5.2 Bijlage 2 Gebiedsvisie Waterloopbos en omgeving 10-01-2023.pdf

BELEIDSKADERS

matie: 'geomatica'. Deze bedrijven en instellingen zijn onder meer bezig zijn met de ontwikkeling van nieuwe materialen en technieken, zoals sensortechnologie, composiettechnologie, robottechnologie en remote sensing. Op het DTP zijn een kleine tiental bedrijven gevestigd die zich in geza­ menlijkheid in deze markt begeven, onder­ ling kennis uitwisselen en samen (grotendeels) onder één dak werken aan innovatieve oplos­ singen. Er zijn momenteel volop ontwikkelin­ gen om het cluster te versterken met nieuwe bedrijven en instellingen. Mede op initiatief van de gemeente Noordoostpolder en de pro­ vincie Flevoland is de overkoepelende stich­ ting CompoWorld opgericht. CompoWorld stimuleert en ontwikkelt composiettoepassingen van idee tot product. De stichting stimuleert ook een klimaat in de regio waardoor innova­ ties in de Noordoostpolder kunnen doorgroei­ en naar concrete ontwikkelingsprogramma's. Composiet kan ook worden gebruikt als onder­ deel van grotere machines met als doel om

in Noordoostpolder) is de mogelijkheid van deze bedrijven om zich op één locatie te kun­ nen concentreren van belang. Het gaat boven­ dien vaak om bedrijvigheid met een specifieke ruimtevraag voor testcentra, die, naast boven­ staande punten, op zichzelf niet of zeer lastig/ beperkend op een bedrijventerrein gereali­ seerd kunnen worden. Het cluster en de hier­ op geënte bedrijvigheid concurreert dan ook niet zozeer met andere, lokale bedrijventer­ reinen, maar op een meer (inter)nationaal schaalniveau.

deze bestemming aan de zuidzijde van de Voorsterweg waar mogelijk op te heffen. Sinds geruime tijd wordt hier immers al geen invul­ ling meer aangegeven aan deze bestemming.

Niche-locatie: ruimte bieden voor bedrijven die het cluster versterken en verstevigen.

Positieve vooruitzichten: geomatica en compo­ siet steeds relevanter

Op het terrein van het NLR zijn plannen voor een testfaciliteit die het ondernemers mogelijk maakt innovatieve productontwikkelingen in composiet op kleine schaal te ontwikkelen en te testen. In 2015 openden Fokker en het NLR op hetzelfde terrein aan de Voorsterweg al een fabriek voor de vervaardiging van compo­ siet vliegtuigonderdelen. Andere hightechbedrijven die composieten ontwikkelen, kunnen bij de fabriek terecht om deze materialen te laten testen en de productie te automatise­ ren. In de pilot plant staat een van de grootste gerobotiseerde vlechtmachines voor composietvezels van Europa.

het delen van de gemeenschappelijke ruimtes, de representatieve entree en het multifunctio­ nele auditorium: alle betreffen hoogwaardige faciliteiten die de kerntaken van de bedrijven en instellingen ondersteunen. Bovenal heb­ ben bedrijven er toegang tot de faciliteiten van onder meer het NLR, dat aanvullende techni­ sche faciliteiten, kennis, mensen en geschikte infrastructuur voor allerlei soorten onderzoek biedt, en de Duits Nederlandse Windtunnel,

Overheden en bedrijfsleven gebruiken geomatica steeds vaker om de ruimte hoogwaar­ dig te beheren en oplossingen te vinden voor maatschappelijke vraagstukken. Daarnaast speelt geomatica onder meer een belangrijke rol op de traditionele domeinen van de over­ heid, zoals kust-, water- en bodembeheer, luchtkwaliteit, ecologie en beheer van (vitale) civiele infrastructuur. Ook kent de geomatica ook steeds meer zakelijke toepassingen, zoals

één van de grootste windtunnels voor de luchtvaartindustrie.

precisielandbouw, efficiënter transport over zee en de weg, veiligere scheepvaartroutes of effectieve olie-exploratie.

Beide aspecten maken dat directe nabijheid van dergelijke bedrijven ten opzichte van elkaar een relevant gegeven is. Voor de pro­ positie van Noordelijk Flevoland (specifiek:

omgevingsinformatie en de marktvooruitzichten zijn dan ook positief zijn. Oplossingen voor internationale problematiek, zoals de opwarming van de aarde, kunnen niet zonder waarnemingen van de gevolgen van klimaat­ verandering. Voorwaarde hiervoor is dat inno­ vatieve ontwikkelingen optimaal gestimuleerd worden en de goede propositie behouden blijft. Dat betekent: ruimte bieden voor bedrij­ ven die het cluster versterken en verstevigen.

De bedrijven in het kenniscluster opere­ ren in een innovatiemarkt. Er bestaat in de wereld een toenemende behoefte aan

In deze Visie Werklocaties staat de kwali­ teit van bedrijfslocaties centraal. De visie onderscheidt vijf terreintypen, die samen het bedrijventerrein-'ecosysteem' van de regio vormen. Het zijn terreintypen met ieder een eigen doelgroep, aantrekkingskracht en te volgen strategie. Het bedrijvencluster bij het Waterloopbos is getypeerd als een nichelocatie. Niche-locaties zijn plekken waar een zeer specifiek soort bedrijvigheid de doel­ groep is. Vaak zijn dat bedrijven met een zeer eigen profiel (campussen) en die niet of lastig kunnen opereren in nabijheid van niet-soortgenoten, bijvoorbeeld vanwege de aard van hun activiteiten. Een voorbeeld van een der­ gelijke plek is de Voorsterweg bij Marknesse, waar onder meer het Dyntes Tech Park (DTP), het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR)en de Duits-Nederlandse Windtunnel (DNW) te vinden zijn. Deze locatie huis­ vest hele andere bedrijvigheid dan op ande­ re locaties en 'concurreert' dan ook niet met andere plekken. Niche-locaties mogen op hun bestaande locatie in uitbreiding van bedrijfs­ activiteiten voorzien, mits vastgehouden wordt aan het bestaande profiel en de locaties daar­ mee ook daadwerkelijk hun meerwaarde blij­ ven behouden ten opzichte van de overige bedrijventerreinen. Nota bene: In de Gebiedsvisie wordt voor­ gesteld om de 'bestemmingen hoogwaar­ dige onderzoeks- en ontwikkeldoeleinden' opnieuw af te wegen.

Het advies is om

53

BELEIDSKADERS

Beleidstekst: Visie Werklocaties Noordelijke

54

BELEIDSKADERS

BELEIDSKADERS

55

Ecologische verbindingen (Structuurvisie 2025)

NNN NNN

Behouden en versterken bestaand

ţ

)

Ecologische hoofdstructuur - verbinding

bos Realiseren natuurvriendelijke

Te verdichten zone / combinatie met natuur­

oevers

ontwikkeling mogelijk

Nature 2000

Overige gebieden ecologische hoofdstructuur

Natuurontwikkeling

57

BELEIDSKADERS

BELEIDSKADERS

56

Eigendom

Natuurbeheer

Stichting Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium

Liander

Natuurmonumenten in eigendom en langdurige pacht

Agrico

N1703 Park- en stinzenbos

De Staat (Rijksvastgoedbedrijf)

Zweefvliegclub

N13.01 Vochtig weidevogelgrasland

A02.01 Botanisch waardevol grasland

Provincie Flevoland

Ontwikkelaar

A02.01 Botanisch waardevol akkerland

Gemeente Noordoostpolder

Particulieren

N14.01 Rivier- en beekbegeleidend bos

N04.021 Zoete plas

N11.01 Droog schraalgrasland

N05.01 Moeras

N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland

N05.02 Gemaaid rietland

N12.03 Glanshaverhooiland

N10.01 Nat schraalland N10.02 Vochtig hooiland

N14.03 Haagbeuken - en essenbos ļ N15.02 Dennen-, eiken-, en beukenbos

L01.02 Houtwal en houtsingel

Waterschap Zuiderzeeland

Ruimtelijke kwaliteiten

^ ^ ^ ^ ^ •

Gebieden en sferen Entree 's, knooppunten en landmarks De lange lijnen Randen Zichtlijnen Karakteristieke open ruimten

Deze typering leent zich ook goed als kapstok om in het vervolg van het proces met voorstel­ len te komen voor versterking.

61

RUIMTELIJKE KWALITEITEN

RUIMTELIJKE KWALITEITEN

60

In dit hoofdstuk zetten we de belangrijkste ruimtelijke identiteitsdragers van het gebied op een rij. We gebruiken hierbij een methode die is ontwikkeld door Kevin Lynch (Image of the City, 1960). De methode is gebaseerd op hoe waarnemers informatie over hun omge­ ving opnemen en gebruiken om mentale kaar­ ten te maken. Wij hebben deze methode naar onze eigen inzichten vertaald en toegepast op het Waterloopbos en Omgeving. Onder het kopje 'Gebieden en sferen' beschrijven we ook het ruimtegebruik in het gebied.

GEBIEDEN EN SFEREN

Ten noorden van het Waterloopbos is een gebied met technologische hoogwaardige bedrijvigheid. Het ligt fraai ingebed in bossin­ gels die landschapskamers vormen. Hier ligt het terrein van de NLR met het kantoor, onderzoekslab, testvelden en het complex van de DNW. Er worden hier plannen ontwikkeld voor de testfaciliteiten van de RDW en het MITC. Dit staat voor Multimodaal Infrastructuur Test en Certificatie Centrum op het gebied van mobi­ liteit, infrastructuur en luchtvaart. De combina­ tie van al deze functies manifesteert zich nu en zeker straks als een high tech campus.

RUIMTELIJKE KWALITEITEN

^

^ Gebieden en sferen

ļ

I

Waterloopbos

Kadoelerbos

Voorsterbos

Zweefvliegveld

Wendelbos

Agrarische proefveld en

Netl recreatiegebied

Braakliggende grond

MITC / NLR / DNW

Polderlandschap

^

^

NETL

toeristen. Het Voorsterbos: gesloten bos, met ten zuiden van de Zwolse Vaart plaatselijk verblijfsrecreatie. Hier liggen onder meer het recreatiegebied NETL en Camping De Voorst. In het bos liggen ook enkele jachthavens. Het Wendelbos: jonger bos met veel open ruimten, waar de natuur verder invulling aan kan geven. Netl recreatiegebied: halfopen bos­ landschap met avontuurlijk recreatie programma. Het langgerekte Kadoelerbos, dat zich uitstrekt langs het Vollenhoverkanaal en Kadoelermeer.

63

RUIMTELIJKE KWALITEITEN

Wendelbos

62

Boslandschap. Dit bestaat uit verschillende sferen: ^ Het Waterloopbos: gesloten bos met de schaalmodellen van het Waterloopkundig Laboratorium. dus ook veel 'stromend' water. Het Waterloopbos is ecologisch zeer waardevol en cultuurhistorisch uniek in de wereld. Het markeert een belang­ rijke periode in de geschiedenis van Nederland als waterbouwkundige natie. Het gebied krijgt steeds meer bekend­ heid en trekt daardoor ook steeds meer

^

^

^

Zweefvliegveld is een langgerekte open ruimte in het groen, die diagonaal over de verkaveling van de polder is geprojecteerd. Enclave van agrarische proefvelden aan weerszijden van de Voorsterweg, ter hoogte van proefbedrijf Ir W.A. Bosmanhoeve en Agrico (zuidzijde). Wijds agrarisch polderlandschap met de boerenerven als eilanden in de open ruimte.

ENTREE'S, KNOOPPUNTEN EN LANDMARKS

De gebiedsidentiteit wordt ook bepaald door knooppunten, rotondes, kruisingen, entrees, markante plekken en karakteristieke/onder­ scheidende gebouwen.

64

Boerderij Ir. W.A. Bosmanhoeve

RUIMTELIJKE KWALITEITEN

2.

3. 4.

5.

©

Poort Noordoostpolder

©

Voorstersluis en jachtwerf

©

Entree Kraggenburg

®

Entree Wendelbos

Entree's, knooppunten en landmarks

6.

®

Entree Waterloopbos

Ir W.A. Bosmanhoeve Gebouw Dyntes Tech Park

® ®

Kantoor Nederlands Lucht- en ruimtevaart centrum

8.

onderzoeken. Gebouw Dyntes, het voormalig hoofd­ kantoor/lab van het Waterloopkundig laboratorium. Het kantoor van de Nederlands Lucht- en

9.

Ruimtevaartcentrum (NLR). Gebouw German-Dutch Wind Tunnels.

7.

Gebouw German Dutch Windtunnels

Voormalig kantoor Waterloopbos en inlaatduiker

Dyntes Tech Park, het voormalig kantoor Waterbouwkundig laboratorium. Wordt herontwikkeld tot Hotel.

De brug over het Vollenhoverkanaal en de rotonde is één van de poorten naar de Noordoostpolder. Deze plek markeert de overgang van het oude land naar het nieuwe land en vise versa. De entree Voorsterweg, inlaatduiker en ontvangstkom aan het Vollenhoverkanaal zijn de hoofdentree van het Waterloopbos. De Voorstersluis is een markante plek, met Jachthaven jachtwerf de Voorst De rotonde bij Kraggenburg: zicht op de entree en rand van het dorp, zicht over de Leemvaart diep het bos in. Jachthaven Kraggenburg en Ijsbaan. Entree Wendelbos, kruising Voorsterweg en Voorstertocht. Ir W.A. Bosmanhoeve aan de Voorsterweg. Het proefbedrijf is opgezet met als doel de landbouwkundige moge­ lijkheden van een mariene zandgrond te

65

RUIMTELIJKE KWALITEITEN

1.

DE LANGE LIJNEN - WEGEN

De wegen zijn zeer belangrijke lijnvormi­ ge identiteitsdragers in het studiegebied. De wegen hebben ieder een verschillende functie, profiel en een eigen karakter: N331: Vollenhoverweg: provinciale weg. Verbindt Marknesse met Vollenhove en Zwartsluis. Weg door de polder met vrij liggend fietspad. Loopt deels langs de bossingel van het MITC.

»

De Voorsterweg is een relatief smalle plattelandsweg. Verbindt Marknesse met de Repelweg. Loopt deels door de polder en deels door het bos. Vanaf Marknesse is de weg bestraat met klinkers. Iets voor de bocht ter hoogte van het Zweefvliegveld is de weg verder geasfalteerd. N352: In het studiegebied Repelweg/

^

Kadoelerweg/ Kraggenburgerweg: pro­ vinciale weg met vrij liggend fietspad. De N352 begint in Urk, en buigt dan richting het oosten en is vormgegeven als een 1x2 gebiedsontsluitingsweg. De

Vollenhoverweg

RUIMTELIJKE KWALITEITEN

66

aansluiting met de A6 is een kluifrotonde, waarna de N352 oostwaarts door de zuidelijke Noordoostpolder loopt. De weg loopt langs het dorpje Nagele, en het voormalig eiland Schokland is een duidelijk waarneembare verheffing in het verder zeer vlakke landschap. Via een ongelijkvloerse aansluiting kruist men de N50 bij Ens. Hierna loopt de N352

Lange lijnen-wegen Provinciale wegen

Marknesse - Vollenhove N719

Marknesse - Kraggenburg N352

Urk - Kraggenburg

Overige wegen —

Voorsterweg - Asfalt

“—

Voorsterweg - Klinkers

Laanbomen

Eik •*”

^

Lokale weg Fietspad

Beuk Es

**"

Sierpeer

—

Bosrand

door Ens naar Kraggenburg. Het deel tra­ ject bij Marknesse is dichtbebost en voor Vollenhove volgt een opvallende enkelstrooks sluis, die met verkeerslichten gere­ geld wordt. Ten westen van Vollenhove eindigt de N352 op een rotonde met de N331, de secundaire route tussen Zwolle en Emmeloord. N719: Leemringweg: provinciale weg met vrij liggend fietspad. Vormt de ver­ binding tussen het dorpje Kraggenburg

Voorsterweg west - klinkers

en Marknesse. Volgt de zuidrand van het Voorsterbos.

67

RUIMTELIJKE KWALITEITEN

^

DE LANGE LIJNEN - WATERWEGEN

De belangrijkste watergangen zijn ook lijn­ vormige identiteitsdragers, maar weer op een geheel eigen manier.

^

^

Zwolse Vaart

RUIMTELIJKE KWALITEITEN

68

Lange lijnen - waterwegen Zwolse Vaart en Leemvaart

Blokzijlertocht

Voorstertocht

Leemtocht en Paardentocht

Voorstertocht

De Leemvaart en de Zwolse Vaart zijn brede en bevaarbare watergangen, inge­ sneden in het landschap. Omdat ze in het studiegebied in het bos liggen levert dat een heel karakteristiek beeld op. De leemvaart onderscheidt zich met een lichte slin­ ger van de kaarsrechte Zwolse Vaart. De Blokzijlertocht is een belangrijke ader in het watersysteem van de pol­ der. Het ontwaterd de landbouwpercelen ten noorden van de Vollenhoverweg. De Blokzijlertocht watert af op de Voorstertocht. De Voorstertocht is eveneens een belang­ rijke ader in het watersysteem van de polder. Deels is de tocht aan weers­ zijden beplant. Dat geeft een krachtig beeld. Deels vormt het de begrenzing van Wendelbos en ligt de tocht op overgang van het bos en het akkerland.

69

RUIMTELIJKE KWALITEITEN

^

RANDEN

^

^

»

Het Vollenhoverkanaal als verwijzing naar de Zuiderzee en de kustlijn van het oude land. De bosranden op de overgang van het gesloten bos naar het open polderlandschap De bosranden in het bos die kamers vormen.

Bosrand voor Vollenhoverkanaal

71

RUIMTELIJKE KWALITEITEN

RUIMTELIJKE KWALITEITEN

70

Randen Vollenhoverkanaal Boskamers Overige bosrand Overgangen bos naar polder Overgang bos naar open water

ZICHTLIJNEN

2.

3. 4. 5. 6.

7. 8. Zichtlijn 1 Poldermaat: 300x800m

72

RUIMTELIJKE KWALITEITEN

9.

Zichtlij nen 1.

Karakteristiek NOP kavel

6.

Zwolse Vaart in het bos

2.

Karakteristiek NOP kavel

7

Zwolse Vaart in het landbouwgebied

3.

Zweefvliegveld

8.

Panorama over het landbouwgebied

4.

Leemvaart

9.

Panorama over het Vollenhoverkanaa

5.

Zwolse Vaart

Zichtlijn 4 Leemvaart

Vanaf de Voorsterweg richting de Zwolse Vaart op de locatie waar ooit de Oosterscheldehallen stonden (je ervaart in het besloten gebied een keer de maat van de karakteristiek NOP kavel). Idem vanaf de Voorsterweg richting de beplantte Voorstertocht : zicht over de landbouwproefvelden. Diagonale zichtlijn over het Zweefvliegveld. Vanaf Kraggenburg over de Leemvaart het bos in. Vanaf de Repelweg ter hoogte van de Voorstersluis over de Zwolse Vaart. 2 kilometer lange zichtlijn over de Zwolse Vaart dat eindigt bij de knik in de vaart in het bosgebied. 3,7 kilometer lange zichtlijn over de Zwolse Vaart richting Marknesse. Panorama vanaf het Voorsterbos, over het open landschap naar Marknesse. Panorama vanaf de dijk richting de voor­ malige kustlijn van de Zuiderzee. Met zicht op het Vollenhove.

73

RUIMTELIJKE KWALITEITEN

1.

psìgpg : Äįļ

İPİ«İ#

ft-ļļl’įj

a

hm

HÉ»

fiåstâil

WmíWtWĩMk-ĨÈwWí S»"‘ a'1 :ťì(ŵ.*í p,@ŵïîiř'íįíaí

VwíÜŕ'VRi'

'v'"

Úímññ

IfļH rŞ®llWİft©lS

f/íKfţļ

MMmği MŴ

MffiM i^Tfí'îrř

íHfe

İĄkL»:Wi'föfţl

ìmğmi mmm

MMMĚÊŜ.

İH1 ĩāĚĚŠímŚi

fS|gl

VWft?

ft ŵWáKţ

Ŵ lí‘V řP,. •\ìr MüŞö

Xi:İİ įļf1»!»

dragsE VyţvJ-Jxí ü‘ jÿļįÀp. 'åm’ì

X^V'ţ X ijį KlBflffll

ĩtiĩMiB

mm

Open ruimte ter hoogte van de voormalige Oosterscheldehal

íÄöífe

MÊm ■Ŵ.:Vļ Śfiįi/j

ÄİİIÄM .

®ìm íŕíff/ĴèVŕ/ÄŴ

‘í ' ül 'Jfi ĩk kir»

•

v.•-■v.a.'v ' v-,'ŕ- - 'lįÍN'T ' - 'fe!'v,V^ *'1

Ruimtelijke bouwstenen

77

RUIMTELIJKE BOUWSTENEN

RUIMTELIJKE BOUWSTENEN

76

In dit hoofdstuk geven we een overzicht van de belangrijkste gebiedskwaliteiten van het Waterloopbos en omgeving. We doen dit op basis van de gebiedsanalyse en veldwaarne­ mingen, aangevuld met input uit de gebiedsateliers en enkele aanvullende gesprekken. Op basis hiervan schetsen we de eerste denkrich­ tingen/opgaven voor de gebiedsvisie.

Het Waterloopbos is een bijzondere func­ tie in het gebied. Een treffende typering van de unieke kwaliteiten is te vinden in de flap­ tekst van het boek 'Het Waterloopbos (Frans Bosscher red. 2019)': "Aan de rand van de Noordoostpolder ligt een bos met een bijzon­ der verhaal: het Waterloopbos". Van 1954 tot 1996 was hier het Waterloopkundig Laboratorium gevestigd. Het lab ontwikkelde en testte honderden schaalmo­ dellen: van de Oosterscheldekering in Zeeland tot de haven van Bangkok, van het splitsingspunt in de Rijn bij Westervoort tot de kust bij Thyboren in Denemarken. Na de sluiting nam de natuur bezit van het terrein. Mossen, planten en bomen overwoekerden de model­ len, de stuwen en andere onderdelen van het watersysteem.

RUIMTELIJKE BOUWSTENEN

78

Het Waterloopbos werd verkocht aan een projectontwikkelaar die er een vakantiepark wilde vestigen met bungalows, een subtro­ pisch zwemparadijs en restaurants. Tijdens de vergunningsprocedure werd als tegenhanger de stichting Behoud Waterloopbos opgericht. Die heeft zich ingezet om de natuur te behou­ den in de staat zoals die toen was. Er is gelob­ byd bij politieke partijen in de gemeenteraad, provincie en zelfs landelijk. Ook werd de pers erbij gehaald. Na jarenlange strijd heeft de stichting uiteindelijk gewonnen, vanwege de hoge natuurwaarden in het Waterloopbos. Uiteindelijk heeft de projectontwikkelaar het bos aan de vereniging Natuurmonumenten ver­ kocht en is de stichting Behoud Waterloopbos opgeheven. Natuurmonumenten kreeg het terrein in 2002 in beheer en maakte een begin met het herstel. Inmiddels stroomt er weer water en trekt het bos veel bezoekers. Vanwege de buitengewo­ ne cultuurhistorie in de rijke natuur werd het in 2016 uitgeroepen tot Rijksmonument".

Natuurmonumenten is eigenaar en beheer­ der van het Waterloopbos. De opgave is in het kort: de cultuurhistorische en ecologische waarden in stand houden en ruimte bieden voor beleving. En dat op basis van een duur­ zame exploitatie. Om dat te realiseren wer­ ken Natuurmonumenten en de Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed samen aan het 'Ontwikkelplan Waardevol Waterloopbos'. Voor dit doel overleggen ze met de provin­ cie Flevoland, de gemeente Noordoostpolder, omwonenden, deskundigen en ondernemers. Uiteindelijk moet het plan houvast bieden hoe met dit gebied om te gaan. In de jaren 50 mocht Het Waterloopkundig Laboratorium het bos gebruiken, maar alleen met respect voor de natuur. Die lijn wordt nu nog doorgezet. Het Waterloopbos is van mondiale beteke­ nis. Natuurmonumenten streeft ernaar om het bezoekersaantal van 70.000 te verhogen naar 150.000 per jaar. Hiervoor is ook een nieuw bezoekerscentrum ontwikkeld. In het Waterloopbos werd de basis gelegd voor gro­ te waterbouwprojecten in Nederland en ver daarbuiten. Het vormt daarom een belangrijk deel van de 'Nederlandse waterbouwgeschiedenis'. Het is belangrijk om dit goed te ontslui­ ten voor geïnteresseerden uit het binnen- en buitenland. De bijzondere entourage van het Waterloopbos leent zich bovendien voor kunst­ zinnige uitingen. Ruimtelijke bouwstenen

^

^

^

De gemeente Noordoostpolder en de pro­ vincie Flevoland mogen met recht trots op zijn dit gebied. Het vraagt om hoogwaar­ dige voorzieningen om het verhaal van het Waterloopbos te kunnen vertellen en te beleven. Het beheer van het Waterloopbos is inge­ wikkeld en moeilijk. Het vraagt van alle betrokkenen een grote toewijding en inzet. Alleen dan kan het gebied de bijzondere kwaliteiten ook in de toekomst behouden. Het Waterloopbos en Omgeving is sterk verbonden met de wordingsgeschiedenis

^

van de Noordoostpolder. Het waar moge­ lijk herkenbaar houden van deze geschie­ denis is een belangrijk doel. De toenemende bezoekersstroom vraagt om regulatie en verbeteren van de bereik­ baarheid per auto en openbaar vervoer. Tevens zou voorkomen moeten wor­ den dat de bewoners en andere gebrui­

wandelverbinding langs de Zwolse Vaart.

MITC

Het boscomplex is een belangrijke natuurkern in het Natuurnetwerk Nederland (NNN) en staat in verbinding met ander natuurgebie­ den zoals de Wieden en de Weerribben in Overijssel. Met name de verbinding langs de Repelweg richting het Vollenhovermeer is fra­

kers van het gebied hiervan overlast ondervinden.

giel. Om deze verbinding te versterken is in de Structuurvisie Noordoostpolder (2025) natuur­ ontwikkeling voorzien op een perceel van tus­ sen de Vollenhoverweg en de Viswaterweg grenzend aan het meer.

Het lijkt wel of de Voorst, de kaap in de voor­ malige kustlijn van de Zuiderzee, een grote aantrekkingskracht uitoefent op onderzoe­ kers, modellen en testfaciliteiten. In de jaren vijftig kwam hier naast het Waterloopkundig Laboratorium een vestiging van het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR). Later kwamen daar Duits-Nederlandse Windtunnel (DNW), het Nederlandse RPAS Test Centrum (NRTC) en het NLR Drone Center bij. Met de geplande komst van het testcentrum van de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) en het Mobiliteit en Infrastructuur Testcentrum (MITC) ontwikkelt het gebied zich verder.

RECREATIE, BOSSEN EN NATUUR

Het Waterloopbos hangt samen met het Voorsterbos, Het Wendelbos en het Kadoelerbos. Samen vormen deze bossen een complex van bijna 1000ha. Een betere sprei­ ding van de bezoekers in het Voorsterbos is gewenst, maar in de huidige situatie is het bos gefragmenteerd door het water. De weliswaar fraaie Zwolse Vaart en ook de Leemvaart vor­ men forse barrières. Verbindingen in de vorm van pontjes of bruggen (met behoud van door­ vaart) kunnen dit gebied veel aantrekkelijker maken en bezoekers meer bieden en spreiden. Met de komst van het pontje bij de Zwolse Vaart is de eerste stap gezet. Echter is het Zuidoostelijke bosgebied is daarmee nog niet aangesloten. Het zweefvliegveld is geïntegreerd aan de oostzijde van het Wendelbos. Deze recreatie­ sport is een bijzondere recreatieve voorzie­ ning. Langs de Leemringweg ligt het accent op recreatie met Recreatiepark De Voorst en Recreatiepark Netl. Zo zien we verschillende accenten in het bosgebied die via zonering nog versterkt zouden kunnen worden.

In het gebied is sprake van verdroging, mogelijk een gevolg van klimaatverande­ ring. Verdroging kan schadelijk zijn voor de natuurwaarden.

Ruimtelijke bouwstenen

^

^

^ De omwonenden zouden graag zien dat de oevers langs het Vollenhoverkanaal/ Kadoelermeer recreatief aantrekkelijker wor­ den ingericht. Dat geldt ook voor de ver­ binding met Vollenhove voor wandelaars en fietsers. Ook de verbinding met het dorp Marknesse zou sterker kunnen. In eer­ dere plannen is gekeken naar een fiets/

^

De samenhang van het bosensemble kan worden versterkt door verbindingen over de vaarten te maken met bruggen of pontjes. Vanzelfsprekend moet hierbij rekening worden gehouden met de recreatietoervaart. Met betere verbindingen tussen de verschillende bosdelen kunnen bezoekers meerdere routes kiezen, lan­ gere wandelingen maken en zich beter verdelen over het gebied. Ook de bewo­ ners van Kraggenburg krijgen zo meer mogelijkheden. De aanhechting van de dorpen Marknesse, Kraggenburg en ook Vollenhove zou in landschappelijk en recreatief opzicht moeten worden versterkt. Natuurontwikkeling langs het Vollenhoverkanaal is belangrijk om de ver­ binding tussen de NNN de polder en die op het oude land te kunnen leggen. Verdroging is een belangrijk aandachts­ punt. In nauw overleg met Waterschap Zuiderzeeland moeten hiervoor oplossin­ gen worden bedacht.

Het MITC biedt faciliteiten om in een veilige en afgeschermde omgeving de steeds slimmer wordende mobiliteit te testen, certificeren en veilig te introduceren. MITC Marknesse wordt algemeen beschouwd als een kans om een nieuw innovatief cluster te ontwikkelen, dat als vliegwiel dient om de economie in de regio te versterken. Een specifieke aanpak gericht op samenwerking en krachtenbundeling tussen de relevante samenwerkingspartners van de regio en het Rijk leidt tot innovatie, nieuwe bedrij­ vigheid, (hoogwaardige) werkgelegenheid en oplossingen voor maatschappelijke uitdagin­ gen zoals mobiliteit. Met de landschappelijke inpassing van het MITC gaat het gehele complex ruimtelijk onder­ deel uitmaken van het boscluster rondom het Waterloopbos. In deze beschutte en omzoom­ de ruimten ontstaat een goede ambiance voor de binnen het cluster samengebrachte functies. Het geheel krijgt de sfeer van een brainpark of tech campus. Ruimtelijke bouwstenen

^

Voor de succesvolle verdere ontwikke­ ling van het MITC als hoogwaardige ken­ niscluster is het belangrijk, enerzijds om alleen functies in de directe omgeving toe te staan die het hoogwaardige en

^

^

^

technologische profiel verder versterken en anderzijds om daarbij niet passende functies te weren. Het in ontwikkeling zijnde MITC biedt een uitgelezen kans voor samenwerking tussen bedrijven, kennisdeling en educa­ tie. Dit biedt mogelijkheden om een bre­ der publiek kennis te laten maken met de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van smart mobility, drones en luchtvaart. De fraai met boszomen ingepaste ter­ reinen lenen zich goed voor een natuurinclusief beheer, zoals bloemrijke graslanden, natuurvriendelijke slootranden en stevige boomclusters. Dit versterkt de relatie met de bosrijke en natuurlijke omgeving. Bovendien liggen hier kan­ sen voor een unieke samenwerking tus­ sen de hoogwaardige bedrijven en Natuurmonumenten. De groei van het hoogwaardige cluster bedrijven moet hand in hand gaan met een goede ontsluiting en bereikbaarheid met openbaar vervoer. Eventuele overlast voor bewoners en andere gebruikers moet zoveel mogelijk worden voorkomen.

DYNTES TECH PARK

Het Dyntes Tech Park (DTP is gevestigd in het voormalig waterloopkundig laboratorium). Dit voormalige onderzoeksinstituut van het Waterloopkundig Laboratorium is een markant en modernistisch gebouw aan de Voorsterweg en is omgeven door water. Het gebouw is onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van het Waterloopbos. Het Dyntes Tech Park is een markante en beeldbepalende verschijning in het gebied. Het gebouw krijgt een nieuwe functie als hotel. De doelgroep voor het hotel is volgens de plannen tweeledig: enerzijds toeristen die bijvoorbeeld komen voor het Waterloopbos, Schokland, Urk en/of de Wieden-Weerribben en anderzijds zakelijke klanten van hoogwaar­ dige instellingen zoals scheepswerf Royal

79

RUIMTELIJKE BOUWSTENEN

WATERLOOPBOS

in het 'Gebiedsgericht beleidskader voor zonneweiden. Zon in de polder (Gemeente Noordoostpolder, 2019)'.

^

^

RUIMTELIJKE BOUWSTENEN

80

^

^

De (inter)nationale bedrijven en instel­ lingen die nu in het DTP zijn gevestigd hebben een sterke relatie met de NLR en DNW. Het is van groot belang om deze bedrijven op de huidige niche-locatie te behouden. Wellicht kunnen zij verhuizen naar de campus MITC (Zie ook de interge­ meentelijke Visie werklocaties Noordelijk Flevoland, 2017)) Een hotel in het gebouw van het Dyntes Tech Park lijkt een waardevolle toevoeging aan zowel het economisch profiel als het toeristisch profiel van het Waterloopbos en omgeving. Mits aan alle planologische randvoorwaarden kan worden voldaan. Het hotel met bijbehorende voorzienin­ gen als horeca en vergaderfaciliteiten kan een verbindend scharnier gaan vormen tussen de bedrijven en het toerisme in het gebied. Het iconische gebouw blijft daar­ mee behouden. Om van dit concept een succes te maken moet het een hotel wat betreft niveau en uitstraling goed aansluiten bij de bedrij­ ven en de bijzondere natuur en cultureel erfgoed van het Waterloopbos. Het is belangrijk dat de gemeente en ontwikke­ laar hierover duidelijke afspraken maken. Hoogwaardige landschappelijk inpas­ sing, terreininrichting en aansluiting op de omgeving zijn daarbij ontzettend belangrijk.

ZONNEWEIDEN

Op het NLR terrein worden op thans niet gebruikte gronden zonneweiden ontwikkeld. De zonneweiden zorgen voor een duurza­ me energievoorziening voor functies die een grote energievraag kennen. Er is dus een directe en functionele koppeling. De zonne­ weiden zijn bovendien niet zichtbaar vanaf de openbare weg. De zonneweiden passen

^

Vanuit het perspectief van het water vormt de Voorstersluis een poort tussen de pol­ der en het oude land.

Ruimtelijke bouwstenen

Ruimtelijke bouwstenen

^

alles omvattende en integrerende thema van het gebied.

In het Waterloopbos, op de locatie van de voormalige Oosterscheldehal, is ook een aan­ vraag voor een zonneweide gedaan. Dit ini­ tiatief past in principe ook in 'Gebiedsgericht beleidskader voor zonneweiden. Zon in de polder (Gemeente Noordoostpolder, 2019)', maar past minder goed in het profiel van het Waterloopbos. Ruimtelijke bouwstenen

^

^

^

Zonneweiden passen bij de terreininrich­ ting van het hoogwaardige bedrijvencluster. Er bestaat een logisch en duurzaam verband tussen energieopwek en energie­ gebruik op locatie. De geplande zonneweide in het Waterloopbos past in het beleid. Echter, op de lange termijn is het wenselijk om dit beleid te herzien en te onderzoeken of dit gebied een bestemming kan krijgen die past binnen het natuurlijke karakter van dit gebied. Zonneweiden dienen in alle situaties zorg­ vuldig te worden ingepast in het land­ schap en natuur.

^

^

De Gebiedsvisie dient een heldere zone­ ring van het gebied op te leveren voor de lange termijn. De uiteindelijke zonering zal de huidige

Voor de ontwikkeling van het gebied is het ver­ beteren van de bereikbaarheid en het verster­ ken van de gebiedsentrees een grote kans. Dit is een inrichtingsopgave die ook sterk samen­

zonering moeten versterken.

hangt met de Repelweg en de relatie ter plek­ ke met het water.

BEREIKBAARHEID EN ENTREES Ruimtelijke bouwstenen

Alle verkeersaantrekkende functies zijn nu ontsloten op de Voorsterweg. De weg is niet berekend op druk verkeer, en zeker niet het deel met klinkers tussen het zweefvliegveld en Marknesse. Het feit dat het Waterloopbos in de toekomst meer bezoekers gaat trekken en de komst van de RDW en MITC met bijbeho­ rende verkeersbewegingen, vraagt om robuus­ te oplossingen. Deze oplossingen moeten de huidige kwaliteiten van het gebied respecteren en overlast voor omwonenden en gebruikers voorkomen. In principe is het gebied goed ontsloten door provinciale wegen met vrij liggende fietspa­ den. Toch maakt veel verkeer gebruik van de Voorsterweg. Zowel het Waterloopbos als de NLR hebben hier hun entree.

ZONERING

In het gebied tekent zich een interessante zonering af. In het noordelijk deel tussen de Vollenhoverweg en Voorsterweg zien we het cluster van hoogwaardige bedrijven. In het deel zuidwestelijk van de Zwolse Vaart, ten noorden van het dorp Kraggenburg ligt het accent op (verblijfs-)recreatie. Daartussen bevinden zich de meer natuurlijke delen van het Voorsterbos, Wendelbos en Kadoelerbos met als hoogtepunt het bijzondere cultureel erf­ goed Waterloopbos. De open ruimte, bestemd als hoogwaardig bedrijventerrein, tussen het Voorsterbos en ten noordwesten van het Waterloopbos vormt nu een onderbreking in de doorgaande bosstructuur. Bos is en blijft het

De ruimtelijke kwaliteit en de herkenbaarheid van het gebied kunnen worden versterkt door het gebied een aantal duidelijke entrees te geven. Hierbij valt te denken drie herkenbare entrees aan de Repelweg op 800m afstand van elkaar: ^ Entree Waterloopbos bij de t-splitsing Repelweg en Voorsterweg; ^ Entree hoogwaardige bedrijvencluster aan de Repelweg ter hoogte van de Voorstertocht; ^ Ook de entree van de Noordoostpolder via Vollenhove kan een bijdrage leveren aan de herkenbaarheid en de identiteit van het gebied.

^ ^ ^

Verbeteren entree Waterloopbos bij de t-splitsing Repelweg en Voorsterweg Creëren herkenbare entree MITC aan de Repelweg ter hoogte van de Voorstertocht. Door het gebied duidelijke en herkenbare entrees te geven kan het gebied veel aan kwaliteit winnen. Het hele gebied is iets om trots op te zijn. Het is aanbevelings­ waardig om dit meer zichtbaar te maken. 81

RUIMTELIJKE BOUWSTENEN

Huisman, de NLR, en straks ook de RDW en het MITC.

Bossingel tussen de Voorstertocht en de Vollenhoverweg

Gebiedsvisie

Waterloopbos en omgeving Fase 2

Opbouw visie

OPBOUW VISIE

86

In 2020 en 2021 zijn verschillende ronden bijeenkomsten georganiseerd waarin afwisse­ lend met omwonenden en overheden/bedrij­ ven is gesproken over het gebied. Als methode zijn hiervoor SWOT-analyses gebruikt. Ook zijn er, waar nodig, bilaterale gesprekken gevoerd over specifieke onderwerpen. De uit­ komsten van dit proces hebben in belangrijke mate bijgedragen aan de gebiedsvisie. Deze uitkomsten vormen de ruimtelijke bouwste­ nen voor de visie. In het rapport Gebiedsvisie Waterloopbos Fase 1 zijn deze vastgelegd. Dit rapport is gedeeld en vastgesteld door de gemeenteraad. De belangrijkste punten die het gebiedsproces naar voren zijn gekomen zijn: ^ Eenieder is zich bewust van de bijzonde­ re historie (Rijksmonument Waterloopbos) en groene kwaliteiten van het gebied. Daarom geven we in de Gebiedsvisie dui­ delijk aan wat deze kwaliteiten zijn en welke ontwikkelingen wel en niet gewenst zijn. Nieuwe ontwikkelingen dienen het karakter en het profiel van het gebied ver­ ^

der te versterken. De ontwikkeling van het MITC wordt gezien als een versterking en verbre­ ding van de economie en werkgelegen­ heid in de Noordoostpolder. Een robuuste landschappelijke inpassing wordt wel als noodzakelijk gezien. De voorgenomen

^

verplaatsing van de hoofdentree naar de Repelweg ontlast de Voorsterweg. Het NLR voert als onderdeel van haar maatschappelijke taken onderzoek uit naar duurzame luchtvaart oplossin­ gen. Er wordt onder meer gewerkt aan: Ontwikkeling en inzet van onbemande luchtvaartuigen (drones); Elektrificatie van luchtvaartuigen, inclusief vliegen op waterstof; Innovatieve mobiliteitsconcepten, zoals vliegende auto's. Het NLR maakt de luchtvaart en ruimtevaart duur­ zamer, veiliger, efficiënter en effectiever. Hiermee dragen zij bij aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. De oplossingen en praktische adviezen van het NLR versterken de concurrentiekracht van het bedrijfsleven. Daar-mee wordt ook de bedrijvigheid in het gebied ver­ sterkt. Ten behoeve van haar activiteiten heeft NLR een eigen luchthaven en wordt gebruik gemaakt van een gesloten luchtruimgebied (EHR66 in luchtvaarttermen), dat gedurende werkdagen beschikbaar is en dagelijks wordt gebruikt. De verwach­ ting is dat dit gebruik de komende jaren alleen maar zal toenemen. En wellicht moet het gebied verder worden uitgebreid (naast de voor de NLR al beschikbare aansluitende gebie-den EHTSA67 en TGB High). Het uitvoeren van deze activiteiten is mogelijk door het landelijke karakter

87

OPBOUW VISIE

OOGST GEBIEDSPROCES

van NLR. De omwonenden maken zich zorgen over het toenemend aantal bezoekers van het Waterloopbos. Dit betekent dat de toe­ stroom van verkeer (en mogelijk parkeren) in goede banen moet worden geleid (via Repelweg) en dat de verkeerssituatie op de Voorsterweg wat betreft drukte en ver­ keersveiligheid moet worden verbeterd. Men wenst een betere spreiding van recre­ anten over het gebied. Er ligt een prachtig netwerk voor wandelaars en fietsers, maar de Zwolse Vaart en Leemvaart vormen nu niet over te steken barrières. Er komt een trekpont iets ten noordwesten van de t-splitsing van Zwolse Vaart en Leemvaart. Dit zal al zorgen voor een betere ver­ knoping van het netwerk. Gasten van Camping De Voorst en NETL kunnen dan ook het Waterloopbos en omgeving berei­ ken. Meer trekpontjes zouden het netwerk nog sterker kunnen maken. De oevers van het Vollenhoverkanaal wor­ den als zeer aantrekkelijk gezien. Ze bie­ den een panoramisch zicht op het 'oude land' en het weidse water. Hier liggen ook het inlaatpunt van het Waterloopbos, het Rijksmonument Gemaal de Smeenge en de Voorstersluis. De omwonenden zou­ den graag dat deze kwaliteiten beter benut kunnen worden. Het gebied is slecht toegankelijk. De plannen voor een hotel in het voor­ malige kantoor van het Waterloopkundig Laboratorium, thans Dyntes Techpark, wor­ den als een positieve ontwikkeling gezien.

Het hotel kan zowel een plek bieden aan toeristen als zakelijke bezoekers van het

V

Rechts het inlaatpunt van het Waterloopbos

MITC.

^

^

Hoewel passend in het huidige beleid van de gemeente, is in de SWOT-analyses naar voren gekomen dat de plannen voor een grote zonneweide op het voormalige terrein van de Oosterscheldehal voor de toekomstige ontwikkeling van het gebied als niet passend en ongewenst worden gezien. Marknesse zou op korte termijn beter recreatief verbonden kunnen worden met het bosgebied.

^

^

ORDENINGSPRINCIPES

De gebiedsvisie is erop gericht de kwaliteiten van het gebied te duiden en optimaal door te ontwikkelen. Daarvoor zijn volgende orde­ ningsprincipes opgesteld: ^ Het bosrijke karakter, met z'n verschillen­ de boskamers, willen we zoveel mogelijk handhaven en verder versterken. • Het bijzondere watersysteem, met stro­ mend water, is een 'unique selling point'. Dit willen we maar mogelijk op een duur­ ^

^

zame manier inzetten. Het onderliggende polderlandschap is uniek in de wereld. Dit willen we zo goed mogelijk zichtbaar houden en gebruiken. Functioneel zijn er twee dominante ruimte­ lijke functies: dit zijn enerzijds bos, natuur en recreatie en anderzijds hoogwaardi­ ge onderzoeks- en ontwikkeldoeleinden. Deze functies willen we in onderlinge samenhang en qua zonering versterken. Nieuwe functies en ontwikkelingsmoge­ lijkheden in het huidige bestemmingsplan, die dit profiel niet verder versterken, zijn niet gewenst. Een belangrijke uitkomst van de visie is dat de Voorsterweg ruimtelijk de scheiding wordt tussen "techbedrijven" in het bosgebied aan de noordzijde en natuur en recreatie als dominante functies in het bosgebied aan de zuidzijde. Nota bene: Dit geldt natuurlijk niet voor het luchtruim. Hier is sprake van overlap.

De kwaliteiten van het gebied kunnen nog beter herkenbaar en vindbaar worden gemaakt. Duidelijke en fraai vormgegeven entrees aan de Repelweg voor zowel het Waterloopbos als het MITC spelen daarin een belangrijke rol. Dit is ook de basis voor goede en herkenbare verbindingen voor auto's (parkeerplaatsen), maar ook wandelaars en fietsers. Veranderingen in het gebruik van het gebied kan mogelijk consequenties heb­ ben voor de bedrijfsvoering van NLR. Het is dus van belang dat NLR bekend is met en wordt betrokken bij plannen voor wij­ zigingen in het gebruik van het gebied. Tijdige herkenning en erkenning van deze randvoorwaarden voorkomt het ontwikke­ len van conflicterende belangen en bevor­ dert tegelijkertijd het benutten van kansen.

OPBOUW VISIE

De Gebiedsvisie is verder uitgewerkt op drie niveaus: • De zonering geeft aan wat een passende invulling is van deze zone op basis van de ordeningsprincipes in deze Gebiedsvisie. • Netwerken geeft aan welke verbindingen voor auto, fiets- en wandelaars belangrijk zijn in het gebied en laat zien welke ver­ ^

beteringen en aanvullingen gewenst zijn. Inrichtingsopgaven geven voor een bepaald aantal zones verdere uitwer­ king aan de visie, met concrete maar vanzelfsprekend nu nog indicatieve ontwerpvoorstellen.

89

OPBOUW VISIE

van het gebied rond-om NLR. Het is in het belang van NLR en het maatschappelijk belang dat NLR dient, dat dit ook zo blijft. De Gebiedsvisie beschermt het landelijk karakter en de natuur in de omgeving. Dit sluit aan bij de randvoorwaarden voor het kunnen uitvoeren van de werkzaamheden

Zonering op hoofdlijnen

91

ZONERING OP HOOFDLIJNEN

ZONERING OP HOOFDLIJNEN

90

Het Waterloopbos en omgeving bestaat uit verschillende deelgebieden met elk een eigen karakter. Meer dan 1000 ha bos vormt de ruggengraat van het gebied. In 2012 heeft Natuurmonumenten, beheerder van het Voorsterbos (verzamelnaam voor alle bos­ sen in dit gebeid), samen met vertegenwoor­ digers uit Kraggenburg, Ens, Marknesse en Vollenhove intensief nagedacht over de toekomst van het gebied. Toekomstbeeld Voorsterbos. Hieraan lagen meer dan 160 ideeën vanuit de dorpen ten grondslag. De centrale gedachte was: hoe kunnen omwonen­ den zoveel mogelijk van het bos genieten én kunnen we tegelijk de natuur ontwikkelen.

niveaus: 1. 2. 3.

Zonering op hoofdlijnen; Netwerken; Inrichtingsopgaven.

5.

ZONERING OP HOOFDLIJNEN

F. * r‘ i

PJ

ZONERING OP HOOFDLIJNEN

92

Zonering Waterloopbos en Omgeving 1. Waterloopbos | 2. Locatie voormalige Oosterscheldehal 3. Dyntes Tech Park / LAB32 4. Landbouw proefvelden

7. Bos- en natuurgebied

A '

ļ

...... ____ iW

Het Waterloopbos en Omgeving bestaat uit verschillende deelgebieden met elk een eigen karakter. Meer dan 1000 ha bos vormt de rug­ gengraat van het gebied. 1. Het Rijksmonument Waterloopbos heeft daarin een bijzondere positie met het stromende water en de waterloop­ kundige modellen. De bijzondere cul­ tuurhistorie trekt in toenemende mate bezoekers naar het gebied. Een nieuw bezoekerscentrum en een natuurspeelplaats OERRR spelen daarop in. Sturend in dit gebied is de Ontwikkelagenda Waardevol Waterloopbos 2016-2026 van Natuurmonumenten. De kwalitei­ ten van het Waterloopbos, zoals in deze gebiedsvisie zijn beschreven, zou­ den moeten worden vertaald in beleid, zodat deze juridisch gewaarborgd wor­ den middesl toetsingskaders bij nieuwe gebiedsontwikkelingen. 2. De locatie van de voormalige Oosterscheldehal is historisch verbonden met de geschiedenis van de Nederlandse waterbouw. Het terrein is in private handen. In principe is op deze locatie een zonneweide tijdelijk mogelijk (Zon in de Polder, Gemeente Noorsoostpolder, 2019). Wenselijk is een meer natuurlijke en recreatieve invulling van deze locatie. 3. Dyntus Techpark/LAB 32. Deze loca­

8. Bos- en recreatiegebied 9. Zone tussen Marknesse - bosgebied 10. Zweefvliegveld

5. MITC/NLR 6. Oever Vollenhoverkanaal

4.

tie krijgt een horeca bestemming. Het Dyntes gebouw wordt verbouwd tot hotel. Hiermee kan de bestemming hoogwaar­ dige onderzoeks- en ontwikkeldoeleinden' komen te vervallen. Dit geldt ook voor de kavel aan de westzijde van dit gebied. Landbouwproefvelden. Dit terrein is in

6.

7.

8.

gebruik door en in eigendom van Agrico. Voor dit terrein is het voortzetten van een natuurlijke invulling en/of agrarisch gebruik (ook) passend. Het gebied dat ligt ten noordoosten van het bosgebied is het ontwikkelingsge­ bied voor het MITC. Het Multimodaal Infrastructuur Testcentrum heeft een dui­ delijk functieprofiel. De toekomstige uitbreiding van het gebied wordt landschappelijk robuust begrensd en inge­ past. Ten behoeve van haar activiteiten heeft NLR een eigen luchthaven en wordt gebruik gemaakt van een gesloten luchtruimgebied (EHR66 in luchtvaarttermen), dat gedurende werkdagen beschikbaar is. De verwachting is dat dit gebruik de komende jaren alleen maar zal toene­ men. En wellicht moet het gebied verder worden uitgebreid (naast de voor de NLR al beschikbare aansluitende gebieden EHTSA67 en TGB High). Oever Vollenhoverkanaal. Dit deel van het Waterloopbos is afgesneden van de rest van het Waterloopbos door de Repelweg en mede daardoor slecht toegankelijk. In deze Gebiedsvisie stellen we voor om dit gebied beter in te richten als recrea­ tie- en natuurzone. Het inlaatpunt van het Waterloopbos maken we op deze manier toegankelijk en beleefbaar. Ook is het gewenst de oevers van het kanaal recrea­ tief beter in te richten en te benutten.

Het grootste deel van het totale bosge­ bied heeft een natuurlijk en rustig karakter en kent een extensief recreatief gebruik, door met name wandelaars. Ten noorden van de Zwolse Vaart heeft dit gebied, net als het Waterloopbos, stromend water. Dit geeft het gebied extra ecologische beteke­ nis en belevingswaarde. Ten noorden van Kraggenburg liggen tus­ sen de Leemringweg en de Zwolse Vaart recreatiegebied NETL en het Vakantiepark De Voorst. Hier ligt het accent op recre­ atie en is het gebruik intensiever. Nieuwe recreatieve functies zijn in deze zone in

9.

principe mogelijk. Het gebied tussen Marknesse en het Wendelbos zien we als een zone waar­ in de recreatieve samenhang kan wor­ den versterkt. Hierbij sluiten we aan bij de Structuurvisie Noordoostpolder 2025 die het gebied heeft aangeduid als recreatief ontwikkelingsgebied. Landbouw blijft in

dit deel de hoofdfunctie. 10. Zweefvliegveld. Deze functie blijft in de Gebiedsvisie ongewijzigd. De Zweefvliegclub Noordoostpolder (ZCNOP) Het NLR werkt nauw samen met NLR. Deze samenwerking betreft zowel het coördineren van de vluchten die plaatsvinden (gescheiden in tijd of locatie) als het gebruik van ZCNOP vliegveld "De Voorst" voor het uitvoeren van NLR test­ vluchten. Hiermee wordt optimaal gebruikt gemaakt van de infrastructuur die in dit gebied aanwezig is. 93

ZONERING OP HOOFDLIJNEN

De gebiedsvisie is verder uitgewerkt op drie

MARKNESSE

VOLLENHOVE

KRAGGENBURG

Voorsterbos

Waterloopbos

Kadoelerbos

Vollen hoverkartaa Re pel weg ^irrii

MM

Vogelvluchtperspectief van het Waterloopbos en omgeving

.

WEGVERBINDINGEN EN ENTREES N352 Repelweg

NETWERKEN

96

De N352 is de zuidelijke rondweg van de Noordoostpolder en belangrijkste ontsluitingsweg voor het Waterloopbos en Omgeving. Aan het deel van de N352 dat bekend staat als de Repelweg liggen het Waterloopbos en het MITC. Beide belangrijke functies die nu onzichtbaar zijn. Het is gewenst hier duidelij­ ke entrees te creëren, die zowel verkeersveilig zijn, als bijdragen aan de herkenbaarheid en ruimtelijke kwaliteit. Ook de bushaltes verdie­ nen een betere situering en bereikbaarheid. Vanuit een breder perspectief is het belangrijk om deze weg niet alleen vanuit een verkeers­ technisch oogpunt te bekijken, maar ook vanuit de beleving van de bijzondere cultuurhistori­ sche (zoals het Rijksmonument Waterloopbos en kenmerkende polderdorpen als het moderne Nagele en het traditionele Ens en Kraggenburg) en aardkundige attracties (voor­ malige eilanden Urk en Schokland en de Kaap De Voorst/Vollenhove). De dorpen en voor­ malige eilanden zijn allen historisch geogra­ fische of cultuurhistorische elementen. Samen vertellen ze een boeiend verhaal over de Noordoostpolder. Het beter zichtbaar maken

van het Waterloopbos en Kaap de Voorst aan deze route kan bijdragen aan de herkenbaar­ heid en ruimtelijke kwaliteit. Bij Schokland is in het wegprofiel een midden­ berm met kasseien aangelegd. Door ook bij de entree van het Waterloopbos/Voorsterweg deze kasseien toe te passen wordt de weg meer geïntegreerd in de omgeving. Deze ingreep draagt op een subtiele manier bij aan de herkenbaarheid van het gebied. Ter plaatse wordt het veiliger om de weg over te steken voor fietsers en wandelaars om bij de bushal­ te te komen. Aan de Repelweg komt ook de nieuwe entree van het MITC. Waarschijnlijk wordt deze uitgevoerd als rotonde. De loca­ tie van de entree bevindt zich direct noordelijk van de Voorstertocht en het inlaatwerk van de Voorstertocht ter plaatse. Aan de Repelweg liggen aan beide zijden bus­ haltes bij de aansluiting op de Voorsterweg en bij het buurtschap/toekomstige entree van het MITC. De bushaltes zijn zeer lastig te bereiken en zijn ook daardoor niet vei­ lig. Als de Repelweg aangepast zou worden zouden de bushaltes daarin kunnen worden meegenomen.

97

NETWERKEN

8

Netwerken

Bovenstaande voorstellen hangen nauw samen met de ontwikkelingen rondom het Waterloopbos en de ontwikkeling van het MITC. In de Gebiedsvisie stellen we voor om het waterinlaatpunt bij het Vollenhoverkanaal en golfgoot ter plaatse sterker te betrek­ ken bij het gebied. Nu komen geen tot wei­ nig bezoekers van het Rijkmonument op deze plek en dat is jammer omdat hier zicht­ baar is waar het stromende water in het Waterloopbos vandaan komt. Aanvullend wil­ len we de potentiële recreatieve betekenis van het Vollenhoverkanaal ontwikkelen. Staande bij het inlaatpunt van het Waterloopbos op de ringdijk van de dieper gelegen Noordoostpolder ontvouwt zich een prachtig panorama over het water en op het oude land bij Vollenhove. In de visie worden voorstellen gedaan in de vorm van een fietspad op de dijk en een vlonder aan de oever van het water.

veroorzaken. De NLR blijft voorlopig haar ontsluiting op de Voorsterweg behouden. Per saldo blijft de verkeersdruk op de Voorsterweg daardoor gelijk. Tot slot is een afwaardering van de maximumsnelheid naar 60km per uur besloten in het kader van het Mobiliteitsplan van de gemeente.

kunnen worden met grote zwerfkeien.Het is een visie en betreft nog geen concrete uitwerking,

Met de sfeerbeelden willen we het Rijksmonument Waterloopbos duidelijker zicht­ baar te maken bij de aansluiting Repelweg en Voorsterweg. Het bord Waterloopbos is slechts vanuit één rijrichting te zien en valt nauwelijks op. We stellen voor om met ban­ ners of vlaggen de aandacht te vestigen op het Waterloopbos. Het is immers een zeer bijzondere functie, die bovendien in de toe­ komst meer bezoekers zal gaan trekken. Het feit dat het Waterloopbos op Kaap de Voorst ligt, een uitloper van de stuwwal waarop ook Vollenhove is gelegen, zou nog geaccentueerd

Ook is een voorstel gedaan voor het opscho­ nen van het terrein en de aanleg van een par­ keerplaats. Door een tussenberm is het veiliger om over te steken. Nog beter zou een voet­ gangersbrug zijn. Veel omwonenden hebben om de recreatieve ontwikkeling van de oever­ zone van het Vollenhoverkanaal gevraagd. De oeverzone heeft veel potentie. In dit visie­ document geven we daarom een denkrich­ ting. Vanzelfsprekend zullen de mogelijkheden nader moeten worden onderzocht. Het gaat hier om een denkrichting.

Belangrijke wegverbindingen Erfgoedroute Downgraden Voorsterweg

99

NETWERKEN

NETWERKEN

98

De ideeën voor de Repelweg betreffen meer­ dere stakeholders: provincie Flevoland, gemeente Noordoorstpolder, Waterschap Zuiderzeeland en Natuurmomumenten/ Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de stakeholders van het MITC. Het is daarom belangrijk om met deze partijen de wensen en haalbaarheid verder te verkennen.

Wegennetwerk X* Versterken entree Waterloopb Beoogde entree MITC

Voorsterweg

Door de nieuwe entree van het MITC op de N352 (Repelweg) aan te sluiten zal dit geen extra verkeerdruk op de Voorsterweg

Kasseien op de middenberm ter hoogte van Schokland

m&m:

-

Sfeerimpressie entree van het Waterloopbos ‘ :J ; fee

fĘĚŹĘŨM foC 'Ī&L -Ē®i

ŕ' s» Sţ‘ -

X

NETWORK

Sfeerimpressie van de weg i2T^í*r-,íw«v^#^

ż#7.

In de vorige paragraaf beschreven we al dat verbindingen over het water, kansen bieden voor versterking van het fiets- en wandelnet­ werk. In de huidige situatie is het bosgebied totaal gefragmenteerd door het water. Zo vol­ gen fietsroutes nu veelal provinciale wegen zoals de Leemringweg en de Vollenhoverweg. Nieuwe verbindingen over het water voegen zeer veel waarde toe aan het recreatief net­ werk. Het bos- en natuurgebied kunnen dan echt in z'n geheel beleefd worden. Voordelen zijn: het wordt aantrekkelijk gemaakt voor men­ sen om de fiets te pakken en er is een grote spreiding van mensen in het gebied moge­ lijk. De gasten van Recreatiepark Netl en Recreatiepark De Voorst zien ook hun wan­ delmogelijkheden vergroot. Een extra verbin­ ding over de Zwolse Vaart maakt voor hen een bezoekje aan het Waterloopbos bijvoorbeeld een stuk makkelijker en leuker. Kortom ver­ bindingen over het water zijn zeer gewenste en structurele versterkingen van het recreatief netwerk.

NETWERKEN

104

Fiets- en wandelnetwerk Marknesse - Waterloopbos

Er ligt een mogelijkheid om de dorpen Marknesse, Kraggenburg en Vollenhove beter met het bos en recreatief met elkaar te ver­ binden. Idealiter verbindt een fietspad door een afwisselend landschap de dorpen met het Waterloopbos. Hierdoor kunnen de dorpen ook interessante vestigingsplaatsen zijn voor bijvoorbeeld (toekomstige) medewerkers van het MITC. We zien kansen voor een drietal routes.

Kraggenburg - Waterloopbos Vollenhove - Waterloopbos Fietsknooppuntennetwerk Lange afstand wandelroute -------- Wandelnetwerk ^

Verbinden wandelpaden Nieuwe verbindingen

1. Fiets- en wandelverbinding langs Zwolse Vaart

De eerste route verbindt Marknesse met het Waterloopbos via de oevers van de Zwolse Vaart. Er zijn twee opties. De eerste optie volgt in zijn geheel de noordoostelijke oever van de Vaart. Bij de tweede optie springt het fietspad naar de andere oever net voorbij de Enservaart. Waar het bos eindigt en over­ gaat in het landbouwgebied stellen we een

verbinding over het water voor en vervolgt de route via de zuidwestelijke oever. Hierdoor sluit de route beter aan op de bebouwde kom van Marknesse. 2. Fiets- en wandelverbinding tus­ sen Kraggenburg en bezoekerscentrum Natuurmonumenten en Voorsterweg

De tweede route loopt van Kraggenburg langs, de Leemvaart, via het trekpontje over de Zwolse Vaart, richting het nieuwe bezoekers­ centrum van Natuurmonumenten en vervolgens via de Scheve Weg richting de Voorsterweg. Deze route loopt noordwestelijk om het Waterloopbos heen. De dwarsverbinding door het Waterloopbos wordt opgeheven. 3. Fiets- en wandelverbinding langs het Vollenhoverkanaal

Door het recreatief ontsluiten van de Vollenhoverkanaaldijk benadruk je deze belangrijke plek, als overgang tussen het 'Oude' en het Nieuwe Land. Deze route behandelen we op bladzijde 107.

105

NETWERKEN

FIETS- EN WANDELNETWERK

MARKNESSE

Fiets- ļ wandelpad

Fiets- ļ wandelpad

Nieuwe brug

Nieuwe brug Wandelpad langs het water

E

NAAR KRAGGENWJRG

NAAR KRAGGENBJRG

Weg

Weg VERBIND FIETSPAD

VERB ND FIETSPAD

106

NAAR VOLLENHOVE

NAAR VOLLENHOVE |

Locatie recreatieve route langs de Zwolse Vaart optie 2

NETWERKEN

Locatie recreatieve route langs de Zwolse Vaart optie 1

bomenrij langs het water

Doorsnede recreatieve route - Zwolse Vaart optie 1

Zwolse Vaart

fiets-Zwandelpad

Doorsnede recreatieve route - Zwolse Vaart optie 2

107

NETWERKEN

Wandelpad langs het water

De dijk langs het Vollenhoverkanaal is een bij­ zondere dijk, de Zuidermeerdijk, die met haar sluiten op 13 december 1940 het ontstaan van de Noordoostpolder zelf inluidde en daar­ mee het begin van het 'Nieuwe Land'. Om deze dijk meer herkenbaarheid in het gebied te geven als 'begin' van een nieuw polder­ landschap is het toevoegen van een recreatie­ ve en toegankelijke oeverzone een wenselijke ingreep.

NNN verbinding met weidevogelgebied op het maisveld

NETWERKEN

108

Dijkzone Met de dijkzone bedoelen we de bovenkant van de dijk op het hoogste punt. Vanaf de top van de dijk kan de visuele verbinding wor­ den gelegd met het vasteland. Op dit moment loopt daar een wandelpad met overstapjes. Vanaf de Repelweg is het Oude Land niet zichtbaar, maar vanaf de dijk wel. Vanaf de dijk zien we het Vollenhoverkanaal en de over­ zijde van het water, waar een fietspad over de dijk heen loopt naar Vollenhove. Om het gevoel van verbondenheid met het Oude Land nieuw elan te geven stellen we voor een aan­ trekkelijke route, inclusief fietspad, over de dijk te maken. Hiermee wordt de visuele connectie met Vollenhove versterkt en de route langs het water aantrekkelijker. Met deze ingreep wordt de dijkzone geactiveerd en tot leven gebracht. Daarnaast vormt deze route een nieuwe scha­ kel in een Rondje Vollenhove. Deze 12 kilome­ ter lange fiets- en wandelroute volgt de oevers van het Kadoelermeer en Vollenhoverkanaal. Oeverzone De oeverzone is de overgangszone tussen land en water. Om deze zone tot zijn recht te laten komen is het belangrijk om deze meer

NNN verbinding met bos op het maisveld

te benutten. Dit kan door middel van bijvoor­ beeld een wandelvlonder over het water heen, met daarbij passende beplanting voor deze overgangszone. Hierdoor wordt de beleving van het water versterkt en wordt er meer ruimte gemaakt voor waterrecreatie, zoals bijvoor­ beeld zwemmen, kanoën en pleziervaart.

Daarnaast ontstaat er een route tussen bos, dijk en water, waardoor het Waterloopbos actiever verbonden wordt met de overzijde van het water en beter geïntegreerd wordt in de omgeving door een horizontale verbinding ter hoogte van de inlaatwerken te maken. De dijk zelf wordt op deze manier ook meer een ver­ blijfplaats dan enkel een civieltechnisch object en krijgt daarmee een tweede functie in het gebied. Aansluiten NNN Het Waterloopbos en de bossen eromheen zijn onderdeel van de NNN (Natuurnetwerk Nederland). Langs het Vollenhoverkanaal zijn deze gebieden verbonden met het Nationaal Park Weerribben-Wieden. Op dit moment zit er een zwak punt in dit netwerk op de plek waar zich momenteel een akker bevindt, direct over de brug vanaf Vollenhove richting het zui­ den. De oeverzone is aan beide zijden van het water NNN en in het Zwarte Meer bevindt zich Vogeleiland, waar de oeverzone bestaat uit moerassige rietlanden. Het is een vrijplaats voor onder andere de blauwborst, nachtegaal, grote karekiet, de havik en de zeearend. Het doortrekken van het NNN biedt de mogelijk­ heid om het gat in de ecologische structuur te dichten en om ook op deze locatie ruimte te scheppen voor een broedgebied, bijvoorbeeld voor moerasvogels.

De wandel- en fietsrou­ te over de dijk kan voort worden gezet door dit gebied richting Vollenhove, wat tevens de natuurbelevingswaarde verhoogd van Waterloopbos en omgeving. Deze driehoek is eigendom van het NLR. Het gaat hier om een visie. Nader overleg met het NLR is een vereis­ te om dit idee eventueel verder te brengen. Inpassing LAW Pionierspad Op de website van Wandelnet staat: "Het Pionierspad van Steen wijk naar Muiden biedt wat de naam belooft. Je wandelt over de voor­ malige bodem van de Zuiderzee, díe nog maar een halve eeuw droog ligt. Een tocht door bossen en moerassen, afgewisseld door vergezichten over oneindig laagland. De route

van 200 kilometer loopt over veel onverhar­ de paadjes langs akkers, sloten en grasdijken. In de kop van Overijssel kunt u even bijko­ men in het schilderachtige Giethoorn. Langs de Oostvaardersp/assen naar het Muidersloť'. Etappe 03 van dit pad loopt door het Waterloopbos en het Voorsterbos. Mogelijk is dit pad door de trekpont over de Zwolse Vaart beter in te passen in het gebied.

109

NETWERKEN

Fiets- en wandelpad langs het Vollenhoverkanaal

NETWERKEN

NETWERKEN

NNN verbinding met weidevogelgrasland op het maisveld

NNN verbinding met bos op het maisveld

-JMţľSH

s r-i’ .V

•.-•» .

fŗSrs

De Zwolse Vaart en de Leemvaart vormen een belangrijke structuren in het Waterloopbos. Tegelijkertijd zijn de vaarten ook een barri­ ère. Voor het recreatief gebruik van de bos­ sen zijn verbindingen over het water van groot belang. Een eerste trekpont is nu bijna gereali­ seerd. Maar meer verbindingen zijn gewenst. Zo ontstaan er veel meer mogelijkheden voor ommetjes. Het is een wens van de omwonenden om de oevers van het randmeer Vollenhoverkanaal beter recreatief te kunnen benutten. In de gebiedsvisie zijn daarom voorstellen gedaan om de oeverzone meer te ontwikkelen. Zie de voorstellen voor het fietspad over de dijk en de vlonder langs het water. Het talud van de dijk is een prachtige ligweide. In het Vollenhoverkanaal, dat in open verbinding staat met het Ijsselmeer, is het waterpeil hoog, dat wil zeggen -20 tot -40 cm NAP.

NETWERKEN

116

Waterverbindingen Vaarten of tochten Verbindingen Recreatieve oevers Voorstersluis Fietsen Wandelen

Het Vollenhoverkanaal vormt een groot con­ trast met de polder. Hier zijn de Zwolse Vaart en de Leemvaart twee brede en indrukwekken­ de hoofdwatergangen in het gebied. Hier staat het waterpeil op -4.50 NAP. Dat is dus meer 4 meter lager dan het Vollenhoverkanaal. De Voorstersluis bij gemaal Smeenge ver­ bindt het Vollenhoverkanaal met de Zwolse Vaart, die vervolgens door het Voorsterbos via Marknesse naar Emmeloord loopt en daar ver­ volgens overgaat in de Urkervaart richting Urk. Deze watergangen zijn van groot belang voor de waterhuishouding en de structuur van de Noordoostpolder. Ze zijn bovendien belang­ rijk voor de beroeps- en recreatievaart. In het Waterloopbos zorgen ze voor oriëntatie maar