4.1 Jaarstukken 2023 met controleverklaring.pdf

Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief ................................................................................................................................... 3 Bestemming resultaat ........................................................................................................................... 8 Samenvatting activiteiten ..................................................................................................................... 9 Jaarverslag ........................................................................................................................................... 12 Programma's ........................................................................................................................................ 13 Programma 1 - Fysieke Leefomgeving ................................................................................................. 14 Programma 2 - Sociale Leefbaarheid .................................................................................................... 33 Programma 3 - Economische Ontwikkeling .......................................................................................... 43 Programma 4 - Dienstverlening en Besturen ........................................................................................

54 Programma 5 - Financiën ...................................................................................................................... 63 Programma 6 - Sociaal Domein ............................................................................................................ 66 Programmadekking vanuit algemene middelen .................................................................................... 84 Paragrafen ............................................................................................................................................ 87 Lokale heffingen .................................................................................................................................... 88 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................................................... 93 Indicatoren ........................................................................................................................................... 108 Onderhoud kapitaalgoederen .............................................................................................................. 110 Financiering .........................................................................................................................................

116 Bedrijfsvoering ..................................................................................................................................... 120 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) .......................................................................... 130 Verbonden partijen .............................................................................................................................. 131 Grondbeleid ......................................................................................................................................... 146 Financiële positie ................................................................................................................................. 155 Jaarrekening ...................................................................................................................................... 161 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ..................................................................... 162 Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening ......................................................... 162 Balans ..................................................................................................................................................

163 Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het begrotingsjaar ......................................... 168 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2023 ......................................... 169 Balans per 31 december 2023 ............................................................................................................ 189 Toelichting op de balans per 31 december 2023 ................................................................................ 191 Rechtmatigheidsverantwoording ......................................................................................................... 219 Single Information Single Audit 2023 .................................................................................................. 220 Gebeurtenissen na balansdatum ..................................................................................................... 261 Incidentele baten en lasten .................................................................................................................. 262 Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves ................................................................... 268 Wet Normering Topinkomens ..............................................................................................................

270 Taakveldenoverzicht ............................................................................................................................ 271 Vaststelling......................................................................................................................................... 273 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant .................................................................. 274 Bijlagen ............................................................................................................................................... 281 Investeringsoverzicht ........................................................................................................................... 282 Kasstromenoverzicht ........................................................................................................................... 284 Gewaarborgde geldleningen ............................................................................................................... 285 Subsidieverleningen ............................................................................................................................ 289 Verplichte indicatoren .......................................................................................................................... 296

2

Aanbiedingsbrief Geachte gemeenteraad, Het college van burgemeester en wethouders biedt u hierbij de jaarstukken 2023 aan. Wij vertrouwen erop dat u deze vaststelt en ons decharge verleent. Decharge dient tot het verlenen van ontslag van interne aansprakelijkheid (de aansprakelijkheid van het college tegenover de gemeente) voor informatie verkregen uit de jaarstukken. We kijken terug op een jaar dat startte met veel aandacht voor crises en onzekerheden. De gevolgen kwamen tot uitdrukking in de beschikbaarheid en de stijgende prijzen van voedsel, energie, goederen en diensten. Ook bleef het rentepercentage relatief hoog. Dat raakte de inwoners, bedrijven, verenigingen en andere organisaties in gemeente Noordoostpolder. De effecten zijn ook nu nog voelbaar en hebben impact op de uitvoeringsmogelijkheden van ons beleid en onze ambities. Terugkijkend op 2023 zijn er een aantal onderwerpen waar we als college trots op zijn. Bruisend Noordoostpolder In 2023 hebben we belangrijke stappen gezet met Gemaakt in dé Noordoostpolder! De stichting is in mei 2023 officieel opgericht met als doel de promotie van dit unieke gebied te ondersteunen. Het verhaal van dé Noordoostpolder verdient het om verteld te worden. Er is veel te ontdekken in dit gebied waarbij we denken aan Werelderfgoed Schokland, Oud-Kraggenburg en het Waterloopbos.

Een gebied waar we als inwoner, ondernemer of bezoeker kunnen genieten van het landschap, de akkers, tulpenvelden en boomgaarden. Allemaal gemaakt in de Noordoostpolder. Een gezamenlijke trots. Tijdens een bruisende jongerenavond in de Wellerwaard hebben jongeren hun ideeën gedeeld over uitgaan, evenementen en andere activiteiten. De jongeren hebben aangegeven wat zij waarderen en wat er beter kan binnen de Noordoostpolder. We vinden het belangrijk om in verbinding met te jongeren te blijven en kijken uit naar verdere samenwerkingen en acties waarbij de ideeën van jongeren een plek krijgen in de Noordoostpolder. Woningbouw We hebben in 2023 457 woningen gebouwd en hebben daarmee procentueel gezien de meeste nieuwbouwwoningen gebouwd in Flevoland. We dragen hiermee voortvarend bij aan de oplossing voor de woningnood. We werken aan een woningmarkt met een goed evenwicht tussen vraag en aanbod, in alle dorpen en Emmeloord. We willen onze rol vervullen als het gaat om het aanpakken van het woningtekort en het vergroten van de betaalbare woningvoorraad met aandacht voor woonkwaliteit. We doen dit samen met de ontwikkelaars, bouwers en de woningbouwcoöperatie. Minder regels, meer ruimte De gemeente is er voor haar inwoners en stemt de dienstverlening op hen af. Hiervoor is het noodzakelijk dat procedures en aanvraagsystemen eenvoudig, helder en effectief zijn.

Verschillende regels zijn geschrapt of vereenvoudigd en waar mogelijk is er ook ruimte voor keuzevrijheid. Zo hebben we in 2023 het welstandsbeleid omgezet in een beleidsregel uiterlijk bouwwerken. Daarmee is het overgrote deel van Noordoostpolder welstandsvrij geworden. Daardoor maken we de woningbouw makkelijker. Omgevingsvisie We hebben in 2023 een mooi en uitgebreid participatieproces doorlopen om te komen tot onze Omgevingsvisie. Inwoners, ondernemers en organisaties zijn betrokken bij hoe we Noordoostpolder in 2050 voor ons zien. De betrokkenheid was groot en heeft geleid tot een breed gedragen document waar iedereen zich in kan herkennen. Onze toekomstige ontwikkeling zien we in het verlengde van hoe we zijn ontstaan en hoe Noordoostpolder zich daarna heeft ontwikkeld.

3

Nieuwbouw Zwembad het Bosbad In de begroting 2023 hadden we de ambitie om zwembad Het Bosbad te renoveren. Om meer ruimte te maken voor recreatief zwemmen werd het een grootschalige verbouwing en januari jl. heeft u besloten om een nieuw, toekomstbestendig en duurzaam Bosbad te gaan bouwen met acht banen. De investeringskosten zijn weliswaar hoger, maar de duurzaamheid en efficiëntie maken dat we over enkele jaren kunnen beschikken over een toekomstbestendig zwembad. Bij het proces naar nieuwbouw hebben de stakeholders en actoren goed samengewerkt! Kortom, het Bosbad in Emmeloord blijft een geweldige plek om te zwemmen en zal binnenkort nog beter worden met de nieuwbouwplannen! Armoede en tegemoetkoming In 2023 is er veel aandacht geweest voor het vergroten van de bekendheid van de lokale minimavoorzieningen, waarbij de nadruk ook gericht was op de groep die nog geen gebruik maakt van de regelingen terwijl zij er wel voor in aanmerking komt. Inwoners die dit hard nodig hadden, hebben een energietoeslag ontvangen. Dit was een financiële tegemoetkoming om de hogere energierekeningen te compenseren. De Meedoenregeling is een initiatief dat financiële hulp biedt aan inwoners die moeite hebben om deel te nemen aan maatschappelijke activiteiten, zoals sport, cultuur, en recreatie.

De jeugdburgemeester heeft het project Meedoen als project gekozen, waarvoor een speciale flyer in vier talen is gemaakt gericht op kinderen. Ook maatschappelijke instellingen konden in 2023 een beroep doen op het noodfonds energiekosten. Aanpak huisartsen tekort via Polderdokter.nl We hebben ons ingezet om meer huisartsen naar de Noordoostpolder te halen. Waarbij we inzetten op communiceren, opleiden en huisvesten. We zijn een samenwerking aangegaan met het UMCG voor het regionaal opleiden van huisartsen in de polder. Hiervoor is er een wervingscampagne opgezet en is de website Polderdokter.nl gelanceerd. Zo werken we samen aan een gezond Noordoostpolder. Klimaat en energie Landelijk, regionaal en lokaal is er veel aandacht voor ons klimaat en de manier hoe we met energie omgaan. In 2023 hebben we een belangrijke stap gezet met het vaststellen van de Visie Klimaatadaptatie in november 2023. Om ons voor te bereiden op een veranderend klimaat zijn aanpassingen nodig in zowel het fysiek als het sociaal domein. Dit leidt tot veelomvattende opgaven voor klimaatadaptatie. De vastgestelde visie geeft ons houvast bij een toekomstbestendige inrichting van onze openbare ruimte. We gaan nu door met het opstellen van een uitvoeringsprogramma. Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het boekjaar 2023 neemt het college een rechtmatigheidsverantwoording (RMV) op in de jaarrekening.

De invoering van de RMV is ook bedoeld om het gesprek te ondersteunen tussen de raad en het college, over de (financiële) rechtmatigheid. Het doel hiervan is om de kaderstellende en controlerende rol van de raad te versterken. Deze verantwoording is een standaardmodel dat bij wet is vastgelegd en het geeft inzicht in hoeverre de gemeente rechtmatig heeft gehandeld. Om deze verantwoording af te kunnen leggen is in december de Nota Rechtmatigheidsverantwoording 2023 door de raad vastgesteld. Na vaststelling is gebleken dat landelijk het wetgevend kader nog niet volledig was en is aangepast. Aangezien de voorbereidingen om vorm en inhoud te geven aan de RMV in gang waren gezet is, mede na overleg met de accountant, besloten de rechtmatigheidsverantwoording 2023 op te nemen in de jaarstukken. Het college is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten en ook de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens.

4

Financieel 2023 Het boekjaar 2023 wordt afgesloten met een positief resultaat van € 5.567.380 op een totale omzet exclusief de mutaties in de reserves van € 195.481.901. Dit resultaat is op de volgende wijze tot stand gekomen:

Het totale resultaat wordt voor het grootste deel veroorzaakt door incidentele zaken. Het is voor een aantal verschillen nog niet te schatten welk effect deze hebben op de begrotingsuitvoering 2024 en verder Enkele grote afwijkingen tussen begroting na wijziging en de realisatie zijn (op duizendtallen afgerond) als volgt: Gemeentefonds € 1.173.000 voordeel Een voordelige decembercirculaire zorgde voor hogere inkomsten inzake de algemene uitkering van dan geraamd. Voordelen 2023 met een voorstel tot resultaatbestemming € 776.438 voordeel De volgende onderwerpen zorgen er voor een positiever resultaat. Enerzijds doordat de werkzaamheden nog niet zijn afgerond en anderzijds doordat de ontvangen gelden in 2024 kunnen worden ingezet.

Oekraïne Via de kwartaalbegrotingswijzigingen 2023 is een schatting gemaakt van de te ontvangen rijksbijdrage en de lasten voor 2023. Het verschil van € 3,9 miljoen is in de reserve beleidsplan met oormerk Oekraïne gestort. Nu de daadwerkelijke ontvangsten en uitgaven bekend zijn, blijkt dat het verschil bijna 4,3 miljoen te zijn. Voordeel is € 351.000. Hoe de uitgaven voor opvang en de inkomsten vanuit het Rijk in de toekomst precies zullen zijn, is nog niet duidelijk. We stellen voor om in de lijn van de kwartaalbegrotingswijzigingen het bedrag van € 351.000 te reserveren zodat we het indien nodig in de toekomst kunnen gebruiken voor de bekostiging van de opvang van ontheemden. Budgetoverheveling In 2023 is de begroting op diverse momenten gewijzigd met o.a. de clusterwijzigingen. Na afronding van het jaar blijkt dat verschillende incidentele werkzaamheden nog niet in 2023 zijn afgerond en doorlopen in 2024 Hiervan is € 340.376 nog niet via de budgetoverheveling in 2023 aangevraagd. Dit geeft een voordeel op het resultaat en daarnaast wordt dit bedrag voorgesteld als resultaatbestemming. Degeneratie vergoeding Het betreft hier gelden welke zijn ontvangen ter dekking van herstelkosten van achteruitgang in kwaliteit van het straatwerk bij de aanleg van glasvezel.

5

Sociaal Domein € 2.179.000 miljoen voordeel Het voordeel heeft vooral met incidentele meevallers te maken. Jeugd Binnen de jeugdhulp hebben we te maken met forse tariefstijgingen bij met name jeugd met verblijf. De geboden zorg is dit jaar lokaal bekostigd waardoor meer zicht is op de werkelijk kosten hiervan. Per saldo zien we bij jeugdhulp een nadeel. WMO en Beschermd wonen Ook hier hebben we te maken met stijgende kosten op met name de hulpmiddelen en voorzieningen. Aan het eind van het jaar hebben we IZA gelden ontvangen waardoor structurele lasten gedekt konden worden met incidentele middelen. De groei van de zorgvraag kan nog opgevangen worden maar de vraag blijft toenemen. Voordeel van 1,3 miljoen bij het verdelen van het overschot budget Beschermd wonen. Inkomensregelingen en inburgering De krapte op de arbeidsmarkt zorgt ervoor dat veel inwoners een baan vinden en daarmee geen beroep hoeven te doen op een uitkering. Dit heeft ook een effect op de schuldhulpverlening. Daarnaast kan het volledig aantal toegewezen statushouders niet tijdig worden gehuisvest waardoor niet alle middelen besteed zijn. Grondexploitaties De totale opbrengst uit grondverkopen in 2023 bedroeg circa € 8,5 miljoen. Hiervan is circa € 6,2 miljoen afkomstig uit de verkoop van woningbouwkavels, circa € 2,3 miljoen uit de verkoop van bedrijfskavels.

In 2023 is voor € 1,2 miljoen aan tussentijdse winst genomen, die is toegevoegd aan de Algemene Reserve Grondexploitatie. Grondexploitatieresultaat en grondverkopen hebben conform vastgesteld beleid geen invloed op het rekeningresultaat. Verlies- en winstnemingen op een grondexploitatie en mutaties op verliesvoorzieningen hebben daarentegen wel invloed op de financiële positie (de balans). Deze resultaten gaan via de mutaties in de reserves. De in voorgaande jaren getroffen verliesvoorzieningen voor de grondexploitaties waren lager dan -na actualisatie- nodig blijkt voor ultimo 2023. De verklaring hiervoor is te vinden in bijgestelde prognoses en het openen van nieuwe grondexploitaties. De aanvullend gevormde verliesvoorziening geeft per saldo een negatief effect van ongeveer € 0,4 miljoen op de Algemene Reserve Grondexploitatie. Meer informatie over de grondexploitaties, de verliesvoorzieningen en de Algemene Reserve Grondexploitatie is terug te vinden in de paragraaf grondbeleid. Financiële positie Het totale eigen vermogen van de gemeente is per 31-12-2023 gestegen met € 21,9 miljoen (14,5%) naar € 172,8 miljoen ten opzichte van de stand per 31-12-2022. Ook de financiële kengetallen geven een positief beeld van de ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente.

Het ratio weerstandsvermogen, het vermogen waarmee risico's opgevangen kunnen worden, is ten opzichte van de stand ultimo 2022 gestegen van 3,4 naar 7,5. Het beschikbaar weerstandsvermogen is nagenoeg gelijk gebleven en het benodigde weerstandsvermogen is fors gedaald in verband met de risico inschatting van de tertiaire achtervang. Deze werden voorheen voor 100% meegenomen en bij deze jaarrekening voor 25%. Geconcludeerd kan worden dat boekjaar 2023 financieel gezien positief wordt afgesloten. Echter, wanneer gekeken wordt naar de overhevelingen, wordt een voorbehoud gemaakt voor de ontwikkeling van de liquiditeit, wanneer de ambities behorende bij de overhevelingen binnen de volgende meerjarenbegrotingsperiode gerealiseerd worden. De meest actuele informatie en planning laat onder gelijkblijvende omstandigheden een behoefte aan vreemd vermogen zien.

6

Ambities In 2023 is het gelukt om 58 van de 79 geformuleerde activiteiten van de ambities binnen de programma's te realiseren of binnen de gestelde termijn te realiseren. Een samenvatting van de voortgang van de activiteiten is als bijlage opgenomen aan het einde van deze aanbiedingsbrief.

Twee ambities zijn niet gerealiseerd. Dit zijn de projecten het Bosbad en de VO-Campus. Voor een toelichting hierop verwijzen we u naar het jaarverslag.

7

Bestemming resultaat Het resultaat van de jaarrekening over 2023 is conform voorschriften mede tot stand gekomen door toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. De bestemming van het rekeningsaldo van € 5.567.380 vindt gelijktijdig plaats met het vaststellen van de jaarrekening 2023. Wij stellen u voor: 1. Het positieve rekeningresultaat van 2023 conform de geldende gedragslijn en beleid op de volgende wijze te bestemmen: -

Een bedrag van € 351.000 te storten in de reserve beleidsplan - bekostiging opvang ontheemden- om daarmee toekomstige lasten te kunnen dekken.

-

Een bedrag van € 85.062 te storten in de reserve degeneratie glasvezelproject. Het betreft hier gelden welke zijn ontvangen ter dekking van herstelkosten van achteruitgang in kwaliteit van het straatwerk bij de aanleg van glasvezel.

-

Een bedrag van € 340.376 te storten in de reserve nog uit te voeren werkzaamheden. Het betreft de overheveling van werkzaamheden die in 2024 worden uitgevoerd.

-

Het restant van € 4.790.942 toe te voegen aan de reserve beleidsplan.

8

Samenvatting activiteiten Ten behoeve van een globale beeldvorming hebben wij van de programma- activiteiten de voortgang in 2023 opgenomen. In het programmaplan is bij de verschillende programma’s, onder de ambities en speerpunten, met behulp van symbolen het volgende aangegeven: de activiteit is volgens planning gehaald bijsturing was vereist de om activiteit te kunnen halen de activiteit is niet gehaald

Programma 1: Fysieke leefomgeving, 31 activiteiten

Alle activiteiten zijn gehaald volgens planning of na bijsturing.

Programma 2: Sociale leefbaarheid, 12 activiteiten

De volgende activiteiten zijn per jaareinde nog niet volledig gehaald: • Uitvoeren project Renovatie en verbouw Bosbad. Door de stijgende bouwprijzen was het noodzakelijk met een alternatief plan te komen. Eind 2023 is een voorstel naar uw raad gestuurd om een nieuw zwembad aan de achterzijde van de sporthallen te realiseren.

9

•

We werken verder aan de VO-Campus. Vertrekkend vanuit het Structuur Ontwerp is er met de scholen in 2023 een intensief proces doorlopen richting een Voorlopig Ontwerp. Het Voorlopig Ontwerp maakt de plannen concreet zichtbaar en dat resulteerde erin dat de scholen de gemaakte keuzes nog eens goed tegen het licht willen houden. Daarnaast kregen we medio 2023 de nieuwe bevolkingsprognoses. Deze vertaalde zich direct naar meer leerlingen voor de scholen die gehuisvest worden op de VO-Campus. Dit heeft geleid tot het uitwerken van een tweetal vragen. Voor de beantwoording is meer tijd nodig.

Programma 3: Economische ontwikkeling, 14 activiteiten

Alle activiteiten zijn gehaald volgens planning.

Programma 4: Dienstverlening en besturen, 5 activiteiten

Alle activiteiten zijn gehaald volgens planning.

10

Programma 5: Financiën, 1 activiteit

Alle activiteiten zijn gehaald volgens planning.

Programma 6: Krachtig Noordoostpolder, 16 activiteiten

Alle activiteiten zijn gehaald volgens planning of na bijsturing.

11

Jaarverslag

12

Programma's

13

Programma 1 - Fysieke Leefomgeving Programma omschrijving Dit programma gaat over de zorg voor de fysieke leefomgeving.

Programma doelstelling Een bruisende, veilige en duurzame leefomgeving.

Portefeuillehouder Roger de Groot Toon van Steen

Sacha Werkman René van Amersfoort

Portefeuille Openbare orde en veiligheid IGW Bouwen en Wonen Ruimtelijke Ordening Vernieuwing wijken en dorpen Grondbeleid & grondexploitaties Stadshart Emmeloord Programma omgevingswet Project Dokter Jansenpark Toezicht en handhaving Project Zorgplein Energie, duurzaamheid, milieu en afval Mobiliteit & infrastructuur Beheer en onderhoud openbare ruimte

Reguliere bedrijfsvoering Inzameling huishoudelijk afval Afval van bewoners wordt huis-aan-huis opgehaald. Daarnaast kunnen inwoners hun afval wegbrengen naar de milieustraat. De gemeente biedt deze voorzieningen aan. Dat is een wettelijke taak. Vanzelfsprekend werken wij ook in de komende jaren door aan het verminderen van restafval en aan het verbeteren van de afvalscheiding. Inrichting en beheer openbare ruimte Groenvoorzieningen, wegen, bruggen, waterpartijen, bossen, riolering en alles wat daarbij hoort (straatverlichting, verkeersborden etc.) zijn onderdelen van de openbare ruimte. De gemeente legt die voorzieningen aan en onderhoudt ze. Maatregelen treffen om het verkeer vlot en veilig te houden Samen met andere partijen maken we verkeersdeelnemers bewust van veiligheid in het verkeer. Bijvoorbeeld door verkeersexamens voor scholieren met Veilig Verkeer Nederland en overleg met de ouderenbonden. Regisseren veiligheidsbeleid Als gemeente regisseren we het veiligheidsbeleid. We werken daarbij nauw samen met partners op het gebied van veiligheid en zorg. Dat doen we lokaal maar ook in regionaal verband zoals in het Zorg en Veiligheidshuis, de Veiligheidsregio en met het RIEC. Met onze eigen boa’s en gebiedsregisseurs hebben we “ogen en oren” in de wijk. We kunnen daardoor snel (signalen van) overlast oppakken en aanpakken.

Dat doen we in nauwe samenwerking met de wijkagenten en jongerenwerkers. Doorlopend besteden we aandacht aan preventie, bijvoorbeeld door informatie te geven over woninginbraak of middelengebruik. Indien nodig zetten we het bestuurlijk instrumentarium in om overlast en/of criminaliteit aan te pakken.

14

Crisisbeheersing Onder regie van de veiligheidsregio bevorderen we de fysieke veiligheid van onze inwoners. De veiligheidsregio zet met het ’Regionale beleidsplan 2021-2024’ de koers van de afgelopen jaren voort. Vergunningen verlenen, toezicht houden en handhaven openbare orde en veiligheid Wij verlenen vergunningen en houden toezicht op naleving van regels die de openbare orde en veiligheid beschermen, zoals de regels uit de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Het opstellen en actueel houden van (deel)omgevingsplannen In 2023 werken we voor het eerst met (deel)omgevingsplannen in plaats van bestemmingsplannen. In die plannen staat welke activiteiten en bouwwerken in welke gebieden zijn toegestaan en onder welke voorwaarden. Het gaat dan bijvoorbeeld om woningbouwlocaties en bedrijventerreinen. Het omgevingsplan is meestal het toetsingskader voor omgevingsvergunningen. Omgevingsvergunningen verlenen, toezicht houden en handhaven Voor het bouwen van een bouwwerk en/of voor bedrijfsactiviteiten die emissies of hinder veroorzaken, is een omgevingsvergunning nodig. De omgevingsvergunning is een vergunning voor bouwen, milieu, natuur en ruimte. Die vergunningen verlenen wijzelf, of de omgevingsdienst doet dat namens ons. Verleende vergunningen controleren wij (of de omgevingsdienst). Ook houden wij toezicht op bijvoorbeeld bouwactiviteiten en handhaven wij waar dat nodig is.

Prestatieafspraken maken met woningcorporaties Wij maken afspraken met woningcorporaties over de uitvoering van het woonbeleid. Dit is een wettelijke taak vanuit de Woningwet. Woningcorporaties richten zich vooral op hun kerntaak: mensen met een laag inkomen goed en betaalbaar kunnen laten wonen. De afspraken gaan over kwaliteit, kwantiteit, betaalbaarheid, duurzaamheid, bijzondere doelgroepen en leefbaarheid. Geografische informatie op orde houden Wij houden geografische informatie bij. Die informatie gebruiken we voor besluiten en andere activiteiten. Dat doen wij met digitale plattegronden en luchtfoto’s. Dit gebeurt volgens de wettelijke regels, zoals de Wet Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG) en Wet Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT). Verstrekken van leningen voor de woningmarkt We geven verschillende leningen om bewoners op de woningmarkt te helpen. Zo biedt de starterslening starters op de koopwoningmarkt de mogelijkheid om op een verantwoorde manier extra geld te lenen. De starterslening overbrugt het verschil tussen de prijs van het huis en de (eerste) hypotheek bij de bank. De blijverslening is bedoeld voor eigenaren die hun woning bijvoorbeeld levensloopgeschikt willen maken.

Bouw- en woonrijp maken van woningbouwgronden en bedrijventerreinen Nieuwe woonwijken en bedrijventerreinen waarvan de grond in ons eigendom is, maken wij klaar om te gebruiken. Dat betekent: grondwerk, (bouw)wegen aanleggen e.d. en in een latere fase: bestrating, verlichting en groen aanleggen. Gronduitgifte Voor nieuwe woningbouw en bedrijventerreinen is grond nodig. Die wordt aangekocht en daarna in kavels verkocht. Soms doen wij dat zelf en soms laten wij dat aan de markt over. Dan doet een (project)ontwikkelaar dit. In dat geval maken we afspraken over de woningbouwprogrammering, de openbare ruimte etc. Dat doen we in een overeenkomst.

15

Beleidsreferentie • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

DNA voor de dorpen Beleid Arbeidsmigranten Noordoostpolder Structuurvisie Noordoostpolder 2025 DNA Emmeloord Woonvisie Noordoostpolder: Kansen Grijpen Prestatieafspraken over sociale huurwoningen Strategische Opgaven en Strategische Koers Omgevingsvisie Ontwikkelperspectieven woningbouw Noordoostpolder 2021-2026 Verkenning groeiambitie Noordoostpolder Beleidsplan VTH 2020-2023 Beleidsplan Openbare Ruimte 2014-2024 (BOR), met aanvulling van 2021 Mobiliteitsvisie 2050 Koersdocument ‘Op naar 60 kg restafval in 2025’ Integraal Veiligheidsbeleid Dronten, Noordoostpolder, Urk 2020-2023 Regionaal Beleidsplan veiligheidsregio’s Flevoland en Gooi & Vechtstreek 2021-2024 Managementplan Werelderfgoed Schokland en omgeving 2020-2025 Erfgoednota Visienota Noordoostpolder Energieneutraal RES 1.0 Flevoland Energie met beleid Transitievisie Warmte

Verbonden partijen GR IJsselmeergroep GR Omgevingsdienst Flevoland en Gooi & Vechtstreek GR Veiligheidsregio Flevoland GR GGD Flevoland Huisvuilcentrale Noord-Holland N.V.

Wat zijn onze ambities? 1. We maken werk van wonen Omschrijving De Noordoostpolder is klaar voor groei en daar bieden we ruimte aan. We werken toe naar een woningmarkt met een goed evenwicht tussen vraag en aanbod, in alle dorpen en in Emmeloord. Niet alleen in het aantal woningen, maar ook in variatie. Zo is er voldoende aanbod voor verschillende doelgroepen en stimuleren we de doorstroming. Een goede mix van woningen in dorpen en wijken versterkt de leefbaarheid. We willen dat woningen duurzaam en levensloopbestendig zijn en dat ze in een groene, gezonde en klimaatbestendige leefomgeving staan.

Wat gaan we in 2023 hiervoor doen? 1.1 We spannen ons in om meer wonen op erven mogelijk te maken Al enkele jaren zijn we met de provincie Flevoland in gesprek om de ’Regeling extra wonen op erven’ structureel te maken. Wonen op erven wordt ook onderdeel van onze Omgevingsvisie. Daarnaast zetten we vanaf 2023 een ervenconsulent in. Bij de ontwikkeling van de erven houden we aandacht voor de agrarische bedrijvigheid en de kenmerkende landschappelijke structuur van de Noordoostpolder, want die is onderdeel van ons erfgoed.

16

Voortgang activiteit

Toelichting Het quotum in het experimentenkader 'extra wonen op erven' is in de loop van 2023 volledig benut, waarna de provincie ruimte heeft geboden voor extra woningen binnen het experimentenkader. Het aantal woningen is verhoogd van 26 naar 35 woningen. We zijn er nog niet in geslaagd het beleid structureel in te bedden. Na de zomer van 2023 is de ervenconsulent gestart. De ervenconsulent is gestart met de evaluatie van het huidige experimentenkader 'extra wonen op erven'. We willen de resultaten van de evaluatie gebruiken voor de ruimere mogelijkheden voor wonen en economische dragers op erven.

1.2 We stellen extra geld beschikbaar om de woningmarkt te stimuleren In 2023 zetten we de € 1 miljoen, die in het coalitieakkoord genoemd is, in voor maatregelen die de mogelijkheden voor starters op de woningmarkt verbeteren. Daarnaast onderzoeken we of we de starterslening specifieker kunnen inzetten voor starters die een band hebben met Noordoostpolder. Voortgang activiteit

Toelichting Het is in 2023 niet gelukt om de € 1 miljoen, die in het coalitieakkoord genoemd is, in te zetten voor maatregelen die starters meer mogelijkheden bieden op de woningmarkt. We hebben u als gemeenteraad tijdens een beeldvormende avond geïnformeerd over de mogelijkheden om de kansen voor starters op de woningmarkt te verbeteren, waaronder de inzet van de starterslening. Voor de zomer van 2024 leggen wij een voorstel aan u voor om de mogelijkheden voor starters op de woningmarkt te verbeteren.

1.3 We bieden ruimte om woningen te bouwen We voeren de huidige in- en uitbreidingsplannen voor de dorpen en Emmeloord uit. Dit geeft ruimte voor woningbouw. In Emmeloord worden woningen toegevoegd in Emmelhage, Emmeloord Centrum en de centrumschil. Dit gebeurt op initiatief van de gemeente en/of in samenwerking met marktpartijen. Daarnaast wordt gewerkt aan ontwikkelperspectieven voor de woningbouw in Noordoostpolder. Het doel daarvan is om in elk dorp een uitbreiding mogelijk te maken. Ook bieden we ruimte voor andere vormen van woningbouw. Het gaat bijvoorbeeld om seniorenhofjes, vriendenerven, Tiny houses, kangoeroewoningen en rug-aan-rug-woningen. Dit doen we zodat meerdere doelgroepen hun woonwensen kunnen realiseren. CPO zetten we ook in om meer vraaggestuurd te ontwikkelen en omdat dit bijdraagt aan meer variatie van ons woningbestand. We pakken de lokale, regionale en landelijke woningbouwopgave programmatisch aan (zie ook activiteit 1.5). In samenhang met transitieopgaven, oog voor de identiteit, de leefbaarheid en de draagkracht van Noordoostpolder en gecombineerd met een betere bereikbaarheid. We laten zien hoe we de ambities uit de Omgevingsvisie gaan realiseren en betrekken de samenleving (participatie). Voor dit programma is in 2023 t/m 2026 per jaar € 300.000 beschikbaar. Voortgang activiteit

Toelichting We voeren huidige in- en uitbreidingsplannen voor dorpen en Emmeloord uit om passende woningen te bouwen. Dat doen we aan de hand van de ontwikkelperspectieven (2022-2026). We bieden ook ruimte aan andere vormen van woningbouw, bijvoorbeeld tiny houses en flexwoningen. In

17

2023 is het programma Wonen en Leefbaarheid gestart met programmatisch werken. Er is gewerkt aan onderwerpen zoals inclusieve woningvoorraad, leefbare omgeving, bereikbaarheid, voorzieningen en recreatie. Bij de ontwikkeling van de Omgevingsvisie is de samenleving nauw betrokken door wijk- en dorpsgesprekken en het burgerpanel. In het programma is hard gewerkt aan de (door)ontwikkeling van onder andere de barcode en de impactanalyse van de Lelylijn.

1.4 We herijken ons welstandsbeleid We herijken het welstandsbeleid in het proces van de Omgevingsvisie (medio 2023). Daar waar mogelijk staan we welstandsvrij bouwen toe. Voortgang activiteit

Toelichting De herijking van het welstandsbeleid is in november 2023 afgerond en vastgesteld als 'Beleidsregel uiterlijk bouwwerken' en treedt per 1 januari 2024 in werking. Grote delen van de Noordoostpolder zijn vanaf dan welstandsvrij.

1.5 We gaan verder met de Omgevingswet en zoeken daarin de ruimte voor minder regels In 2023 werken we verder aan de juridische instrumenten van de Omgevingswet: • Medio 2023 ronden we de Omgevingsvisie af. In de Omgevingsvisie komt de strategie voor ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving op de lange termijn. • In 2023 vertalen we de Omgevingsvisie (deels) in omgevingsprogramma’s. We maken in elk geval programma’s voor ‘Duurzaamheid’ en ‘Leefbaarheid en Wonen’. In deze programma’s zetten we de uitgangspunten en ambities uit de Omgevingsvisie om naar maatregelen en acties en geven daarmee mede invulling aan de ambities uit deze programmabegroting: ‘We maken werk van wonen’ (1) en ‘Duurzamer, groener en schoner’ (4). • We maken de eerste (deel)omgevingsplan(nen). Dit is een plan dat de algemene regels voor de leefomgeving bevatten. Het omgevingsplan vormt ook het toetsingskader voor nieuwe ontwikkelingen. • In 2023 zetten we ons in om sneller dan voorheen een omgevingsvergunning te verlenen (veelal 8 weken in plaats van 26 weken). • Voor het handhaven van het ambitieniveau 'leidende principes' is een budget beschikbaar van € 750.000 per jaar. Voortgang activiteit

Toelichting Het is in 2023 niet gelukt de Omgevingsvisie af te ronden. Uit de beeldvormende sessie over de gebiedsuitwerkingen in december 2022 is gebleken dat het product met de gebiedsuitwerkingen onvoldoende geschikt was om het juiste gesprek te voeren. Er was meer verdieping en participatie nodig. De aanpak is gewijzigd, waardoor extra tijd voor de Ontwerp-Omgevingsvisie nodig was. Eind 2023 is deze in concept afgerond. De overige acties binnen deze activiteit liggen op planning.

18

1.6 We werken volgens het nieuwe integrale werkproces In 2023 behandelen we alle initiatieven waarover een ruimtelijk besluit nodig is, zo integraal mogelijk. Hiervoor is een integraal werkproces in ontwikkeling met de deelprocessen: initiatiefproces, vergunningenproces, toezicht en handhaving en evaluatie. Het integraal werkproces wordt gedurende 2 jaar gemonitord en doorontwikkeld. We geven participatie een belangrijke plek in het proces en we denken in kansen. Hierin bieden we medewerkers opleidingen en trainingen aan als dat nodig en wenselijk is. Voortgang activiteit

Toelichting We werken ruim een jaar met het integraal werkproces en zetten dit komend jaar voort. We monitoren actief en sturen bij waar nodig.

Wat zijn onze ambities? 2. Veilige wegen en goede bereikbaarheid Omschrijving Veilige buitenwegen en goede bereikbaarheid zijn onze doelen voor de komende 10 jaar. We willen dat de Noordoostpolder beter bereikbaar wordt, in alle vormen.

Wat gaan we in 2023 hiervoor doen? 2.1 We maken een uitvoeringsprogramma bij het mobiliteitsplan en nemen besluiten over investeringen in veilige buitenwegen In 2023 wordt het mobiliteitsplan ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. In 2023 werken wij het mobiliteitsplan verder uit in een uitvoeringsprogramma. Daarin komen de prioriteiten en de volgorde van investeringen. Aandachtspunt hierbij is dat er nog financiële keuzes nodig zijn voor de uitvoering. Zeker omdat vanaf 2023 ook de bezuiniging ingaat en doordat we te maken hebben met een mondiale kostprijsverhoging (richting 25-30% landelijk). Het coalitieakkoord geeft incidenteel financiële ruimte voor extra investeringen in de buitenwegen. Voortgang activiteit

Toelichting Het uitvoeringsprogramma vanuit het mobiliteitsplan 2030 is begin 2023 door u vastgesteld. Op dit moment bereiden we de eerste projecten voor en worden deze in 2024 uitgevoerd (superblocks Kleiweg-Bomenweg en Voorsterweg). Voor het incidentele budget veilige buitenwegen bekijken we jaarlijks, mede aan de hand van meldingen, hoe we dit budget optimaal kunnen inzetten binnen de kaders van het mobiliteitsplan. Verder zijn we bezig geweest met de voorbereiding van de visie 'Voorzien in Infra' om te komen tot een uitvoeringsprogramma voor renovatie en vervangingsopgaven van kunstwerken en wegen voor de komende jaren.

2.2 We maken fietsen in Noordoostpolder veiliger en aantrekkelijker Verdere groei van het fietsgebruik heeft grote maatschappelijke voordelen. Daarom stimuleren wij het gebruik van de fiets. Fietsen is gezond, duurzaam en ontspannend. Het draagt bij aan klimaaten gezondheidsdoelen. Veiligheid en aantrekkelijkheid zijn belangrijke voorwaarden bij het stimuleren van fietsen. Daarom investeren wij hierin.

19

Voortgang activiteit

Toelichting In het uitvoeringsprogramma zijn projecten vastgesteld waarin veilig en aantrekkelijk fietsen aandacht heeft. Voorbeelden hiervan zijn de herinrichting van de Espelerlaan en Europalaan en de herinrichting van de Noordzijde waar fietsers meer ruimte krijgen. De voorbereiding van de verbreding van enkele fietspaden is nog afhankelijk van voldoende capaciteit (projectleiding) en staat in 2024/2025 gepland. Vanuit recreatie en toerisme voeren we een onderzoek uit naar het toevoegen van extra recreatieve fietspaden binnen onze gemeente. Deze resultaten worden in 2024 verwacht waarna we aan u voorleggen welke recreatieve routes ontwikkeld zouden kunnen worden. We hebben het fietsknooppuntennetwerk up-to-date gehouden en hebben geïnvesteerd in informatievoorziening langs de routes die het verhaal van de Noordoostpolder zichtbaar en beleefbaar maken, bijvoorbeeld via de doorkijkpanelen.

2.3 We starten met pilots met Superblocks De Kleiweg willen we inrichten volgens het concept van ‘superblocks’. Daarnaast starten we met de voorbereidingen voor de Voorsterweg. Het inrichten doen we in de vorm van pilots. Deze keuze en de financiële onderbouwing daarvan, volgen uit het mobiliteitsplan. Vanuit het mobiliteitsplan 2030 en het uitvoeringsprogramma wordt bekend welke van de aangewezen pilots prioriteit krijgt in 2023. Voortgang activiteit

Toelichting In 2023 is, kort na vaststelling van het mobiliteitsplan door uw raad, gestart met de projectvoorbereiding van de superblocks Voorsterweg en Kleiweg-Bomenweg. De voorbereiding van de Voorsterweg is bijna gereed, zodat in het tweede kwartaal van 2024 gestart kan worden met de uitvoering. Voor de Kleiweg-Bomenweg geldt dat de omgeving nog niet tevreden is met het ontwerp, wat is opgesteld naar aanleiding van het participatietraject. Verwachting is dat het ontwerp, in afstemming met de omgeving, in de eerste helft van 2024 kan worden afgerond, zodat de uitvoering volgens planning in 2024 kan plaatsvinden.

2.4 We starten met het opstellen van een nieuw Beleidsplan Openbare Ruimte (BOR) We starten met het opstellen van een nieuw Beleidsplan Openbare Ruimte (BOR). Het bestaande BOR loopt in 2024 af en er zijn nieuwe ontwikkelingen die om een nieuw plan vragen. Bijvoorbeeld de Omgevingsvisie, de aandacht voor klimaatadaptatie en de financiële ontwikkelingen. In het nieuwe BOR maakt de raad keuzes voor de inrichting en het beheer van de openbare buitenruimte in de komende jaren, met de inzet van de financiële middelen. Ook vormen we een visie op elektrische laadpalen en evalueren we onze parkeernota. Voortgang activiteit

Toelichting In 2023 hebben we bepaald welke vragen centraal staan in het nieuwe BOR. Met de komst van de omgevingsvisie is ook afstemming nodig vanuit het programma 'Leefbaarheid & Wonen'. Het bestuurlijke proces moet nog starten. Dit geldt ook voor een visie op elektrische laadpalen. De evaluatie van ons parkeerbeleid en parkeernormen starten we in 2024.

20

2.5 We starten met het project 'Voorzien in Infra' Voor een goede bereikbaarheid is het belangrijk om de wegen en bruggen veilig en bruikbaar te houden. Dit vraagt regelmatig om flinke investeringen. Voor twee beweegbare bruggen is bijvoorbeeld in de komende 3 en 5 jaar een ingrijpende en kostbare renovatie nodig. En de lange periodes van droog weer zorgen vaker dan voorheen voor schade aan wegen in het buitengebied. Het project ‘Voorzien in Infra’ geeft inzicht in de kosten voor de renovatie- en vervangingsopgave voor de komende jaren. De raad kan daar vervolgens waarschijnlijk in 2023 een besluit over nemen. Het project ‘Voorzien in infra’ sluit uiteraard aan op het mobiliteitsplan en het daaruit volgende uitvoeringsprogramma. Voortgang activiteit

Toelichting We hebben in 2023 niet de specialisten kunnen aantrekken die de werkzaamheden konden uitvoeren. Daarom is het proces vertraagd. Begin 2024 gaan we met de commissie woonomgeving in gesprek over de uitgangspunten en keuze van de verschillende scenario’s.

2.6 We vergroten de verkeersveiligheid, voor een betere leefbaarheid Met behulp van de ontvangen SPV-subsidie (dit is rijkssubsidie vanuit de regeling investeringsimpuls Verkeersveiligheid) voor verkeersveiligheid voeren we verschillende projecten uit, zoals: • aan de Kamperweg-Marknesserweg komt een rotonde; • de fietspaden langs de Urkerweg en de Espelervaart worden verbeterd, en • we werken aan een herinrichting van de Noordzijde (gekoppeld aan de ontwikkeling van Emmeloord centrum). Daarnaast zetten we ons in voor aanpassingen die de leefbaarheid in en rond de dorpen verbeteren. Hiervoor maken we een bestuursovereenkomst met de provincie. Daarin komen afspraken over beheer en onderhoud van een aantal trajecten en over toekomstige ontwikkelingen. Zoals het aanpassen van het beheer van de Galamalaan, de Espelerweg en de Baan. Voortgang activiteit

Toelichting De voorbereidingen van de rotonde Kamperweg-Marknesserweg en de Noordzijde zijn in volle gang, uitvoering staat gepland in 2024. De voorbereiding van de verbreding van enkele fietspaden is nog afhankelijk van voldoende capaciteit (projectleiding) en staat in 2024/2025 gepland. De provincie inventariseert momenteel over welke wegen zij het gesprek wil voeren in het kader van overdracht en onderhoud. Als dit bekend is starten de provincie en gemeente Noordoostpolder de gesprekken over de aanpassingen en eventuele overdracht van wegen. Dit zal landen in een Bestuursovereenkomst die op zijn vroegst eind 2024 ter vaststelling ligt in uw raad. De wegen waar de gemeente het gesprek over wil voeren komen voort uit het mobiliteitsplan 2030, zoals de Galamalaan, de Baan en de Espelerweg.

21

2.7 We blijven ons inzetten voor de Lelylijn en een goede aansluiting op de rijkswegen Samen met de buurgemeenten blijven we meedoen aan de lobby voor verbreding van de N50. De focus ligt nu op het stuk Kampen-Kampen Zuid, maar er komt ook extra aandacht voor de verkeersveiligheid over het gehele traject. In de loop van het jaar wordt concreet welke maatregelen daarvoor uitgevoerd worden. Ook bij de lobby voor de Lelylijn blijven wij aangesloten. We zorgen dat we actief meedoen in de project-/werkgroep die wordt opgezet vanuit het Rijk. In 2023 wordt er verder ingezet op het ‘Kroonoverleg’ (Overleg Burgemeesters van beoogde haltes van de Lelylijn) om de Lelylijn zowel inhoudelijk als qua tracé nog beter op de kaart te zetten. Daarnaast zetten we in op een goede betrokkenheid bij, en uitvoering van, het MIRT-onderzoek waarbij focus ligt op een voorkeursvariant. Er is incidenteel voor de jaren 2023 t/m 2026 per jaar € 200.000 beschikbaar. Ook voor een goede aansluiting op de A6 blijven we in gesprek. In 2023 maken we concrete afspraken met provincie en Rijkswaterstaat over de reconstructie van de af/opritten 14 (Hannie Schaftweg) en 15 (Muntweg) van de A6, zodat deze meegenomen kunnen worden in het groot onderhoud A6 gepland in 2025 door het Rijk. Voortgang activiteit

Toelichting Wij zetten ons blijvend actief in binnen de regio om maatregelen op de N50 te versnellen en verbreding van het hele traject te bewerkstelligen. In 2023 zijn maatregelen getroffen op de N50 ten behoeve van de veiligheid tussen Kampen en Kampen-Zuid. Het gaat hier om de rijbaanscheiding, rijbaanverbreding en een lagere snelheid. De gemeente is actief betrokken in het MIRT-onderzoek naar de Lelylijn. We zijn op ambtelijk, directie en bestuurlijk niveau vertegenwoordigd in de projectorganisatie Lelylijn en denken en werken actief mee aan het MIRT-onderzoek. De beschikbare middelen gebruiken we enerzijds om mee te betalen aan het MIRT-onderzoek en anderzijds voor de inzet van een projectmedewerker vanuit onze gemeente in de projectorganisatie van de Lelylijn. In 2024 worden de tracéalternatieven bekend waarbij we actief inzetten op een station Emmeloord. Zelf voeren we een impactanalyse Lelylijn uit om inzichtelijk te maken welke kansen en risico's er zijn bij een spoorlijn en station in Noordoostpolder vanuit verschillende invalshoeken. Provincie Flevoland en gemeente Noordoostpolder werken aan concrete afspraken over de reconstructie van de af/opritten 14 (Hannie Schaftweg) en 15 (Muntweg) van de A6.

Wat zijn onze ambities? 3. Een bruisend Noordoostpolder Omschrijving De Noordoostpolder ontwikkelt zich verder tot een bruisend gebied waar genoeg te beleven is voor jong en oud. Dorpen kunnen en willen zelf veel doen om de leefbaarheid te behouden en te versterken.

22

Wat gaan we in 2023 hiervoor doen? 3.1 We willen een bijdrage beschikbaar stellen voor de leefbaarheid dorpen In het coalitieakkoord spraken wij af om een bijdrage voor de leefbaarheid van de dorpen beschikbaar te stellen. In 2023 onderzoeken wij hoe we dit kunnen regelen. Daarnaast start in 2023 de nieuwe leaderperiode. Dit betekent dat organisaties weer Europese subsidie kunnen aanvragen voor bewonersinitiatieven die de leefbaarheid versterken. Voor de periode 2023 t/m 2030 stellen wij € 650.000 beschikbaar voor de cofinanciering van leaderprojecten. Voortgang activiteit

Toelichting Het is niet gelukt de subsidieregeling tijdig op te stellen en ter vaststelling voor te leggen in 2023. In het eerste kwartaal 2024 stellen we de subsidieregeling vast en uw raad stelt het subsidieplafond voor de subsidieregeling vast. Deze regeling werkt terug tot 1 januari 2023. In 2023 is gewerkt aan de regelingen en besluiten die nodig zijn voor de nieuwe leadersubsidieperiode. Vanaf 1 april 2024 kunnen bewoners weer leadersubsidie aanvragen.

Wat zijn onze ambities? 4. Duurzamer, groener en schoner Omschrijving We gaan door met verduurzaming. Dat doen we samen met onze inwoners en ondernemers. Ons uitgangspunt is ‘haalbaar en betaalbaar voor iedereen.’ De afvalinzameling willen we op een eerlijke en effectieve manier regelen voor al onze inwoners. De openbare ruimte houden we aantrekkelijk en groen.

Wat gaan we in 2023 hiervoor doen? 4.01 We voeren de Transitievisie Warmte uit In 2023 voeren wij de volgende projecten van onze Transitievisie Warmte uit: • We voeren haalbaarheidsonderzoeken uit voor toepassing van warmtebronnen Geothermie in Luttelgeest/Marknesse en Aquathermie in buurten Revelsant Zuid /Tussen Gracht en Vaart. Daarna gaan we over tot vervolgacties. • We faciliteren Energiek Nagele bij de uitvoering van de landelijke proeftuin aardgasvrije wijken, ‘Nagele in Balans’. We zetten de kennis en ervaring in bij het opstellen van de wijkaanpak om ook de andere dorpen en wijken het aardgasvrij te maken. Afhankelijk van beschikbaar gestelde middelen van het Rijk, wordt in een passend tempo gestart met die wijkaanpak. • We stimuleren het verduurzamen van woningen. In het verlengde van de energiearmoedeaanpak, worden energiecoaches ingezet om bewoners daarbij te helpen. Daarnaast blijven we het Netwerk Energieneutraal ondersteunen. Dat doen we door middelen beschikbaar te stellen voor de inzet van de coördinator. Voortgang activiteit

Toelichting We voeren haalbaarheidsonderzoeken uit voor toepassing van warmtebronnen Geothermie in Luttelgeest/Marknesse en Aquathermie in buurten Revelsant Zuid /Tussen Gracht en Vaart. Daarna gaan we over tot vervolgacties. De haalbaarheidsonderzoeken en rapporten zijn afgerond in 2023. Deze leggen wij ter kennisgeving aan u voor.

23

4.02 We werken mee aan een pilot bodemdaling Samen met provincie, Waterschap, LTO-Noord en RVB zoeken we naar oplossingen voor bewoners en ondernemers in de bodemdalingsgebieden. Dit proces volgt uit de gezamenlijke ondertekening van de ‘Intentieverklaring gebiedsproces bodemdaling Flevoland’. Voortgang activiteit

Toelichting Er is in 2023 gewerkt met vier kennissporen waarin projectgroepen kijken naar oplossingen gericht op bodemdalingsgebieden. Binnen het gezamenlijk gebiedsproces bodemdaling zijn voor de agrarische ondernemers nog geen nieuwe perspectieven gevonden. Dit is voor het gezamenlijk gebiedsproces bodemdaling van provincie, Waterschap, gemeenten Noordoostpolder en Zeewolde, RVB en LTO-Noord aanleiding om een nieuwe onafhankelijke gebiedscoördinator aan te stellen. Samen met deze gebiedscoördinator willen wij een nieuwe doorstart maken in het gebiedsproces.

4.03 We verduurzamen onze gemeentelijke gebouwen We stellen een plan van aanpak op voor het verduurzamen van het maatschappelijk vastgoed in Noordoostpolder. Hierbij maken we gebruik van het Ontzorgingsprogramma Maatschappelijk Vastgoed via de provincie om te komen tot een DMJOP (duurzame meerjarenonderhoudsplan). We kijken hierbij naar: • gebouwen die in ViV (Voorzien in Vastgoed) opgenomen zijn voor renovatie en waar verdergaande duurzaamheidsmaatregelen wenselijk zijn anders dan de beperkte maatregelen die onder ViV vallen; • gebouwen die de komende 10 jaar nog niet in aanmerking voor groot onderhoud komen maar waar duurzaamheidsmaatregelen gekoppeld aan regulier onderhoud wel nodig/ wenselijk zijn; • maatschappelijk vastgoed waar de gemeente geen eigenaar van is maar waar ondersteuning van de eigenaren bij verduurzamen zal bijdragen aan onze gezamenlijke duurzaamheidsdoelstellingen. Voortgang activiteit

Toelichting In de tweede helft van 2023 hebben we al ons maatschappelijk vastgoed geïnspecteerd en beoordeeld hoe we kunnen verduurzamen. Dit zal leiden tot een totaal overzicht op basis waarvan we afwegingen kunnen maken voor een DMJOP.

4.04 We actualiseren de 'Visie Noordoostpolder Energieneutraal ' en de 'Structuurvisie Zon in de polder' Onze ambitie ‘in 2030 energieneutraal’ veranderen we in ‘CO2-neutraal.’ We herijken ons energiebeleid en sluiten hierbij aan bij het Klimaatakkoord. Onze ambitie baseren we op CO2 besparing en niet langer op energieneutraal zijn in 2030. Daarnaast evalueren we de structuurvisie ‘Zon in de polder.’ We kijken daarbij ook naar het beleid van de provincie. Voortgang activiteit

Toelichting We werken aan een programma Klimaat & Energie. In dat programma nemen we de actualisatie van de Visie Noordoostpolder Energieneutraal mee in de opzet van het programma. In 2023 is het nog niet gelukt een startnotitie voor het programma vast te stellen.

24

De evaluatie van de structuurvisie 'Zon in de polder' is meegenomen in het proces van de Omgevingsvisie. Monitoring gebeurt via de Regionale Energiestrategie.

4.05 Zonnepanelen op monumentale panden In navolging van het Rijk geven we direct ruimte voor zonnepanelen op monumentale panden. Voortgang activiteit

Toelichting Als aanvulling op de welstandsnota is in 2022 hier een eerste aanzet voor gegeven, in 2023 is de nieuwe beleidsregel uiterlijk bouwwerken vastgesteld, die per 1 januari 2024 is getreden. Hierin is de aanleg van zonnepanelen op monumenten definitief geregeld.

4.06 We faciliteren de netwerkbeheerders bij het verzwaren van de energienetwerken We voeren constructief overleg met Liander en TenneT en vertegenwoordigen daarbij de belangen van onze bewoners en bedrijven. We zetten ons in voor een spoedig verloop van de benodigde bestemmingsplan- en vergunningprocedures bij uitbreiding van de energienetwerken. Daarnaast ondersteunen we experimenten met energieopslag en -conversie die het netwerk kunnen ontlasten. Voortgang activiteit

Toelichting Voorbeelden van projecten die netbeheerders in gemeente Noordoostpolder in verkenning en uitvoering hebben. - Verkenning 380 kV Hoogspanningsverbinding Diemen-Ens-Lelystad (TenneT) In 2023 zijn er informatieavonden georganiseerd voor bewoners van gemeente Noordoostpolder. De concept NRD met tracéalternatieven heeft ter inzage gelegen en hierop heeft gemeente Noordoostpolder een zienswijze met voorkeursalternatief ingediend. - Verkenning 380 kV Hoogspanningsverbinding Vierverlaten-Ens (TenneT) In 2023 zijn er informatieavonden georganiseerd voor bewoners van gemeente Noordoostpolder. De concept NRD met tracéalternatieven heeft ter inzage gelegen en hierop heeft gemeente Noordoostpolder een zienswijze met voorkeursalternatief ingediend. - Uitvoering verzwaring middenspanningsnet NuLelie (Liander) Voor de uitvoering van NuLelie wordt constructief afgestemd tussen gemeente en netbeheerder Liander. Vooral het bepalen van de meest wenselijke locaties voor nieuwe transformator huisjes en kabeltracés is van belang. Daarnaast verlopen de benodigde procedures voor vergunningverlening naar wens. Voorbeelden van pilots en experimenten voor opslag en efficiënt benutten bestaande energieinfrastructuur.

- Experimentenkader Energieopslag Flevoland Gemeente heeft in 2023 medewerking verleend aan de bestemmingsplanwijziging die het mogelijk maakt om grootschalige opslag van duurzame energie mogelijk te maken bij de wind- en zonparken aan de Westermeerdijk. -Stream Energy Bedrijventerrein Nagelerweg

25

Gemeente Noordoostpolder ondersteunt het initiatief Stream Energy op het bedrijventerrein Nagelerweg. Hiervoor is in 2023 de GreenDeal ondertekend, en een bijdrage van € 25.000 gedaan, voor het mede mogelijk maken van een coöperatie.

4.07 We evalueren het recycletarief en actualiseren ons beleid voor afvalbeheer Met het Koersdocument ‘Op naar 60 kilo restafval 2019-2025’ hebben wij een koers ingezet voor het afvalbeheer in de komende jaren. In dat kader is het recycletarief in 2021 ingevoerd. De resultaten daarvan worden nu zichtbaar en meetbaar. Daarom voeren we medio 2023 een evaluatie uit. Dit kan een aanleiding vormen om opnieuw te kijken naar ons beleid voor afvalinzameling. We kijken daarbij niet alleen naar de inzameldoelstellingen, maar ook naar de dienstverlening, alternatieve inzamelmethoden, herbruikbaarheid van grondstoffen en de verdeling van de kosten. Voortgang activiteit

Toelichting In 2023 is het recycletarief geëvalueerd. Het rapport met de resultaten ronden we, samen met een voorstel om nieuw beleid te maken voor afval & grondstoffen, in het voorjaar van 2024 af. Deze resultaten worden met uw raad gedeeld.

4.08 We treffen klimaatadaptieve maatregelen In 2023 treffen wij klimaatadaptieve maatregelen in de 2e fase woonwijk Espelervaart (Bourgondiëstraat, De Dolomieten en deel De Balkan en De Kaukasus) en in Marknesse (Maanhuizenlaan en Hoogzijde). We gebruiken daarvoor de gelden van het Rijk (Impulsregelingsgelden). Daarnaast stimuleren wij bewoners om hun tuin klimaatadaptief in te richten. Dat doen wij door adviezen te geven, gebruikmakend van informatie en materialen van Stichting Steenbreek. Ook subsidiëren we de aanleg van groene daken. Die doen we samen met de provincie, het waterschap en de andere Flevolandse gemeenten. Verder onderzoeken wij of we onze rioolheffing kunnen vervangen door een riool- en waterzorgheffing. De verandering houdt in dat alle adressen dan meebetalen (dat is nu niet zo) en dat in de heffing ook een bedrag zit voor het uitvoeren van klimaatadaptieve maatregelen. Dit vraagt nader onderzoek. De verwachting is dat de raad daarover in 2023 een voorstel ontvangt. Voortgang activiteit

Toelichting Het voorbereiden van de uit te voeren klimaatadaptieve maatregelen in de tweede fase woonwijk Espelervaart (Bourgondiëstraat, De Dolomieten en een deel van De Balkan en De Kaukasus) en Marknesse (Maanhuizenlaan en Hoogzijde) vraagt meer tijd om de bewoners van deze straten te informeren en betrekken bij het ontwerp van de te herinrichten straten en het ontwerp van de herinrichting. De uit te voeren maatregelen hebben een jaar vertraging opgelopen. In 2023 heeft uw raad middelen beschikbaar gesteld als cofinanciering voor subsidiering. Dit jaar stellen wij samen met de provincie en het Waterschap onze inwoners in de gelegenheid om door middel van een subsidieregeling op eigen terrein klimaatadaptieve maatregelen uit te voeren. Bij de aanleg van een groen dak of gevel, het vervangen van tegels door groen of bij de aanschaf van een regenton, gaan wij onze inwoners financieel ondersteunen. Deze regionale subsidieregeling loopt tot eind dit jaar of al eerder als onze maximale subsidiebijdrage is besteed. Voor de voorziening riolering zijn in 2023 voorbereidingen gestart, in 2024 actualiseren wij het huidige kostendekkingsmodel.

26

4.09 We benutten kansen om de natuur te versterken In 2023 blijven we kansen benutten om de biodiversiteit te versterken. Eind 2021 stelden wij beleid vast voor behoud en ontwikkeling van de biodiversiteit. In de komende jaren gaat we door met het uitvoeren daarvan. We benutten hiervoor de subsidiemogelijkheden van de provincie en stellen in 2023 t/m 2025 respectievelijk € 62.500, € 25.000 en € 25.000 incidenteel beschikbaar voor onze cofinanciering. Daarnaast vervangen we de zieke bomen door toekomstbestendige beplanting. Dit betekent: passend bij het landschap, de natuurwaarde versterkend en beter bestand tegen boomziektes. Vanzelfsprekend doen we dit in samenhang met het Mobiliteitsplan. Voortgang activiteit

Toelichting In 2023 hebben we minder budget besteed dan verwacht. Dat komt doordat we in 2023 meerdere kleine projecten hebben uitgevoerd, wat relatief veel tijd kost aan voorbereiding en begeleiding. Voorbeelden van deze kleine projecten zijn het vergroten en beplanten van boomspiegels in verschillende dorpen en wijken. Maar bijvoorbeeld ook het omvormen naar ecologisch beheer van onder andere het Friese Pad.