s. Belangrijk is dat op basis van de wensen en behoeften van de gemeente wordt toegewerkt naar een uitkomst waarin ook de wensen en behoeften van belangrijke stakeholders, in het bijzonder de gemeenten Lelystad en Urk en Concern voor Werk, worden betrokken. Als duidelijk is wat de gewenste koers van de gemeente moet worden, dan kan ook – binnen de kaders van het gekozen scenario – gezocht worden naar de manier waarop dat moet gebeuren. De uitwerking vindt plaats in een businessplan. Het businessplan beschrijft hoe van de scenario’s uit de intentionele fase gekomen is tot één voorkeursscenario, waarvoor draagvlak bestaat bij de betreffende stakeholders. De gemeente stelt de uitwerking in het businessplan vast. Dit is nog geen onomkeerbaar besluit. In de planfase wordt het voorkeursscenario verder uitgewerkt. Hierin komt te staan hoe de toekomst eruit gaat zien voor de gemeente en het uitvoeringsconstruct, welke afspraken gemaakt worden met de gemeenten in de GR en welk prijskaartje daaraan hangt.

Ook worden de creatieve oplossingen met het oog op een efficiënte uitvoering, binnen de kaders van het gekozen scenario in

Pagina 47 van 58

deze fase concreet gemaakt. Dit noemen we het bedrijfsplan. Het bedrijfsplan wordt door de gemeente vastgesteld en geldt als een onomkeerbaar besluit. Na vaststelling van het bedrijfsplan vindt de implementatiefase plaats. Hoe de implementatiefase eruit ziet is afhankelijk van de keuzes die zijn gemaakt in het bedrijfsplan. De afspraken in het bedrijfsplan worden concreet uitgewerkt in verschillende uitvoeringsplannen. De uitvoeringsplannen vormen de basis voor de uitvoering en implementatie voor de betrokken uitvoeringsmanagers. Ons advies is om de intentionele fase af te sluiten met het besluit dat gestart wordt met de strategische fase, waarin de hiervoor genoemde scenario’s verder worden uitgewerkt en gekomen wordt tot één voorkeursscenario. Ten behoeve van de strategie-fase wordt aan de gezamenlijke bestuurders gevraagd om zoveel mogelijk richting en houvast te geven.

Pagina 48 van 58

Bijlage 1.

Bijstandskansen

Totaal

Percentage met bijstand

Voorspeld percentage met bijstand

Aantal met bijstand

Voorspeld aantal met bijstand

Afwijking

19.292

3,77%

3,62%

727

698

−29

Herkomst Cariben

192

17,71%

12,60%

−10

Herkomst Marokko

308

12,66%

11,67%

−3

Herkomst Nederland

15.472

2,55%

2,28%

394

352

−42

Herkomst Suriname

196

6,63%

5,86%

−2

Herkomst Turkije

207

8,21%

8,55%

Herkomst Irak

24,00%

22,20%

−1

Herkomst Overig Europa

2.415

1,82%

3,02%

Herkomst Syrië

179

41,90%

40,82%

−2

Herkomst overig Afrika

240

8,33%

8,66%

Herkomst overig Amerika en Oceanië

319

3,76%

4,33%

Herkomst overig Azië

444

6,31%

4,51%

−8

Kenmerk Gehele groep Huishoudens 18 jaar - AOW-leeftijd in gemeente Herkomst

Huishoudenssamenstelling Alleenstaande

4.512

7,85%

7,50%

354

338

−16

Eenouderhuishouden

1.275

12,94%

11,66%

165

149

−16

Paar met kinderen

5.915

1,76%

1,72%

104

102

−2

Paar zonder kinderen

3.568

1,04%

1,28%

Thuiswonend meerderjarig kind

3.941

1,65%

1,51%

−6

HCI laag

5.439

10,74%

10,58%

584

575

−9

HCI midden/hoog

14.967

0,86%

0,83%

129

124

−5

Voortgezet speciaal onderwijs of praktijkonderwijs

491

10,18%

8,19%

−10

Leeftijd 18 tot 20 jaar

1.161

1,21%

Leeftijd 20 tot 25 jaar

2.819

2,31%

2,38%

Leeftijd 25 tot 30 jaar

2.461

2,52%

2,88%

Leeftijd 30 tot 40 jaar

4.556

3,25%

3,19%

148

145

−3

Leeftijd 40 tot 50 jaar

4.422

3,91%

3,53%

173

156

−17

Leeftijd 50 jaar tot AOW-leeftijd

6.756

5,09%

4,66%

344

315

−29

HCI laag en gezondheidsproblemen

2.147

14,11%

13,31%

303

286

−17

Herkomstland met verhoogde bijstandskans en 50 tot AOW-leeftijd

485

25,36%

22,45%

123

109

−14

Herkomstland met verhoogde bijstandskans en gezondheidsproblemen

534

20,41%

19,30%

109

103

−6

Voormalig student met psychoproblematiek

183

9,84%

6,01%

−7

Bovengemiddelde huisartskosten

5.749

4,96%

4,74%

285

273

−12

Medicijnen tegen depressie

1.637

7,94%

6,84%

130

112

−18

Medicijnen tegen epilepsie en pijn

695

9,64%

7,84%

−13

Medicijnen tegen psychose/bipolaire stoornis

480

12,71%

10,46%

−11

Medicijnen tegen verslaving

15,91%

13,35%

−2

Medicijngebruik uit 4 of 5 hoofdgroepen

2.436

5,99%

5,68%

146

138

−8

Medicijngebruik uit 6 of 7 hoofdgroepen

729

9,74%

7,68%

−15

Medicijngebruik uit 8 of meer hoofdgroepen

200

8,50%

8,05%

−1

Verleden met GGZ-kosten

5.037

6,69%

5,88%

337

296

−41

Ziekenhuiskosten

11.142

3,80%

3,73%

423

416

−7

Zorgkosten voor hulpmiddelen

2.556

5,28%

4,97%

135

127

−8

Human Capital Index (opleiding/werkervaring)

Leeftijdsamenstelling

Stapeling van problematiek

Zorggebruik

Pagina 49 van 58

Bijlage 2.

Rijksmiddelen Participatiewet

In het volgende overzicht staan de (verwachte) middelen voor de gemeente Noordoostpolder voor de uitvoering van de Participatiewet. De middelen komen binnen via het gemeentefonds en via het BUIG-budget. De bedragen betreffen de stand septembercirculaire 2024.

2024 A1. Budget uitkeringen A2. Budget LKS A. Totaal nader voorlopig BUIG-budget

2025

2026

2027

2028

2029

€ 13.728.598 € 13.434.661 € 13.759.266 € 13.898.049 € 14.234.068 € 14.464.112 € 2.388.777 € 2.736.860 € 2.924.470 € 3.111.613 € 3.303.234 € 3.490.372 € 16.117.374 € 16.171.521 € 16.683.736 € 17.009.661 € 17.537.302 € 17.954.484

B1. Uitvoering € 3.620.168 B2. Begeleiding € 835.753 B3. Re-integratie € 1.673.718 B4. Programma en apparaat minimabeleid € 3.307.128 B. Middelen in het cluster Participatie AU/GF € 9.436.768

€ 3.649.092 € 947.292 € 1.685.844 € 3.270.386 € 9.552.613

€ 3.726.398 € 3.831.333 € 3.925.365 € 4.031.200 € 1.009.285 € 1.080.558 € 1.144.422 € 1.211.535 € 1.751.624 € 1.829.236 € 1.895.615 € 1.978.014 € 3.293.495 € 3.346.457 € 3.379.903 € 3.427.445 € 9.780.803 € 10.087.584 € 10.345.305 € 10.648.193

C1. Rijksbijdage Wsw C2 Begeleiding beschut werk C. Totaal IU Participatie

€ 5.972.670 € 192.236 € 6.164.906

€ 5.652.019 € 217.986 € 5.870.005

€ 5.317.716 € 234.416 € 5.552.132

D. Totaal Participatiewet

€ 31.719.048 € 31.594.139 € 32.016.670 € 32.311.084 € 32.955.501 € 33.616.385

€ 4.962.997 € 250.841 € 5.213.839

€ 4.805.815 € 267.079 € 5.072.894

€ 4.730.200 € 283.507 € 5.013.707

Pagina 50 van 58

Bijlage 3.

Keuzes van andere gemeenten

De Participatiewet betekende voor gemeenten dat er een grote verandering moest worden doorgevoerd. De gemeentelijke uitvoering bestond voor de invoering van de Participatiewet vaak uit een aparte uitvoeringsorganisatie voor de Wet werk en bijstand en een aparte uitvoeringsorganisatie voor de Wsw. Enerzijds moet gemeentelijke uitvoering zodanig worden ingericht dat een goede uitvoering van de Participatiewet gewaarborgd is. Anderzijds moet de steeds grotere, nieuwe doelgroep worden ondersteund , in lijn met de uitgangspunten van de Participatiewet (inclusie, begeleiding bij reguliere werkgevers, Beschut Werk). Uit het landelijke onderzoek dat Berenschot heeft gedaan naar de sociaal ontwikkelbedrijven bleek dat gemeenten verschillende keuzes maken ten aanzien van de inrichting van de uitvoeringsstructuur. Het volgende diagram laat vijf typologieën zien van de keuzes die zijn gemaakt voor de voormalige uitvoeringsorganisaties van de Wsw.

Figuur: typologieën sociaal ontwikkelbedrijven in Nederland.

Toelichting: •

Gecombineerd bedrijf: het sociaal ontwikkelbedrijf is gecombineerd met de sociale dienst(en) in één gezamenlijk bedrijf. Het bedrijf voert de gehele Participatiewet uit en verzorgt zowel de uitkeringsverstrekking aan mensen met een bijstandsuitkering als het aan de slag helpen en houden van mensen vanuit de doelgroep. Het bedrijf voert alle functionaliteiten uit, zoals in de vorige paragraaf besproken. Daarnaast voert het bedrijf de inkomenstaken uit. Van de bedrijven die reageerden op onze enquête in ons landelijke onderzoek, behoort 20% tot deze categorie.

•

Geïntegreerd werkbedrijf: alle werk- en re-integratietaken van de gemeente(n) in het kader van de Participatiewet en de Wsw (zoals in de vorige paragraaf besproken) zijn geïntegreerd in één bedrijf. De uitkeringsverstrekking is ondergebracht in een aparte entiteit. 20% van de bedrijven die reageerden op onze enquête behoort tot deze categorie.

•

Partieel werkbedrijf: het sociaal ontwikkelbedrijf voert naast de Wsw ook andere reintegratietaken uit. De aard en omvang van de taken verschillen. Het sociaal ontwikkelbedrijf voert een deel van de functionaliteiten uit of zet de functionaliteiten voor een deel van de

Pagina 51 van 58

doelgroep in, zoals in de vorige paragraaf besproken. Naast de sociaal ontwikkelbedrijven zijn – binnen de ondersteuningsinfrastructuur – één of meerdere gemeentelijke afdelingen actief. Het gaat hier om circa de helft van de bedrijven die reageerden op onze enquête. •

Bedrijf voor Beschut Werk: in dit bedrijf is de traditionele werkplaats de hoeksteen van de infrastructuur van het bedrijf. Deze bedrijven verrichten naast de Wsw en Beschut Werk geen of zeer beperkt andere re-integratietaken. Het gaat om circa 5% van de bedrijven die de enquête hebben ingevuld.

•

Wsw-bedrijf: dit bedrijf voert hoofdzakelijk alleen (nog) de Wsw uit. Het gaat om circa 5% van de respondenten.

Ook ten aanzien van de dienstverlening aan de nieuwe doelgroepen maken gemeenten verschillende keuzes. Wij zien onder meer de volgende belangrijke verschillen: •

Inzet van LKS: sommige gemeenten zetten sneller loonkostensubsidie (LKS) in dan andere gemeenten. Sommige gemeenten grijpen dit instrument aan om mensen sneller naar werk te helpen. Andere gemeenten zijn terughoudender. Zij vrezen dat het instrument kandidaten stigmatiseert of zij beperken de inzet van het instrument tot bepaalde, afgebakende doelgroepen (bijvoorbeeld alleen voor mensen met bepaalde arbeidsbeperkingen).

•

Beschut Werk: sommige gemeenten zijn terughoudend met het inzetten van Beschut Werk, bijvoorbeeld omdat ze het een duur instrument vinden of omdat ze mensen met een beperking zonder meer aan het werk (willen)helpen. Daar is een indicatiestelling niet voor nodig. Andere zetten Beschut Werk veel in, bijvoorbeeld door actief op zoek te gaan naar potentiële kandidaten.

•

Binnen en buiten: in sommige gemeenten worden de klassieke werksoorten (zoals Groen, Schoonmaak, Verpakken en Montage) in het Wsw-bedrijf in stand gehouden en soms uitgebreid om de doelgroep aan het werk te houden. De gemeenten en werkbedrijven kiezen daarvoor om mensen snel te kunnen plaatsen, zonder tussenkomst van een reguliere werkgever en om altijd een vangnet beschikbaar te hebben als iemand uit de doelgroep bij een reguliere werkgever zijn baan verliest. In andere gemeenten worden de eigen werksoorten grotendeels afgebouwd en worden kandidaten (waaronder de sw-medewerkers) bij reguliere werkgevers geplaatst en begeleid. Bedrijven kiezen vaak voor deze optie omdat ze dan geen relatief dure voorzieningen in de lucht hoeven te houden en minder financieel risico lopen. De focus is meer gericht op het bij reguliere werkgevers aan het werk helpen van mensen, waardoor het risico minder groot is dat mensen op de werksoorten worden vastgehouden omdat de werksoorten voldoende financieel resultaat moeten opleveren.

•

Middengroep: er is een groep mensen in de Participatiewet die het nog niet lukt om bij reguliere werkgevers aan het werk te komen, maar die geen indicatie krijgt voor Beschut Werk. Deze groep is vaak geholpen met een (tijdelijke) dienstbetrekking bij het sociaal ontwikkelbedrijf. Sommige gemeenten bieden iedereen die nog niet regulier aan de slag komt een dienstbetrekking aan in het sociaal ontwikkelbedrijf. Andere gemeenten zijn hierin terughoudend, omdat de kosten relatief hoog zijn of omdat ze van mening zijn dat het niet past bij de (bedoeling van de) Participatiewet.

Kortom, gemeenten hebben uitvoerings- en beleidsvrijheid in de Participatiewet. Er worden verschillende keuzes gemaakt. Noordoostpolder heeft voor wat betreft het sociaal ontwikkelbedrijf gekozen voor de partiële variant. Noordoostpolder heeft ervoor gekozen om een eigen werkbedrijf op te zetten (De WerkCorporatie). Het klassieke sw-bedrijf voert nog steeds de Wsw uit. Daarnaast

Pagina 52 van 58

worden bij Concern voor Werk werkplekken gerealiseerd voor mensen met een indicatie beschut werk en voor mensen met een inschrijving in de doelgroepregister. Doel van deze banen is om de banenafspraak voor de gemeente Noordoostpolder als werkgever te realiseren. Het grootste deel van de mensen met een indicatie beschut werk is aan de slag bij Concern voor Werk. USD verstrekt uitkeringen en verwijst mensen door naar De WerkCorporatie, voor zover zij een overbrugbare afstand hebben tot de arbeidsmarkt.

Pagina 53 van 58

Bijlage 4.

Literatuurlijst

Jaartal

Document

2024

Rapportage Medewerkerstevredenheidsonderzoek 2024 (medewerkers in dienst van gemeente)

2024

Bijlage 2.b Concept Samenwerkingsovereenkomst RWF 240624 Samenwerkingsovereenkomst Regionaal Werkbedrijf Flevoland.

2024

Dienstverleningsovereenkomst 2024. (Concern voor Werk)

2024

Jaarstukken Werkvoorzieningschap IJsselmeergroep 2023

2024

Inzet jongeren-participatiecoach. No. 24.0000018-1.

2024

Benchmark Divosa

2023

Noordoostpolder Jaarkaart Werk en Inkomen

2022

Ruimte voor elkaar. Coalitieakkoord 2022-2026

2022

Overeenkomst invulling garantiebanen (Concern voor Werk)

2022

Noordoostpolder Jaarkaart Werk en Inkomen

2021

Deelplan Participatie. Krachtig Noordoostpolder 2.0. Doen wat werkt!

2021

Krachtig Noordoostpolder 2.0. Doen wat werkt! Beleidsplan Sociaal domein.

2021

Samen werken loont Onderzoek naar beleid en uitvoering van de Participatiewet in de gemeente Noordoostpolder. Rekenkamercommissie van de gemeente Noordoostpolder.

2020

Service Level Agreement gemeente Noordoostpolder – WerkCorporatie NOORDOOSTPOLDER ie Noordoostpolder Bv 2020

2020

Gemeenschappelijke regeling Werkvoorzieningsschap IJsselmeergroep 2020

2019

Besluitvormende nota aan Burgemeester en Wethouders. Toekomstbestendige WerkCorporatie.

2017

Evaluatie WerkCorporatie, Regioplan, 2017

2014

Bedrijfsplan WerkCorporatie Noordoostpolder

2014

Concept Statuten WerkCorporatie Noordoostpolder BV

Pagina 54 van 58

Jaarplannen WerkCorporatie Datum

Document

2024

Jaarplan WerkCorporatie

2023

Jaarplan WerkCorporatie

2022

Jaarplan WerkCorporatie

2021

Jaarplan WerkCorporatie

2020

Jaarplan WerkCorporatie

Jaarrekeningen WerkCorporatie Datum

Document

2024

Jaarrekening WerkCorporatie

2023

Jaarrekening WerkCorporatie

2022

Jaarrekening WerkCorporatie

2021

Jaarrekening WerkCorporatie

2020

Jaarrekening WerkCorporatie

Uitvoeringsovereenkomsten WerkCorporatie Datum

Document

2024

Aangepast exemplaar Uitvoeringsovereenkomst 2024. Gemeente Noordoostpolder WerkCorporatie Nordoostpolder B.V.

2024