D04 00 Uitvoeringsagenda Wonen Welzijn en Zorg Noordoostpolder.pdf

Uitvoeringsagenda wonen, welzijn en zorg Noordoostpolder

Partners Noordoostpolder 25 maart 2025 Definitief

DATUM

25 maart 2025

TITEL

Uitvoeringsagenda wonen, welzijn en zorg Noordoostpolder

OPDRACHTGEVER

Partners Noordoostpolder

AUTEUR(S)

Tara Koster Bram Klouwen Sander Dumas

PROJECTNUMMER

3100.108 / NOP

STATUS

Definitief

Tivolilaan 205 6824 BV Arnhem Postbus 1174 6801 BD Arnhem www.companen.nl info@companen.nl 026 351 25 32 KvK-nummer: 09035291 BTW-nummer: NL001826517B01

Inhoud 1

Aan de slag!

2

2

Inleiding

4

3 3.1 3.2 3.3

Analyse: waar ligt de wonen-welzijn-zorgopgave in Noordoostpolder? Woonzorgopgaven voor Noordoostpolder Huidig en toekomstig aanbod aan intramurale en zorggeschikte woningen Provinciale en regionale context

6 6 12 15

4 4.1 4.2

De uitvoeringsagenda wonen-welzijn-zorg, onze principes en doelen Het vertrekpunt: Manifest sociaal domein Richtinggevende principes en doelen voor uitvoeringsagenda wonen-welzijn-zorg

16 16 17

5 5.1 5.2 5.3 5.4

Uitvoeringsagenda: acties met prioriteit Samenwerking vormgeven Actielijn 1: realiseren volwaardig aanbod nultreden-, geclusterde- en zorggeschikte woningen Actielijn 2: samenwerking rond benutting woonzorglocaties voor aandachtsgroepen Actielijn 3: Bewustwording

20 20 21 25 27

6

Toetsingskader ruimtelijke plannen voor wonen-welzijn-zorg

29

1 Aan de slag! De Sociaal-Manifestpartners in Noordoostpolder verbinden zich aan elkaar om te werken aan een toekomstbestendige infrastructuur voor wonen, welzijn en zorg. Met deze samenwerking bouwen we voort op de samenwerking rond het Manifest Sociaal Domein Noordoostpolder 1. We werken daarbij vanuit de overtuiging dat als we op de huidige manier wonen-welzijn-zorg blijven inrichten, we mensen onvoldoende een veilig thuis kunnen bieden met de zorg die ze nodig hebben. We scheppen samen de voorwaarden voor langer en weer zelfstandig wonen van mensen met een ondersteunings- of zorgbehoefte. Het gaat dan om ouderen met een zorgvraag; de grootste groep. Maar ook andere mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag verdienen onze aandacht, zoals mensen die dak- of thuisloos zijn, mensen met een psychische kwetsbaarheid, en mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking. Met deze samenwerking zetten we ons in voor prettig langer en weer thuis kunnen wonen voor mensen met een zorgvraag. Dit betekent dat we ons ervoor inzetten dat mensen volwaardig onderdeel kunnen zijn van de samenleving, zonder eenzaamheid, in een omgeving en een huis die past bij de persoonlijke situatie. Het betekent ook dat we ons inzetten om nadelige gevolgen van personele krapte in de zorg te voorkomen of zo goed mogelijk mee omgaan.

Niet elke plek in Noordoostpolder kan eenzelfde wonen-welzijn-zorginfrastructuur hebben. We hebben oog voor verschillen tussen Emmeloord en de kernen. Onze inzet verschilt van kern tot kern, maar is wel altijd een gezamenlijke. De opgave rond wonen-welzijn-zorg is een samenhangende opgave en vraagt onze gezamenlijk inzet: van de gemeente, woningcorporaties Mercatus en WoonzorgNederland, welzijnsinstelling Carrefour en zorginstellingen als ZONL, Kwintes, et cetera. Ieder heeft hierbij zijn eigen expertise en formele rollen. We benutten elkaars expertise, zijn bereid om buiten de formele rollen te treden als de situatie hierom vraagt, en spreken elkaar aan op ieders inzet en de samenwerking. Deze uitvoeringsagenda wonen-welzijn-zorg Noordoostpolder geeft ons gemeenschappelijke vertrekpunt voor de komende jaren. De genoemde aantallen in de agenda zijn daarbij richtinggevend. Dit betekent dat we de richting uit de uitvoeringsagenda als vertrekpunt hanteren voor onze activiteiten en investeringsbeslissingen. Jaarlijks stemmen wij onderling af welke activiteiten met prioriteit worden opgepakt. Daarbij is samenwerking vanzelfsprekend en noodzakelijk. Daarmee is dit een dynamisch document dat we jaarlijks monitoren en actualiseren als de omgeving verandert.

Dit doen we vanuit het besef dat rond wonen-welzijn-zorgopgaven doorgaans de gezamenlijke inzet per saldo kosteneffectiever is dan de optelsom van individuele acties. Ook komen we samen sneller tot nieuwe, grensverleggende ideeën. Die omarmen we.

1 Samenwerking tussen gemeente Noordoostpolder, GGD Flevoland, Zorggroep Oude en Nieuwe Land, Politie, Mercatus en Carrefour.

2

Om dit waar te maken continueren we de samenwerking tussen de partijen van het Manifest Sociaal Domein. We sluiten aan bij bestaande overlegstructuren. Er worden dus geen nieuwe overlegstructuren opgetuigd. Alle partners zetten menskracht in voor de uitvoering van de actielijnen. Dit doen we volgens de volgende organisatiestructuur: • Een stuurgroep met bestuurders van de partners is verantwoordelijk, zorgt voor bestuurlijke aansturing, prioriteitstelling, opdrachtverstrekking en waar nodig escalatie. Deze stuurgroep bestaat uit de leden van het huidig bestuurlijk overleg Manifest Sociaal Domein (eventueel aangevuld met samenwerkingspartners); • Een projectgroep bewaakt de voortgang van de uitvoering door periodieke afstemming, monitoring en evaluatie, legt dwarsverbanden tussen verschillende projecten en bereidt de stuurgroep voor. De projectgroep heeft een vertegenwoordiging vanuit gemeente, woningcorporatie, welzijnsinstelling, zorgorganisatie voor ouderen en voor aandachtsgroepen; • Een aantal werkgroepen gaat met een specifiek actiepunt aan de slag. De werkgroep zorgt voor voortgang in de uitvoering en werkt de maatregelen verder uit. De werkgroepen bestaan uit medewerkers van de partners die directe betrokkenheid hebben bij de actielijn. Voor elke werkgroep is een projectgroeplid opdrachtgever en een stuurgroeplid bestuurlijk opdrachtgever.

3

2 Inleiding We beginnen niet bij nul Deze agenda staat niet op zichzelf. De agenda bouwt voort op de Woonvisie Noordoostpolder ‘Kansen grijpen’ en het Manifest Sociaal Domein Noordoostpolder. Regionaal en landelijk zijn er diverse ondersteunende ontwikkelingen, zoals de provinciale bouwstenen wonen en zorg, het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO), het programma Wonen en Zorg voor Ouderen, en het programma Een Thuis voor Iedereen. Ook de uitwerking van het Integrale Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) dragen bij aan de uitvoering van deze agenda. Er gebeurt al veel in de Noordoostpolder. Op allerlei andere niveaus wordt er al gewerkt aan welzijn en gezondheid, zoals bijvoorbeeld het Beleidsplan Sociaal Domein. We hebben bewust de keuze gemaakt om in deze uitvoeringsagenda alleen nieuwe acties op te nemen op het snijvlak van wonen, welzijn en zorg. In deze agenda gaan we dus niet uitgebreid in op bestaand (welzijns)beleid.

Routekaart Zorgkantoor We sluiten in Noordoostpolder aan bij de aanpak van de Regionale Routekaart van het zorgkantoor Zilveren Kruis en de Provincie Flevoland. Deze routekaart heeft tot doel om ouderen met een bepaalde mate van zorg nu en in de toekomst te kunnen blijven ondersteunen door een concrete invulling te geven aan een gebiedsgerichte aanpak rond woonzorglocaties. De agenda gaat echter breder dan enkel de woonzorglocaties. Woningen staan in een buurt, een samenleving. Ook ontmoeting, inrichting van de omgeving en bewustwording komen aan bod. In de agenda werken we uit hoe we invulling geven aan de vastgoedopgave: wie bouwt wat waar en wanneer? En we werken uit wat we

doen om het (langer en weer) thuis wonen mogelijk te maken: door zorg en ondersteuning, welzijn en preventie, en een aantrekkelijke woonomgeving. Samen zetten we de schouders eronder om te zorgen dat er een inclusieve samenleving ontstaat waarin mensen met en zonder ondersteuningsvraag prettig kunnen wonen in Noordoostpolder.

Samenwerking Deze uitvoeringsagenda is tot stand gekomen in samenwerking tussen de gemeente, Mercatus, Carrefour en in Noordoostpolder actieve zorgaanbieders. Tijdens twee bestuurlijke sessies hebben bestuurders van onder andere ZONL, Philadelphia, Woonzorg Nederland, PI-Groep en Triade Vitree, Mercatus, Carrefour, Kwintes, ’s-Heerenloo, Omega Groep en de gemeente (sociaal domein en wonen) samen de koers uitgezet. Aansluitend hebben de partijen input opgehaald bij inwoners tijdens een inwonersparticipatieavond.

Opzet van de agenda We schetsen in deze uitvoeringsagenda eerst het beeld van de belangrijkste lokale opgaven. Vanuit een analyse van vraag en aanbod rond wonen met welzijn en zorg, en rond bijvoorbeeld personeelsinzet zien we waar het langer zelfstandig wonen van mensen het meest onder druk staat. Vervolgens geven we aan hoe onze aanpak door landelijk en regionaal beleid gekaderd en geholpen wordt. Daarmee is inzichtelijk binnen welk speelveld we invulling moeten geven aan de aanpak van wonen-welzijn-zorg. In deze uitvoeringsagenda beschrijven we ons gezamenlijk vertrekpunt rond de invulling van de woonzorgopgave, en we geven aan hoe die woonzorgopgave ingevuld gaat worden. Daarbij bouwen we voort op het Manifest Sociaal Domein. Dit leest u in hoofdstuk 4.

4

Voor de doelen die het meest onder druk staan, werken we in hoofdstuk 5 via een drietal prioritaire actielijnen maatregelen uit die we samen de komende tijd oppakken. In hoofdstuk 6 gaan we in op de manier waarop we de samenwerking vormgeven en toetsing van nieuwe initiatieven. Dit is als volgt schematisch weergegeven:

Vervolg op de agenda In het vervolg op deze uitvoeringsagenda gaan we aan de slag met de uitvoering. De actielijnen, zoals uitgewerkt in hoofdstuk 5 zijn daarbij het vertrekpunt. Belangrijk onderdeel bij de uitwerking is de financiering van de actielijnen. De middelen zijn schaars. Bij de uitwerking moet dit leiden tot nadere prioriteitstelling, bijvoorbeeld rond de realisatie van zorggeschikte woningen, of de realisatie en exploitatie van ontmoetingsruimtes. Daarbij moet ook gekeken worden naar de bekostiging van maatregelen, zo nodig over organisatiegrenzen heen. Dit is onderdeel van de concretisering van de acties.

5

3 Analyse: waar ligt de wonen-welzijn-zorgopgave in Noordoostpolder? Wat moet er gebeuren om te komen tot een toekomstgerichte wonen-welzijn-zorgstructuur in Noordoostpolder? In diverse analyses zijn de opgaven hiervoor in beeld gebracht. Daarbij gaat het om de woningbehoefte en om diverse maatschappelijke ontwikkelingen die om aandacht vragen. In dit hoofdstuk sommen we de belangrijkste punten op.

3.1 Woonzorgopgaven voor Noordoostpolder Groeiende behoefte geclusterde en zorggeschikte woonvormen voor ouderen Door Companen is de behoefte aan geclusterde en zorggeschikte woningen voor ouderen geraamd. KAW raamde in het Woonbehoefteonderzoek de behoefte aan nultredenwoningen (huur en koop), zowel vanuit ouderen, als andere inwoners (waaronder inwoners met een fysieke beperking). De resultaten van deze ramingen zijn in de volgende tabel samengevat: Noordoostpolder, ontwikkeling behoeftegroei aan woon(zorg)vormen vanaf 2024 Opgave 2024Opgave 2024Opgave 20242030 2035 2040 Nultreden Soc.huur +50 à +75 +120 à +200 Overig +100 à +145 +200 à +340 Geclusterd** +225 +320 +410 Zorggeschikt** +75 +115 +150 * De behoefte aan nultredenwoningen volgt uit het onderzoek van KAW. De behoefte aan nultredenwoningen die KAW raamt, is incl. geclusterd en zorggeschikt. Die hebben we hier uiteen gehaald. KAW raamt tot 2035. Wij hebben de tussenliggende periode tot 2030 geraamd op basis van interpolatie. ** Bij geclusterd en zorggeschikt is de behoefte 50% huur en 50% koop Bron: KAW 2024 (bewerking Companen), Companen 2024

Deze behoeftegroei zal niet alleen door nieuwbouw ingevuld hoeven te worden. Ook het aanpassen van bestaande woningen kan bijdragen aan de woonzorgopgave. Te denken is aan het realiseren van ontmoetingsruimten, waardoor een geclusterde woonvorm ontstaat of het wegnemen van drempels en opstapjes waardoor een woning een nultredenwoning wordt. Definities: Nultredenwoning: Woning geschikt voor zorgvragers met een (lichte) lichamelijke beperking. Zowel intern als extern toegankelijk: woning te bereiken zonder trap te lopen (extern toegankelijk) en keuken, badkamer, toilet en minimaal 1 slaapkamer zonder trappen te bereiken (intern toegankelijk). Geclusterd wonen: Nultredenwoningen die deel uitmaken van een complex of groep van woningen die speciaal bestemd zijn voor ouderen. Inrichting van het complex is gericht op sociaal contact en gemeenschapsgevoel. Er is een ontmoetingsruimte inpandig of in de nabijheid (binnen 250 meter). Zorggeschikte woningen: Zelfstandige woningen in een geclusterde woonvorm waar (WLZ-) verpleegzorg geleverd kan worden. Rolstoel- of rollatorgeschikt, met voldoende ruimte bij de entree, in de toiletruimte en in de badkamer.

Hierbij geldt: zorggeschikte woningen zijn ook geschikt voor geclusterd wonen, maar niet elke nultredenwoning is zorggeschikt. De in de tabel weergegeven opgave voor zorggeschikte woningen is om die reden te kenmerken als een minimumaantal. Om er zeker van te zijn dat er in de toekomst voldoende zorggeschikte woningen zijn is het beter om er meer te realiseren.

6

Tot 2030 plannen nog onvoldoende voor behoefte zorggeschikt Door transformatie van bestaande zorglocaties Hof van Smeden en nieuwbouw voor het huidige Talmahof wordt het intramurale aanbod gemoderniseerd. Wel daalt met deze transformatie het aantal zorggeschikte woonvormen, waar WLZ-zorg geleverd kan worden. Daar komt een aanbod voor terug in de vorm van zelfstandige woningen op basis van scheiden wonen en zorg.

7

Noordoostpolder, raming woningbehoefte tot 2030 afgezet tegen planaanbod Regulier Nultreden Geclusterd Behoefte tot 2030 150-220 225 ZONL Hof van Smeden (transformatie) ZONL Markehof ZONL Talmahof +100 ZONL Urkerweg 4 Urkerweg 4 +132 Urkerweg 1 (Dr. Jansenpark) +168 +132 Emmelhage – fase 3 +260 +50 (hofjes) Emmelhage – fase 4 +340 +30 +30 (hofjes) Oude Espelerlaan – Espelerweg +79 +42 +94 (hofjes) Herstructurering Zuiderkade +80 (nog invullen) Meldestraat +80 (nog invullen) Nagelerstraat +43 +49 Centrum (De Kroon, Rondeel, De Deel +108 (nog invullen) 2, rest) Drostlaan +45 Ens – fase 2 Toevoeging +911 +328 (ruim +355 (ruim voldoende, voldoende) mits gelabeld voor ouderen) Bron: gemeente Noordoostpolder, bewerking Companen

Uit de behoefteraming afgezet tegen de bestaande plannen, blijkt dat er nog een opgave ligt in het toevoegen van meer zorggeschikte woningen waar WLZzorg geleverd kan worden. We vinden het daarnaast belangrijk om voor alle woningtypen te kijken of en hoe labeling mogelijk is. De nodige plannen zijn nog niet ingevuld. Dat biedt kansen voor aanpassing van het programma. Aanvullend zien we ook nog kansen voor nultredenwoningen in met name de kernen Marknesse en Tollebeek. De ontwikkeling van

Zorggeschikt

Intramuraal +50 +5 +25

75 -50 -8 -101 +63

Totaal (geschikt) 450 – 520 +0 -3 -101 +88 +132 +168 +50 +60 +136

+92

+26 +106

-96

+45 +26 +693

+10 (verandert naar tekort van 65)

zelfstandige zorggeschikte woningen is duurder dan een reguliere nultredenwoning (gemiddeld € 25.000 per woning). Dit zet de businesscase en daarmee de planvorming onder druk. Er zijn op verschillende locaties in de planlijst kansen voor geclusterde woonvormen. Hetzelfde geldt voor nultredenwoningen. Meer woningen zouden moeten aansluiten bij de wensen van ouderen, zodat doorstroming naar een beschuttere omgeving ontstaat. Dit geldt zowel voor huur- als

8

koopwoningen, al zijn in het laatste segment de sturingsmogelijkheden beperkter.

• Mantelzorgers en mantelzorgontvangers • Uitstappende sekswerkers

Verbeteren van bestaande woningvoorraad voor veilig wonen

Onderstaande tabel geeft inzicht in de omvang en opgave voor de niet-urgente aandachtsgroepen, zoals blijkt uit de provinciale woonzorganalyse (2025) en regionale afspraken die zijn gemaakt door het Bestuurlijk Overleg Sociaal Domein (BOSD).

Niet alleen nieuwbouw is de oplossing om in te spelen op de behoefte. De bestaande voorraad is deels slecht bewoonbaar voor mensen met een ondersteuningsbehoefte. Binnen Arbo-eisen kan daar niet de noodzakelijke zorg geleverd worden. Oplossingsrichtingen zijn doorstromen of aanpassen.

Aandachtsgroepen De voorgenomen wet Versterking Regie op de volkshuisvesting (Wet Regie) benoemt de volgende aandachtsgroepen voor het gemeentelijk woonbeleid: • Ouderen • Mensen die verplicht in aanmerking komen voor urgentie (zie hieronder voor een toelichting) • Personen met een lichamelijke, verstandelijke of zintuiglijke beperking of psychische kwetsbaarheid • (Dreigend) dak- en thuislozen • Arbeidsmigranten • Studenten • Woonwagenbewoners • Statushouders (houders van een verblijfsvergunning) Een deel van deze mensen moet, volgens de Wet Regie, in aanmerking komen voor urgentie voor een sociale huurwoning. Dat gaat om de volgende groepen: • Uitstromers uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang (inclusief vrouwenopvang) • Uitstromers uit jeugdzorg met verblijf • Uitstromers uit detentie • Medisch urgenten

Met name de omvang van de groep mensen met een verstandelijke beperking gaat toenemen. Dit vertaalt zich niet één op één in een huisvestingsopgave; een deel van deze mensen woont zelfstandig of bij de ouders. Er mag vanuit worden gegaan dat er een kleine extra behoefte is aan woonplekken voor mensen met een verstandelijke beperking. De groep mensen met een psychische kwetsbaarheid die een beroep doen op Beschermd Wonen, blijft nagenoeg gelijk. Daarnaast is in de gemeente Noordoostpolder, kijkend naar inwoneraantal, voldoende Beschermd Wonen aanbod ten opzichte van de andere regiogemeenten. De afspraak is daarom dat er geen aanvullende Beschermd Wonen plekken komen in de gemeente. Een uitzondering hierop is de PI-groep. Zij moeten vanwege de sluiting van het Dr. Jansencentrum verhuizen. Hierbij wordt het aantal plekken mogelijk uitgebreid. Binnen de groep met een psychische kwetsbaarheid verwachten we wel een verandering. Door de afbouw van GGZ-plekken en het vervroegd stoppen van de jeugdzorg zullen er meer jongeren met psychische problematiek een beroep gaan doen op de urgentie voor wonen en de zorg. Hier dienen we de komende jaren rekening mee te houden. Aandachtspunt bij Beschermd Wonen en gehandicaptenzorg is dat veel van de bestaande woonlocaties niet aan de eisen van de huidige tijd voldoen.

Om de businesscase sluitend te krijgen is meer volume nodig dan nu op deze locaties mogelijk is. Hierdoor staan sommige locaties leeg.

9

Wat betreft Maatschappelijke Opvang zijn er in Noordoostpolder plannen voor uitbreiding dag- en nachtopvang van 6 plekken en uitbreiding gezinsopvang van 2 woningen. Deze uitbreidingen worden uitgevoerd door Kwintes. Verder wordt er een ‘kamertraining’ voorziening voor jongvolwassenen die uitstromen uit jeugdzorg met verblijf ontwikkeld; dit gaat om 12 plekken.

Mensen met Wlz-indicatie vanwege zintuiglijke beperking Mensen met een psychische kwetsbaarheid die een beroep doen op Beschermd Wonen

Huidige omvang: < 5 Toename omvang 2024 – 2040: + 0 Huidige omvang BW: 130 Waarvan Wmo: 70 Waarvan Wlz: 60

Toename omvang 2024 – 2040: + 10 Waarvan Wmo: + 5 Waarvan Wlz: + 5 Dak- en thuislozen die een beroep doen • Dagen nachtopvang op de Maatschappelijke Opvang alleenstaanden: 5 plekken. Plannen voor de uitbreiding van 5 tot 11 plekken. • Gezinsopvang: 3 woningen. Plannen voor de uitbreiding van 3 tot 5 woningen. Jeugdzorg met Verblijf Er wordt een ‘kamertraining’ voorziening voor jongvolwassenen ontwikkeld met 12 plekken. Bron: Rapportage aandachtsgroepen provincie Flevoland (Companen, 2025); BOSD (2024).

Noordoostpolder, opgave niet-urgente aandachtsgroepen Aandachtsgroep Inschatting behoefte / Opgave Mensen met Wlz-indicatie vanwege Huidige omvang: 445 verstandelijke beperking Toename omvang 2024 – 2040: + 65 Mensen met Wlz-indicatie vanwege Huidige omvang: 60 lichamelijke beperking Toename omvang 2024 – 2040: + 0

In de provinciale woonzorganalyse is ook de behoefte aan zelfstandige woonruimte voor statushouders en urgente aandachtsgroepen in beeld gebracht. Het gaat hierbij om mensen die volgens de Wet Regie Versterking in de toekomst aanspraak kunnen maken op urgentie voor een sociale huurwoning. Noordoostpolder, jaarlijkse behoefte aan zelfstandige woonruimte onder urgente aandachtsgroepen en statushouders Aandachtsgroep Inschatting behoefte Uitstromers vanuit Beschermd Wonen Jaarlijkse behoefte aan zelfstandige (Wmo) woonruimte: 11

10

Uitstromers vanuit Jeugdzorg met verblijf Uitstromers vanuit Maatschappelijke Opvang Uitstromers vanuit detentie Uitstromers vrouwenopvang en slachtoffers mensenhandel Medisch urgenten Mantelzorgers en mantelzorgontvangers

Jaarlijkse behoefte aan zelfstandige woonruimte: 5 Jaarlijkse behoefte aan zelfstandige woonruimte: 7 Jaarlijkse behoefte aan zelfstandige woonruimte: 1 tot 3 -

al een stevige basis aan ontmoetingsplekken in Noordoostpolder. Voorzieningen staan soms onder druk door beperkt gebruik of kosten die onvoldoende gedekt zijn. Bij al deze punten geldt dat investeringen nodig zijn. Maar zowel bij preventie als bij ontmoeting gaan de kosten voor de baat. Wie betaalt?

Inschatting jaarlijks aantal urgentieaanvragen: 5 29 tot 31 Jaarlijkse woningbehoefte: 40 tot 55

Vooral mensen met een mobiliteitsbeperking lopen tegen problemen aan in hun woonomgeving. Het gaat hierbij om ouderen die slecht ter been zijn, maar ook om jongere inwoners met een rolstoel of rollator. De groep mensen met een mobiliteitsbeperking groeit de komende jaren sterk, terwijl de openbare ruimte hier nog niet voldoende op is ingericht. De gemeente zet actief in op het verbeteren van de toegankelijkheid voor deze mensen; verbreding van stoepen, verlichting, rustplekken, herkenningspunten en het aanwijzen van bepaalde looproutes voor mensen met dementie.

Uitstappende sekswerkers Totaal urgentiegroepen Statushouders (geen urgentie, wel taakstelling) Totaal inclusief statushouders 69 tot 86 Bron: Rapportage aandachtsgroepen provincie Flevoland (Companen, 2025). * De groepen uitstromers vrouwenopvang en slachtoffers mensenhandel, medisch urgenten en mantelzorgers- en ontvangers zijn al klein op provinciaal niveau, waardoor er voor de gemeente nauwelijks een opgave ligt.

Als we de totale (geschatte) behoefte aan zelfstandige woonruimte optellen, komt dit uit op een jaarlijkse opgave van zo’n 70 tot 85 woningen (inclusief statushouders).

Preventie en ontmoeting: kost gaat voor de baat Preventie en bewustwording zijn belangrijk vanwege het veranderende woonzorglandschap (en niet de vanzelfsprekendheid van wonen en zorg volgens de huidige werkwijzen). Ontmoeten en meedoen hebben een belangrijke preventieve functie. De openbare ruimte (zoals groen- en speelvoorzieningen) en ontmoetingsruimten (bijvoorbeeld buurt- en dorpshuizen) hebben daarbij een belangrijke rol. Er ligt

Toegankelijke woonomgevingen

Toekomstbestendige zorg vraagt betere organisatie Richting de toekomst woont een groter deel van de ouderen met een zware zorgvraag in hun eigen woning in plaats van in een verpleeghuis. Hierdoor wordt een extra beroep gedaan op huisartsen en wijkverpleging, terwijl dit nu al onder druk op staat. Efficiënte zorglevering en verdelen van lasten, vraagt meer samenwerking tussen zorgverleners zoals huisartsen, wijkverpleging, thuiszorg en intramurale zorg. Per kern zijn andere partijen actief. Daarom is het belangrijk deze samenwerking op een laag, gebiedsgericht schaalniveau te organiseren.

Verschillen tussen dorpen, met inwoners perspectief per dorp bepalen Naast Emmeloord zijn er in Noordoostpolder tien kleinere kernen: Nagele, Bant, Ens, Marknesse, Luttelgeest, Espel, Creil, Rutten, Kraggenburg en

11

Tollebeek. Daar zijn minder voorzieningen. Dit vraagt om acceptatie dat niet alle zorg hier kan worden geleverd. Anderzijds biedt de hechte sociale samenhang in de dorpen een kans. Samen met de bewoners bekijken we wat wel kan. Dit geldt in het bijzonder voor de grotere dorpen Ens, Tollebeek en Marknesse. Doordat het zorglandschap weinig versnipperd is in deze kernen, ontstaat er meer schaal en daarmee de mogelijkheid voor een efficiëntere zorglevering (ZONL is immers verreweg de belangrijkste aanbieder voor de ouderenzorg in de dorpen).

3.2 Huidig en toekomstig aanbod aan intramurale en zorggeschikte woningen We hebben het aanbod aan intramurale en zorggeschikte woningen in kaart gebracht. Het aanbod concentreert zich met name in de kern Emmeloord. Binnen Emmeloord concentreert het aanbod zich rond het centrum. Daarbij hebben we ook gekeken naar de bouwkundige kwaliteit en transformatieopgave van het zorgvastgoed. Dit hebben we gedaan op basis van feitelijke informatie over de complexen (bouwjaar, energielabel, waarde) als op basis van inschattingen. Deze informatie is op onderstaande kaarten verwerkt. Per woonzorgvastgoed locatie is aangegeven of het vastgoed toekomstbestendig is (groen), een aanpak nodig is op de middellange termijn (oranje) of een acute aanpak (rood) nodig is.

12

13

14

3.3 Provinciale en regionale context We geven invulling aan de uitvoeringsagenda wonen-welzijn-zorg binnen een helpend kader van afspraken die in de regio zijn gemaakt (IZA, GALA) en gedeelde beleidskaders vanuit de provincie en het Rijk. Bij de uitwerking van de uitvoeringsagenda geven we aan welke activiteiten vanuit IZA of GALA worden opgepakt.

Regioplan Integraal Zorgakkoord (IZA) Flevoland Het Regioplan IZA Flevoland is opgesteld door het Zorgkantoor, gemeenten en zorgpartijen in Flevoland. Dit plan bevat acht ‘bouwstenen’ voor toekomstgerichte zorg. Die bieden handvatten en kaders om de lokale uitvoeringsagenda wonen-welzijn-zorg in Noordoostpolder invulling te geven. • Denken en doen vanuit Positieve Gezondheid • Wijkgericht werken in een toegankelijk aanbod • Zorgzame, draagkrachtige gemeenschappen in wijken en buurten • Proactief en tijdig werken aan gezondheid en welzijn • Samen slimmer coördineren van ondersteuning en zorg • Slim inzetten van toegankelijke technologie en hulpmiddelen • Sterkere basisvaardigheden en individuele basis • Eenduidige en begrijpelijke taal en communicatie De acht bouwstenen zijn uitgewerkt naar activiteiten waar regionaal verder aan gewerkt wordt. Deze activiteiten helpen bij de uitvoeringsagenda wonenwelzijn-zorg. De activiteiten hebben betrekking op de volgende onderwerpen: • Toekomstbestendige arbeidsmarkt Zorg & Welzijn • Digitale gegevensuitwisseling en gegevensbescherming • Gezonde leefomgeving • Datagedreven werken aan gezondheid en zorg

• •

Domeinoverstijgend samenwerken Maatschappelijke dialoog: we nemen iedereen mee

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Gemeenten, zorgverzekeraars en het Rijk werken samen aan een gezond en actief leven voor iedereen. In het GALA-akkoord staat hoe in 2040 een gezonde generatie opgroeit in een gezonde leefomgeving met een sterk sociaal netwerk. En welke stappen gezet worden om dat te bereiken. Het gaat om het voorkomen van gezondheidsachterstanden door preventie. Een gezonde leefstijl wordt gestimuleerd; met aandacht voor beweging, voeding en een goede sociale basis. Met de opzet van deze uitvoeringsagenda wonen-welzijnzorg wordt op lokaal niveau een stap gezet in de uitvoering van het GALAakkoord.

Provinciale bouwstenen wonen-welzijn-zorg In provinciaal verband werkten bestuurders van zorgpartijen, corporaties en gemeenten samen bouwstenen uit voor wonen-welzijn-zorg. Die bouwstenen ondersteunen de lokale aanpak, door een gelijke focus. De bouwstenen voorzien in een aantal richtinggevende uitspraken: • We bouwen geen huizen maar een samenleving; • We stimuleren inwoners om zich tijdig voor te bereiden op hun ‘oude dag’; • We werken samen met inwoners op basis van hun behoeften; • De woonzorgopgave is primair een lokale opgave; • We realiseren zorggeschikte woningen; • Kernen hebben een verschillend aanbod aan voorzieningen; • We realiseren passende (tussen)woonvormen; • Realisatie van (tussen)woonvormen is meer dan een nieuwbouwopgave; • Innovatie en social engineering zijn onderdeel van projecten en uitvoering; Hier zetten we met elkaar de schouders onder.

15

4 De uitvoeringsagenda wonen-welzijn-zorg, onze principes en doelen We werken vanuit een gezamenlijk vertrekpunt aan een wonen-welzijn-zorginfrastructuur in Noordoostpolder; voor ouderen en voor andere aandachtsgroepen. De basis voor deze samenwerking is gelegd met het Manifest Sociaal Domein. We concretiseren dit manifest verder naar principes en doelen voor wonen-welzijn-zorg.

4.1 Het vertrekpunt: Manifest sociaal domein We beginnen niet bij nul. In Noordoostpolder sloten de gemeente, de politie, woningcorporatie Mercatus, GGD Flevoland, Zorggroep Oude en Nieuwe Land en Carrefour begin 2021 het Manifest Sociaal Domein: “Samen voor een bloeiende polder”. In dit samenwerkingsmanifest hebben de betrokken partijen zes ambities voor 2040 uitgewerkt, met als doel een toekomstbestendig, vitaal en leefbaar Noordoostpolder. Deze ambities zijn: • Verbonden en betrokken samenleving; samen geven we vorm aan een samenleving waarin we welzijn en geluk vooropzetten en waar we ons veilig en verbonden voelen. • Iedereen doet mee; iedereen heeft een basis om op te staan en kan voorzien in de eigen levensbehoeften. Hierdoor is het voor iedereen mogelijk om zich in te zetten voor de gemeenschap. • Vitaal en leefbaar; onderwijs, zorg, sport, cultuur en natuur is voor iedereen dichtbij en beschikbaar. • Woongeluk in de polder; Noordoostpolder heeft een divers en uniek aanbod aan woningen. Iedereen vindt hier een thuis.

16

•

•

Werken vanuit onze gedeelde waarden; respect voor elkaar en voor de wereld om ons heen is de bodem waarop onze samenleving tot bloei komt. We schuiven geen zaken voor ons uit. Samen werken aan welzijn; Noordoostpolder is de gezondste gemeente. De partijen welke iedere dag samen om welzijn te verbeteren.

4.2 Richtinggevende principes en doelen voor uitvoeringsagenda wonen-welzijn-zorg Tijdens een bestuurlijke sessie hebben de partijen nagedacht over de gewenste ontwikkelrichting van wonen-welzijn-zorg in Noordoostpolder. Vanuit het Manifest Sociaal Domein en de dagelijkse praktijk van de deelnemers zijn een zestal richtinggevende principes voor de uitvoering geformuleerd. Deze sluiten grotendeels aan bij de insteek van het Manifest Sociaal Domein. De uitvoeringsprincipes bepalen waar we bij het vormgeven van een goede infrastructuur van wonen-welzijn-zorg in het bijzonder aandacht aan willen geven. Bij de principes zijn doelen geformuleerd waar partijen de komende jaren aan werken. De principes zijn:

De inwoner centraal We vormen samen een sociale gemeenschap. Elkaar kennen en voor elkaar klaar staan is daarbij een belangrijk vertrekpunt. Het draait om inwoners. Kwaliteit van leven voor onze inwoners met een zorg of ondersteuningsvraag staat voorop. Van inwoners wordt gevraagd om zelf actief stappen te ondernemen zodat zij mee kunnen blijven doen in de samenleving, ook met zorg (in de toekomst). Onze inwoners werken zelf, of samen met hun netwerk, aan hun welzijn en gezondheid. Zij denken bewust na over hun toekomst en bereiden zich hierop voor. Blijft er daarna nog een hulpvraag over, dan ondersteunen maatschappelijke partners waar nodig. Deze herinrichting van het wonen, welzijn en zorglandschap is nodig om zorg te kunnen blijven garanderen voor mensen met een (toekomstige) zorg- of ondersteuningsvraag.

3100.108 / NOP | Uitvoeringsagenda wonen, welzijn en zorg Noordoostpolder

Maar bovendien sluit het ook aan bij de behoefte van veel mensen om langer en weer zelfstandig te wonen. Doelen 2040 1. Inwoners van Noordoostpolder voelen zich thuis in en betrokken bij hun kern of wijk, ongeacht hun levensfase en afhankelijkheid van zorg en ondersteuning. 2. Inwoners zijn zich bewust van hun mogelijke (zorg)toekomst en houden, samen met hun naasten, zelf de regie over hun leven.

Leefbare (inclusieve) kernen Mensen kunnen meedoen in hun kern, door goed voorbereid te zijn op hun eigen (zorg)toekomst, met daarbij passend woonaanbod, inzet op preventie en positieve gezondheid. Samen met inwoners creëren we een inclusieve samenleving: gemengde kernen en wijken met een gezonde mix aan inwoners. Ontmoeting is daarbij belangrijk voor prettig kunnen leven. Hierdoor kennen mensen elkaar en kunnen zij elkaar helpen. Het belang van georganiseerde ontmoeting in buurthuizen, multifunctionele accommodaties en bij verenigingen groeit. Zeker ook gelet op de vergrijzing en langer thuis wonen. Ontmoeting kan al dan niet digitaal ondersteund worden; want (toekomstige) ouderen zijn steeds meer digitaal vaardig.

17

Doelen 2040 3. Er is op gemeenteniveau een bij de behoefte aansluitend aanbod van zorggeschikte-, geclusterde- en nultredenwoningen 4. In alle dorpen zijn en blijven voldoende ontmoetingsmogelijkheden; in gebouwen en in de openbare ruimte.

Domein- en organisatieoverstijgend samenwerken We vinden het belangrijk dat het zorgaanbod in Noordoostpolder toekomstbestendig is en dat in alle kernen basiszorg mogelijk is. Het is echter onmogelijk om in elke kern goede (specialistische) woonzorglocaties te realiseren. Daarom concentreren we het woonzorgaanbod in een selectie van de kernen.2 Om de zorg zo volledig mogelijk in de gemeente te kunnen aanbieden is domein- en organisatieoverstijgende samenwerking tussen de gemeente, zorgorganisaties, welzijnsorganisaties en woningcorporaties noodzakelijk. Doelen 2040 5. Woonzorgaanbod is toekomstbestendig doordat partijen dit organisatie- en domeinoverstijgend organiseren. 6. Zorgaanbod past bij de aard en schaal van de kernen, waarbij in alle kernen een basis aanwezig is, met (specialistisch) woonzorgaanbod in de voorzieningenkernen

Werken vanuit kansrijke initiatieven De gemeente ondersteunt en speelt in op lokale initiatieven van inwoners en partners. Het kan gaan om initiatieven van partners, maar ook om individuele initiatieven, zoals woningsplitsing. Naast het ondersteunen van bestaande initiatieven, stimuleren we inwoners ook proactief te zijn in het creëren van

initiatieven. Bijvoorbeeld stimuleren in de zin van: publiciteit, gemeente weet of heeft locaties, mensen bij elkaar brengen, et cetera. Als mensen zelf initiatief nemen of invloed hebben op een plan (zoals bij vormen van collectief particulier opdrachtgeverschap; CPO), vermindert dit de afhankelijkheid van de gemeente en zorgaanbieders. Huisvesting met zorg op maat zorgt ervoor dat kwetsbare mensen kunnen blijven meedoen in de maatschappij. Doelen 2040 7. Initiatieven van inwoners en organisaties dragen bij aan een toekomstgerichte woonzorginfrastructuur.

Uitnodigende inrichting openbare ruimte Om ervoor te zorgen dat inwoners langer vitaal blijven is een goede inrichting van de openbare ruimte nodig; groen, toegankelijk en veilig. Zo’n omgeving stelt mensen in staat om gezonde keuzes te maken en sociale interacties aan te gaan. We vragen inwoners om ook zelf hun steentje bij te dragen aan toegankelijke en veilige leefomgeving, bijvoorbeeld door hun tuin te onderhouden en te zorgen dat stoepen begaanbaar zijn. Doelen 2040 8. De leefomgeving is veilig, groen en toegankelijk voor iedereen, nodigt uit tot sociale interactie en bevordert inclusie.

2

Zie het schematisch overzicht toetsingskader onderaan dit document. Dit overzicht geeft aan waar bij benadering de behoefte van verschillende woonvormen bij voorkeur ingevuld wordt. Natuurlijk blijft er ruimte voor maatwerk.

3100.108 / NOP | Uitvoeringsagenda wonen, welzijn en zorg Noordoostpolder

18

Vastgoedontwikkeling benutten we als de aanjager van het voorgaande Bestaande ontwikkelingen in de kernen benutten we om de woonzorgopgave in te vullen. Dat kan in de bestaande voorraad zijn, door transformatie en door nieuwbouw. We sluiten bij de uitwerking aan bij de planningslijsten van vastgoedontwikkeling. Dit biedt een eerste aangrijpingspunt voor locatiespecifiek advies (op de korte termijn). Hierbij betrekken we de meest recente ontwikkelperspectieven per kern. Bij die ontwikkelingen zetten we in op toepassing van de uitvoeringsprincipes. Doelen 2040 9. We hebben bij elk (vastgoed)initiatief waar energie op zit, in de bestaande voorraad bij transformatie en nieuwbouw, aandacht voor de vraag of daarin kansen liggen voor wonen en zorg

Samengevat richtingen voor het vervolg Met deze uitvoeringsagenda wonen-welzijn-zorg werken we aan de volgende doelen: Omdat we de inwoner centraal stellen. 1. Inwoners van Noordoostpolder voelen zich thuis in en betrokken bij hun kern of wijk, ongeacht hun levensfase en afhankelijkheid van zorg en ondersteuning. 2. Inwoners zijn zich bewust van hun mogelijke (zorg)toekomst en houden, samen met hun naasten, zelf de regie over hun leven.

3100.108 / NOP | Uitvoeringsagenda wonen, welzijn en zorg Noordoostpolder

Omdat we werken aan leefbare (inclusieve) kernen. 3. Er is op gemeenteniveau een bij de behoefte aansluitend aanbod van zorggeschikte-, geclusterde- en nultredenwoningen. 4. In alle dorpen zijn en blijven voldoende ontmoetingsmogelijkheden; in gebouwen en in de openbare ruimte. Omdat we domein- en organisatieoverstijgend samenwerken. 5. Woonzorgaanbod is toekomstbestendig doordat partijen dit organisatie- en domeinoverstijgend organiseren. 6. Zorgaanbod past bij de aard en schaal van de kernen, waarbij in alle kernen een basis aanwezig is, met (specialistisch) woonzorgaanbod in de voorzieningenkernen. Omdat we werken vanuit kansrijke initiatieven.

7. Initiatieven van inwoners en organisaties dragen bij aan een toekomstgerichte woonzorginfrastructuur. Omdat we werken vanuit een uitnodigende inrichting van de openbare ruimte.

8. De leefomgeving is veilig, groen en toegankelijk voor iedereen, nodigt uit tot sociale interactie en bevordert inclusie. Omdat we vastgoedontwikkeling benutten als de aanjager van het voorgaande. 9. We hebben bij elk (vastgoed)initiatief waar energie op zit, in de bestaande voorraad, bij transformatie en nieuwbouw, aandacht voor de vraag of daarin kansen liggen voor wonen en zorg.

19

5 Uitvoeringsagenda: acties met prioriteit 5.1 Samenwerking vormgeven In Noordoostpolder werken we intensief samen rond het Manifest Sociaal Domein en prestatieafspraken tussen gemeente, Mercatus en de huurdersorganisaties. Om te komen tot een toekomstbestendige structuur van wonen-welzijn-zorg in de gemeente willen we de samenwerking intensiveren. Dat geldt eerst in het bijzonder rond de drie actielijnen verderop in dit hoofdstuk. Daar zetten we met prioriteit de schouders onder. Daarbij maken we de volgende afspraken: • Het gezamenlijke resultaat is voor ons leidend. Investeringen van de één die maatschappelijk voordeel opleveren, maar niet voor de investeerder zelf, pakken we samen aan. We maken dan inzichtelijk wat ieder bijdraagt om dit resultaat te bereiken. We zoeken vervolgens naar een verdeling van verantwoordelijkheden en kosten die maatschappelijk optimaal en voor iedereen acceptabel zijn. • Voor de genoemde prioriteiten werken we interdisciplinair samen. Daarbij werken we vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid en aanspreekbaarheid. We richten ons op die vraagstukken die je niet alleen kan. Wel is altijd één partij leidend vanuit noodzakelijk eigenaarschap. • Een stuurgroep met bestuurders van de partners is verantwoordelijk, zorgt voor bestuurlijke aansturing, prioriteitstelling, opdrachtverstrekking en waar nodig escalatie.

3100.108 / NOP | Uitvoeringsagenda wonen, welzijn en zorg Noordoostpolder

•

•

Een projectgroep bewaakt de voortgang van de uitvoering door periodieke afstemming, monitoring en evaluatie, legt dwarsverbanden tussen verschillende projecten en bereidt de stuurgroep voor. De projectgroep heeft een vertegenwoordiging vanuit gemeente, woningcorporatie, welzijnsinstelling, zorgorganisatie voor ouderen en voor aandachtsgroepen. Een aantal werkgroepen gaat met een specifiek actiepunt aan de slag. De werkgroep zorgt voor voortgang in de uitvoering en werkt de maatregelen verder uit. De werkgroepen bestaan uit medewerkers van de partners die directe betrokkenheid hebben bij de actielijn. Voor elke werkgroep is een projectgroeplid opdrachtgever en een stuurgroeplid bestuurlijk opdrachtgever.

De opgaven zijn groot. Niet alle uitdagingen uit het vorige hoofdstuk kunnen we gelijktijdig oppakken. In het bestuurlijk overleg hebben partijen met elkaar een aantal prioriteiten gesteld. Die prioriteiten hebben we vertaald naar een aantal actielijnen en vervolgens maatregelen.

20

5.2

Actielijn 1: realiseren volwaardig aanbod nultreden-, geclusterde- en zorggeschikte woningen

Deze actielijn draagt bij aan de volgende doelen: 1. Inwoners van Noordoostpolder voelen zich thuis in en betrokken bij hun kern of wijk, ongeacht hun levensfase en afhankelijkheid van zorg en ondersteuning. 3. Er is op gemeenteniveau een bij de behoefte aansluitend aanbod van zorggeschikte-, geclusterde- en nultredenwoningen 7. Initiatieven van inwoners en organisaties dragen bij aan een toekomstgerichte woonzorginfrastructuur 9. Elk (vastgoed)initiatief waar energie op zit, in de bestaande voorraad, bij transformatie en nieuwbouw, draagt bij aan de gewenste woonzorginfrastructuur Bij deze actielijn onderscheiden we twee invalshoeken: • Ruimtelijke plannen (her)ontwikkelen voor nultreden-, geclusterde en zorggeschikte woningen. • Verbeteren van de bestaande woningvoorraad.

3100.108 / NOP | Uitvoeringsagenda wonen, welzijn en zorg Noordoostpolder

21

A Ruimtelijke plannen (her)ontwikkelen voor nultreden-, geclusterde en zorggeschikte woningen Wat speelt er: Vanuit de inventarisatie van lopende plannen en match hiervan met de behoefte gaan we bij de volgende locaties na hoe aanpassing van het programma wenselijk en mogelijk is. Daarbij is het belangrijk afspraken te maken over wie investeert; in het bijzonder bij zorggeschikt wonen tussen zorgaanbieder en eventuele vastgoedpartij. ZONL heeft haar vastgoedstrategie uitgewerkt en weet welke ontwikkeling zij voorziet. Voor zorggeschikt wonen • Transformatie Talmahof leidt tot een teruggang in WLZ-plekken. • Bij locaties Urkerweg, Dr. Jansenpark en Zuiderkade liggen kansen om in het programma meer zorggeschikte woningen toe te voegen. Kosten zijn per woning € 25.000 extra. Dit zet de exploitatie en haalbaarheid onder druk. Bij deze ontwikkelingen businesscase incl. investeerder uitwerken. Op de Urkerweg is in samenwerking een gebiedsontwikkeling opgepakt. Ditzelfde geldt voor Dr. Jansenpark. • Bij Hof van Smeden speelt de omzetting naar scheiden wonen en zorg (zelfstandig). Vervreemden vanuit zorgaanbieder naar een woonaanbieder lijkt niet haalbaar, omdat de verkoop vanuit College Sanering alleen tegen huidige waarde kan. Dit is voor een corporatie onhaalbaar voor een sluitende exploitatie.

Voor geclusterd wonen: • Er zijn diverse locaties in ontwikkeling waar kansen liggen voor geclusterd wonen, voor ouderen: Espelerweg-Espelerlaan/ Dr. Jansenpark/Herstructurering Zuiderkade/Emmelhage fases 3 en 4/Meldestraat, Nagelerstraat, Centrum. Wat gaan we doen?

Partijen

Tijdspad

Per locatie wordt een ontwikkelteam met bij die locatie betrokken woonzorgpartners (eigenaar, ZONL, Mercatus, gemeente) geformeerd. Zij zetten de volgende stappen: 1. Vaststellen of aanpassing van het programma mogelijk is en wat dit vraagt in de aanpassing van de plannen. 2. Uitwerken open boeken van wederzijdse belangen en de effecten voor de exploitatie. 3. Afstemmen welke concessies mogelijk zijn. 4. Komen tot afspraken over invulling van de locatie, en vastleggen in (anterieure) overeenkomst en omgevingsplan.

Kartrekker Gemeente Betrokkenen Mercatus, eigenaren locaties, ZONL, zorgkantoor, marktpartijen

2025 inventarisatie per locatie Vanaf 2025 afspraken per locatie

Voortzetten gesprekken over domein overstijgende financiering

Kartrekker ZONL Betrokkenen Zorgkantoor, zorgverzekeraar

Resultaat: Per locatie in beeld en afspraken over realisatie zorggeschikte en geclusterde woningen (voor ouderen)

2025

3100.108 / NOP | Uitvoeringsagenda wonen, welzijn en zorg Noordoostpolder

Domein overstijgende financiering maakt het mogelijk om lange termijn afspraken te maken.

22

Particuliere markt De woningbouwopgave landt voor ongeveer de helft in het particuliere segment. De gemeente gaat vanuit haar regierol in gesprek met marktpartijen om te sturen op voldoende bouwplannen voor zorggeschikte en geclusterde woningen (voor ouderen).

Kartrekker Gemeente

2025 en verder

Overige acties: We laten inwoners meedenken over het ontwerp van hun omgeving: • Voorbeeldwijk in de spotlights zetten • Visie mensvriendelijke woonomgeving verder uitdragen

Kartrekker Gemeente Betrokkenen Mercatus, eigenaren locaties, ZONL, inwoners

2025 en verder

3100.108 / NOP | Uitvoeringsagenda wonen, welzijn en zorg Noordoostpolder

Afspraken met marktpartijen over realisatie zorggeschikte en geclusterde woningen (voor ouderen).

23

B Verbeteren van de bestaande woningvoorraad Nultreden- en geclusterde woningen voor ouderen worden niet alleen toegevoegd via nieuwbouw. Ook binnen de bestaande woningvoorraad zijn er kansen om woningen geschikter te maken, want lang niet alle ouderen verhuizen naar een andere woning wanneer zij een zorgvraag krijgen. Veel ouderen wonen momenteel in een woning die niet geschikt is om zorg in te ontvangen, laat staan zware zorg Mercatus doet nu kleine aanpassingen, zoals verlagen van drempels of plaatsen van een beugel. Mercatus vraagt hiervoor een kleine bijdrage van de huurder, maar het grootste deel van de aanpassingen is voor rekening van Mercatus. De gemeente geeft voorts opdracht aan Mercatus tot woningaanpassingen, waaronder het plaatsen van trapliften vanuit de Wmo. Mercatus factureert deze aanpassingen aan de gemeente. Wat gaan we doen?

Partijen

Tijdspad

Resultaat:

Onderzoek toegankelijkheid sociale huur 1: Welke woningen/complexen zijn nultreden? En is het mogelijk om deze (deels) toe te wijzen aan ouderen? Kansen om nultredenwoningen toe te wijzen aan ouderen ook afhankelijk van de geschiktheid van de locatie en omgeving voor ouderen (zijn er voorzieningen/openbaar vervoer in de buurt bijvoorbeeld). 2: Transformatie eigen bezit: welke woningen/complexen zijn geschikter te maken? En is het mogelijk om deze (deels) toe te wijzen aan ouderen? Hierbij bijvoorbeeld ook kijken of het mogelijk is om een lift toe te voegen aan een complex. Ook hier rekening houden met de locatie en de omgeving. 3: Mogelijkheden van woningsplitsen/-delen

Kartrekker Mercatus Betrokkenen Gemeente

2025

Inzicht in potentieel geschikte woningen en complexen van Mercatus kansrijk zijn om toe te wijzen aan ouderen. Vervolgstap: Kansrijke levensloopgeschikte woningen/complexen labelen voor ouderen.

Evaluatie pakket voor langer zelfstandig wonen Gemeente en Mercatus actualiseren de Overeenkomst woonvoorzieningen Wmo. Daarbij hoort ook het programma van eisen waaraan senioren- en gelijkvloerse (rolstoelgeschikte) woningen van Mercatus moeten voldoen.

Kartrekker Mercatus Betrokkenen Gemeente

2025

Eerlijkere verdeling financiering woningaanpassingen tussen Mercatus en gemeente.

Aanpassing woningen particulieren Nadenken over transformatie van bestaand vastgoed (kerken) tot VPT-zorgwoningen (kerkenvisie).

3100.108 / NOP | Uitvoeringsagenda wonen, welzijn en zorg Noordoostpolder

24

5.3 Actielijn 2: samenwerking rond benutting woonzorglocaties voor aandachtsgroepen Deze actielijn draagt bij aan de volgende doelen: 5. Woonzorgaanbod is toekomstbestendig doordat partijen dit organisatie- en domein-overstijgend organiseren. 6. Zorgaanbod past bij de aard en schaal van de kernen, waarbij in alle kernen een basis aanwezig is, met (specialistisch) woonzorgaanbod in de voorzieningenkernen 7. Initiatieven van inwoners en organisaties dragen bij aan een toekomstgerichte woonzorginfrastructuur. 9. Elk (vastgoed)initiatief waar energie op zit, in de bestaande voorraad, bij transformatie en nieuwbouw, draagt bij aan de gewenste woonzorginfrastructuur

3100.108 / NOP | Uitvoeringsagenda wonen, welzijn en zorg Noordoostpolder

25

Samenwerking rond benutting woonzorglocaties voor aandachtsgroepen Bestaand vastgoed is voor diverse zorgaanbieders voor gehandicapten- en psychische-zorg onvoldoende flexibel. Locaties met 8 à 9 eenheden zijn te kleinschalig voor efficiënte zorglevering. Leegstand is dan minder verliesgevend dan zorgexploitatie in deze panden. Ook zijn panden niet geschikt voor complexere zorg. Overlast voor andere bewoners, omwonenden en eisen vanuit domotica belemmeren goed gebruik van het pand. Ook is er de wens van nabijheid van winkels bij mensen met een lichamelijke beperking. Dat is nu niet het geval bij veel van het bestaande vastgoed. Vanuit de zorgexploitatie geldt dat er nog sterk vanuit afzonderlijke organisaties wordt geredeneerd. Dat is vanuit inzet van personeel niet efficiënt. De vastgoedpositie kan helpen bij domeinoverstijgend samenwerken. Daarmee kan zorg meer gebundeld worden; in de dorpen ook met ouderenzorg, zodat meer zorg beschikbaar blijft in de dorpen. Naast de kwalitatieve kant, speelt ook de wachtlijst bij sommige organisaties. Al verschilt de omvang van de wachtlijst per organisatie. Wat gaan we doen?

Partijen

De gemeente verkent met Mercatus en zorgaanbieders (VG, LG, GGZ, MO) welke locaties er nu zijn en of die (kunnen) voldoen aan het gewenste niveau van zorg. Zij bepalen op basis van de provinciale analyse van aandachtsgroepen welke (aanvullende) aantallen in Noordoostpolder nodig zijn en waar de bestaande voorraad potentieel geschikt is. Mercatus bouwt uitsluitend woningen die zonder aanvullende investeringen direct verhuurd kunnen worden Zo zorgen we er voor dat Mercatus niet met onrendabel bezit blijft zitten. Mercatus en zorgaanbieders maken afspraken over verschillende woonvormen in de zorgketen; van groepswonen (begeleid) naar volledig zelfstandig. In 2025 aan de hand van een concrete casus (bij voorkeur in Emmeloord) onderzoeken hoe een gezamenlijk woonzorginitiatief vorm kan krijgen. Eind 2025 bepalen of er voldoende voortgang is om dit plan uit te rollen in andere kernen.

Kartrekker Gemeente Betrokkenen Mercatus, Philadelphia, ’sHeeren Loo, PI Groep, Triade Vitree, Kwintes

Start 2025 In Emmeloord is de hele keten aanwezig van groepsgewijs wonen, naar verhuur op basis van een driepartijenovereenkomst, naar zelfstandig wonen. Daarbij is er gecombineerde zorg voor mensen met een verstandelijke, lichamelijke beperking en psychische kwetsbaarheid (en liefst ook ouderen). Met mogelijkheid van op- en afschalen van zorgzwaarte. Er zijn complexen van minimaal 24 appartementen (circa 27 m2, afzonderlijke slaapkamer en eigen keuken) met gemeenschappelijke ruimte, met zorg nabij, waarin verschillende aanbieders samenwerken; niet alleen in Emmeloord, maar ook in een aantal kernen.

Overige activiteiten: • Zorgen voor een werkende balans tussen dragende en steunende inwoners: bij het toewijzen van huurwoningen aan mensen met een zorgvraag rekening houden of dit past in een buurt. We beogen spreiding, maar de wens van de inwoner moet centraal staan. • De zorgpartijen zetten één centrale nachtelijke telefoondienst op. • Gehandicaptenzorg en eerstelijnszorg stimuleren om zorgpersoneel samen efficiënter in te zetten. Daartoe benutten we de mogelijkheden om digitaal samen te werken.

Kartrekker Gemeente Betrokkenen Mercatus, Philadelphia, ’sHeeren Loo, PI Groep, Triade Vitree, ZONL, Kwintes

2025 en verder

1.

2. 3. 4.

3100.108 / NOP | Uitvoeringsagenda wonen, welzijn en zorg Noordoostpolder

Tijdspad

Resultaat:

Zorgaanbieders werken samen in deze complexen en delen kennis.

26

5.4 Actielijn 3: Bewustwording Deze actielijn draagt bij aan de volgende doelen: 2. Inwoners zijn zich bewust van hun mogelijke (zorg)toekomst en houden, samen met hun naasten, zelf de regie over hun leven. 7. Initiatieven van inwoners en organisaties dragen bij aan een toekomstgerichte woonzorginfrastructuur. 8. De leefomgeving is veilig, groen en toegankelijk voor iedereen, nodigt uit tot sociale interactie en bevordert inclusie. Bij deze actielijn onderscheiden we twee invalshoeken: • Bewustwording vergroten rond preventie en gezond gedrag • Bewustwording vergroten verhuizen naar een geschikte woning A Bewustwording vergroten rond preventie en gezond gedrag Door gezond gedrag en preventie moet zorgvraag voorkomen worden. Ontmoeting en zingeving helpen hierbij. Dit is primair de eigen verantwoordelijkheid van mensen, maar dit vraagt wel bewustzijn. Dit is extra van belang omdat de druk op de het zorgaanbod groeit, door aan de ene kant meer mensen op hoge leeftijd (dubbele vergrijzing), mensen met een ondersteuningsbehoefte die zelfstandig wonen, en aan de andere kant personeelstekorten in de zorg en minder mogelijkheid om in intramurale voorzieningen zorg te krijgen. Intensieve zorg wordt daardoor meer in de thuissituatie geleverd. Dit kan via de ambulante teams van zorginstellingen. Tegelijkertijd ervaren huisartsen dat zij hierdoor vaker ingeschakeld worden bij zorgvragen.

Vanuit het GALA werken gemeenten, zorgverzekeraars en het Rijk samen aan een gezond en actief leven voor iedereen. In het GALA staat hoe in 2040 een gezonde generatie opgroeit in een gezonde leefomgeving met een sterk sociaal netwerk. Wat gaan we doen? Gemeenschappelijke bewustwordingscampagne over onze toekomstige woon- en zorgbehoefte, en hoe we daar nu al op in moeten spelen; maar ook bewustwording over de noodzaak van een mensvriendelijke woonomgeving en inclusieve samenleving met een gezonde mix aan inwoners. Elementen hierin: • Organiseren theatervoorstelling (humor, laagdrempelig, herkenning). • Gesprekken voeren met alle generaties (niet alleen ouderen, maar ook de kinderen). Gebruik maken van natuurlijke momenten (kind uit huis, pensioen, overlijden, ziekte). • Organiseren voorlichtingsavonden per thema (zoals doorstroom, zelf kiezen of laten overkomen, etc.). • We zetten in op het beter aanprijzen en vertellen van de verhalen van bestaande (buurt)initiatieven.

3100.108 / NOP | Uitvoeringsagenda wonen, welzijn en zorg Noordoostpolder

Partijen Kartrekker Gemeente/ Carrefour Betrokkenen ZONL, Mercatus, Adviesraden

Tijdspad 2025 en verder

Resultaat: Mensen zijn goed geïnformeerd met eenduidige informatie vanuit alle partners. Mensen snappen de noodzaak om bezig te zijn met de oude dag.

27

• ‘Vitaliteitsdagen’, waar diverse onderwerpen aan bod komen, zoals valpreventie, gezonde leefstijl. • Langer zelfstandig thuis pakket van Mercatus. B Bewustwording vergroten verhuizen naar een geschikte woning Tijdens het inwonersgesprek in juli 2024 vroegen we aan de deelnemers of zij (of de mensen om hen heen) weleens nadenken over het (anders) wonen met een eventuele zorg- of ondersteuningsvraag in de toekomst. Een deel van de inwoners denkt hierover na, met als reden: kleiner willen wonen, nauwelijks voorzieningen in de buurt, eigen regie willen houden, etc. Zij ervaren vaak (financiële) belemmeringen om te verhuizen. Ouderen die in een (bijna) afbetaalde koopwoning zitten hebben het gevoel dat zij bij een verhuizing naar een huurwoning veel hogere maandlasten krijgen. Maar tegenover een hogere huur staat misschien wel een duurzamer huis met lagere energielasten. Onder aan de streep zijn de verschillen in maandlasten in werkelijkheid misschien niet zo groot. Uit het inwonersgesprek bleek ook dat er veel oudere inwoners zijn die niet nadenken over het wonen in de toekomst en het op zich af laten komen: “Als we zorg nodig hebben, dan zien we wel”. Als zij niet goed geïnformeerd worden, zullen zij in hun grote eengezinswoning blijven wonen die niet geschikt is om zware zorg in te ontvangen.

Er ligt dus een opgave om inwoners goed te informeren zodat zij weten welke keuzes ze kunnen maken en weten wat de consequenties van die keuzes zijn. ZONL werkt hieraan door inzet van wijkverpleegkundige die bij mensen thuiskomt, en in de gaten houdt of de benodigde zorg nog wel geleverd kan worden. Als dit niet kan, gaat de wijkverpleegkundige het bewustwordingsgesprek aan met de bewoners. Ook Mercatus heeft een bewustwordingscampagne gericht op tijdig inschrijven en project doorstroom ouderen. Wat gaan we doen? Per dorp organiseren de partijen een informatieavond over bewustwording en welke keuzes mensen kunnen maken (verhuizen ja/nee; eigen woning levensloopgeschikt maken ja/nee, etc.). Aandachtspunt hierbij: Hoe zorgen we ervoor dat er verschillende inwoners afkomen op de informatieavond, zoals: - Inwoners die al wel nadenken over hun woon(zorg)toekomst - Inwoners die nog niet nadenken over hun woon(zorg)toekomst - Inwoners in een koopwoning - Inwoners in een huurwoning

Partijen Kartrekker Gemeente Betrokkenen Dorpsbelang Luttelgeest, Carrefour, ZONL, Mercatus

Tijdspad Start 2025

Resultaat: We beginnen met een informatiebijeenkomst in een dorp en in een wijk. Deze informatieavond zien we als pilot. Na deze informatieavond kijken we hoe we dit verder gaan vormgeven in de andere dorpen.

.

3100.108 / NOP | Uitvoeringsagenda wonen, welzijn en zorg Noordoostpolder

28

6 Toetsingskader ruimtelijke plannen voor wonen-welzijn-zorg Samenwerking wonen-, welzijn- en zorgpartners rond afstemming van ruimtelijke woningbouwplannen In de gesprekken met de betrokken partijen bleek dat er verschillende beoogde locaties tot (her)ontwikkeling bekend zijn maar dat deze nog onvoldoende programmatisch zijn ingevuld. Wel zijn er plannen voor transformatie van huidige (NHC-gefinancierde) zorglocaties. Door onvoldoende programma in combinatie met beoogde transformatie, is sprake van een vermindering van het zorggeschikte huisvestingsaanbod. Nieuwe locaties in ontwikkeling of in de voorlopige plannen van (zorg)aanbieders, Mercatus en de gemeente bieden wel kansen. De betrokken organisaties zijn niet als vanzelfsprekend op de hoogte van elkaars mogelijkheden en plannen. Daarnaast is men onderling zich niet altijd bewust van onderliggende problematiek t.a.v. bezit en beheer van vastgoed. Dit vraagt dus periodieke afstemming over het programma. We willen de doelstelling om voldoende nultreden-, geclusterde- en zorggeschikte woningen toe te voegen, verankeren in de woningbouwprogrammering. Partijen stemmen onderling hun plannen af op dit programma. Daarbij worden wensen en mogelijkheden met elkaar besproken en per locatie vastgelegd in een voorstel om onderling bestuurlijk vast te stellen.

We werken van grof naar fijn: eerst beoordelen we op welke locaties en bij welke gebouwen nultreden-, geclusterde- of zorggeschikte woningen wenselijk zijn. We vertalen dit naar aantallen en programma. In een periodieke sessie met de betrokken bestuurders van zorginstellingen, corporaties (Mercatus en Woonzorg Nederland) worden de plannen besproken en ook vastgesteld. Daarbij stellen de bestuurders ook vast: • wie is of wordt eigenaar (gebouw en/of grond) • wie is of wordt de huurder/gebruiker

3100.108 / NOP | Uitvoeringsagenda wonen, welzijn en zorg Noordoostpolder

• • •

wie is of wordt de zorgverlener/beheerder wat is het gewenste maatschappelijk effect (ook in de wijk/o.b.v. draagkracht) wie heeft financieel profijt en wie investeert

Resultaat is een overzichtelijke planning en programmering waarin verschillende plannen (locaties) zijn weergegeven met een beeld van de voortgang.

Afstemming met marktpartijen/grondeigenaren voor realisatie van een goed woonzorgprogramma De gemeente vraagt initiatiefnemers om op basis van het volgende toetsingskader hun plannen passend te maken. Dit geldt voor woningbouwplannen die na de vaststelling van deze uitvoeringsagenda worden ingediend. Bij plannen die al lopen maar waarvoor de planvorming nog niet definitief is, bespreken we (in aansluiting op de afstemming tussen de woonzorgpartners) met initiatiefnemer of en op welke manier het plan nog meer in lijn te krijgen is met de doelen uit dit programma. Aantallen zijn richtinggevend Op programmaniveau voor de gehele gemeente is het de ambitie om tot 2030 het onderstaande te bereiken. De aantallen zijn richtinggevend op gemeenteniveau en kunnen onderling gecompenseerd worden. De haalbaarheid hiervan binnen de gestelde termijn is onder meer afhankelijk van tijdige beschikbaarheid van locaties, financiële ruimte en personele capaciteit. Bouwplannen vragen om een lange adem, dus het te realiseren aantal zal waarschijnlijk lager liggen. Maatwerk per initiatief is geboden, zodat

29

ook initiatieven die niet volledig voldoen aan de genoemde criteria worden gerealiseerd. Want soms voldoet een beschikbare locatie bijvoorbeeld niet aan de gewenste afstandsgrenzen. Of voor lokale initiatieven in de kleine dorpen is het lastig te voldoen aan de criteria. Daarom beoordelen we zulke lokale initiatieven op organisatiestructuur en gemeenschapszin. Zit er voldoende organisatiekracht achter om professionele zorg te kunnen leveren, ook in de toekomst? Draagt het initiatief bij aan het bevorderen van ontmoeten en omzien naar elkaar: tussen de toekomstige bewoners onderling en met de dorpse gemeenschap? Toetsingskader initiatieven voor ouderen 2024 tot 2030 • Toevoegen circa 75 zorggeschikte woningen specifiek voor ouderen. – Dit zijn zelfstandige woningen in een geclusterde woonvorm waar (intensieve en hoogfrequent niet planbare WLZ-) verpleegzorg geleverd kan worden. De woningen zijn rolstoel- of rollatorgeschikt, met voldoende ruimte bij de entree, in de toiletruimte en in de badkamer. We volgen hierbij de bouwkundige eisen vanuit de Rijkssubsidieregeling Zorggeschikt wonen. – De woningen liggen in nabijheid van een 24-uurszorgsteunpunt, binnen een afstand van circa 250 meter (in verband met aanrijtijden). Deze woningen zullen vooral in Emmeloord toegevoegd worden. – De woningen liggen in nabijheid van ontmoetingsmogelijkheden (circa 250 meter).