6.3 Ontwerpbegroting 2025 GGD Flevoland.pdf
Tekst van het document
r
^ Ontwerpbegroting
2025
Ontwerp Begroting AB
13-06- 2024
U
Ontwerp Verzoek zienswijze gemeenten
14-06-2024
U
Vaststelling Begroting AB
04-09-2024
U
Versie 05-06-24
INHOUDSOPGAVE
PAGINA
1. Inleiding
3
2. GGD Flevoland in één oogopslag
5
3.
Maatschappelijke en organisatorische ontwikkelingen
6
4.
Meerjarenbeleidsplan GGD Flevoland en gezamenlijk Opgaven- en Uitvoeringsplan
9
5. Publieke Gezondheid 5.1 Jeugdgezondheidszorg (JGZ) 5.2 Algemene gezondheidszorg 5.3 Maatschappelijke Zorg 5.4 Toezicht 5.5 Gezondheidsbevordering EN onderzoek 5.6 GHOR
11 11 12 14 17 18 19
6.
Ambulancehulpverlening en meldkamer
22
7. Financien 7.1 Gemeentelijke bijdrage 7.2 Het overzicht van baten en lasten 7.3 Geprognostiseerde balans en EMU saldo
24 24 27 28
8. Paragrafen 8.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 8.2 Financiering 8.3 bedrijfsvoering 8.4 Samenwerkingsverbanden
29 29 36 38 41
bijlage 1 Overzicht plustaken per gemeente bijlage 2 Taakvelden BBV en Beleidsindicatoren bijlage 3 Lijst met afkortingen
42 45 46
Versie 05-06-24
2
1. INLEIDING GGD Flevoland: volop in beweging in een dynamische omgeving Samen met de zes Flevolandse gemeenten en vele andere netwerkpartners, werken wij aan een gezonder Flevoland. GGD Flevoland is een samenwerking in de vorm van een gemeenschappelijke regeling van de zes Flevolandse gemeenten. In deze ontwerpbegroting kunt u zien wat we in 2025 gaan doen en welke financiële middelen we daarvoor inzetten. GGD Flevoland is een publieke instelling voor de inwoners van Flevoland. We werken aan het gezond opgroeien van kinderen, het bestrijden van infectieziekten en speelt een belangrijke rol in de acute zorg met de Regionale Ambulance Voorziening en maatschappelijke zorg voor mensen die kampen met psychiatrische problematiek en de weg niet vinden naar hulp. Daarnaast houdt GGD Flevoland toezicht op kinderopvang instellingen en instellingen voor zorg vanuit de WMO. De GGD geeft invulling aan de wettelijke taken vanuit de Wet Publieke Gezondheid en voert in opdracht van gemeenten aanvullende taken uit die voortkomen uit het lokale beleid. De zorg in Nederland piept en kraakt. Mensen worden ouder, blijven langer thuis wonen en hebben behoefte aan ondersteuning. Veel ouderen komen op de Spoedeisende hulp terecht terwijl zij beter af zijn met zorg aan huis of in de buurt. Zorginstellingen staan onder financiële druk en hebben grote moeite om personeel te vinden.
De vaccinatiegraden laten een dalende trend zien. De COVID crisis heeft de kwetsbaarheid blootgelegd van mens en systeem. Als jongste GGD in Nederland speelt GGD Flevoland een cruciale rol in het zorgveld van Flevoland. Met de opdracht om te voorkomen dat mensen ziek worden en de opdracht om te coördineren in crisessituaties heeft Flevoland met GGD Flevoland een sterke publieke instelling in het zorgveld om met bewoners te werken aan een gezonde toekomst. Voor 2025 komt dit tot uiting in de verschillende onderdelen van de GGD: De RAV stuurt op de ambulancedienst en zet in op zorgcoördinatie. In 2025 zal een nieuw model meldkamer worden doorontwikkeld zodat mensen niet onnodig in de acute zorgketen belanden maar snel op de juiste plek hulp krijgen in het lokale veld. Als apart merk binnen GGD Flevoland levert JGZ Almere maatwerk in Almere zodat gezinnen daar optimaal worden ondersteund. De infectieziektebestrijding als onderdeel van de landelijke afspraken in het kader van pandemie-paraatheid wordt verder ontwikkeld. Tot slot zal na jaren van intensief werken aan de bestrijding van Corona, de interne organisatie van de GGD worden versterkt.
In 2025 gaat de GGD Flevoland aan de slag met het versterken van de bedrijfsvoering en met de uitvoering van een Integraal huisvestingsplan om als een sterke toekomstgerichte publieke organisatie te werken aan de gezondheid van de bewoners van Flevoland. Proces: van kadernota tot vastgestelde begroting Voor u ligt de Ontwerpbegroting 2025 van GGD Flevoland. De Ontwerpbegroting is een uitwerking van de Kadernota 2025. In de kadernota zijn de trends en ontwikkelingen en financiële kaders voor GGD Flevoland beschreven. De kadernota is op 15 mei 2024 vastgesteld door het Algemeen Bestuur van GGD Flevoland en vervolgens aangeboden aan alle gemeenteraden in Flevoland. De Ontwerpbegroting 2025 wordt in juni 2024 in de vergadering van het Algemeen Bestuur van GGD Flevoland ter vaststelling geagendeerd. Nadat de gemeenteraden in de gelegenheid gesteld zijn op de ontwerpbegroting hun zienswijze te geven, met inachtneming van de wettelijke termijn van 12 weken, stelt het Algemeen Bestuur de definitieve programmabegroting 2025 vast op 4 september 2024. Inwonersbijdrage De financiering van de wettelijke basistaken door gemeenten vindt plaats door middel van een inwonersbijdrage, die voor het collectief procentueel gelijk is.
Op deze wettelijke basistaken, die nog geen 207 van de totale begroting van GGD Flevoland vormen, en de financiële vertaling daarvan wordt een zienswijze van de gemeenten gevraagd. Naast de wettelijke basistaken voert GGD Flevoland plustaken uit in opdracht van 1 of meer individuele gemeenten, en markttaken voor derden. De financiële risico's van de plustaken en taken voor derden komen in de (ontwerp) begroting 2025 niet ten laste van de inwonerbijdrage; op deze onderdelen is dan ook geen zienswijze van de gemeenteraden nodig. Ontwerpbegroting in verhouding tot meerjarenbeleidsplan In deze ontwerpbegroting 2025 staan de uitgangspunten, ontwikkelingen, risico's en financiële kaders voor GGD Flevoland. Het geeft duiding en verdere prioritering aan de beleidsthema's uit het
Versie 05-06-24
3
meerjarenbeleidsplan1. Het meerjarenbeleidsplan is visueel gemaakt in een infographic2 en is uitgewerkt in een opgaven- en uitvoeringsplan3. Het meerjarenbeleidsplan en bijbehorende opgaven en uitvoeringsplan zijn door gemeenten en GGD Flevoland gezamenlijk ontwikkeld en in het GGDbestuur vastgesteld, onder voorbehoud van financiering. De jaarlijkse financiële toekenningen aan de GGD bepalen de haalbaarheid van de vastgestelde opgaven en bijbehorende acties. Gezien de financiële situatie van de gemeenten is gekozen om voor 2025 geen middelen te vragen voor de opgaven uit het meerjarenbeleidsplan en het bijbehorende opgaven- en uitvoeringsplan. Beleidsarme begroting De GGD is zich zeer bewust van de financiële situatie waarin gemeenten in Flevoland verkeren. Uitgangspunt is dat GGD Flevoland alleen dat wat ècht noodzakelijk is opneemt in de inwonerbijdrage voor 2025 t/m 2027, en niet wat (zeer) wenselijk is. Dit heeft geleid tot een beleidsarme ontwerpbegroting, waarin alleen de noodzakelijke elementen zijn meegenomen als dekkingsvragen. Binnen de inwonerbijdrage zijn, naast de autonome ontwikkelingen, de versterking van de bestuursondersteuning en de eerste stappen in het Integraal Huisvestings Plan (IHP) opgevoerd in deze begroting. Vanuit het meerjarenbeleidsplan en bijbehorende opgaven- en uitvoeringsplan zijn geen financiën gevraagd vanuit de inwonerbijdrage.
Dit betekent niet dat er geen inhoudelijke ontwikkelingen zijn die geld vragen. De trends, ontwikkelingen en risico's die in 2025 op GGD Flevoland afkomen zijn daarom wel in het tekstuele gedeelte van deze ontwerpbegroting beschreven. Maar slechts een zeer klein deel hiervan is in het financiële gedeelte van deze ontwerpbegroting opgenomen. Over een aantal onderwerpen moet de komende periode nog bestuurlijke besluitvorming plaatsvinden, aan de hand van nog uit te werken voorstellen/scenario's. Op een aantal grote onderwerpen zoals bedrijfsvoering, huisvesting en bestuursondersteuning zijn voor de bestuursvergadering besluitvormende keuzes voorbereid. De financiële consequenties van deze keuzes zijn vertaald in dekkingsvraagstukken, die na besluitvorming meegenomen worden in de ontwerpbegroting en begroting. Omdat voor een aantal onderwerpen ook andere dekking dan de inwonerbijdrage wordt gezocht, maar nog onzeker is of hier dekking voor kan worden gevonden zijn deze opgenomen in de risicoparagraaf. Evenzo zal naar verwachting het onderwerp huisvesting nadere uitwerking en besluitvorming vragen.
Simone Kukenheim Directeur Publieke Gezondheid GGD Flevoland
1 Meerjarenbeleidsplan GGD Flevoland 'Een gezonde toekomst in Flevoland' 2 Infographic thema's meerjarenbeleidsplan GGD Flevoland 3 Gezamenlijk Opgaven en Uitvoeringsplan GGD Flevoland 'Een gezonde toekomst in Flevoland'
Versie 05-06-24
2. GGD FLEVOLAND IN ÉÉN OOGOPSLAG Het bestuur van GGD Flevoland bestaat uit de zes portefeuillehouders Zorg/Volksgezondheid van de zes gemeenten in Flevoland: Gemeente Almere:
Wethouder mw. F. de Jonge
Gemeente Dronten:
Wethouder mw. L. Hillebregt, voorzitter
Gemeente Lelystad:
Wethouder mw. A. Messelink- Dijkstra
Gemeente Noordoostpolder:
Wethouder dhr. W. Jansen
Gemeente Urk:
Wethouder dhr. F. Brouwer, vicevoorzitter
Gemeente Zeewolde:
Wethouder dhr. E. van de Beld
Bevolking: 450.686 inwoners 6 regionale vestigingen in:
aantal inwoners
inwonerbijdrage per gemeente (x e 1.000)
Almere Dronten Lelystad Noordoostpolder
226.438 44.261 84.029 50.076
6.122 1.197 2.272 1.354
Urk Zeewolde
21.936 23.946
593 647
Totaal
450.686
12.185
à
Inwonerbijdrage gemeenten ■ Pluspakket gemeenten
51,/ i
32/ Taken derden
Baten o.b.v. begroting 2025 Basispakket gemeenten is inclusief inwonergroei en indexering prijzen en lonen 2025.
Taken Fte's
fte
Jeugdgezondheidszorg
195
AGZ
45
Maatschappelijke zorg
36
Toezicht
15
Gezondheidsbevordering en onderzoek
25
Ambulancehulpverlening en meldkamer
185
GHOR
9
Bestuur, Financiën en Bedrijfsvoering
41
Totaal
551
Versie 05-06-24
5
3. MAATSCHAPPELIJKE EN ORGANISATORISCHE ONTWIKKELINGEN 1. Beweging van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag De Flevolandse bevolking wordt steeds ouder en de zorgvraag blijft sterk stijgen, terwijl er op steeds meer vlakken personeelstekorten zijn. Dit maakt het noodzakelijk om minder in te zetten op zorg en meer op preventie en welzijn (versterking van het voorveld van het sociaal domein) en het medisch en sociaal domein beter te verbinden. Het Gezond en Actief Leven Akkoord4 en het Integraal Zorgakkoord5 zijn in 2023 landelijk vastgesteld om uitvoering te geven aan deze transformatie. GGD Flevoland heeft hierin vanuit de Wet Publieke Gezondheid6 (Wpg) en haar takenpakket een belangrijke rol. Zo is GGD Flevoland nauw betrokken bij de lokale GALA plannen van de gemeenten, het Regiobeeld7 en Regioplan8, de transformatieagenda's die in 2024 opgesteld worden vanuit het Regioplan, het Transformatieplan van Positief Gezond Almere9 (PGA) en het Vlie10, en preventiecoalitie Flevoland Gezond en Wel. Enkele voorbeelden: ^ GGD Flevoland heeft een belangrijke rol in het ontwikkelen en/of coördineren van ketenaanpakken zoals valpreventie, gezond gewicht en Kansrijke Start, bij inhoudelijke thema's zoals mentale gezondheid, het verminderen van gezondheidsverschillen, gezonde leefomgeving en positief ouder worden en bij de transformatie van zorg naar (positieve) gezondheid.
• GGD Flevoland levert de voorzitter en inhoudelijke deskundigheid voor Flevoland Gezond en Wel, trekt de monitoring van het transformatieplan van PGA, heeft geadviseerd over de lokale GALA-plannen van de gemeente en draagt bij aan de uitvoering daarvan en werkt mee aan de transformatieplannen die voorkomen uit het Regiobeeld en Regioplan. ^ Monitoring, onderzoek en evaluatie: de vraag naar inzicht in de lokale problematiek, wat een effectieve preventieve aanpak is en wat de effecten van beleid, projecten en activiteiten zijn neemt sterk toe. De GGD adviseert gemeenten en partners op basis van haar brede kennis over het te voeren beleid en een impactvolle aanpak. ^ In 2025 wordt de Kennis- en Adviesfunctie van GGD Flevoland verder versterkt. Hiervoor zijn vanuit GALA (thema 14) middelen beschikbaar gesteld. De verschillende GGD-afdelingen (zoals Maatschappelijke Gezondheidszorg, Jeugdgezondheidszorg GGD en Gezondheidsbevordering & Onderzoek) en JGZ Almere beschikken over een schat aan gegevens over hun doelgroepen en ontsluiten deze op een toegankelijke manier in de vorm van (beleids)informatie voor gemeenten, maatschappelijke organisaties en inwoners. Zij ontwikkelen hiervoor steeds vaker (geautomatiseerde) dashboards; zie www.eengezonderflevoland.nl. 2. Gezond ouder worden De gevolgen van de vergrijzing zullen de komende jaren steeds scherper voelbaar worden.
Zeker in Flevoland, dat te maken krijgt met dubbele vergrijzing (meer ouderen en oudere ouderen). Om bij te dragen aan een vermindering van de snel stijgende zorgvraag zet GGD Flevoland zich sinds enkele jaren met het programma 'positief ouder worden' samen met gemeenten en partners in voor een goede preventieve ouderengezondheidszorg. Dit doet de GGD vanuit de wettelijke taak voor gemeenten vanuit de Wet Publieke Gezondheid. 3. Omgevingswet: gezonde leefomgeving Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet ingevoerd. De leefomgeving heeft direct en indirect een grote impact op de (fysieke, mentale en sociale) gezondheid van inwoners. GGD Flevoland draagt bij aan een gezonde en veilige leefomgeving voor de inwoners. Het gaat om gezondheidsbescherming (de bescherming tegen blootstelling aan bv. hitte, geluid en gevaarlijke stoffen waaronder fijnstof en roet) en gezondheidsbevordering (het inrichten van een leefomgeving die bewegen en sociaal contact bevordert en een gezonde leefstijl mogelijk en makkelijk maakt). De verwachting is dat het fysiek en
4 Gezond en actief leven akkoord 5 Integraal Zorg Akkoord 6 Wet Publieke Gezondheid 7 Regiobeeld Flevoland 8 Regioplan Flevoland 9 Transformatieplan positieve beoordeling PGA 10 Transformatieplan positieve beoordeling Het Vlie
Versie 05-06-24
sociaal domein in 2025 nog meer gaan samenwerken en dat het aantal adviesvragen aan de GGD sterk zal stijgen. Binnen de bestaande formatie is hiervoor zeer beperkt ruimte. Binnen GALA hebben gemeenten (vooralsnog tijdelijke) middelen gekregen voor het adviseren over een gezonde leefomgeving; in overleg met de gemeenten zal bekeken worden in hoeverre de extra adviesaanvragen hieruit gefinancierd kunnen worden. 4. Toename kwetsbare groepen en complexe problematiek De zorg voor kwetsbare zorgmijdende personen en mensen met onbegrepen gedrag staat op een kantelpunt. Ondanks de verbeterde samenwerking tussen zorg, justitie en sociaal domein in Flevoland blijft de vraag vanuit de samenleving groeien. Psychiatrische zorg trekt zich terug op kerntaken en kampt met personeelstekorten, terwijl het sociaal domein zich concentreert op ambulantisering en zelfstandig wonen. Het vermogen van het sociaal domein om de meest kwetsbare mensen te ondersteunen in de maatschappij heeft daarnaast tekortgeschoten, omdat zij zonder 'motivatie' en vermogen om de 'eigen vraag te verwoorden', buiten ondersteuning vallen. Huisvestingsproblemen zijn daarbij vaak de katalysator die mentale-, verslavings- en relatieproblemen laten escaleren. Het aantal meldingen bij het Meldpunt OGGZ van GGD Flevoland laat daarom al jaren een consistente stijging zien.
Intussen schiet de ondersteuning voor deze doelgroep te kort. De capaciteit van regionale bemoeizorg is niet meegegroeid en het vermogen van reguliere voorzieningen om mensen met complexe problematiek op te vangen is gekrompen. Ook hier hebben huisvestingsproblemen eraan bijgedragen dat de maatschappelijke opvang en woon/zorg voorzieningen verstopt zijn geraakt. De ondersteuning voor deze groep is nu vaak fragmentarisch en kort-cyclisch gefinancierd. Deze ontwikkeling vraagt om een gedeeltelijke herbezinning op de regionale focus op zelfstandig wonen en om integrale aandacht voor de ondersteuning van de meest kwetsbaren. De verwachting is daarnaast dat in de komende tijd meer landelijke regelgeving en financiering vastgesteld gaat worden die invloed zal hebben op de taken van gemeenten en GGD voor deze problematiek. 5. Lage vaccinatiegraad Het project Verhogen vaccinatiegraad RVP-ziekten dat door de GGD, samen met de JGZ-organisaties die werkzaam zijn binnen Flevoland, wordt uitgevoerd wordt momenteel geactualiseerd. De noodzaak voor uitvoering is landelijk en regionaal onverminderd hoog. In samenspraak met de gemeenten en de JGZ-organisaties wordt gekeken hoe de vaccinatiegraad per gemeente verder omhoog kan worden gebracht en wat hiervoor nodig is. 6.
Infectieziekten: Pandemische paraatheid De COVID-19 pandemie heeft duidelijk gemaakt dat zoönosen (infectieziekten die van dier op mens kunnen overgaan) kunnen leiden tot grote uitbraken tot aan het niveau van een pandemie. Niet alleen zoönosen zijn van invloed, ook de verandering in het klimaat kan leiden tot introductie van vectoren die (grote) uitbraken kunnen veroorzaken. De GGD heeft een belangrijke rol in monitoring, surveillance en bestrijding van infectieziekten. Tijdens de COVID-19 is gebleken dat de basiscapaciteit onvoldoende was om deze taken in zijn volle omvang te kunnen uitvoeren. Vanuit het Rijk worden extra middelen beschikbaar gesteld om de basis te versterken en de pandemische paraatheid te verbeteren. Pandemisch paraat naast een interne versterking om de versterkte samenwerking landelijk en regionaal, waarbij afstemming met de Landelijk Functie Opschaling Infectieziektebestrijding (LFI) essentieel is. 7. Digitalisering Binnen zorg en welzijn wordt digitalisering gezien als een van de oplossingsrichtingen voor de uitdagingen waar we de komende jaren voor staan. GGD Flevoland heeft hierin enkele belangrijke stappen gezet, zoals implementatie van nieuw Digitaal Dossier JGZ inclusief klantportaal, digitale vragenlijst Jij en Je Gezondheid.
GGD Flevoland heeft daarbij oog voor de (positieve en negatieve) invloed die de toenemende digitalisering heeft op de gezondheid van inwoners in Flevoland, in het bijzonder ook voor de meer kwetsbare inwoners. Het hoge tempo van de digitalisering vraagt, net als bij gemeenten en andere organisaties, de komende tijd nog veel kennisontwikkeling, doorontwikkeling en nieuwe functionaliteiten, passend bij de vraag van inwoners en klanten. 7. Afhankelijkheid van plustaken subsidies GGD Flevoland staat al jaren onderaan de benchmark11 van GGD'en qua inwonerbijdrage voor de wettelijke taken. GGD Flevoland kent hiermee een relatief grote afhankelijkheid van plustaakfinanciering, vaak in de vorm van jaarlijkse subsidies. De administratieve lasten en complexiteit* 7
11 Benchmark GGD'en door GGD GHOR Nederland Versie 05-06-24
___ 7
van aanvraag en verantwoording bij subsidies neemt toe; dit vraagt van zowel gemeenten als GGD een grotere belasting op administratie, beleid en financiën. Daarnaast komt door de smalle toerekening van de overhead op plustaken de dienstverlening vanuit de ondersteunende diensten zoals kwaliteit, communicatie, financiën, P&O, ICT en facilitaire zaken in het gedrang. Dit wordt onderschreven door de uitkomsten van het onderzoek Toekomstgerichte bedrijfsvoering'. Organisatorische ontwikkelingen GGD 1. Publieke gezondheid in een bewegende omgeving In het meerjarenbeleidsplan (MJBP 2023-2029) wordt een beweging geschetst die eigen regie van mensen versterkt en gezondheidsproblemen voorkomt, met een bredere blik op gezondheid volgens het concept van positieve gezondheid. Hierbij hebben we aandacht voor gezondheidsverschillen en plaatsen we gezondheid in haar fysieke en sociale context. We zetten deze beweging samen met de zes gemeenten in Flevoland in gang, in nauwe verbinding met partners op lokaal, regionaal en landelijk niveau. Het speelveld van de publieke gezondheid is volop in beweging. Beleid, wetenschap en praktijk veranderen de landelijke en regionale focus en inzichten voortdurend. Daarnaast anticiperen GGD Flevoland en gemeenten continu op veranderende wetgeving, demografische ontwikkelingen en veranderingen in het maatschappelijke speelveld.
Actueel zijn het IZA (Integraal Zorgakkoord) en GALA (Gezond en actief leven akkoord). GGD Flevoland is vanuit de drie merken nauw betrokken bij de ontwikkeling, advisering en uitvoering hiervan, in samenwerking met allerhande zorg- en welzijnsorganisaties. 2. Versterking bedrijfsvoering Er is onderzoek gedaan naar de kracht en toekomstbestendigheid van de bedrijfsvoering. Resultaat van dit onderzoek is een voorstel om te zorgen dat de basis op orde komt en de bedrijfsvoeringsfunctie continuïteit van processen ondersteunt en in kan gaan op de toekomstige vraag in wet- en regelgeving en de ondersteuning van de dienstverlening aan onze inwoners en gemeenten. Dit vraagt ook een versterking van de interne en externe communicatie. 3. Integraal Huisvestingsplan In de afgelopen jaren stond de coronapandemie centraal in de GGD, inclusief de ondersteuning die hiervoor nodig was vanuit de bedrijfsvoering. Dit heeft erin geresulteerd dat de huisvestingsplannen en onderhoudsplanning stil zijn blijven liggen. Voor de locaties in eigendom van GGD speelt nu de vraag op welke vervolgstappen verstandig zijn, waarbij verschillende scenario's worden uitgewerkt in een Ingegraal Huisvestings Plan (IHP). Deze zal in 2024 worden opgesteld, waarin de diverse locaties, mogelijke verhuizingen en verbouwingen worden opgenomen.
Deze ontwikkeling is onvermijdelijk om klaar te zijn voor de toekomst, als uitvoerder van de publieke gezondheidstaken van de gemeente en als werkgever in de gezondheidszorg. 4. Versterking bestuursondersteuning en beleid Bestuur, directie en de ambtelijke adviseurs hebben uitgesproken dat ze een sterkere samenwerking willen om zo volledig en tijdig mogelijk het bestuur en de gemeenteraden te informeren en adviseren. Deze vragen zijn in de afgelopen jaren toegenomen. Daarnaast zijn er enkele wettelijke wijzigingen, waaronder de implementatie van de Wet Open Overheid (WOO) die tezamen en versterking van de bestuursondersteuning en beleid noodzakelijk maken. 5.. Doorontwikkeling RAV (taak in opdracht van de zorgverzekeraar) In 2024 wordt een besluit genomen over verdere stappen in de samenwerking tussen de ambulancevoorzieningen Flevoland en Gooi en Vechtstreek. Momenteel verkennen de RAV's of de eerder opgerichte coöperatie daarvoor een goede basis kan vormen. 6. Integratie JGZ Almere (plustaak voor gemeente Almere) binnen GGD Flevoland Per 1 januari 2025 zal naar verwachting JGZ Almere volledig onderdeel gaan uitmaken van GGD Flevoland, waar het tot die tijd een samenwerking was met de Zorggroep Almere. Met de gemeente Almere worden gesprekken gevoerd over de doorontwikkeling van het stelsel.
Versie 05-06-24
8
4. MEERJARENBELEIDSPLAN GGD FLEVOLAND EN GEZAMENLIJK OPGAVEN- EN UITVOERINGSPLAN In het meerjarenbeleidsplan is benoemd dat GGD Flevoland werkt volgens de volgende leidende principes: A. Positieve gezondheid B. Gezondheid in alle beleidsterreinen C. Het verkleinen van gezondheidsachterstanden D. Preventie en gezondheidsbevordering als basis In het meerjarenbeleidsplan zijn de volgende prioritaire thema's vastgesteld: 1. Van ziekte naar gezondheid 2. Fysieke en sociale leefomgeving 3. Gezonde leefstijl 4. Gezond ouder worden 5. Gezond opgroeien en opvoeden 6. Infectieziekten 7. Zorg en veiligheid 8. Lokaal maatwerk en advies 9. Organisatie: personeel, informatie, kennisorganisatie, optimale (digitale) dienstverlening en communicatie en GGD als netwerkpartner die samenwerkt aan gezamenlijke maatschappelijke opgaven Het meerjarenbeleidsplan is visueel gemaakt in een infographic12 en is uitgewerkt in een opgaven- en uitvoeringsplan13. Het meerjarenbeleidsplan en bijbehorende opgaven- en uitvoeringsplan zijn door gemeenten en GGD Flevoland gezamenlijk ontwikkeld en in het GGD-bestuur vastgesteld, onder voorbehoud van financiering. De jaarlijkse financiële toekenningen aan de GGD bepalen de haalbaarheid van de vastgestelde opgaven en bijbehorende acties.
Omdat in deze begroting geen nieuw beleid vanuit het meerjarenbeleidsplan14 is opgevoerd, zullen de acties in het uitvoeringsplan hierop worden aangepast Toelichting op de prioritaire thema's 1. Van ziekte naar gezondheid De bestuurlijke landelijke denklijnen (IZA, GALA en WoZo) richten zich op een gezonde toekomst met behoud van bereikbare en betaalbare zorg. Om dit te bewerkstelligen is de beweging nodig van ziekte naar gezondheid. Zonder inzet op de opgaven van ziekten naar gezondheid zal de cultuurverandering, in anders denken en doen, van nazorg na voorzorg vertraagd op gang komen. Dit houdt ook in dat aan positieve gezondheid geen verdere concreetheid kan worden gegeven. De ketenaanpakken vanuit het Integraal Zorg Akkoord kunnen dan niet ondersteund kunnen worden, evenals andere preventienetwerken. Hierdoor kande samenwerking tussen sociaal en medisch domein niet verder worden versterkt. 2. Fysieke en sociale leefomgeving Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet komen gemeenten en Provincie voor een grote ruimtelijke vraagstukken te staan. Tegelijkertijd nemen de ruimtelijke opgaven op het gebied van woningbouw, veeteelt en akkerbouw, industrie, logistiek en handel toe. Om inwoners, organisaties, bedrijven en de overheden te ondersteunen bij de ruimtelijke keuzes op gebied van gezondheidsbevordering en bescherming is advies en bewustwording nodig.
De ruimtelijke keuzes een grote impact hebben op gezondheid. Het ontbreken van advies en bewustwording heeft als risico dat hierin niet het gezondheidsaspect wordt meegewogen, met alle gevolgen van dien. 3. Gezonde leefstijl De leefstijl gerelateerde gezondheidsproblemen in Flevoland nemen toe. Landelijk wordt vanuit de bestuurlijke akkoorden meer gericht op het verkleinen van de gezondheidsachterstanden. In de afgelopen jaren is gebleken dat deze verschillen zonder interventie eerder groeien dan afnemen. Lokaal
12 Infographic thema's meerjarenbeleidsplan GGD Flevoland 13 Gezamenlijk Opgaven en Uitvoeringsplan GGD Flevoland 'Een gezonde toekomst in Flevoland' 14 Meerjarenbeleidsplan GGD Flevoland 'Een gezonde toekomst in Flevoland'
Versie 05-06-24
wordt ingezet op de verschillende lokale leefstijlspeerpunten; vanuit inhoudelijk advies, gezondheidsbevorderende interventies en een stevige ketenaanpak kan de gezondheid van inwoners worden versterkt. Hier niet op inzetten heeft tot mogelijk gevolg dat de positieve leefstijltrends niet kunnen worden doorgezet en negatieve leefstijltrends kunnen worden af- of omgebogen. 4. Gezond ouder worden Met de dubbele vergrijzing in Flevoland merken alle gemeenten dat de druk op zorg, bijvoorbeeld huisartsenzorg, en (Wmo) ondersteuning toe neemt. Preventieve ouderengezondheidszorg is in de afgelopen jaren op constructieve wijze met gemeenten vormgegeven in het programma Positief oud worden. Het risico van verminderde investering in het voorkomen van kwetsbaarheid onder (thuiswonende) ouderen ligt met name op de toestroom van ouderen richting zorg en gemeentelijke ondersteuning. Door het voorkomen en bewust maken van kwetsbaarheid kunnen ouderen langer vitaal blijven en beter voorbereid keuzes maken voor het zo prettig mogelijk oud worden. 5. Gezond opgroeien en opvoeden De risico's binnen het gezond opgroeien en opvoeden van kinderen en jongeren in Flevoland liggen in het bieden van de juiste zorg en ondersteuning op de juiste plek in afstemming met de andere partners in het werkveld.
Door vroegtijdig en preventief te werk te gaan kan zwaardere (jeugd)zorg en ondersteuning worden voorkomen en kunnen ouders en kinderen zo goed mogelijk worden geholpen bij de vragen die zij hebben. De voorgestelde acties voor de opgaven op het gebied van opgroeien en opvoeden zijn niet vanuit de basistaken gefinancierd. 6. Infectieziekten Door de toenemende risico's op pandemieën, nieuw-opkomende ziekten, zoönosen en antibioticaresistentie is de versterking van infectieziekten bestrijding gestart. Hiervoor worden naast de eerder toegekende middelen en de toegekende landelijke middelen geen extra middelen gevraagd. 7. Zorg en veiligheid De risico's op gebied van zorg en veiligheid liggen in de continuïteit van zorg en ondersteuning voor onder andere; crisiszorg en rampenbestrijding en voor de doelgroep psychisch kwetsbaren. De voorgestelde acties voor de opgaven op gebied van zorg en veiligheid worden niet vanuit de basistaken gefinancierd. 8. Lokaal maatwerk en advies De complexiteit van maatschappelijke vraagstukken en de bijbehorende beleids- en bestuursafwegingen neemt toe. Gemeenten en zorgverzekeraar zijn meer op elkaar aangewezen met de sterkere verbinding tussen sociaal en medisch domein. Dit vraagt om de juiste kennis en advisering, zowel inhoudelijk als op procesniveau.
Door niet te investeren in de versterking hiervan ontstaat het risico op onvolledig onderbouwde beleid- en besluitvorming. Ook bestaat het risico dat de kennis en adviesfunctie van de GGD onbenut blijft voor inwoners, professionals, organisaties en gemeenten. Dit kan tot gevolg hebben dat inwoners inefficiënte en ineffectieve zorg- en ondersteuning krijgen of dat niet gericht wordt geïntervenieerd.
Versie 05-06-24
10
5. PUBLIEKE GEZONDHEID 5.1 JEUGDGEZONDHEIDSZORG (JGZ)
Grotendeels plustaakfinanciering De jeugdgezondheidszorg (JGZ) heeft als doel het beschermen, bevorderen, bewaken van de gezondheid en ontwikkeling, zowel lichamelijk als psychosociaal, van alle jeugdigen en jongeren. JGZ Almere zit momenteel in een bestuurlijk traject om dienstverlening niet meer door Zorggroep Almere en GGD Flevoland samen te laten uitvoeren, maar alleen door GGD Flevoland. Hierdoor zal GGD Flevoland voor alle gemeenten in Flevoland de jeugdgezondheidszorg voor (ouders van) 4-18-jarigen verzorgen en in Almere ook voor (ouders van) 0-4-jarigen. Dit bestuurlijk gesprek over de dienstverlening en de mogelijke hervormingen in het jeugddomein wordt met gemeente Almere verder vorm gegeven. In Almere zijn een aantal ontwikkelingen in de Jeugdgezondheidszorg te zien: ^ Toename complexe problematiek in gezinnen. Dit vergt veel van onze professionals; van preventief tot aan toegang jeugdhulp. ^ Almere groeit in inwoneraantal, maar voorzieningen, ondersteuning en subsidies groeien niet mee. Hierdoor komen de basisvoorzieningen in de stad toenemend onder druk te staan, met als gevolg het risico op meer en sneller inschakelen van specialistische hulp en jeugdzorg. ^ Groot tekort aan leraren en huisartsen en de veiligheids- en jeugdhulpketens lopen vaak vast. Dit heeft een enorme impact op het werk van JGZ Almere.
JGZ Almere is in veel gevallen een plek waar gezinnen wel terecht kunnen, maar waarbij professionals niet de juiste doorverwijzing naar de juiste hulp op de juiste plek kunnen organiseren. Dit zorgt voor handelingsverlegenheid bij medewerkers en een langere betrokkenheid van JGZ-professionals dan gewenst is. De GGD draagt in Dronten, Lelystad, Noordoostpolder, Urk en Zeewolde zorg voor de uitvoering van de jeugdgezondheidszorg voor kinderen en jongeren van 4 tot 18 jaar (JGZ 4-18). De jeugdgezondheidszorg kent landelijk en ook lokaal een aantal uitdagingen. In de toekomstagenda jeugd15 beschrijven Actiz Jeugd, GGD GHOR en Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ) dat het om de komende generaties jeugdigen gezond en veilig te laten opgroeien nodig is om nu te investeren in publieke gezondheid. Uitvoeringsplan Vanuit het meerjarenbeleidsplan en het bijbehorende uitvoeringsplan werkt de JGZ GGD in 2025 aan de volgende opgaven: 1. Optimalisatie doorlopende lijn 0-18 2. Innovatie en digitalisering binnen JGZ 3. Verhogen vaccinatiegraad 4. Door preventie verminderen toestroom naar geïndiceerde zorg door JGZ 5. Beweging naar behoeften-gestuurd werken door JGZ De JGZ GGD is er voor alle kinderen en gezinnen.
Een belangrijke trend is dat er een sterke stijging is van het aantal lokale (multidisciplinaire) netwerken en preventie- en zorgstructuren in het sociaal domein, op scholen en in wijken/buurten waar de inzet van de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) nodig is16. Bovendien wordt de problematiek voortdurend complexer. De Jeugdgezondheidszorg kan als preventieve basisvoorziening voor ieder kind en gezin een belangrijke bijdrage leveren aan het voorkomen van zwaardere zorgvragen en het verminderen van de instroom in de geïndiceerde jeugdhulp en van de stijgende zorgkosten. De JGZ heeft expertise op het gebied van o.a. (kortdurende) begeleiding van kinderen en jongeren met psychosociale problematiek ter voorkoming van behandeling in de jeugdhulp of basis GGZ of ter wachtlijstoverbrugging naar jeugdhulp en basis GGZ, opvoedondersteuning, verzuimbegeleiding en signalering en begeleiding van kinderen met overgewicht. Op veel plekken is er sprake van wachttijden en -lijsten voor de jeugdhulp. Het risico is dat problemen tijdens deze wachttijd verergeren of zelfs escaleren, waardoor er meer en duurdere geïndiceerde hulp
15 Toekomstagenda Jeugd 16 O.a.: zorgteams op scholen, multidisciplinaire zorgstructuren in het sociaal domein zoals overleggen Vroeg- en voorschoolse Educatie (VVE) voor kinderen van 0 tot 6 jaar, overleggen Integrale Vroeghulp (IVH) voor kinderen van 0 tot 7 jaar, overleggen voor sociale wijkteams of interventieteams, vaak 0 tot 100 jaar, overleggen persoonsgerichte aanpak (PGA), extra inloopspreekuren op scholen naast de preventieve gezondheidsonderzoeken en zorgteams.
Versie 05-06-24
11
nodig is. De JGZ kan helpen dit te voorkomen. De route is nu zo dat kinderen en ouders soms lang moeten wachten op hulp die de JGZ in een eerder stadium al had kunnen bieden. Het is daarom belangrijk dat JGZ tijdig in beeld is bij alle betrokkenen en op de relevante plekken in het sociaal domein zichtbaar aanwezig is. 2022
2023
2024
2025
realisatie
realisatie
begroting
begroting
Aantal PGO's BO, VO, SO en op indicatie (uniek aantal kinderen) Aantal vervolgconsulten (uniek aantal kinderen)
21.974
24.021
22.000
22.000
5.011
7.531
6.000
6.000
Aantal verzuimconsulten (uniek aantal kinderen)
544
666
600
750
Indicator
2022
2023
2024
2025
realisatie
realisatie
prognose
begroting
Kosten
18.679
20.470
21.643
23.317
Baten basispakket gemeenten
3.857
4.137
4.339
4.660
Baten pluspakket gemeenten
13.287
14.299
15.577
16.249
Baten derden
1.843
2.177
1.315
1.770
Baten totaal
18.987
20.613
21.231
22.680
308
143
-411
-637
Bedragen (x 01.000)
Resultaat
5.2 ALGEMENE GEZONDHEIDSZORG Deels plustaakfinanciering Wat willen we bereiken? Bescherming van de gezondheid van alle inwoners van Flevoland, door het voorkomen van (de verspreiding van) infectieziekten, het minimaliseren van de negatieve invloed van het milieu op de gezondheid en het stimuleren van seksuele gezondheid. De afgelopen jaren is duidelijk geworden dat de import van infectieziekten grote gevolgen kan hebben voor de gezondheid en de maatschappij. De COVID-19 pandemie heeft inzichtelijk gemaakt dat bij een crisis landelijke regie onontbeerlijk is, maar ook een sterke basis bij de GGD-en. In 2025 gaan wij verder met de in 2023/2024 ingezette versterking van infectieziektebestrijding. Hierbij richten we ons niet alleen op de vergroting van de bestaande capaciteit, maar ook naar een verbreding van de expertise. Ook zetten we in op verdergaande samenwerking, regionaal en tussen de verschillende AGZ-vakgebieden. Wat doen we daarvoor? ^ Infectieziektebestrijding: het voorkomen en bestrijden van infectieziekten, die vanwege de verspreidingskans een risico kunnen vormen voor de publiek gezondheid. ^ Tuberculosebestrijding: het bestrijden van tbc door middel van bron- en contactonderzoek, preventieve maatregelen, begeleiding patiënten en inzet mobiele röntgenunits (MRU) voor screening.
^ Technische Hygiënezorg: Infectiepreventie ter voorkomen van en/of verkleinen van risico op verspreiding van mogelijke ziekteverwekkers door onder andere advisering aan instellingen en toezicht op bedrijven die tatoeëren en piercen. ^ Vaccinatiecentrum/Reizigerszorg: vaccinatie van en advies aan reizigers met het oog op infectieziektepreventie, maar ook vaccinatie en advies inzake risicogroepen. ^ Milieu en Gezondheid/Medische Milieukunde: de beïnvloeding van de gezondheid vanuit de fysieke leefomgeving, door o.a. advies over luchtverontreiniging, geluidshinder en gezondheidskundig advies bij (dreigende) rampen.
Versie 05-06-24
12
^
^
Centrum Seksuele Gezondheid: voorlichting en behandeling van seksueel overdraagbare aandoeningen (soa) ter voorkoming van verspreiding van ziekten, inclusief partnerwaarschuwing (bron- en contactopsporing) en het verstrekken van PrEP medicatie. Een positieve bijdrage leveren bij seksualiteit gerelateerde problematiek zoals seksueel misbruik, loverboys en ongewenste zwangerschap. Centrum Seksueel Geweld (CSG): het Centrum Seksueel Geweld is een samenwerkingsverband van partijen die zorgen voor een geïntegreerde aanpak op medisch, psychologisch en forensisch gebied ter ondersteuning van slachtoffers van seksueel geweld. Ieder slachtoffer krijgt een casemanager toegewezen die de zorg coördineert. De GGD coördineert het CSG voor Flevoland en Gooi & Vechtstreek.
De taken Infectieziektebestrijding (IZB), Centrum Seksuele Gezondheid (CSG), Technische Hygiënezorg (THZ), Milieu en Gezondheid (M&G) en Tuberculosebestrijding (TBC) behoren tot de wettelijke taken van de GGD-en worden (deels) gefinancierd door de gemeenten. Centrum Seksueel Geweld, Reizigersadvisering en ook de Mobiele Röntgen Unit (MRU) zijn plus- en/of markttaken. Reizigersadvisering en ook de MRU hebben een directe relatie tot de wettelijke taken van infectiepreventie en infectieziektebestrijding. Beleidsaccenten in 2025 Infectieziektenbestrijding (IZB) Op het gebied van IZB zijn er veel ontwikkelingen. De COVID-pandemie heeft aangetoond dat een versterking van de IZB noodzakelijk is. Landelijk zijn hiervoor verschillende initiatieven gestart, die in 2025 veel van GGD Flevoland gaan vragen. Ze zijn gericht op: • Versterking van de IZB en pandemische paraatheid ^ Het oplossen van de urgentste kwetsbaarheden van de IZB ^ Infectieziekten in de toekomst beter kunnen voorkomen, signaleren en bestrijden ^ Inrichten van een landelijke crisisorganisatie die centrale regie voert op de voorbereiding van toekomstige grootschalige uitbraken en bij een dergelijke uitbraak verantwoordelijk zal zijn voor de opschaling en aansturing van medisch-operationele processen ^ De implementatie van een vaccinatievoorziening voor volwassenen bij de GGD.
VWS zal hier in de loop van 2024 een besluit over nemen. Bij een positief besluit start de voorbereidingsfase. De daadwerkelijke start vindt dan naar verwachting plaats in 2025. TBC/MRU De regionale samenwerking TBC van Noord-Holland/Flevoland/Utrecht krijgt de komende jaren verder vorm. De vorming van een bovenregionale autonome zorgeenheid met lokale (mobiele) teams moet binnen de budgettaire kaders plaatsvinden; deze zijn echter nog niet helder geformuleerd. Een van de twee mobiele röntgenunits (MRU) zal waarschijnlijk ingezet worden in de regionale samenwerking, de tweede wordt momenteel extern verhuurd. Het is onduidelijk of de verhuur in 2025 wordt vervolgd; zo niet dan vervallen de opbrengsten. Centrum Seksuele gezondheid Voor het Centrum Seksuele Gezondheid en geldt dat afhankelijk van landelijke ontwikkelingen, regelingen en financiering er mogelijk komende jaren mogelijk extra kosten gaan ontstaan. Dit betreft bijvoorbeeld de regelingen voor Aanvullende Seksuele Gezondheid (ASG) en de PrEP17-regeling. De landelijke invoering van het elektronisch patiëntendossier(EPD) zal naar verwachting extra kosten met zich mee brengen. Centrum Seksueel Geweld In 2024 wordt de wet Seksuele misdrijven ingevoerd, die slachtoffers beter moet beschermen en waarin ook duidelijker wordt vermeld wat strafbaar is.
De verwachting is dat deze wet zal leiden tot meer meldingen; de precieze consequenties zijn nog niet duidelijk. Reizigersadvisering Reizigersadvisering kende voor de COVID-19 pandemie seizoensinvloeden die in 2023 geheel zijn verdwenen. De vraag oversteeg het aanbod en dit lijkt ook voor 2024 door te zetten. De cliëntpopulatie kwam echter vooral uit andere regio's. Als andere GGD-en weer meer dienstverlening gaan leveren en
17 Preventief slikken van virusremmers (pre-expositie profylaxe) door mensen met groter risico om hivinfectie op te lopen via seksueel contact
Versie 05-06-24
13
commerciële partijen aantrekkelijker worden kan dit resulteren in een daling van het aantal cliënten en lagere inkomsten. Indicator
2022
2023
2024
2025
realisatie
realisatie
begroting
begroting
Aantal Reizigersvaccinaties
11.752
12.841
12.000
12.000
Aantal consulten Seksuele Gezondheid
4.080
4.486
5.000
4.800
Aantal PrEP consulten
820
698
900
700
Aantal Acute casussen Seksueel Geweld
148
123
95
85
75
50
Aantal Acute adviezen Seksueel Geweld Aantal Meldingen Infectieziekten A, B en C Aantal TBC ziekte
183
215
250
250
33
39
25
30
Aantal TBC infectie
79
100
85
90
Aantal vragen/melding Milieu
105
148
125
130
Aantal milieuadviezen in kader van vergunningen
16
35
30
40
Aantal adviseringen evenementen
35
33
50
35
Bedragen (x 01.000)
2022
2023
2024
2025
realisatie
realisatie
prognose
begroting
Kosten
30.439
12.390
6.158
6.452
Baten basispakket gemeenten
1.852
2.231
2.084
2.248
Baten pluspakket gemeenten
144
173
177
190
Baten derden
28.664
11.111
4.160
4.184
Baten totaal
30.660
13.515
6.421
6.622
222
1.125
263
170
Resultaat
5.3.
MAATSCHAPPELIJKE ZORG
Plustaakfinanciering ^ Het stabiliseren en zo mogelijk verbeteren van de leefomstandigheden van mensen in een zeer kwetsbare positie. ^ Voorkomen van dak- en thuisloosheid, huisuitzettingen en recidive van delicten. ^ Crisissituaties (verward gedrag, zwerven, dreigende dakVthuisloosheid) afwenden. ^ Voorkomen van uitval uit zorg. ^ Minder overlast door kwetsbare doelgroepen. Wat doen we daarvoor? Maatschappelijke Zorg ofwel het Regionaal Meldpunt OGGz (Openbare Geestelijke Gezondheidszorg) richt zich op kwetsbare mensen zoals zorgwekkende zorgmijders, dak- en thuislozen, ex-gedetineerden, personen met onbegrepen gedrag en complexe, vastlopende zorg. Onder het Regionaal Meldpunt valt de volgende dienstverlening: • ^
Meldpunt OGGz (regionaal): meldpunt voor zorgwekkende zorgmijders, onbegrepen gedrag, Wvggz en alle overige OGGz vragen. Vangnet en Advies (regionaal): o toeleiden van zorgwekkende zorgmijders naar regulier zorgaanbod o opvolging van meldingen over onbegrepen gedrag o inzetten regionale bemoeizorg bij partnerorganisaties
Versie 05-06-24
14
^ ^ ^ ^ •
^
^
^
Niet-acute Wvggz (Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg) (regionaal): oppakken en onderzoeken van meldingen van een mogelijke noodzaak van gedongen psychiatrische zorg. Vrijwillige nazorg ex-gedetineerden volwassenen (regionaal): coördinatie van de nazorg aan volwassen ex-gedetineerden Vrijwillige nazorg ex-gedetineerden jeugd (Almere en Lelystad) Lokale persoonsgerichte aanpak en procesregie (PGA) (Almere): procesregie op het snijvlak van zorg en veiligheid (18- en 18+) Nu niet zwanger (Almere & Lelystad), coördinatie en ondersteuning van zorgprofessionals bij begeleiding van zeer kwetsbare personen ten behoeve van het voorkomen van ongewenste zwangerschappen.
Toegang Wonen & Zorg (regionaal): o adviseren aan centrumgemeente Almere over de toegangsbesluiten voor Beschermd Wonen en de Maatschappelijke Opvang o coördineren en monitoren van de in-, door- en uitstroom in Beschermd Wonen en de Maatschappelijke Opvang o Sociaal Medisch Spreekuur voor dak- en thuislozen Bureau Brandpunt (regionaal), advies, bemiddeling en coördinatie bij vastlopende zorgprocessen door: o Brandpuntfunctionaris jeugd en volwassenen (Almere, NOP & Urk) in geval van complexe, stagnerende casuïstiek o Procescoördinatie jeugd en volwassenen (Almere): verhelpen van stagnaties in de door de procescoördinatoren behandelde casuïstiek o Regionale Experttafel Jeugd, voorzitterschap van de experttafel en procescoördinatie t.b.v. de opvolging van de afgegeven bindende adviezen Bevorderen van integrale samenwerking in het regionale OGGz netwerk door ondersteuning van overlegstructuur en monitoring.
Beleidsaccenten in 2025 1. Landelijke å wettelijke ontwikkelingen De aanpak van zorgwekkend en onbegrepen gedrag en meervoudige problematiek krijgt landelijk steeds meer aandacht. Dit gaat waarschijnlijk leiden tot landelijke regelgeving en landelijke structurele financiering die van invloed kan zijn op de OGGz taken van de GGD. WAMS De behandeling van de Wet aanpak meervoudige problematiek sociaal domein (WAMS) is controversieel verklaard. Ook kunnen onderdelen van de wet nog veranderen. Zeker is wel dat er een wettelijke taak komt voor gemeenten om te voorzien in informatievoorziening tussen zorg, veiligheid en sociaal domein; een taak die in Flevoland voor de meest kwetsbaren binnen de huidige mogelijkheden vaak door het GGD-meldpunt wordt uitgevoerd. Structurele inbedding aanpak onbegrepen en zorgwekkend gedrag De intentie van de ministeries van J&V en VW is om de huidige ZonMW ontwikkelings- en onderhoudssubsidies om te zetten in structurele middelen. Als overgangsfase bestaan de huidige calls van ZonMW nu uit meerjarige subsidies die doorlopen tot en met 2027. Daarnaast is de trend, niet alleen in Flevoland, dat er voor alles dat niet in reguliere trajecten past een structurele plek is in het zorgnetwerk voor één centraal regionaal meldpunt met daarachter een centrale zorgcoördinatie en procesregie.
De kans is groot dat deze taken de komende jaren stap voor stap (wettelijk) belegd gaan worden bij gemeenten. Een goed voorbeeld is de Wet integrale suïcidepreventie die momenteel voorligt in de Tweede Kamer18. Op voorstel daarvan zal in de Wet Publieke Gezondheid (WPG) een gemeentelijke taak worden opgenomen voor het uitvoeren van suïcidepreventiebeleid. 2. Overgang toegang beschermd wonen Begin 2024 is een BOSD-besluit in voorbereiding om de toegang tot beschermd wonen vanaf 2025 of 2026 door de centrumgemeente uit te laten voeren. De datum en de werkwijze voor deze overdracht van taken zijn nog niet bepaald. 3. Vastlopen woon-zorg en ondersteuning meest kwetsbare inwoners Hét overkoepelend knelpunt in de OGGz is het gebrek aan passende combinaties van wonen en zorg, vooral voor de meest complexe groepen. Huisvestingstekorten, capaciteitstekort in de zorg en
18 Wetsvoorstel Suïcidepreventie, ingediend voor plenaire behandeling december 2023
_____ 15
Versie 05-06-24
onvermogen om over schotten heen maatwerk te financieren leiden tot een vastlopende doorstroming naar zelfstandiger wonen en uitval uit voorzieningen en behandeltrajecten. 4. Uitvoeringsplan Gezamenlijke werkagenda gemeente/GGD Met de centrumgemeente is een proces gestart om te komen tot een overkoepelend OGGz beleidskader als aanvulling op het beleidskader voor het Zorglandschap; het streven is om vanaf 2025 weer met zo'n overkoepelend beleidskader te kunnen werken. Dat maakt ook een betere aansluiting bij de bestuurlijke overlegstructuur in Flevoland mogelijk. Indicator
2022
2023
2024
2025
realisatie
realisatie
begroting
begroting
1.636
1.833
1.650
295
344
350
222
139
200
444
432
450
1.636
1.833
1.650
1.800
23
39
40
40
388
348
350
350
131
151
170
190
172
234
250
250
444
432
450
*
416
306
300
300
28
62
75
90
Aantal meldingen en adviesaanvragen Vangnet en Advies Aantal plaatsingen dak- en thuislozen binnen maatschappelijke (nacht)opvang Flevoland Aantal vrijwillige nazorg trajecten aan volwassen (ex-)gedetineerden Aantal meldingen beschermd wonen, inclusief beschut wonen en landelijke toegankelijkheid Nieuwe indicatoren vanaf 2025 Aantal binnengekomen meldingen en adviesvragen Vangnet en Advies Aantal Wvggz Meldingen Aantal plaatsingen dak- en thuislozen binnen maatschappelijke opvang Flevoland (nachtopvang, slaaphuis en housing first) Aantal unieke personen in de winteropvang Aantal uitgevoerde consulten sociaal-medisch spreekuur voor dak- en thuislozen Aantal meldingen beschermd wonen (inclusief landelijke toegankelijkheid) Aantal uitgestroomde volwassen (ex)gedetineerden waarvoor procescoordinatie uitgevoerd Aantal nieuw opgeschaalde casuïstiek Nu Niet Zwanger *e.e.a. afhankelijk van invulling BW 2025/2026 e.v.
2022
2023
2024
2025
realisatie
realisatie
prognose
begroting
4.902
5.071
4.276
4.319
Baten basispakket gemeenten
213
228
239
257
Baten pluspakket gemeenten
Bedragen (x 01.000) Kosten
3.488
3.871
3.778
3.970
Baten derden
888
939
83
64
Baten totaal
4.589
5.038
4.100
4.291
Resultaat
-312
-33
-175
-27
Versie 05-06-24
16
5.4 TOEZICHT Plustaakfinanciering 5.5.1 Toezicht Kinderopvang De GGD houdt in opdracht van alle Flevolands gemeenten toezicht op de kinderopvang. Op basis van de uitkomsten rapporteert de GGD aan de gemeente of de kindercentra voldoen aan de wet en geven advies over eventuele benodigde vervolgacties. De handhaving is belegd bij de gemeenten. Wat willen we bereiken? Op een professionele en onafhankelijke manier eraan bijdragen dat kinderen zich positief kunnen ontwikkelen in een veilige en gezonde omgeving. Door toezicht wordt in samenwerking met gemeenten gezorgd voor verantwoorde kinderopvang. Wat doen we daarvoor? De GGD beoordeelt of de kindercentra voldoen aan de Wet Kinderopvang door het uitvoeren van jaarlijkse inspecties bij 10070 van de geregistreerde kindercentra en bij 507o van de geregistreerde gastouders. Naast de jaarlijkse inspecties wordt het principe 'streng aan de poort' gehanteerd. Hierbij vindt een voor-en na-inspectie plaats bij een nieuw kindercentrum waarbij getoetst wordt of er voldaan wordt aan de basisvoorwaarden. Beleidsaccenten 2025 Vanaf 2023 wordt jaarlijks 507o van de gastouders getoetst. Daarnaast zijn er wettelijke wijzigingen voor gastouders in gang gezet. Mogelijk hierdoor is in de regio een gestage daling zichtbaar van het aantal geregistreerde gastouders.
Er wordt op landelijk niveau veel gewerkt aan de ontwikkeling van het toezicht op de kinderopvang. In 2024 vindt onderzoek plaats naar de wens om de verdiepingsonderzoeken op de voorschoolse educatie in de toekomst niet meer signaalgericht te laten uitvoeren door de Inspectie van het Onderwijs, maar dit jaarlijks en structureel te beleggen bij de GGD'en. Wanneer hierover in 2025 positief besloten wordt, zal dit vanaf 2026 een grote uitbreiding van toezicht betekenen. 5.5.2 Toezicht Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) De GGD houdt in opdracht van de gemeenten toezicht op Wmo-gefinancierde aanbieders. Deze activiteiten zijn volop in ontwikkeling. Vanaf 2019 pakt de GGD in samenwerking met de gemeenten in Flevoland steeds meer risicogestuurd toezicht op in de vorm van proactieve onderzoeken voor alle Wmo voorzieningen. Daarnaast is de GGD verantwoordelijk voor het toezicht bij de melding van een calamiteit of incident. De gemeente wordt over de kwaliteit van een voorziening geadviseerd en is verantwoordelijk voor een eventuele handhaving. Wat willen we bereiken? Het stimuleren van continue groei en ontwikkeling in de kwaliteit van de Wmo voorzieningen ten behoeve van de kwetsbare burger.
Beleidsaccenten 2025 In 2023 heeft toezicht Wmo een lange termijnvisie ontwikkeld waarin zichtbaar is hoe het structureel plannen van toezicht voor meer transparantie en onafhankelijkheid in de regio zorgt. Aansluitend hierop is een handboek kwaliteitstoezicht door de gemeenten ontwikkeld. Vanaf 2024 wordt het daaruit voorvloeiende werkplan uitgevoerd en wordt ook aandacht besteedt aan het actiever meenemen van wethouders en gemeenteraden in de ontwikkelingen van het toezicht op de Wmo.
Indicator Aantal inspecties Kinderopvang Aantal gemelde calamiteiten Toezicht WMO Aantal uitgevoerde proactieve onderzoeken Toezicht WMO Aantal uitgevoerde vervolgonderzoeken Toezicht WMO Aantal uitgevoerde signaalgestuurde onderzoeken Toezicht WMO Aantal uitgevoerde incidentele onderzoeken
2022
2023
2024
2025
realisatie
realisatie
begroting
begroting
1.302
1.310
1.300
1.325
15
18
22
20
17
12
25
25
8
10
12
12
1
0
1
2
5
7
Versie 05-06-24
17
Bedragen (x C1.000) Kosten
2022
2023
2024
2025
realisatie
realisatie
prognose
begroting
1.378
1.514
1.729
1.892
1.403
1.525
1.709
1.812
Baten basispakket gemeenten Baten pluspakket gemeenten Baten derden
Baten totaal
Resultaat
8
1.403
1.533
1.709
1.812
25
19
-20
-80
5.5 GEZONDHEIDSBEVORDERING EN ONDERZOEK
Deels plustaakfinanciering Wat willen we bereiken? De afdeling Gezondheidsbevordering Onderzoek signaleert, analyseert en adresseert gezondheidsproblemen, adviseert gemeenten en maatschappelijke organisaties over gezondheid en effectieve preventie en werkt actief aan een gezondere levensstijl van inwoners van Flevoland. Zij is op een groot aantal gezondheidsthema's actief, zoals gezond ouder worden, verminderen van gezondheidsverschillen, mentale gezondheid, gezonde scholen, gezonde leefomgeving, gezond gewicht, gezonde voeding en mondgezondheid. Wat doen we daarvoor? Dit doen wij door te monitoren, onderzoeken, gevraagd en ongevraagd te adviseren, te ontwikkelen, te verbinden en het coördineren van kennis, netwerken, projecten of activiteiten ten bate van de publieke gezondheid in Flevoland. Dit doen wij direct voor onze gemeenten, waarbij lokaal maatwerk het devies is. Maar waar zinvol doen we dit ook op niveau van de regio. We hebben in het bijzonder aandacht voor kwetsbare groepen, streven naar gelijkheid in kansen binnen Flevoland op een gezond leven en nemen het concept van positieve gezondheid als uitgangspunt in ons denken. Wij geven concreet vorm aan onze doelstellingen door inzet vanuit de disciplines: s Data en epidemiologie (onderzoek); s Beleidsadvisering Ä. gezondheidsbevordering; s Digitale ondersteuning.
Beleidsaccenten 2025 Onderstaande activiteiten uit het uitvoeringsplan voeren we uit, aansluitend bij de ambitieniveaus van de verschillende gemeenten op deze onderwerpen en daar waar het om plustaken gaat onder voorbehoud van financiering. Gezondheidsbevordering en Onderzoek draagt actief bij aan de transformatie 'van ziekte en zorg naar gezondheid en gedrag', de regionale en lokale concretisering hiervan en het boeken van concreet resultaat op zowel korte als lange termijn. Dit door de inzet op 'health in all policies' en positieve gezondheid en de versterkte inzet op leefstijl en het verminderen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen. We bieden de gemeenten kennis en inzicht in knelpunten, te maken afwegingen en impact van beleid en uitvoering. Waar nodig dragen we vanuit onze kennis rond preventie en gezondheidsbevordering bij aan uitvoering. We zetten ons ervoor in dat gemeenten en netwerkpartners in Flevoland gezondheid als uitgangspunt meenemen in de besluitvorming in het fysieke domein. We adviseren over maatregelen in het fysiek domein die de gezondheid van inwoners beschermen en bevorderen en dragen waar gewenst bij aan de uitvoering daarvan.
In 'Positief Ouder Worden' versterken we met onze partners de kennis over gezond ouder worden en de impact die we met elkaar maken en werken we aan een sterkere en integrale aanpak vanuit het medisch en sociaal domein rond de belangrijkste knelpunten in de ouderengezondheidszorg. Aanvullend dragen we in 2025 bij aan de uitvoering van de lokale GALA-plannen van gemeenten en aan de regionale en lokale aanpak vanuit IZA. In 2025 zullen we ook vruchten kunnen plukken van de versterking van de kennis- en adviesfunctie die in 2024 vorm krijgt.
Versie 05-06-24
18
Indicator
2022
2023
2024
2025
realisatie
realisatie
begroting
begroting
7
8
8
8
6
6
6
8
1
2
1
1
32.471
6.837
25.000
10.000
45
36
40
40
Aantal fte Gezondheidsbevordering Zegt iets over de mate waarin bureau X betrokken is en ingezet wordt ter bevordering van gezondheid en leefstijl in Flevoland.
Aantal fte epidemiologie/data-analyse Zegt iets over de mate waarin onderzoek en data-analyse een bijdrage levert aan de bevordering van gezondheid en leefstijl in Flevoland.
Aantal fte digitale dienstverlening Zegt iets over de mate van inzet en ondersteuning van digitale dienstverlening en communicatie
Aantal pagina weergaven www.eengezonderflevoland.nl Zegt iets over de mate waarin onze informatie en data over publieke gezondheid gelezenwordt.
Aantal persberichten Zegt iets over de mate waarin het taken en verantwoordelijkheden van GGD Flevoland als relevant zijn.
2022
2023
2024
2025
realisatie
realisatie
prognose
begroting
Kosten
2.094
2.745
3.608
3.828
Baten basispakket gemeenten
1.019
1.187
1.271
1.315
Baten pluspakket gemeenten
363
845
1.119
1.272
Baten derden
792
777
1.247
1.281
Baten totaal
2.174
2.810
3.636
3.868
79
65
28
40
Bedragen (x C1.000)
Resultaat
5.6 GHOR
Het onderdeel GHOR is vanwege de koppeling tussen gezondheid en veiligheid uitgebreider beschreven in de ontwerpbegroting van de Veiligheidsregio.* 19 In de afgelopen jaren hebben de GHOR-bureaus van Flevoland & Gooi en Vechtstreek hun samenwerking steeds verder geïntensiveerd. Deze voortdurende samenwerking resulteerde begin 2023 in het vormen van één gezamenlijk GHOR-bureau, dat nu de beide veiligheidsregio's Flevoland en Gooi en Vechtstreek bedient. Met een heldere visie en gerichte ambities streeft de GHOR Flevoland & Gooi en Vechtstreek naar een versterking van de risico- en crisisbeheersing binnen de gehele geneeskundige keten, het samenwerkingsverband tussen alle zorgorganisaties. Naast deze ambities is de GHOR ook betrokken bij het project Versterking crisisbeheersing en informatiemanagement' binnen de veiligheidsregio. Als onderdeel van de veiligheidsregio werkt de GHOR mee aan het realiseren van deze ambities en het vertalen van deze ambities naar de geneeskundige kolom. Wat willen we bereiken? De Directeur Publieke Gezondheid (DPG), ondersteund door de GHOR, legt verbindingen tussen gezondheidszorgorganisaties en het veiligheidsdomein, evenals het openbaar bestuur. De DPG is actief binnen het stelsel van de Wet Publieke Gezondheid en in het stelsel van crisisbeheersing onder de Wet Veiligheidsregio's. Deze rol is ook omschreven in de AMvB acute zorg.
19 Website Veiligheidsregio; bestuurlijke stukken
_____ 19
Versie 05-06-24
Het doel van de GHOR is om onder leiding van het openbaar bestuur de gezondheidszorg efficiënt op te schalen van reguliere naar grootschalige hulpverlening. Hierbij functioneren betrokken zog organisaties als een geïntegreerde keten, wat garandeert dat slachtoffers van rampen en crises de best mogelijke zorg ontvangen. Wat doen we daarvoor? Om bovengenoemd doel te bereiken, voert de GHOR onderstaande kerntaken uit: 1.
Adviseren van overheden en andere betrokkenen over acute en publieke gezondheidsaspecten in het kader van risico- en crisisbeheersing Voor het creëren van een veilige en gezonde leefomgeving, kan de gemeenten de GHOR benaderen voor een advies. De focus ligt hierbij op de toegankelijkheid van zorg, het versterken van ondersteuning voor minder zelfredzame personen en het beperken van de risico's op het gebied van de openbare veiligheid en volksgezondheid bij gebiedsinrichting en evenementen. 2. Zorgen voor een goede voorbereiding van zorgorganisaties op mogelijke rampen en crises In het op te stellen zorgrisicoprofiel zullen per crisistype de (mogelijke) knelpunten worden benoemd die de continuïteit van zorg kunnen begrenzen en onder kunnen druk zetten. De uitdaging voor de DPG is om vanuit zijn/haar regiefunctie een tweerichtingsdialoog te initiëren: enerzijds om de risico's uit het regionaal risicoprofiel vertalen naar analyses voor de zorg, en anderzijds om de risico's binnen de zorg nog beter te integreren in het regionaal risicoprofiel. De GHOR neemt het initiatief voor een dialoog tussen partners uit acute zorg, care, publieke veiligheid en publieke gezondheid om samen tot expertbeoordelingen van risico's te komen.
Op basis van de conclusies en aanbevelingen die hieruit volgen, worden de besturen van de Veiligheidsregio Flevoland & Gooi en Vechtstreek en de zorgorganisaties ondersteund in de besluitvorming om als geneeskundige keten zo optimaal mogelijk voorbereid te zijn ten tijde rampen en crises, dan wel restrisico's te accepteren. 3. Faciliteren van effectieve samenwerking tussen zorgorganisaties, hulpdiensten en overheid De zorg voor slachtoffers wordt verleend door een keten van zorgorganisaties, die elk handelen op basis van hun eigen crisisplan en de samenwerkingsafspraken met de GHOR. Planvorming van de zorgpartners, GHOR en de veiligheidsregio moeten daarom goed op elkaar afgestemd worden en gezamenlijk beoefend worden. De GHOR heeft hierin een aanjagende en faciliterende rol. Bovendien stimuleert de GHOR een soepele overgang van reguliere naar opgeschaalde zorg. Ontwikkelingen die van invloed kunnen zijn worden daarom nauwlettend gevolgd, zoals de ontwikkelingen m.b.t. het zorgcoördinatiecentrum. 4.
Managen van de informatie: verzamelen, delen en analyseren van informatie ter bevordering van zorgcontinuïteit en respons Naast het rapporteren over de voorbereiding van zorgorganisaties is de GHOR ook alert op eventuele knelpunten die de continuïteit van zorg in de keten kunnen doen haperen. Deze rol vervult de GHOR ook samen met de netwerken acute zorg. Soms is het mogelijk een ramp of crisis aan te zien komen, door een situatie goed te analyseren en afwijkingen tijdig te identificeren. Op basis van deze informatiepositie kan de GHOR samen met de netwerken acute zorg (mogelijke) knelpunten in de zorgketen signaleren en samenwerking binnen de geneeskundige keten stimuleren. Hiermee worden onze partners in staat gesteld om zich op basis van een actueel en gedeeld beeld voor te bereiden op crises. Ten behoeve van deze vroegtijdige signalering en monitoring van risico's en een goede aansluiting op ontwikkelingen als de regionale informatiecentra en het KCR2, is de komende tijd een doorontwikkeling nodig op het gebied van informatiemanagement.