A04 00 Provincie Flevoland - Informatiebundel Samen Maken We Flevoland.pdf

Flevoland kent een ruim aanbod aan multifunctionele

kleiner gemaakt worden en met duurzaam gebruik van

werklocaties waar bedrijven zich kunnen vestigen en

gewasbeschermingsmiddelen wordt de emissie van schadelijke

mensen elkaar kunnen vinden en ontmoeten om samen

stoffen naar het milieu verminderd. Aan de consumenten

innovaties te ontwikkelen, kennis uit te wisselen en elkaars

kant kan de consumptie van meer plantaardige eiwitten en

expertise te benutten. De bereikbaarheid van deze locaties is

lokale producten bijdragen aan verduurzaming van het gehele

op orde en ze zijn passend in het Flevolandse landschap.

voedselsysteem. Samengevat is de opgave meer rekenschap te geven aan de impact van de landbouw op bodem, water en

•

In algemene zin is er aandacht voor de kwaliteit van het

biodiversiteit evenals eetpatronen aan te passen om te zorgen

onderwijs door het bevorderen van talent ontwikkeling

dat er in de toekomst ook voldoende voedsel aanwezig is binnen

en groei. Meer specifiek is de kennis infrastructuur in

de grenzen van het natuurlijk fundament. Om dit te realiseren

Flevoland uitgebreid met technische opleidingen op

zijn ook ruimtelijke aanpassingen nodig om het landgebruik

alle niveaus, van lager praktijkgericht tot het hoger

beter aan te laten sluiten bij de mogelijkheden die bodem,

en universitair onderwijs, gekoppeld aan de kansrijke

water en biodiversiteit bieden. Het Rijk kan hier als bezitter van

economische clusters.

grote delen landbouwgrond een sturende rol in spelen. Rijk en regio kunnen ook gerichte maatregelen gebruiken om de

•

De elektriciteitsinfrastructuur in Flevoland is aangepast

voedselconsumptie te verduurzamen met onder andere kortere

om voldoende capaciteit te bieden voor toekomstige

ketens van akker tot consument. Bij al deze maatregelen moet

ontwikkelingen. Om met onzekerheden om te kunnen gaan

altijd oog zijn voor de verdienmodellen van agrariërs om in een

en tevens tijdig te kunnen programmeren, trekken (lokale)

duurzamer voedselsysteem voldoende inkomsten te behouden.

overheden en (lokale) netbeheerders in een vroeg stadium van ontwikkelingen samen op.

Om de landbouwtransitie te realiseren zal nog veel kennis ontwikkeld moeten worden en in de praktijk worden toegepast. Dit is een grote economische kans voor de landbouw in

Opgave: Verduurzaming landbouw

Flevoland. Met haar goede uitgangspositie in natuurlijke bodemkwaliteit en netwerken en het aanwezige (internationale)

De landbouwsector staat op nationaal niveau voor een grote

groene onderwijs kan de regio uitgroeien tot dé regio voor

opgave. De maatschappelijke druk om de milieu-impact te

duurzame landbouw. De innovaties die gaandeweg ontwikkeld

verminderen wordt steeds groter. De landbouw in Nederland

worden zijn internationaal te vermarkten en vergroten het

draagt bij aan CO2-uitstoot, nutriëntenbelasting van grond-

verdienvermogen van de agrarische sector. Aanjagen van deze

23

Over de brug komen | Strategische Agenda Flevoland 1.0

ontwikkeling vraagt om een goede verbinding tussen de praktijk

Doelen:

en de wetenschap. De eerste lijntjes liggen daar nu voor in de

•

Flevoland wordt in Nederland voorloper in de duurzame

regio, met bijvoorbeeld de Boerderij van de Toekomst en Aeres,

akkerbouw, tuinbouw en bosbouw en pakt zijn

maar uitbreiding is gewenst.

verantwoordelijkheid in de nationale opgave om de landbouw te verduurzamen. Er is daarvoor genoeg ruimte

In de ontwikkeling naar een duurzame landbouw verwachten

voor duurzame hoogproductieve akkerbouw en de regio

we veel van de hoogtechnologische innovaties. Verdere

wordt experimenteergebied voor (hoogtechnologische)

robotisering van de akkerbouw maken bijvoorbeeld precisie- en

innovaties op het gebied van duurzaam boeren waarna deze

pixellandbouw mogelijk met verbetering van bodemkwaliteit

(inter-)nationaal toegepast kunnen worden.

en vermindering van het gebruik van pesticiden tot gevolg. Een ander voorbeeld is het gebruik van big data om telers te helpen

•

De Flevolandse landbouw ontwikkelt zich met oog voor

betere beslissingen te maken in hun bedrijfsvoering. Om dit

bodem- en waterkwaliteit en biodiversiteit. Dat betekent

soort kansen te pakken is een goede samenwerking nodig tussen

onder andere dat er rekening wordt gehouden welk type

de landbouw en de maakindustrie en digitale clusters. De

landbouw op welke plek mogelijk en wenselijk is, met oog

transitie van de landbouw is dus geen opgave voor de agrarische

voor de effecten op het verdienvermogen van agrariërs.

sector alleen, ook de eerder aangehaalde economische clusters dragen hieraan bij en kunnen ervan profiteren.

24

Over de brug komen | Strategische Agenda Flevoland 1.0

Ontwikkelpijler 3: Robuust natuurlijk fundament Flevoland is een provincie met veel water, natuur en vruchtbare bodems. De grenzen van water, bodem en biodiversiteit worden echter op sommige plekken bereikt met achteruitgang van kwaliteit tot gevolg. Er liggen flinke opgaven voor het verbeteren van water- en bodemkwaliteit, tegen- of omgaan van bodemdaling, klimaatadaptatie en verbeteren van de biodiversiteit. We moeten daarom de komende jaren meer rekenschap geven aan het natuurlijk fundament en maatregelen nemen om het fundament robuuster te maken. De druk op de ruimte is groot. Ruimtelijke keuzes die tot nu toe vanuit een ontwikkeling logisch waren, verdienen soms vanuit het natuurlijk fundament een andere afweging. Deze keuzes zijn nú nodig om onhoudbare situaties voor te zijn en problemen niet af te wentelen op de toekomst.

Figuur 4

Toekomstbeeld voor Flevoland met een duurzaam natuurlijk fundament

25

Opgave: Bewaken en verstreken van de grenzen van het natuurlijk fundament

Over de brug komen | Strategische Agenda Flevoland 1.0

natuurlijk fundament moet dus robuuster worden. Dat vraagt in sommige gebieden om een nieuwe blik op het ruimtegebruik. Het ruimtegebruik moet dan aangepast worden aan de

Op tal van terreinen in Nederland zien we dat het menselijk

omstandigheden van biodiversiteit, bodem en water. Denk aan

handelen de grenzen overschrijdt van wat onze natuurlijke

het toevoegen van grote natuurlijke bosgebieden waar de bodem

ecosystemen aankunnen. Het is duidelijk dat er een grote

als buffer kan dienen door in perioden van neerslag veel water

opgave ligt om onze impact op ecosystemen te verkleinen.

op te nemen en deze vasthouden voor tijde van droogte. Of het

Daarom is het realiseren van alle voorgaande ruimtelijke

aanpassen van pleinen, straten en gebouwen zodat er ruimte is

ontwikkelingen afhankelijk van de mogelijkheden die het

voor waterberging, biodiversiteit en groen.

natuurlijke fundament van bodem, water en biodiversiteit biedt. De ontwikkelingen kunnen niet los worden beschouwd van het

Voor een robuuster natuurlijk fundament zijn ook maatregelen

natuurlijk fundament. De gezondheid van de bodem, grond- en

nodig om de biodiversiteit in Flevoland te verbeteren. Flevoland

oppervlaktewater en de biodiversiteit geven de mogelijkheden

kent al grote natuurgebieden die hier aan bijdragen zoals het

en grenzen voor de verdere groei van het aantal woningen,

Horsterwold, het Markermeer-IJmeer, het Pampushout en Het

economische clusters en de landbouw. Hierbij dient expliciet

Nationaal Park Nieuwland met zijn deelgebieden de Marker

rekening te worden gehouden met reeds bekende opgaven zoals

Wadden en de Oostvaardersplassen. Ondanks dat deze gebieden

het stikstofdossier en de Kaderrichtlijn Water (KRW).

nog relatief nieuw zijn, hebben zij hun meerwaarde voor recreatie, biodiversiteit en natuurlijke ecosystemen al bewezen.

In Flevoland lopen we nu al op verschillende plekken tegen de

De natuurgebieden liggen echter nog vrij geïsoleerd. Door ze te

grenzen van het natuurlijk fundament aan. De vruchtbaarheid

verbinden kan de ecologische waarde worden vergroot omdat

van de bodem gaat in de gehele provincie achteruit door

er dan een samenhangend ecosysteem ontstaat dat voortbouwt

uitputting van de bodem. De bodem verdicht steeds verder

op de kwaliteit van de grote natuurgebieden. Dit vraagt om een

waardoor de gezonde bodemstructuur verloren gaat. De

fijnmazige dooradering van het landelijk en stedelijk gebied met

bodemdaling zet zich voort met een verwachte daling in

natuur-inclusieve landbouw en verstedelijking. Ook buitendijks

sommige gebieden tot wel 60 cm in 2050. De biodiversiteit

zijn dit soort verbindingen nodig met bijvoorbeeld stapstenen

komt steeds verder onder druk te staan door onder andere

die de vooroevers van de Marker Wadden verbinden met de

toenemende verstedelijking en monoculturen in de akkerbouw.

natuur in de polders. Met dit soort ingrepen wordt niet alleen

De zeespiegelstijging leidt tot meer zoute kwel en risico’s op

de ecologische kwaliteit vergroot, maar ook de aantrekkelijkheid

hoogwater. Dit zijn allen ernstige ontwikkelingen die de vraag

van landschappen en steden.

doet oproepen hoeveel ‘ruimte’ er is voor verdere verstedelijking en groei van de economie in Flevoland. Willen we de gewenste

Doelen:

ruimtelijke ontwikkelingen een plek geven in Flevoland, dan

•

Het natuurlijk fundament is (mede)bepalend in de

moeten we de grenzen van bodem, water en biodiversiteit

ruimtelijke keuzes en de ontwikkelingen leiden ten minste

bewaken en de kansen die de Flevolandse omgeving biedt beter

niet tot achteruitgang en waar mogelijk tot een verbetering

benutten. Dat zal niet makkelijk zijn. Het vergt keuzes waar en

van de leefomgeving. Bodemkwaliteit, waterhuishouding

hoe we welke ruimtelijke ontwikkelingen laten plaatsvinden.

en biodiversiteit geven de kaders voor wat er ruimtelijk

Denk aan het ruimte houden voor natuurlijke ecosystemen bij

mogelijk is in verstedelijking en economische ontwikkeling.

het bouwen van nieuwe woonwijken en het bestemmen van

Waar deze grenzen nu worden overschreden zoeken we naar

landbouw, woningen, recreatie en bedrijvigheid in afstemming

een andere functieverdeling om de achteruitgang van het

met de eigenschappen en het functioneren van het bodem-

fundament tegen te gaan.

watersysteem. •

Het natuurlijk fundament van Flevoland is robuust en

Naast het op een goede manier inpassen van nieuwe ruimtelijke

toekomstbestendig. Dat betekent dat de biodiversiteit

ontwikkelingen, ligt er ook een opgave in het aanpassen

in landelijke en stedelijke gebieden toeneemt, de

van het huidige ruimtegebruik in de regio. De bovenstaande

bodemkwaliteit verbetert, bodemdaling wordt

ontwikkelingen laten namelijk zien dat de grenzen van het

geminimaliseerd en stad en land klimaatadaptief zijn. Met

duurzaam fundament op verschillende plekken in Flevoland

deze ontwikkelingen wordt Flevoland het ‘Groen-blauwe

al wordt overschreden. De economische waarde van deze

Hart’ van Nederland; een aantrekkelijk gebied voor mensen,

gebieden gaat achteruit, en opbrengsten blijven achter. Het

dieren en planten.

Over de brug komen Strategische Agenda Flevoland 1.0