A04 00 Provincie Flevoland - Informatiebundel Samen Maken We Flevoland.pdf

Aan Gemeenteraden, Provinciale Staten, leden AV Waterschap Zuiderzeeland in Flevoland Onderwerp: Samen Maken We Flevoland Maart 2022 Geachte volksvertegenwoordiger, Sinds eind 2020 kent Flevoland de regionale samenwerking ‘Samen Maken We Flevoland’ (SMWF). Die samenwerking is gericht op keuzes voor de ontwikkeling van de Flevolandse samenleving. Inhoudelijk hebben wij daarbij gekozen om het bouwen van een samenleving centraal te stellen en van daaruit de “woonopgave” als kernvraagstuk te beschouwen, een van de redenen om de polders te ontwikkelen. Met een goede bodem- en waterkwaliteit als fundament voor die samenleving. Om een samenleving duurzaam te bouwen zien we de woonopgave in samenhang met andere thema’s (klimaat, werkgelegenheid, bereikbaarheid, energie, voorzieningen etcetera). Dat zijn basisvoorwaarden die voor Flevoland noodzakelijk zijn. Waarover informeren wij u? Om u te informeren over wat er sinds die tijd is gebeurd nemen we u in bijgevoegde informatiebundel mee in het proces van Samen Maken We Flevoland: • in de eerste plaats over samenwerking in Flevoland; acht overheden in Flevoland die als collectief optrekken. • in de tweede plaats brengen we u op de hoogte van het proces waarin we op dit moment als regio in gesprek zijn met het Rijk. Dit bestuurlijk overleg werkt aan een Samenwerkingsagenda Rijk – Regio.

Daarin willen wij als regio afspraken met het Rijk vastleggen over de aanpak van grote Flevolandse en landelijke opgaven. Wij nodigen u uit om deze informatiebundel te gebruiken bij de komende besprekingen over regionale samenwerking in Flevoland en over de Samenwerkingsagenda Rijk-Regio. Onder aan deze brief staat welke documenten u in deze bundel kunt vinden. Regio en Rijk willen opgaven samen aanpakken We trekken als Flevolandse overheden samen op om de grote opgaven en transities het hoofd te bieden. Daarvoor hebben we in de zomer 2020 het manifest Wij zijn Flevoland! opgesteld als ons aanbod aan de Tweede Kamer en met het oog op de nieuwe kabinetsperiode. Onze ambitie is om daarbij als regio, juist met onze verscheidenheid binnen de provincie, de ontwikkeling van de Flevolandse samenleving samen te versterken. Hiervoor is het nodig onze samenwerking in de regio verder te verstevigen, zodat we gezamenlijk optrekken, dezelfde koers hebben, als eenheid optreden en eenzelfde geluid kunnen laten horen. De afgelopen periode is onze regionale samenwerking gegroeid. En bij het Rijk is dat niet onopgemerkt gebleven. Wat vragen wij van u? In twee bijeenkomsten in het najaar 2021 hebben wij de aanwezige volksvertegenwoordigers bijgepraat over dit proces. Wij vinden dat dit een politiek traject is en niet alleen een bestuurlijk proces moet zijn.

We hebben u als volksvertegenwoordigingen nodig. En wij vragen u 1. om actieve betrokkenheid te tonen in dit proces. Het gaat over de toekomst van onze Flevolandse samenleving; 2. uw dagelijks bestuur richting en kaders mee te geven. Voor de gemeenteraden is het van belang deze samenwerking SMWF en de Samenwerkingsagenda Rijk-Regio te betrekken bij de vorming van en opdracht aan uw dagelijks bestuur. Als bestuurders hebben we een duidelijk mandaat nodig; 3. met ons over deze ontwikkeling van gedachten te wisselen. We nodigen u van harte uit voor een regionale bijeenkomst, een festival voor het zomerreces. En we denken na hoe we onze inwoners kunnen uitnodigen om mee te denken.

Volgende fase van samenwerking Sinds de zomer van 2021 hebben Rijk en Regio op bestuurlijk en op ambtelijk niveau gewerkt aan een inhoudelijke strategische samenwerkingsagenda Rijk-Regio. We spreken elkaar op basis van gelijkwaardigheid. Sinds het nieuwe kabinet (januari 2022) met de uitvoering van het regeerakkoord is gestart is er sprake van een versnelling in de Rijk-Regio samenwerking. De gezamenlijke Strategische agenda Rijk-Regio die we aan het voorbereiden zijn is cruciaal voor de ontwikkeling van Flevoland. En ook voor onze regionale samenwerking (SMWF). Volgende fase voor de ontwikkeling van Flevoland We werken als vanuit het perspectief dat we in Flevoland een samenleving hebben te bouwen en geen huizen (meer dan stenen stapelen). En wij zien de noodzaak voor een integrale aanpak van diverse grote transities. We benadrukken de onderlinge verwevenheid en urgentie om gezamenlijk opgaven aan te pakken: Rijk, provincie, waterschap en gemeenten. De conceptversie van deze Samenwerkingsagenda, met als werktitel “Over de brug komen” die ter bespreking is bijgevoegd, is niet het einddocument. Bestuurlijk hebben alle colleges het conceptdocument besproken en onderschreven als een goede richting. In een later stadium en een volgende versie voegen we daaraan de concrete afspraken ter bespreking toe.

Bespreking met raden/staten/AV Het is van belang om deze ontwikkelingen te volgen en daarop focus te houden. Dit alles vergt de nodige inspanning en de bereidheid dit proces samen in te gaan. Er zullen politieke keuzes gemaakt moeten worden en de maatschappelijke opgaven vragen om dergelijke besluiten. Wij zien mogelijkheden om de Flevolandse samenleving verder te ontwikkelen en zijn bereid daarover met elkaar en met het Rijk afspraken te formuleren. We doen dit omdat we trots zijn op wat Flevoland al is gerealiseerd en trots zijn op wat in Flevoland kan. En we zijn bereid daar als regionale overheden samen de schouders onder te zetten. Met vriendelijke groet, Bestuurlijke Contactgroep Samen Maken We Flevoland: Cees van den Bos, Adam Elzakalai, Wim van der Es, Jean Paul Gebben, Roger de Groot, Jan Hoek, Hetty Klavers, Cora Smelik (voorzitter). Bijlagen - Tijdlijn Samen Maken We Flevoland - Manifest Wij zijn Flevoland! en aanbiedingsbrief informateur - Infographic Flevo-event 14 September 2021 - Uitnodiging bijeenkomst raden/staten/av 17 december 2021, inclusief links naar: o Spoken word over Flevoland o Compilatie bestuurlijke conferentie 29 juni 2021 o Compilatie bijeenkomst raden/staten/av 4 oktober 2021 - Concept Samenwerkingsagenda Flevoland (Rijk-Regio): ‘Over de brug komen’ versie 1.0 18 februari 2022

Bijlagendeel A: Samen Maken We Flevoland -

Tijdlijn Samen Maken We Flevoland Manifest Wij zijn Flevoland! en aanbiedingsbrief informateur Infographic Flevo-event 14 September Uitnodiging bijeenkomst raden/staten/av 17 december, inclusief links naar: o Spoken word over Flevoland o Compilatie bestuurlijke conferentie 29 juni o Compilatie bijeenkomst raden/staten/av 4 oktober

Tijdlijn Samen Maken We Flevoland Wat er is afgelopen periode gebeurd? Onder de noemer ‘Samen Maken We Flevoland’ verstevigen we de samenwerking in Flevoland om voor onze inwoners een toekomstbestendige en duurzame leefomgeving te ontwikkelen. We hebben eerder het rijk een aanbod gedaan om in Flevoland (landelijke) opgaven (regionaal) aan te pakken. Wat Flevoland het Rijk te bieden heeft is geformuleerd in het manifest ‘Wij zijn Flevoland!; ons aanbod aan Nederland met het oog op de Tweede Kamerverkiezingen van 17 maart 2021. Dit is de start geweest van de intensivering van de regionale samenwerking van de Flevolandse overheden. Een aantal activiteiten op een rij die daarna hebben plaatsgevonden: September 2020 Manifest ‘Wij zijn Flevoland!’ Op onderdelen, portefeuilles en projecten wordt in Flevoland altijd al goed samengewerkt. Toch hebben de bestuurders de wens uitgesproken meer integraliteit in de samenwerking te brengen. Als acht overheden hebben we dit manifest opgesteld om duidelijk te maken wat Flevoland te bieden heeft. We hebben op vijf thema’s uiteengezet wat we kunnen betekenen voor landelijke opgaven. Een integrale aanpak van opgaven is noodzakelijk om te bouwen aan de Flevolandse samenleving. Tegelijk hebben we aangegeven wat we op elk van deze thema’s van het Rijk nodig hebben.

10 november 2020 Eerste bestuurlijke conferentie Na het uitbrengen van het Manifest is een bestuurlijke conferentie georganiseerd om met elkaar te spreken over interbestuurlijke samenwerking en onze regionale vraagstukken op basis van het Manifest. Resultaat van deze bijeenkomst was dat het vooral moest gaan over de vraag: Hoe gaan we die samenwerking verder vormgeven? Ook de directeur-generaal van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties was aanwezig en hij gaf daarbij aan graag met ons in gesprek te willen gaan. Als uitgangspunt spreekt hem de samenwerking als partners op basis van gelijkwaardigheid aan. Vorming bestuurlijke & ambtelijke contactgroep Na deze eerste conferentie is er een ‘contactgroep’ van bestuurders uit Flevoland ontstaan (BCG). Niet om inhoudelijke dossiers te bespreken, maar om de relaties met elkaar te versterken, onze bijdrage aan de landelijke opgaven in de schijnwerpers te zetten, dwarsverbindingen te zoeken en te signaleren waar gaten vallen. Een lid uit uw college neemt deel aan een kort tweewekelijks overleg van deze contactgroep. De bestuurlijke contactgroep wordt ondersteund door een ambtelijke contactgroep (ACG). Vanaf april 2021 Gesprekken rijk-regio De BCG heeft energie gestoken in de intensivering van de samenwerking.

Op basis van een bestuurlijke gespreksronde is een aantal kernkwaliteiten en belangrijkste vraagstukken voor Flevoland geselecteerd. Vanuit de woonopgave, de motie Koerhuis en de politieke reacties daarover worden opgaven meer integraal opgepakt. Andere leidende thema’s zijn de landbouw en het landelijk gebied, de pijlers water, bodem en klimaat en de innovatieve kracht van de Flevolandse economie. Inbreng in de formatie Ons aanbod in het Manifest is geschreven met het oog op de landelijke verkiezingen. Onze bijdrage aan de landelijke opgave in Flevoland hoort een plaats te krijgen in het regeerakkoord. In de BCG heeft meerdere malen het gesprek plaatsgevonden over boodschappen die ieder in de eigen communicatielijnen kon inbrengen. Eveneens hebben we aanloop naar de verkiezingen gezamenlijk het Manifest aangeboden aan potentiële Kamerleden en de uitnodiging gedaan om de relatie met Flevoland te blijven onderhouden.

1

29 juni 2021 Tweede bestuurlijke conferentie Na de eerste conferentie in november is er in juni een tweede conferentie georganiseerd voor verdere verdiepende gesprekken in kleinere groepen rondom een aantal stellingen. Meer informatie: Flevoland heeft Nederland veel te bieden - Provincie Flevoland 14 september 2021 Flevo-event Op het jaarlijkse Flevo-event hebben we als 1 regio gezamenlijk kunnen laten horen en zien wat Flevoland te bieden heeft en wat we ook nodig hebben in onze groei- en ontwikkelopgave. Er was onder meer een boeiend debat met Tweede Kamerleden. Onze bestuurders hebben in ontmoetingen contacten gelegd met leden van de Tweede Kamer. Betrokken Kamerleden willen we graag binden aan Flevoland. 4 oktober 2021 Eerste bijeenkomst volksvertegenwoordiging Tijdens deze eerste informatiebijeenkomst voor de raden, staten en algemene vergadering hebben de leden van de BCG de aanwezige volksvertegenwoordigers (circa 30) verteld over het proces dat op gang is gebracht. Doorgesproken is aan de hand van enkele vragen wat deze leden belangrijke onderwerpen vinden.

Meer informatie: Samen Maken We Flevoland - Provincie Flevoland

2

17 december 2021 Tweede bijeenkomst volksvertegenwoordiging Tijdens de tweede bijeenkomst is naast de regionale samenwerking het gesprek over de inhoud gezocht. Professor Caspar van den Berg heeft benadrukt dat de intensiteit van de regionale samenwerking flinke meerwaarde kan hebben, juist waar de verscheidenheid tussen de overheden elkaar mooi kan aanvullen. Hij heeft daarbij ook gewezen op NO Noord Brabant waar de overheden veel baat hebben bij interne samenwerking, terwijl de samenwerking over de grenzen heen al stevig is. Tijdens de bijeenkomst zijn in groepen verdiepende gesprekken gevoerd over de regionale samenwerking, de rol van de volksvertegenwoordiging en over de verschillende thema’s (aan de hand van de praatplaat over de strategische samenwerkingsagenda Rijk-Regio). Wat gaan we komende tijd doen? Werken aan gezamenlijke strategische samenwerkingsagenda rijk - regio Afgelopen jaar zijn er gesprekken en werkbijeenkomsten geweest met ambtenaren/ directeuren van diverse ministeries (met Ministerie BZK in de lead) over mogelijke samenwerking rondom het aanpakken van maatschappelijke opgaven. Namens Flevoland zit een brede vertegenwoordiging aan tafel. Doel is om draagvlak te creëren voor een brede ‘samenwerkingsagenda voor Flevoland’, waarbij rijk en regio gezamenlijk de schouders zetten onder een aantal opgaven in deze regio.

Onze ambitie is om ontwikkelingen op grote schaal toe te passen en daarin versnelling/ doorbraken mogelijk te maken. De samenwerking binnen Flevoland is bedoeld om de regio structureel te versterken. Als eerste mijlpaal wordt gewerkt aan de Strategische Agenda Rijk-Regio, waarin aanvullend op de afspraken die op dit moment al van toepassing zijn op Flevoland, afspraken worden vastgelegd over de doorontwikkeling van de Flevolandse samenleving. Dit gebeurt langs de drie inhoudelijke sporen: - Vitale steden en dorpen (inclusief samenlevingsaspecten, voorzieningen, bereikbaarheid) - Duurzaam natuurlijk fundament (landbouw, water, bodem, klimaat, landelijk gebied) - Sterke regionale economie (innovatie, Human Capital, werkgelegenheid) Bij het maken van mogelijke afspraken tussen rijk en regio gaan wij uit van integraliteit van de opgaven en het werken als één overheid. Bij het vastleggen van afspraken moeten de komende tijd ruimtelijke en inhoudelijke keuzes worden gemaakt. Ook over de randvoorwaarden en de samenhang met lopende trajecten (o.a. MRA, LNL, regiodeel Noordelijk Flevoland, RRAAM) moet worden gesproken. Organiseren Portefeuillehouder overleggen Om de inhoudelijke inbreng van portefeuillehouders te verkrijgen is een aantal regionale portefeuillehouders overleggen georganiseerd.

Deze zijn bedoeld om deze portefeuillehouders mee te nemen in het proces, inbreng te leveren in het concept, maar ook om de eigen thema’s te confronteren met een meer integrale benadering van het vraagstuk, dwarsverbanden, crossovers te vinden. En daarmee de urgentie van opgavegerichte gezamenlijke aanpak te benadrukken. Intensiveren gesprekken volksvertegenwoordiging Het is noodzakelijk met de volksvertegenwoordiging van de acht overheden regelmatig de samenwerking inhoudelijk te bespreken. Dit kan door middel van: - Ontmoetingen - Bijeenkomst / conferentie - Uitwisseling op commissie niveau - De instelling van een klankbordgroep Samen Maken We Flevoland - Zie ook de wijze van betrokkenheid op 4 oktober 2021 Nadat de nieuwe gemeenteraden zijn aangetreden zullen de gesprekken met de volksvertegenwoordiging verder worden opgepakt. Als gevolg van de wens van het Rijk om tot afspraken te komen op basis van het nieuwe regeerakkoord worden de bestuurlijke gesprekken voor de zomer geïntensiveerd. Om die reden is de bestuurlijke wens om de volksvertegenwoordigers over deze samenwerking te raadplegen versterkt. Voor de zomer wordt in ieder geval een bijeenkomst voor alle volksvertegenwoordigers 3

georganiseerd om over de regionale samenwerking (Samen Maken We Flevoland) en over de Strategische Samenwerkingsagenda Rijk-Regio met elkaar van gedachten te wisselen. Deze consultatie is gewenst omdat, voor zover dat nu is te overzien, in het najaar besluitvormend over de afspraken met het Rijk zal moeten worden gesproken. Intensiveren directeur/ secretarissen overleg De governance en organisatie van de samenwerking krijgt aandacht in de te vormen Samenwerkingsagenda Rijk-Regio. Ook het Rijk neemt daar aan deel. De structuur voor het vervolgproces is nodig op zowel politiek, bestuurlijk als ambtelijk niveau. Ook de daarmee gepaard gaande inzet van de organisaties en middelen zal daarbij aandacht moeten krijgen. Onderzoek samenwerking Ministerie van BZK Flevoland is bereid mee te doen aan een vergelijkend onderzoek naar bestuurlijke regionale samenwerking. In opdracht van het ministerie van BZK voert de RUG, samen met Berenschot, een onderzoek uit naar de kwaliteit van de samenwerking in tien regio’s. Daarvan kunnen we leren.

4

WIJ ZIJN FLEVOLAND!

ONS AANBOD AAN NEDERLAND MET HET OOG OP DE TWEEDE KAMERVERKIEZINGEN 17 MAART 2021

Urk

Emmeloord

Lelystad Dronten

Almere

Zeewolde

september 2020 1

INLEIDING In dit manifest ‘Wij zijn Flevoland!’ presenteren wij ons aanbod aan Nederland. Dit doen we als decentrale overheden met het oog op een nieuwe Tweede Kamer en een volgend kabinet. Flevoland heeft geschiedenis als ‘man­made’ land. Wij kunnen als geen ander het verhaal vertellen van ruimte en lef om ideeën tot uitvoering te brengen, kansen te benutten en een nieuwe samenleving op te bouwen. Het verhaal van een gebied dat een belangrijke sleutel is in de oplossing van landelijke vraagstukken. Dit verhaal van Flevoland is nog niet af en daarom vertellen we het opnieuw. We zien volop kansen om Flevoland ten volle tot ontwikkeling te laten komen. Als overheden ­ gemeenten, waterschap en provincie ­ doen we dit met vertrouwen in de toekomst van Flevoland en ons land. Juist nu we te maken hebben met een stikstofopgave, woonopgave en een klimaatopgave en met de gevolgen van het coronavirus, durven we te zeggen: Wij zijn Flevoland!. Wij bieden ruimte en innovatiekracht, we verbinden, we kunnen de landelijke uitdagingen aan en zien mogelijkheden. Daarom zoeken we de samenwerking, binnen de regio, met de regio’s om ons heen en met het Rijk. We initiëren de dialoog over een gezamenlijke aanpak van landelijke opgaven. Daar worden Flevoland en Nederland beter van. We doen u een aanbod!

3

DOEL VAN HET MANIFEST

rijk zijn. Waarbij goed beheer van de bestaande samenleving, zowel in het stedelijk gebied als in het landelijk gebied, evenveel nadruk moet krijgen

DE KWALITEITEN VAN FLEVOLAND

onderhoud zijn maatschappelijk relevante kosten.

met het Rijk. De regio nodigt u uit om met ons in

We zijn een regio met lef. We hebben veel te bieden. In vijf boodschappen zetten we dat op een rij.

als nieuwe ontwikkelingen. Want ook preventie en Dit manifest is bedoeld als aanzet voor de dialoog

ONZE UITNODIGING

•

In Flevoland is het goed wonen, werken en

Tegelijkertijd hebben we onze rijksoverheid en

En bij de aanpak van deze maatschappelijke vragen

leven. Onze basisstructuren zijn stevig.

anderen nodig om te bouwen aan een duurzame

gesprek te gaan over wat Flevoland kan en wil

in onze regio hebben we het Rijk nodig.

We zijn aanpakkers en doorpakkers, we denken

samenleving in Flevoland. Samen komen we verder.

bijdragen aan de ontwikkeling van Nederland.

Daarom willen we afspraken maken en met het

in mogelijkheden en benutten kansen.

We bieden aan om een aantal maatschappelijke

Rijk de gezamenlijke inzet bepalen.

Dat hoort bij dit gebied en onze eigenheid.

vragen samen aan te pakken. Want dat kan in

Daarom doen we u een aanbod voor de uitdagingen waar Nederland voor staat. En wij initiëren de

Flevoland.

•

We maken nieuwe ontwikkelingen mogelijk, we

dialoog over een gezamenlijke investering van regio

beschikken over innovatiekracht en ruimte voor

en Rijk in Flevoland, want we zien volop kansen.

We focussen ons in dit verhaal op:

We zijn aanpakkers en doorpakkers,

grote transitieopgaven. We boeken voortgang in

Met u, met onze partners en met onze inwoners

•

De woonopgave en de ontwikkeling van een

we denken in mogelijkheden en benutten

de transities van energievoorziening en klimaat­

willen we in samenwerking deze mogelijkheden

samenleving

kansen.

doelen, de landbouw, de gezondheidszorg en

voor Flevoland benutten. Zo kunnen we onze

een circulaire economie. Ons gebied biedt alle

samenleving duurzaam ontwikkelen en werken aan

• •

De duurzame voedselvoorziening en de landbouwtransitie

We bieden ruimte aan nieuwe

mogelijkheden voor experimenten en initiatie­

de toekomst van Nederland. In die samenwerking

Onze strategische ligging en maatschappelijke

ontwikkelingen, innovatie en experiment.

ven voor een duurzame samenleving.

verwachten we van u hetzelfde lef om oplossingen

oriëntatie naar alle windstreken •

in onze regio mogelijk te maken:

Onze oplossingsgerichtheid en praktische

We bouwen samen met u, onze inwoners

aanpak, innovatief, experimenteel, circulair.

en onze partners in de regio aan de

we aan de toekomst van Flevoland. We dragen

toekomst van Flevoland.

kwalitatief en integraal bij aan de woonopgave

•

Met onze inwoners en onze partners bouwen

In al deze maatschappelijke ontwikkelingen spelen

met de bijbehorende voorzieningen, bereikbaar­

klimaataspecten en de transitie naar duurzame

heid en ecologie, een wendbare foodsector en

energie een belangrijk aandeel. Flevoland heeft in

het duurzaam versterken van de regio.

1. Dialoog over ons aanbod en de verkenning van de gezamenlijke aanpak. 2. Ruimte om te kunnen experimenteren in Flevoland. 3. Concrete afspraken tussen Rijk en regio.

elk opzicht veel kwaliteiten en kan daarmee bijdra­ gen aan de ontwikkeling van ons land. Het gaat om het bouwen aan en beheren van een samenleving. Dat vraagt om een integrale benadering, waarbij het fysieke en sociale domein daarin even belang­

4

5

FLEVOLAND BOUWT AAN NEDERLAND

ONS AANBOD

•

Flevoland biedt – letterlijk – ruimte. Dat is zelfs één van onze belangrijkste bestaansredenen. We durven daarbij nieuwe vormen van verstede­ lijking aan en vinden innovatie in de aanleg van

oranje 3x oranje 3x

Flevoland biedt -letterlijk- ruimte aan de

wijken en de bouw van huizen het uitgangspunt.

woningopgave in Nederland. We zijn ons

Zo werken we, overheden en partners, aan een

bewust dat dit om een zorgvuldige afweging van

volwaardige, leefbare, duurzame en circulaire

belangen vraagt: voor onze inwoners, voor de

gebiedsontwikkeling.

woningbouw, agrarische sector en de eigenheid van het Flevolandse landschap.

•

De behoefte aan goede woningen in Nederland en zeker in de Randstad is groot. Aan de

donkergroen 4x

Urk

Emmeloord

We zetten onze innovatiekracht optimaal in bij

Tweede Kamer heeft het kabinet geschreven

nieuwe vormen van verstedelijking. We werken

dat er één miljoen woningen tot 2035 nodig zijn.

gezamenlijk aan een volwaardige, leefbare,

In de Metropoolregio Amsterdam en in de regio

duurzame en circulaire gebiedsontwikkeling.

Zwolle verwacht men een flinke toename van

We hebben ervaring in de opbouw van een

het aantal inwoners en van werkgelegenheid.

samenleving!

Door de strategische ligging is ons gebied daar­ voor geschikt. De motie Koerhuis (19 februari 2020) vraagt de regering met onze regio te ver­

Lelystad

kennen of en hoe 100.000 woningen in Flevoland

Dronten

Almere

gerealiseerd kunnen worden.

Zeewolde

6

7

•

Onze samenwerking binnen de regio en met omringende gebieden is gericht op de toekomst. En dat is breder dan alleen (bestaande en nieuwe) woningen. Het gaat over de toekomst en brede welvaart van een gezonde Flevolandse

De woonopgave is meer dan stenen stapelen.

SAMEN KOMEN WE VERDER

samenleving. Samen kunnen we ervoor zorgen

•

Om deze opgave duurzaam te realiseren spreekt

We willen een kwalitatieve ontwikkeling van onze

het vanzelf dat we - Rijk en regio – samen inves­

Flevolandse samenleving. Met woningen alleen

teren in circulair en klimaatbestendig bouwen.

komt een samenleving niet tot bloei. Het gaat om

De bodem in zuidelijk Flevoland zal de komende

een volwaardige en duurzame gebiedsontwikkeling,

tijd sterk dalen, terwijl in dit gebied een grote

waarbij (OV)bereikbaarheid, werkgelegenheid,

verstedelijksopgave is. Dit vraagt dat er robuust

dat Flevoland een gebied blijft waar het goed

Een woonopgave staat niet op zichzelf: verande-

voorzieningen, ruimte voor natuur en kwaliteit

wordt gebouwd, met waterpartijen en innova­

wonen, leven, werken en recreëren is.

ringen in onze samenleving vragen om aanpas-

van wonen belangrijke uitgangspunten zijn.

tieve bouwmethoden. De bodemdaling leidt tot

singen op het gebied van welvaart en welzijn.

Daarom verwachten we dat regio en Rijk in

extra investeringen en onderhoudskosten voor

In Flevoland hebben we ervaring in de integrale

We hebben geleerd van onze ervaring met het

dialoog afspraken maken over integrale gebieds­

de infrastructuur. Hiervoor moet financiële

ontwikkeling van gebieden. Wij hebben geleerd

opbouwen van een nieuwe samenleving. Voor de

ontwikkeling. Met het Rijk kijken we daarbij ook

ruimte worden gevonden.

hoe belangrijk het is om een integrale aanpak

leefbaarheid in de regio zien we als overheden

naar de stedelijke vernieuwingsprogramma’s,

te kiezen van wonen, werkgelegenheid, leef­

een aantal transities om op door te pakken.

onder andere in het Interbestuurlijke programma

omgeving met de nabijheid van voorzieningen,

•

Leefbaarheid en Veiligheid.

water, cultuur en natuur als essentiële aspecten.

Daarom is het nodig dat we samen investeren!

Maar ook kennis, innovatie en talentontwik­

•

met woningen alleen komt een samenleving

Innovatie gaat over morgen, wet- en regelgeving gaan over gisteren. Experimenteerruimte is nodig om bouwprojecten en andere ontwikkelingen

•

Flevoland is een jonge provincie. De structuren

mogelijk te maken. Het Rijk kan daar aan mee­

keling. Zo werken we verder aan een gezonde

niet tot bloei. Voor een kwalitatieve ontwikke-

van werk, cultuur, gezondheidszorg, onderwijs

werken. Flexibiliteit en innovatie, bijvoorbeeld

basisinfrastructuur voor de Flevolandse

ling moeten bereikbaarheid, economie,

en dergelijke, zijn in de basis wel aanwezig,

ten aanzien van de stikstofproblematiek en

onderwijs, natuur, zorg en cultuur meegroeien

maar nog niet volledig ontwikkeld. Dat maakt

circulair bouwen, zijn essentieel om te knellende

over de inzet van de gronden van het

de leefbaarheid in onze regio op onderdelen

wettelijke kaders te voorkomen.

Een nieuwe ontwikkelopgave vraagt ruimtelijke

Rijksvastgoedbedrijf willen we afspraken

kwetsbaar. Daarom blijven we investeren in de

keuzes. Wij zullen belangen goed moeten

maken. Voor een robuuste, circulaire en

nabijheid van onderwijs en werkgelegenheid,

afwegen om de opgaven aan te pakken en de

klimaatneutrale aanpak van de gebieds-

voorzieningen, gezondheidszorg, cultuur en

ontwikkeling van de Flevolandse samenleving

regio te versterken.

ontwikkeling is regelruimte nodig, evenals

natuur. Het Rijk kan hierbij helpen en bevorde­

wordt kritisch wanneer de financiële huishouding

flexibiliteit en innovatie. Flevoland vraagt uw

ren dat deze voorzieningen worden betrokken

van de overheden ongezond is. Extra middelen

medewerking om in deze woonopgave het

bij de ontwikkelingvan onze regio.

kunnen nodig zijn om de opgave mogelijk te

samenleving. • •

•

stikstofvraagstuk gezamenlijk aan te pakken.

•

Duurzaam investeren: de aanpak en kwalitatieve

maken. Denkbaar zijn subsidies en regiodeals, maar ook de inzet van het Rijksvastgoedbedrijf (motie 19 februari 2020).

8

9

FLEVOLAND INNOVEERT ONZE VOEDSELVOORZIENING

donkergroen 4x donkergroen 4x

Flevoland bouwt voor Nederland. Dit vraagt ruimte

ONS AANBOD

voor wonen, bereikbaarheid, bedrijventerreinen,

De Flevolandse agrarische sector levert een grote

Inmiddels zijn onze handel en kennis internationaal

bijdrage aan de opgave waar we voor staan om

georiënteerd. Momenteel zien we een grote opgave

voldoende en veilig voedsel duurzaam te produ-

om in ons land een transitie in de landbouw te

ceren. Samen met ondernemers en kennisinstel-

realiseren naar korte ketens en kringlooplandbouw.

lingen werken we aan een wendbare, weerbare

De landbouwtransitie en de woonopgave vragen om

en innovatieve agrarische sector.

een zorgvuldige ruimtelijke en kwalitatieve afweging

groen en natuur. Flevoland is in het verleden ook bedoeld om voedsel te verbouwen voor ons land.

van belangen. Niet in de laatste plaats omdat wij grote waarde hechten aan het behoud van ons groene karakter, het open landschap en het beheer van het landelijk gebied, waarin de agrarische sector een grote rol speelt.

Urk

Emmeloord

Lelystad Dronten

Almere

Zeewolde

10

11

•

De Flevolandse land- en tuinbouwsector draagt

•

SAMEN KOMEN WE VERDER

In delen van de Noordoostpolder en in zuidelijk

in ons land fors bij aan de verduurzaming van

voedselvoorziening, kringlooplandbouw,

de voedselvoorziening en de productie van veilig

klimaatbestendige steden en stadslandbouw.

voedsel. Zo staat Flevoland internationaal

Circulariteit, voedsel en gezondheid, klimaat en

bekend. Ook de visverwerkende sector is hierbij

leefklimaat, duurzaamheid, natuur en wonen

als wereldspeler belangrijk. De export van ken­

vertonen daarin een duidelijke samenhang.

nis en kunde neemt in belang snel toe. Naast de

De Floriade in 2022 biedt een prachtig podium

Biodiversiteit, bodemkwaliteit, klimaatbestendig-

kringlooplandbouw innoveert ook de reguliere

om dit brede spectrum uit te dragen en

heid en waterbeheer en -kwaliteit zijn randvoor-

ductiemethoden en digitalisering. Met het Rijk

land- en tuinbouw en blijft een belangrijke

inzichtelijk te maken.

waarden voor de landbouwsector om goed te

maken we graag afspraken om hierin partner­

kunnen functioneren.

schap te zoeken en gezamenlijk te investeren in

economische en innovatieve pijler van Flevoland. Met ondernemers werken we hard aan een

•

wendbare, weerbare en innovatieve foodsector. •

•

Flevoland is koploper op het gebied van

Flevoland is sprake van aanzienlijke bodem­ daling. Om landbouw toekomstbestendig te maken zijn innovaties in bodembewerking en de gewassenteelt nodig. •

duurzaamheid en innovatie, zoals de boerderij

In de duurzaamheid van onze visserijsector wordt fors geïnvesteerd. In de Regiodeal Noor­

Daarom willen we samen met u

delijk Flevoland staat een toekomstbestendige

•

We zien een ontwikkeling naar kringloopland­

ontwikkeling van de maritieme sector centraal.

bouw en verkorting van ketens voor ons en

Niet alleen investeren we in havenfaciliteiten,

realiseren ons dat dit een zeer aanzienlijke

maar ook in talentontwikkeling en de arbeids­

opgave is. Hiervoor hebben we het Rijk en

markt via de Human Capital Agenda.

We investeren in duurzame en innovatieve pro­

de transitie van de landbouw naar een kringlooplandbouw in de regio stimuleren en

•

van de toekomst en de maritieme sector. •

Hoewel de uitstoot van stikstof vanuit Flevoland

daarbij ketens verkorten;

bescheiden is, is een aanpak van depositie

ruimte in de regelgeving creëren voor

nodig om ontwikkelingen in onze regio en om­

(agrarische) ondernemers om innovaties

ringende gebieden mogelijk te maken.

in de land- en tuinbouw door te voeren.

andere regio’s hard nodig. •

De bodem van Flevoland is jong en vruchtbaar.

•

We willen ondernemers aanbieden dat in

Om als voedselproducent wereldspeler te blij­

Flevoland ruimte wordt gecreëerd voor pilots

ven moeten we investeren in biodiversiteit en

en scale-ups; dat kan met extra voorschriften,

(behoud van) bodemkwaliteit.

dan weer door regelgeving onder voorwaarden buiten werking te stellen. Daarvoor doen we een beroep op het Rijk.

12

13

FLEVOLAND VERBINDT lichtgroen lichtgroen 3x 3x

Flevoland is aangelegd en bedoeld om landelijke

ONS AANBOD

vraagstukken op te lossen. Onze provincie is de

De kracht van Flevoland is dat we georiënteerd

Onze ‘buren’ zijn de regio’s Zwolle, Noordwest

zijn op alle regio’s om ons heen. We leven in

Veluwe, Utrecht en Metropoolregio Amsterdam

allerlei regionale netwerken en voelen ons

(MRA).

verbindende schakel tussen het noorden van het land – of zelfs Noord Duitsland – met de Randstad.

mentaal en fysiek verbonden met de gebieden die aan ons grenzen. Zo schakelen we tussen de oranje 3x

•

De keuzes die we voor Flevoland maken hebben

Randstad en Noord Nederland. We werken samen

impact op de regio’s om ons heen. Daarom

in de MRA en we zijn nauw verbonden met regio

werken we graag samen met deze regio’s.

Zwolle en Noord-West Veluwe.

Bestuurlijke grenzen zijn wat ons betreft onder­ geschikt aan de opgaven.

We stimuleren samen met onze partners de discussie over de bereikbaarheid met de Randstad, Utrecht en oostelijk en noordelijk Nederland.

Urk

Emmeloord

•

Wonen, werk en voorzieningen vragen om goede bereikbaarheid. Als verbinding tussen delen van het land zijn weg­ en waterinfrastructuur en openbaar vervoer cruciaal voor onze samen­ leving. Daarin is veel geïnvesteerd.

Lelystad Dronten

Almere

Zeewolde

14

15

•

We investeren en ontwikkelen knooppunten

•

voor logistiek en hoogwaardige kennis: ― de logistieke hotspot Zeewolde/Almere/ Lelystad, Flevokust Haven, Lelystad Airport en het naastgelegen businesspark, zijn voorbeelden van onze logistieke positie.

Randstad

Zwolle

SAMEN KOMEN WE VERDER

Voor een optimale invulling van onze verbindingsfunctie is het essentieel dat onze bereikbaarheid verbetert, zowel in de gebieds­ ontwikkelingen als voor wegen en OV-infra­ structuur. De woonopgave in Flevoland kan worden gerealiseerd als aan de randvoorwaarde

Dit wordt in deze regio aangevuld met

Met het Rijk en de MRA-regio zijn afspraken

van bereikbaarheid wordt voldaan. Daarom

diverse logistieke opleidingen (maritiem,

gemaakt vanuit een brede benadering van

zijn in samenhang daarmee OV-verbindingen

gebiedsontwikkeling, leefomgeving en harde

(zoals de IJmeerlijn en Lelylijn) en een adequaat

(OV-)infrastructuur (Samen Bouwen aan

wegennet nodig, zoals de verbindingen met het

Bereikbaarheid).

noorden en oosten (N23 en N50), de regio

luchtvaart, mobiliteit) ― het maritiem cluster ontwikkelt zich bovendien naast de visserij met een

Utrecht

Noord-West Veluwe

servicehaven en opleidingsfaciliteiten

Amsterdam en de regio Utrecht (verbreding A27).

― in Flevoland vestigen zich hoogwaardige

Vanuit onze regionale oriëntatie en onze verbin-

werkgelegenheid en kennis op het gebied

dende positie willen we samen met u werken aan

van technologie en mobiliteit: het Natio­

•

•

Voor een voedselproducent en logistieke

een verbetering van alle verbindingen met de

hotspot is goede bereikbaarheid via de weg,

naal Lucht- en Ruimtevaart centrum (NLR),

omliggende regio’s zoals Utrecht, Amersfoort

het water en het spoor een randvoorwaarde.

de Duits-Nederlandse Windtunnel (DNW)

en Zwolle

Een verbetering van alle verbindingen met

en het Mobiliteit en infrastructuur Testcen­

•

het ontwikkelen van het OV-netwerk

omliggende regio’s is hiervoor essentieel.

trum (MITC) inclusief Rijksdienst voor het

•

de doorontwikkeling als logistieke hotspot.

Hiervoor vragen wij uw aandacht en commit­

wegverkeer (RDW). Met HBO Windesheim

ment.

en de Aeres Hogeschool kent onze regio gekwalificeerde HBO-opleidingen die zich verder ontwikkelen.

•

Samen met onze partners stimuleren we de discussie over de bereikbaarheid van de Rand­ stad, Utrecht en Noord Nederland.

16

17

FLEVOLAND PAKT AAN EN PAKT DOOR

paars 3x

•

Ons vestigingsklimaat is uitstekend door

ONS AANBOD

― beschikbare ruimte

Flevoland is gemaakt voor oplossingen.

― een prachtige leefomgeving met recreatieve

― ondernemende en creatieve inwoners ― flexibiliteit van de arbeidsmarkt

We benutten kansen en denken in mogelijk-

en toeristische mogelijkheden aan de

heden, ook in deze coronatijd. Dat zit in ons

oostrand, landschapskunst en natuur, zoals

DNA. We zetten dan ook ons noodfonds om

het Nationaal Park Nieuwland, inclusief de

naar langetermijninvesteringen voor sociaal-

Markerwadden.

economische versterking. •

geel 4x

We treffen structurele maatregelen voor een

Flevoland heeft het excellente klimaat voor

duurzame en minder conjunctuurgevoelige

innovaties, zoals in circulaire bedrijvigheid

economie in de regio. We zien goede mogelijk­

en smart mobility. We bieden ruimte voor

heden voor de ontwikkeling van een circulaire

experiment – letterlijk en figuurlijk - want de

economie en innovatieve landbouw.

Flevolander wil aanpakken en doorpakken.

Urk

Emmeloord

•

De logistieke en verbindende functie van Flevoland en de structuurversterking van de regionale werkgelegenheid realiseren we door maritieme havenvoorzieningen en de bedrijvig­

Lelystad

heid op en rond een vergrote luchthaven

Dronten

Almere

Lelystad.

Zeewolde

18

19

•

Daarnaast investeren we samen met het

•

bedrijfs­leven in flexibiliteit van onze regionale

schappij Flevoland de status van ROM gekregen.

arbeidsmarkt en in opleidingen die ondersteu­

Daarmee kunnen we met het Rijk slagvaardiger

nend zijn aan ons economisch profiel. We maken

investeren in de regionale economie. Met de

werk van talent door om- en bijscholing naar

nodige financieringsinstrumenten kunnen we de

nieuwe onderdelen van de economie.

economie gerichter versterken en ondersteunen

Met vele partners werken we aan programma’s

we de vestiging van bedrijven in onze regio.

•

SAMEN KOMEN WE VERDER

•

Om kansen in de circulaire economie te verzilveren is het belangrijk dat er ruimte komt om te experimenteren met innovaties en kennis­ ontwikkeling. Ruimte voor pilots en scale-ups moet de innovaties van morgen de kans geven tot wasdom te komen.

Als regio investeren we in de ontwikkeling van onze Human Capital Agenda.

voor onze beroepsbevolking (Human Capital Agenda). Zo streven we naar voldoende werk­

•

Kortgeleden heeft onze Ontwikkelingsmaat­

•

We investeren als regio in duurzame econo­ mische versterking. Om onze werkgelegenheid

Flevoland kent een gebiedsgerichte aanpak om

nemers voor innovatieve bedrijvigheid en een

het stikstofvraagstuk te verkleinen, waardoor ge­

Samen met u willen we:

structureel te verbeteren hebben we oog voor

aantrekkelijk vestigingsklimaat, zowel voor

biedsontwikkelingen en bouwprojecten mogelijk

•

investeren in (hoogwaardige) werkgelegen-

human capital in relatie tot transities zoals

afgestudeerden als voor bedrijven.

worden gemaakt.

heid en een aantrekkelijk woonklimaat voor

energie-, klimaat- en duurzaamheidsdoel­

hoger opgeleiden. Dit kunnen we onder

stellingen en de digitalisering van de samen­

Met de beschikbaarheid van een glasvezelinfra­

andere bereiken door te investeren in de

leving. Met het Rijk willen we afspraken

structuur in ons hele buitengebied zijn nieuwe

voorzieningen en door bedrijven te stimule-

maken over behoud en ontwikkeling van

mogelijkheden binnen handbereik, die bijdragen

ren zich in Flevoland te vestigen, aansluitend

werkgelegenheid in de diverse transities.

aan de leefbaarheid in het landelijk gebied.

bij de bestaande arbeidsmarkt en de nieuwe economie •

ruimte creëren om te experimenteren zodat de innovaties van morgen de kans krijgen tot wasdom te komen

•

de experimentele combinatie van de landelijke topsectoren Logistiek, Agri & Food, Energie en Water & Maritiem ondersteunen.

20

21

lichtgroen 3x

FLEVOLAND IS DÉ PRODUCENT VAN DUURZAME ENERGIE

•

We hebben de ambitie om klimaatneutraal te

ONS AANBOD

worden. Dat onderscheidt ons niet van andere

De overgang van fossiele brandstof naar de

Klimaatakkoord: Flevoland produceert in 2030

toepassing van alternatieve energiebronnen

een aanzienlijk deel van de landelijke opgave.

regio’s. Wel zijn we trots op onze bovengemid­ delde bijdrage aan de uitvoering van het

vraagt het uiterste van overheden, maatschap-

geel 4x

pelijke organisaties, bedrijfsleven en inwoners.

lichtgroen lichtgroen3x3x

•

In Flevoland hebben alle partijen de aanpak van

De opgave is niet alleen de productie van vol-

deze ambitie vastgelegd in de eerste Regionale

doende hernieuwbare energie, maar gaat ook

Energie Strategie. De opgave beperkt zich niet

over het denken en doen voor een haalbare en

tot de productie van voldoende hernieuwbare

betaalbare aanpak van klimaatopgave.

energie, maar gaat ook over een haalbare en betaalbare aanpak van de klimaatopgave: het reduceren van de uitstoot van broeikasgassen, zoals CO2.

Urk

Emmeloord

•

In de voedselproducerende sectoren (landbouw, tuinbouw en visserij) wordt stevig geïnvesteerd in duurzaamheid en energieneutraliteit.

Lelystad Dronten

Almere

Zeewolde

22

23

•

SAMEN KOMEN WE VERDER

De woonopgave voor Flevoland biedt de

•

We doen een beroep op het Rijk om er voor te

kans om in te zetten op echt duurzame

zorgen dat er een toereikend energienetwerk

gebiedsontwikkeling met woningen en buurten

(infrastructuur) is. Wij kunnen duurzame energie

die niet alleen energieneutraal zijn, maar ook

leveren, dan moet de afzet van deze energie ook

CO2-neutraal, circulair en klimaatbestendig.

(duurzaam) mogelijk zijn.

Met het Rijk willen we afstemmen hoe we deze Alle partijen zijn, ieder vanuit zijn eigen verant-

verandering tot stand kunnen brengen.

woordelijkheid, gezamenlijk verantwoordelijk voor de uitvoering van deze ambitie. Dat vraagt

•

In de plannen vanuit het Rijk en Europa willen wij graag participeren en onze regionale

•

Om een toekomstbestendige leefomgeving te

opgaven aanpakken. Klimaatdoelen en energie­

om afstemming, gedragen keuzes en continuïteit

realiseren moet worden geïnvesteerd in de

transitie gaan daarbij samen.

in de gekozen oplossingsrichting.

verduurzaming van de bestaande woningvoor­ raad. Met het Rijk willen we mogelijkheden

Daarom

onderzoeken om hierin extra te investeren,

•

willen wij participeren in plannen vanuit het

bijvoorbeeld via social return on investment.

Rijk en Europa en onze regionale opgaven

Ook zien we mogelijkheden om via omscholing

aanpakken

of bijscholing de regionale arbeidsmarkt in te

doen we een beroep op uw inzet voor een

zetten voor deze verduurzamingsopgave.

toereikend energienetwerk en -infrastructuur

Waar dat helpt vragen we regelruimte om deze

vragen wij om regelruimte en een adequaat

opgave mogelijk te maken.

• •

financieringsinstrumentarium voor een toekomstbestendige leefomgeving om bestaande woningen te verduurzamen en nieuwe woningen CO2-neutraal te bouwen.

•

De uitvoering van de RES vraagt om een ‘rollende agenda’ en daar zijn we samen verantwoordelijk voor. Daarom is het belangrijk dat we, ieder vanuit eigen verantwoordelijkheid, de afstemming zoeken en commitment geven op de keuzes die we maken. Daarmee kunnen we samen de ambities uit de RES tot uitvoering brengen.

24

25

26

27

De Tweede Kamer Informateur, mevrouw drs. M.l.(Mariëtte) Hamer Postbus 20018 2500 EA Den Haag

Onderwerp: Flevoland als versnellingsregio Geachte mevrouw Hamer, Met de opdracht van de Tweede Kamer om een nieuw kabinet voor te bereiden heeft u een grote verantwoordelijkheid in de ontwikkeling van onze samenleving. Wij wensen u daarbij veel wijsheid. Flevoland is bereid een actieve bijdrage te leveren aan de toekomst van Nederland en een Nationaal Herstelplan. Namens de Flevolandse overheden brengen wij u ons aanbod onder de aandacht om bij te dragen aan de aanpak van landelijke opgaven. Het is onze verantwoordelijkheid deze opgaven en de transities waar we in Flevoland voor staan aan te pakken.

Flevoland als versnellingsregio Wonen is een belangrijk thema in deze formatie. De Tweede Kamer heeft in februari 2020 in de motie Koerhuis, alsook in de motie Ronnes/Van Eijs, aan het kabinet gevraagd om met ons als regio te bekijken of in Flevoland 100.000 woningen gebouwd kunnen worden. In recentere moties wordt eveneens een beroep op Flevoland gedaan. Deze uitdaging hebben we gezamenlijk opgepakt. We willen het nieuwe kabinet helpen deze moties uit te voeren. Daarbij gaat het wat ons betreft niet alleen om de aantallen woningen. We willen meer dan stenen stapelen, namelijk bouwen aan een toekomstbestendige, krachtige en weerbare samenleving in Flevoland. Aan de hand van de invulling van de juiste randvoorwaarden (bijvoorbeeld bereikbaarheid, arbeidsmarkt, voorzieningen) willen we dit realiseren op een wijze die opschaalbaar is voor heel Nederland. Flevoland is een pracht van een provincie met een unieke geschiedenis en met bijzondere kwaliteiten. Onze provincie leent zich bij uitstek voor pilots en voor integrale, duurzame en snelle opschaling in de realisatie van innovaties. Op vele terreinen is Flevoland een uiterst interessante en relevante regio waar ideeën en visies, dromen en ambities zich grootschalig laten omzetten in realiteit.

Manifest Wij zijn Flevoland! Flevoland geeft ruimte voor het versnellen en verbinden van de grote maatschappelijke opgaven en de transities van deze tijd. In ons manifest Wij zijn Flevoland! hebben wij aangegeven wat onze provincie te bieden heeft en kan bijdragen aan de toekomst van Nederland. Wij brengen dit aanbod, verwoord in het manifest, graag onder de aandacht van een nieuw kabinet. Onze ambitie is om onze mooie regio als geheel evenwichtig, duurzaam en aantrekkelijk vorm te geven. Door opgaven in Flevoland te combineren kunnen wij een effectieve aanpak realiseren; we denken daarbij aan wonen, bereikbaarheid en economische ontwikkeling, maar ook aan duurzaamheid, bodem- en waterkwaliteit, klimaat en energie: een toekomstbestendige maatschappij waar het goed wonen, werken en recreëren is. In onze regio kunnen pilots worden opgeschaald.

Samen komen we verder We willen als regio en Rijk gezamenlijk optrekken. Zo maken we snelheid en kan Flevoland een praktijk-innovatiegebied zijn. Zowel voor een verhoging van het bouwtempo, in samenhang met maatschappelijke opgaven, als voor de transitie van de landbouw en voedselvoorziening kan Flevoland bijdragen aan de gewenste versnelling. Deze ambitie willen we waarmaken samen met het Rijk vanuit de gedachte van één overheid. Dit vraagt om bereidheid daartoe van de kant van het Rijk. Daarnaast vragen wij het Rijk om de mogelijkheid van een regionaal Rijksontwikkelbedrijf te verkennen. De bijzondere positie van het Rijksvastgoedbedrijf in Flevoland biedt daarvoor de ruimte. Wij hopen dat u dit aanbod wilt betrekken bij het opstellen van het regeerakkoord. Vanuit bestuurlijk Flevoland stellen wij voor om samen met het Rijk een gezamenlijke Toekomstagenda Flevoland op te stellen waarin we meerjarig Flevoland verder ontwikkelen. Wij zien dit als ‘best practice’ voor Nederland als geheel, vanuit een versnelling en robuuste opschaling van woningbouw naar een integrale en evenwichtige ontwikkeling van een mooie krachtige samenleving in Flevoland. Namens de Flevolandse gemeenten, Waterschap Zuiderzeeland en provincie Flevoland.

Leen Verbeek Commissaris van de Koning in Flevoland

WIJ ZIJN FLEVOLAND! SAMEN KOMEN WE VERDER FLEVOLAND GROEIT EN BOUWT EEN KWALITATIEVE SAMENLEVING FLEVOLAND BOUWT FLEVOLAND VERBINDT FLEVOLAND INNOVEERT

Urk

Emmeloord

Lelystad Dronten

Almere

Zeewolde

WIJ ZIJN FLEVOLAND, Justin Samgar

FLEVOLAND ONTWIKKELT DOOR EN IS EEN PRAKTIJKLAB VOOR INNOVATIES FLEVOLAND BOUWT FLEVOLAND VERBINDT FLEVOLAND INNOVEERT

FLEVOLAND GROEIT EN BOUWT EEN KWALITATIEVE SAMENLEVING

BOUWEN

VERBINDEN

FLEVOLAND ONTWIKKELT DOOR EN IS EEN PRAKTIJKLAB VOOR INNOVATIES

INNOVEREN

BOUWEN

FLEVOLAND BOUWT WIJ DOEN HET Flevoland biedt letterlijk ruimte voor wonen, werken, leven en ondernemen in een prachtige omgeving voor de huidige en toekomstige bewoners.

SAMEN KOMEN WE VERDER Aandacht voor bereikbaarheid, voorzieningen, cultuur, natuur en gezondheidszorg en hoogwaardig onderwijs en werkgelegenheid is een voorwaarde voor een gezonde toekomst van de Flevolandse samenleving.

KIK HIER VOOR MEER INFORMATIE!

Urk

Lelystad Dronten

Almere

Zeewolde

Emmeloord

VERBINDEN

INNOVEREN

FLEVOLAND GROEIT EN BOUWT EEN KWALITATIEVE SAMENLEVING

BOUWEN

VERBINDEN

FLEVOLAND ONTWIKKELT DOOR EN IS EEN PRAKTIJKLAB VOOR INNOVATIES

INNOVEREN

BOUWEN

FLEVOLAND VERBINDT WIJ DOEN HET Flevoland is een krachtige regio en een verbindende schakel. Spoor, water, wegen en lucht verbinden ons met het omliggend gebied tot ver buiten onze eigen grenzen.

SAMEN KOMEN WE VERDER Voor onze huidige en toekomstige inwoners en ondernemers is een verbetering van de bereikbaarheid met de Randstad, Utrecht en oostelijk en noordelijk Nederland essentieel.

KIK HIER VOOR MEER INFORMATIE!

Urk

Lelystad Dronten

Almere

Zeewolde

Emmeloord

VERBINDEN

INNOVEREN

FLEVOLAND GROEIT EN BOUWT EEN KWALITATIEVE SAMENLEVING

BOUWEN

FLEVOLAND ONTWIKKELT DOOR EN IS EEN PRAKTIJKLAB VOOR INNOVATIES

INNOVEREN

VERBINDEN

BOUWEN

FLEVOLAND INNOVEERT WIJ DOEN HET Flevolanders hebben hun samenleving vanuit het niets opgebouwd. Innovatiekracht en pioniersgeest zitten in onze genen, daar zijn we trots op.

SAMEN KOMEN WE VERDER Wij investeren in een robuuste en toekomstbestendige gebiedsontwikkeling. Wij vragen het Rijk regelruimte en flexibiliteit voor de ontwikkeling van de samenleving van morgen.

KIK HIER VOOR MEER INFORMATIE!

Urk

Lelystad Dronten

Almere

Zeewolde

Emmeloord

VERBINDEN

INNOVEREN

FLEVOLAND GROEIT EN BOUWT EEN KWALITATIEVE SAMENLEVING

BOUWEN

VERBINDEN

FLEVOLAND ONTWIKKELT DOOR EN IS EEN PRAKTIJKLAB VOOR INNOVATIES

BOUWEN

INNOVEREN

VERBINDEN

INNOVEREN

FLEVOLAND BOUWT WIJ DOEN HET In Flevoland benutten we onze expertise voor nieuwe vormen van verstedelijking. We innoveren voor voldoende voedsel, groen en gezondheid in de stad en op het land.

SAMEN KOMEN WE VERDER We investeren samen in innovatieve en integrale ontwikkeling van de regio: omgevingsbewust, circulair en klimaatneutraal.

KIK HIER VOOR MEER INFORMATIE!

Urk

Lelystad Dronten

Almere

Zeewolde

Emmeloord

FLEVOLAND GROEIT EN BOUWT EEN KWALITATIEVE SAMENLEVING

BOUWEN

VERBINDEN

FLEVOLAND ONTWIKKELT DOOR EN IS EEN PRAKTIJKLAB VOOR INNOVATIES

INNOVEREN

BOUWEN

VERBINDEN

INNOVEREN

FLEVOLAND VERBINDT WIJ DOEN HET In Flevoland zijn bestuurlijke grenzen ondergeschikt aan de opgaven. We werken als één overheid met elkaar en versterken elkaar.

SAMEN KOMEN WE VERDER We werken in de regio samen aan de sociaal economische en culturele versterking, met behoud van ieders eigenheid. We staan open voor nieuwe samenwerkingsvormen tussen Rijk en regio.

KIK HIER VOOR MEER INFORMATIE!

Urk

Lelystad Dronten

Almere

Zeewolde

Emmeloord

FLEVOLAND GROEIT EN BOUWT EEN KWALITATIEVE SAMENLEVING

BOUWEN

VERBINDEN

FLEVOLAND ONTWIKKELT DOOR EN IS EEN PRAKTIJKLAB VOOR INNOVATIES

INNOVEREN

BOUWEN

VERBINDEN

INNOVEREN

FLEVOLAND INNOVEERT WIJ DOEN HET Flevoland is dé landbouwregio. Met innovaties in de agrosector lopen we voorop voor een wendbare, weerbare en toekomstbestendige landbouw. Flevoland verdient ook haar sporen als praktijklab voor vernieuwingen in woningbouw, economie en smart mobility.

SAMEN KOMEN WE VERDER Wij investeren in een robuuste en toekomstbestendige gebiedsontwikkeling. Wij vragen het Rijk regelruimte en flexibiliteit voor de ontwikkeling van de samenleving van morgen.

KIK HIER VOOR MEER INFORMATIE!

Urk

Lelystad Dronten

Almere

Zeewolde

Emmeloord

FLEVOLAND GROEIT EN BOUWT EEN KWALITATIEVE SAMENLEVING

BOUWEN

VERBINDEN

INNOVEREN

FLEVOLAND ONTWIKKELT DOOR EN IS EEN PRAKTIJKLAB VOOR INNOVATIES

BOUWEN

VERBINDEN

INNOVEREN

WIJ ZIJN FLEVOLAND Wij zijn mensen, die aanpakken en doorzetten Die aan mogelijkheden samenwerken, op kansen letten Wij zijn ruimtemakers, die vooruitdenken en ’t doen Die houden van de stad en houden van het groen

We voorzien een klimaatneutrale provincie, omdat we gaan voor een gezonde strategie Onze polderwind helpt op weg naar transitie Flevoland is dé producent van duurzame energie

Gebouwen en huizen worden hier uit de klei getrokken Maar we bouwen aan een samenleving, onverschrokken In onze jeugdigheid zit een zekere kwetsbaarheid maar ook zeker veerkracht, lef en nieuwsgierigheid Een nieuwe generatie, gedijt en voorbereidt

Tussen jullie in, noord, zuid, oost en west We staan hier in het midden op ons best De plek om logistieke knooppunten te maken, hoogwaardige kennis over te kunnen dragen Flevoland verbindt, sinds het begin van onze dagen

Wij bieden ruimte, want dat is onze bestaansreden Dit land door mensen gemaakt in jong verleden en heden werkt door naar de toekomst die al snel naar ons toekomt Flevoland bouwt aan Nederland

Ter land, ter zee en in de lucht wordt er hier gewerkt Bedrijvigheid heeft altijd al onze levens versterkt We stimuleren talenten, verstevigen structuur Mouwen, pijpen opgestroopt, ’t beste beentje voor Flevoland pakt aan, Flevoland pakt door

Onze bodem is nog kakelvers en vruchtbaar De kennis van ons land is kostbaar, dierbaar We investeren in biodiversiteit en bodemkwaliteit om voedsel te blijven voorzien in alle duurzaamheid In Flevoland is innovatie een verantwoordelijkheid

Wij zijn mensen, die aanpakken en doorzetten Die aan mogelijkheden samenwerken, op kansen letten Wij zijn mensen, die vooruitdenken en ’t doen Die houden van de stad en houden van het groen Justin Samgar, juli 2021

WIJ ZIJN FLEVOLAND

OMGEVINGSVISIE FLEVOLAND

Uitnodiging RadenStatenAV bijeenkomst - Samen Maken We Flevoland Geachte Raden, Staten en Algemene Vergadering, Hierbij nodigen we u graag uit voor de tweede bijeenkomst “Samen Maken We Flevoland” (SMWF) voor Raden, Staten en Algemene Vergadering op vrijdagmiddag 17 december 2021 van 14.00 – 16.30 uur.

Vrijdag 17 december 2021

14.00 - 16.30 uur

Online Bijeenkomst

Aanleiding

Wij werken in regionale en landelijke samenwerking aan de ontwikkeling van de regio Flevoland. In het Manifest Wij zijn Flevoland! van september 2020 laten we samen één geluid horen als het gaat om de grote opgaven voor Flevoland. Met het Manifest hebben wij ons aanbod aan Nederland gepresenteerd. Het is het verhaal van een gebied dat een belangrijke sleutel is in de oplossing van landelijke vraagstukken. Dit doen wij als gezamenlijke overheden – provincie, gemeenten en waterschap - ieder vanuit de eigen rol en in samenwerking met elkaar. Op 4 oktober hebben wij u geïnformeerd over een aantal actualiteiten over de regionale samenwerking en de gesprekken die we als regio voeren met het Rijk. Op 17 december nodigen wij u graag uit om met elkaar en met ons dieper in gesprek te gaan op de dialoog met het Rijk over wat Flevoland kan en wil bijdragen aan de ontwikkeling van Nederland. We willen met u in gesprek over de mogelijkheid om als Rijk-Regio samenwerkingsafspraken met elkaar te maken over de groei- en ontwikkelopgave van Flevoland en te verkennen wat uw beelden zijn over regionale samenwerking in Flevoland. Het gesprek met u valt samen met een mogelijk afrondende fase in de kabinetsformatie. Het is heel goed denkbaar dat er in het regeerakkoord expliciet of impliciet een beroep wordt gedaan op onze provincie over een bijdrage aan het oplossen van landelijke opgaven.

We willen hier op kunnen reageren vanuit de gedachte van één overheid samen: maar ook voor ieder vanuit haar eigen rol en positie.

Samen werken aan de toekomst

We bouwen samen aan de toekomst van Flevoland. We bouwen niet alleen huizen maar ook aan een samenleving. Samen met u als volksvertegenwoordiging willen we het gesprek voeren over de groei- en ontwikkelopgave van Flevoland en de gewenste richting van samenwerking in Flevoland en met het Rijk. Samen stellen wij hiervoor een agenda op. De invulling van de agenda gaat op dit moment uit van drie perspectieven: • Verstedelijking, bereikbaarheid • Transitie landelijk gebied, landbouw, leefbaarheid • Economische ontwikkeling, innovatie, arbeidsmarkt Daarnaast spelen de drie lagen (ondergrond, leeflaag en samenleving) een belangrijke rol en ook andere thema’s komen aan bod als duurzaamheid, energievoorziening en sociale vraagstukken. In de bijeenkomst komen vragen aan de orde als: ‘Hoe willen we dat de samenleving er straks uit ziet en wat willen we dan in ieder geval voor elkaar krijgen? En hoe kunnen we daar gezamenlijk richting aan geven? Hoe kunnen we laten zien aan het Rijk wat we te bieden hebben vanuit onze bijzondere kwaliteiten en wat we daarbij ook nodig hebben?’ Daarbij komen ook de vragen aan de orde over hoe de volksvertegenwoordiging in deze samenwerking staat, wat u nodig heeft en op welke wijze u betrokken wilt zijn.

Hoe verder?

U heeft als volksvertegenwoordiging een belangrijke richtinggevende rol in de verdere ontwikkeling van Flevoland. Wij willen u structureel informeren en betrekken bij deze regionale samenwerking en samenwerking met het rijk, zodat u op uw gewenste wijze invulling aan uw rol kunt geven. Daarbij kan er een meer gerichte belangenbehartiging plaatsvinden voor Flevoland in de contacten met het Rijk. Door samen duidelijk te maken aan het Rijk waar Flevoland zich op kan en wil ontwikkelen, staan we samen sterk en Maken we samen Flevoland! Van harte welkom Wij nodigen u daarom graag uit voor deze bijeenkomst. Dit zal niet de laatste bijeenkomst zijn en we hopen dan ook dat wij elkaar regelmatig zullen ontmoeten. U bent van harte welkom! Wilt u zich aanmelden per email bij beleidsondersteuningsenb@flevoland.nl? U ontvangt dan rond 17 december de link naar de bijeenkomst en het definitieve programma.

Achtergrondinformatie

Manifest Wij zijn Flevoland! Film en spoken word conferentie bestuurders 29 juni 2021 Compilatievideo van de bijeenkomst van 4 oktober

Bijlagendeel B: Strategische Samenwerkingsagenda Rijk-Regio -

Toelichting bij Strategische Agenda Flevoland 1.0 Strategische Agenda Flevoland 1.0: ‘Over de brug komen’, 18 februari.

Toelichting bij Strategische Agenda Flevoland 1.0 Status van de Strategische Agenda Flevoland 1.0 De afgelopen maanden is toegewerkt naar de Strategische Agenda Flevoland 1.0. In deze 1.0 versie zijn een gezamenlijk perspectief en drie ontwikkelpijlers met opgaven en doelen uitgewerkt. De 1.0 versie schetst de hoofdlijn om verder in te kleuren en te detailleren in het vervolg proces. De verdere uitwerking van de Strategische Agenda Flevoland naar een 2.0 versie bestaat uit het inventariseren en vastleggen van resultaten, afspraken en een bijbehorende governance. Waar nodig zullen ook het perspectief en de ontwikkelpijlers worden aangescherpt. Het streven is de Strategische Agenda Flevoland 2.0 half mei 2022 af te ronden. Deze versie zal vervolgens door de betrokken partijen worden besproken, waarna besluitvorming plaatsvindt.

Uitwerking van de governance Als onderdeel van de Strategische Agenda Flevoland 2.0 wordt de governance uitgewerkt. Momenteel vindt hierover hoog ambtelijke afstemming plaats met directeuren en secretarissen van de verschillende overheden in Flevoland. Half maart zal er een eerste versie gereed zijn, welke wordt getoetst bij dijkgraaf Klavers en burgemeester Gebben. Na de toets door beide bestuurders zullen zij het voorstel voor de governance gezamenlijk inbrengen in de Bestuurlijke Contactgroep.

Over de brug komen Strategische Agenda Flevoland 1.0

18 februari 2022

2

Over de brug komen | Strategische Agenda Flevoland 1.0

Samenvatting De provincie Flevoland, het Rijk, de zes Flevolandse gemeenten

te creëren. Dit alles realiseren is niet mogelijk met enkel

en het Waterschap Zuiderzeeland slaan de handen ineen om

ruimtelijke ingrepen. Het gaat om de ‘zachte’ kant van de

langjarig samen te werken aan de ruimtelijke ontwikkeling

steden en dorpen, zoals de sociale structuren en stedelijke

Flevoland. De Strategische Agenda Flevoland is daar een eerste

cultuur. Voorzieningen, werkgelegenheid en passend onderwijs

bouwsteen voor. In de agenda beschrijven Rijk en regio waar zij

moeten zich langzaamaan verankeren in het Flevolandse, zodat

de komende jaren naar toe willen werken en welke afspraken

de steden zich ontwikkelen tot vitale omgevingen.

zij maken om dat te realiseren. De fysieke leefomgeving staat daarbij centraal, maar wordt duidelijk verweven met een maatschappelijk perspectief omdat de ruimtelijke maatregelen samen moeten bijdragen aan brede welvaart voor alle bewoners

Toekomstbestendige regionale economie

in de regio. Een mooie, duurzame en sociale leefomgeving waar bewoners prettig kunnen wonen, werken, leren en recreëren is

Een vitale samenleving heeft een goede economie nodig die

daar een cruciaal onderdeel van.

in banen en verdienvermogen voorziet. Op dit moment is Flevoland hiervoor sterk afhankelijk van omliggende regio’s.

Rijk en regio werken in de Strategische Agenda samen langs

Rijk en regio streven er daarom naar om de verhouding tussen

drie ontwikkelpijlers aan de ruimtelijke ontwikkeling van de

inwoners en banen in de regio in balans te brengen, met

regio: vitale steden en dorpen, toekomstbestendige regionale

economische groei gericht op duurzaamheid. De basis daarvoor

economie en robuust natuurlijk fundament. De drie pijlers zijn

ligt er al in Flevoland. De regio beschikt over verschillende

onlosmakelijk met elkaar verbonden. De overheden werken

sterke economische clusters in de voedselverwerkende

daar gelijktijdig aan en hebben oog voor de samenhang tussen

industrie, logistiek, voertuigtechnologie, maakindustrie en

de opgaven.

bouw. Voor de groei van deze clusters ligt de meeste potentie in drie (internationale) ontwikkelingen: klimaat en energie,

Vitale steden en dorpen

circulaire economie en digitalisering en sleuteltechnologieën. Hierop inspelen biedt niet alleen economische kansen, maar maakt de Flevolandse economie klaar voor de toekomst en

Flevoland is een relatief jonge provincie die de afgelopen

zorgt voor duurzame economische activiteiten die bijdragen

decennia hard is gegroeid qua inwoners en naar verwachting

aan de nationale duurzaamheidsopgaven. Eenzelfde ambitie

de komende tijd blijft groeien. De regio draagt via verschillende

voor verduurzaming hebben Rijk en regio voor de landbouw in

trajecten bij aan de nationale woningbouwopgave en is bereid

Flevoland. Het streven is een uitstootvrije, natuur-inclusieve

dat te blijven doen, maar wel onder de juiste voorwaarden. Er

en circulaire landbouw te realiseren waar zo min mogelijk

moet in Flevoland namelijk meer gebeuren dan het stapelen

gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt, de vruchtbare

van stenen; Rijk en regio willen bouwen aan een samenleving