3.1 Onderzoek ruimtelijke bouwstenen Waterloopbos.pdf

Dit versterkt de relatie met de bosrijke en natuurlijke omgeving. Bovendien liggen hier kansen voor een unieke samenwerking tussen de hoogwaardige bedrijven en Natuurmonumenten. • De groei van het hoogwaardige cluster bedrijven moet hand in hand gaan met een goede ontsluiting en bereikbaarheid met openbaar vervoer. Eventuele overlast voor bewoners en andere gebruikers moet zoveel mogelijk worden voorkomen.

Het Dyntes Tech Park Het Dyntes Tech Park (DTP is gevestigd in het voormalig waterloopkundig laboratorium. Dit voormalige onderzoeksinstituut van het Waterloopkundig Laboratorium is een markant en modernistisch gebouw aan de Voorsterweg en is omgeven door water. Het gebouw is onlosmakelijk verbonden met de geschiedenis van het Waterloopbos. Het DTP wordt gebruikt door (inter)nationale bedrijven en instellingen die zich richten op omgevingsinformatie: ‘geomatica’. Deze bedrijven en instellingen zijn onder meer bezig zijn met de ontwikkeling van nieuwe materialen en technieken, zoals sensortechnologie, composiettechnologie, robottechnologie en remote sensing. Op het DTP zijn een kleine tiental bedrijven gevestigd die zich in gezamenlijkheid in deze markt begeven, onderling kennis uitwisselen en samen (grotendeels) onder één dak werken aan innovatieve oplossingen. Ze zijn sterk gerelateerd aan het NLR en de DNW. Op dit moment oriënteert de eigenaar van het DTP zich op de toekomstige mogelijkheden omdat het gebouw gedeeltelijk leeg staat. In het bestemmingsplan Waterloopbos en omgeving rust op het gebouw en de kavel de bestemming onderzoek- en ontwikkelingsdoeleinden. Dat geldt ook voor het gebouw naast het voormalige onderzoeksinstituut, waar een culturele broedplaats is ontstaan. Het Dyntes Tech Park is een markante en beeldbepalende verschijning in het gebied.

Het lijkt van groot belang om te onderzoeken of het mogelijk is om het DTP een tweede leven te geven dat past binnen de oorspronkelijke ‘hoogwaardige’ functie. De eigenaar van het gebouw onderzoekt samen met een hotelketen of bestemmingswijziging tot hotel een mogelijkheid is. De doelgroep voor het hotel is volgens de plannen tweeledig: enerzijds toeristen die bijvoorbeeld komen voor het Waterloopbos, Schokland, Urk en/of de Wieden-Weerribben en anderzijds zakelijke klanten van hoogwaardige instellingen zoals scheepswerf Royal Huisman, de NLR, en straks ook de RDW en het MITC.

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

67

Ruimtelijke Bouwstenen: • De (inter)nationale bedrijven en instellingen die nu in het DTP zijn gevestigd hebben een sterke relatie met de NLR en DNW. Het is van groot belang om deze bedrijven op de huidige niche-locatie te behouden. Wellicht kunnen zij verhuizen naar de campus MITC (Zie ook de intergemeentelijke Visie werklocaties Noordelijk Flevoland, 2017)) • Een hotel in het gebouw van het Dyntes Tech Park lijkt een waardevolle toevoeging aan zowel het economisch profiel als het toeristisch profiel van het Waterloopbos en omgeving. Mits aan alle planologische randvoorwaarden kan worden voldaan. • Het hotel met bijbehorende voorzieningen als horeca en vergaderfaciliteiten kan een verbindend scharnier gaan vormen tussen de bedrijven en het toerisme in het gebied. Het iconische gebouw blijft daarmee behouden. • Om van dit concept een succes te maken moet het een hotel wat betreft niveau en uitstraling goed aansluiten bij de bedrijven en de bijzondere natuur en cultureel erfgoed van het Waterloopbos. Het is belangrijk dat de gemeente en ontwikkelaar hierover duidelijke afspraken maken. • Hoogwaardige landschappelijk inpassing, terreininrichting en aansluiting op de omgeving zijn daarbij ontzettend belangrijk.

Zonneweides Op het terrein van de NLR worden op thans niet gebruikte gronden zonneweides ontwikkeld. De zonneweides zorgen voor een duurzame energievoorziening op het MITC-terrein met functies die een grote energievraag kennen. Er is dus een directe en functionele koppeling. De zonneweides zijn bovendien niet zichtbaar vanaf de openbare weg. De zonneweides passen in het ‘Gebiedsgericht beleidskader voor zonneweides. Zon in de polder (Gemeente Noordoostpolder, 2019)’. In het Waterloopbos, op de locatie van de voormalige grote hallen, is ook een aanvraag van zonne-

68

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

velden gedaan. Dit initiatief past in principe ook in ‘Gebiedsgericht beleidskader voor zonneweides. Zon in de polder (Gemeente Noordoostpolder, 2019)’, maar past minder goed in het profiel van het Waterloopbos. Ruimtelijke Bouwstenen: • Zonneweiden passen bij de terreininrichting van het hoogwaardige bedrijvencluster. Er bestaat een logisch en duurzaam verband tussen energie opwek en het gebruik op locatie. • De geplande zonneweide in het Waterloopbos past in het beleid. Echter, op de lange termijn is het wenselijk om dit beleid te herzien en te onderzoeken of dit gebied een bestemming kan krijgen die past binnen het natuurlijke karakter van dit gebied. • Zonneweiden dienen in alle situaties zorgvuldig te worden ingepast in het landschap en natuur.

Zonering In het gebied tekent zich een interessante zonering af. In het noordelijk deel tussen de Vollenhoverweg en Voorsterweg zien we het cluster hoogwaardige bedrijven. In het deel zuidwestelijk van de Zwolsevaart, ten noorden van het dorp Kraggenburg ligt het accent op (verblijfs-) recreatie. Daartussen bevinden zich de meer natuurlijke delen van het Voorsterbos, Wendelbos en Kadoelerbos met als hoogtepunt het bijzondere cultureel erfgoed Waterloopbos. De open ruimte, bestemd als hoogwaardig bedrijventerrein, tussen het Voorsterbos en ten noordwesten van het Waterloopbos vormt nu een onderbreking in de doorgaande bosstructuur. Bos is en blijft het alles omvattende en integrerende thema van het gebied. Ruimtelijke Bouwstenen: • De Gebiedsvisie dient een heldere zonering van het gebied op te leveren voor de lange termijn. • De uiteindelijke zonering zal de huidige zonering moeten versterken.

Bereikbaarheid en entrees Alle verkeer aantrekkende functies zijn nu ontsloten op de Voorsterweg. De weg is niet berekend op druk verkeer, en zeker niet het deel met klinkers tussen het zweefvliegveld en Marknesse. Het feit dat het Waterloopbos in de toekomst meer bezoekers gaat trekken en de komst van de RDW en MITC met bijbehorende verkeersbewegingen, vraagt om robuuste oplossingen. Deze oplossingen moeten de huidige kwaliteiten van het gebied respecteren en overlast voor omwonenden en gebruikers voorkomen. In principe is het gebied goed ontsloten door provinciale wegen met vrij liggende fietspaden. Toch maakt veel verkeer gebruik van de Voorsterweg. Zowel het Waterloopbos als de NLR hebben hier hun entree. Er bestaan plannen om de entree van het verder te ontwikkelen hoogwaardige bedrijvengebied aan de Repelweg te maken, aan de noordzijde van de Voorstertocht. De huidige entree bij het NLR kan dan komen te vervallen of worden afgewaardeerd. De entree van het Waterloopbos zal gebruik blijven maken van de Voorsterweg en Repelweg. Het overig deel van de Voorsterweg kan dan verkeersluw worden gemaakt.

inrichtingsopgave die ook sterk samenhangt met de Repelweg en de relatie ter plekke met het water. Ruimtelijke Bouwstenen: • Onderzocht moet worden of de ontsluiting van het hoogwaardige bedrijvencluster verplaatst kan worden naar de Repelweg ter hoogte van de Voorstertocht. • Onderzocht moet worden of het mogelijk is om het meeste verkeer naar het Waterloopbos te sturen via de Repelweg en een stukje Voorsterweg. • Onderzocht moet worden of de Voorsterweg tussen de ingang van het Waterloopbos en Marknesse grotendeels verkeerluw gemaakt kan worden. • Door het gebied duidelijke en herkenbare entrees te geven kan het gebied veel aan kwaliteit winnen. Het hele gebied is iets om trots op te zijn. Het is aanbevelingswaardig om dit meer zichtbaar te maken.

Het zeer interessante gebied geeft z’n geheimen niet zomaar prijs. De ruimtelijke kwaliteit en de herkenbaarheid van het gebied kunnen worden versterkt door het gebied een aantal duidelijke entrees te geven. Hierbij valt te denken drie herkenbare entrees aan de Repelweg op 800m afstand van elkaar: 1. Entree Waterloopbos bij de aansluiting met de Voorsterweg; 2. Entree hoogwaardige bedrijvencluster ter hoogte van de Voorstertocht; 3. Ook de entree van de Noordoostpolder via Vollenhove kan een bijdrage leveren aan de herkenbaarheid en de identiteit van het gebied. 4. Vanuit het perspectief van het water vormt de Voorstersluis een poort tussen de polder en het oude land. Voor de ontwikkeling van het gebied is het verbeteren van de bereikbaarheid en het versterken van de gebiedsentrees een grote kans. Dit is een

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

69

Bronnen

•

Bosscher, Frans (2019). Het Waterloopbos. Uitgeverij Blauwdruk. ISBN 9789492 474360.

•

Bügel Hajema (2020). Richtlijnen voor de landschappelijke inpassing MITC Marknesse.

•

Feddes Olthof (2012). Landschapsvisie Noordoostpolder. Landschap van rust en regelmaat.

•

Gemeente Noordootpolder & Gemeente Urk (2017). Visie Werklocaties Noordelijke Flevoland.

•

Gemeente Noordoostpolder (2002). Bestemmingsplan Waterloopbos.

•

Gemeente Noordoostpolder (2004). Bestemmingsplan Landelijk gebied Noordoostpolder.

•

Kuiper Compagnons (2013). Structuurvisie Noordoostpolder 2025.

•

Natuurmonumenten (2012) Toekomst voor het Voorsterbos.

•

Natuurmonumenten (2014). Natuurvisie Voorsterbos 2014 – 2031. Techniek van het verleden natuur van het heden.

•

Geurts, A.J. (1997) De ‘Groene’ IJsselmeerpolders. De inrichting van het landschap in Wieirngermeer, Noordoostpolder en Oostelijk en Zuidelijk Flevoland. Uitgeverij de Twaalfde Provincie. CPN/ISBN 90-72380-56-8.

•

H+N+S landschapsarchitecten (2003). Toekomstvisie Gemeente Noordoostpolder. Ruimte voor kwaliteit.

•

Rho adviseurs voor leefruimte (2019). Zon in de Polder; gebiedsgericht beleidskader voor zonneweides. Gemeente Noordoostpolder.

•

Steenhuis Meurs (2015). Waterloopkundig Laboratorium. Cultuurhistorische duiding, ruimtelijke analyse en essentiële principes.

•

Vista landschapsarchitectuur en stedenbouw (2020). Landschappelijke inpassing MITC Marknesse. Provincie Flevoland.

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

71

Bijlage

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

73

RESULTATEN SWOT ANALYSE GEBIEDSATELIER STAKEHOLDERS - GRONDEIGENAREN EN BEDRIJVEN WOENSDAGMIDDAG 20 JANUARI 2021

S | sterk in huidige situatie

W | zwak in huidige situatie

• •

•

•

• •

• • • • • • •

•

74

Ontzettend mooi gebied. Natuur met zeer hoge ecologische kwaliteiten, mede te danken aan diversiteit. Bij de aanleg van het Voorsterbos was nog onduidelijk welke boomsoorten het op deze locatie goed zouden doen. Er zijn veel verschillende soorten bomen uitgeprobeerd die het allemaal goed hebben gedaan. De aanvoer van grote hoeveelheden duinzand door het Waterloopkundige Laboratorium hebben geleid tot extra diversiteit aan flora. De geschiedenis van het Waterloopkundig Laboratorium is van mondiale betekenis. Nergens ter wereld zijn waterloopkundige modellen bewaard gebleven in zo’n bijzondere setting. Is belangrijk voor Nederland als vooraanstaand in Waterbouw in de wereld. Het bijzondere type hoogwaardige bedrijvigheid (luchtvaart/ mobiliteit). Het gebied ontwikkelt zich tot een sterk economisch en innovatief cluster. Er is sprake van diversificatie. Straks accent op lucht én weg. Een aantrekkelijke mix en diversiteit van functies. Het gebied heeft eigen identiteit en heeft zeer onderscheidend karakter. Ruimte voor technologische ontwikkeling Volwassen natuur en cultuur in een jong landschap. Werknemers van het bedrijventerrein maken in de lunchpauze graag een wandeling in het Waterloopbos. Drone-onderzoek ook nauw verbonden met innovatie in de agrarische sector (precisielandbouw). De functies in het gebied zijn van oudsher vervlochten met de natuur/het bos.

Dit verschaft het gebied een sterke identiteit en creëert een samenhang. Het totale bosgebied is zo’n 1000ha groot.

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

• • •

• • • •

•

Wegennet, met name de Voorsterweg, is niet berekend op huidige bezoekersaantallen. Te smal. Gebied loopt snel vol. Parkeervoorzieningen zijn onvoldoende en niet goed gespreid over het gebied. Bereikbaarheid met openbaar vervoer is zeer slecht. Samenhang tussen Waterloopbos en andere delen van het bos zijn nog onvoldoende. De Zwolse Vaart en Leemvaart vormen voor wandelaars barrières. Verdrogingsproblematiek in het gebied. Het zweefvliegtuigterrein verandert in de zomer in een dorre vlakte. Verdroging ook probleem voor de natuurwaarden in het bos. Een toekomstbeeld voor het gebied als samenhangend geheel ontbreekt. De informatievoorziening in het gebied kan beter. Het is niet zo zichtbaar dat er veel interessante functies in het gebied aanwezig zijn. De technologisch onderzoeken op het gebied van lucht en ruimtevaart, drones en mobiliteit zijn interessant, maar voor het publiek onzichtbaar. Bezoekers van het gebied krijgen hier weinig van mee.

O | kansen voor toekomstige ontwikkelingen

T | bedreigingen voor toekomstige ontwikkelingen

•

De hoogwaardigheid van de ontwikkelingen moet hoe dan ook voorop moet staan. Dit zowel technologisch/wetenschappelijk als ruimtelijk/landschappelijk/architectonisch. Voorkomen dat er ontwikkelingen komen die net zo goed op een regulier bedrijventerreinen kunnen plaats vinden. Ontwikkeling toerisme van 70.000 naar 150.000 bezoekers. De zorg voor de massaliteit als gevolg van grote aantallen bezoekers (150.000) van de bewoners kan worden gehonoreerd door spreiding over een groter gebied mogelijk en aantrekkelijk te maken. Educatieve kenniscampus. Informatiecentrum over de gebiedsactiviteiten voor publiek (vergelijk Space Expo in Noordwijk). Nieuw bezoekerscentrum Waterloopbos waarin natuur en waterbouwkundige geschiedenis centraal staan. De eigenaar van het Dyntes Techpark ontwikkeld samen met een landelijke hotelketen plannen om het gebouw om te vormen in een Hotel. Doel is om zowel toeristen aan te trekken

• • •

als zakelijke klanten van de bedrijven in de directe omgeving. Natuur inpassen in historisch kader. Stakeholders moeten samenwerken aan gemeenschappelijke belangen, zoals een goede ontsluiting voor alle functies en OV-bereikbaarheid. De verschillende delen van het (bos)gebied beter met elkaar verbinden. Er komt al een pontje over de Zwolse Vaart. Het gebied bekijken in regionaal perspectief. Relatie met Marknesse en Vollenhove versterken. Op de hoogwaardige bedrijfsterreinen liggen mogelijkheden voor natuurinclusieve oplossingen. De ontwikkelingen in het gebied kunnen in potentie veel bijdragen aan het vestigingsklimaat in de Noordoostpolder. Duidelijker maken wat het gebied allemaal te bieden heeft. Werken aan een goede samenwerking tussen de verschillende gebruikers Aan het Vollenhoverkanaal ligt een infiltratiegebied en een kunstwerk van waaruit water in het gebied wordt ingelaten. Als er behoefte is er vragen zijn bij de aangelanden kan hiermee wellicht meer worden gedaan. Het deel tussen dijk en het Vollenhoverkanaal biedt mogelijkheden voor versterking van de natuurwaarden en het recreatief gebruik. Aan de Vollenhovense kant van het kanaal zijn inmiddels enkele initiatieven om het kanaal beter te benutten, de polderzijde kan daar mogelijk op mee liften.

Het is belangrijk om de arbeidsmigrantenhuisvesting in dit gebied zodanig te integreren dat het geen afbreuk doet aan de openbaarheid en de beleving van deze zone. Meerdere bezoekerslocaties/parkeerplaatsen stimuleert de spreiding van bezoekers over het gebied. Met behulp van kavelruil kan het natuurlijk- en recreatieve netwerk versterkt worden.

•

•

•

• •

• •

• • • • • • •

•

•

• •

•

• •

• •

•

•

•

Versnippering van belangen. Versnippering van het gebied. Ongewenste ontwikkelingen die de identiteit van het gebied aantasten. Verdroging is een bedreiging voor de natuurwaarden en vitaliteit van het bosgebied. Hiervoor zijn verschillende oplossingen genoemd. De infrastructuur en parkeervoorzieningen zijn niet berekend op gewenste bezoekersaantallen/ Toerisme. Natuur kan achteruitgaan als ontwikkeling niet in goede banen worden geleid. Dan gaat het gebied aan eigen succes ten onder. Potentiële nieuwe aanvliegroutes Lelystad airport kunnen mogelijk beperking voor het zweefvliegen opleveren. Het is nog niet duidelijk of het zweefvliegen en testlocaties elkaar kunnen hinderen (bijvoorbeeld wat betreft geluid of vlieghoogtes drone’s). Potentiële toename geluidsoverlast van testlocaties. De geplande zonneweide in het Waterloopbos verstoort de samenhang in het gebied, maar past wel in het beleid van de gemeente (Zon in de Polder). De onzekerheid rondom het complex Dyntes. Het gebouw was onderdeel van het complex van het Waterloopkundig Laboratorium. De markante architectuur, verbonden met de cultuurhistorische waarden van het Waterloopbos, mag niet verloren gaan. De bestemming hoogwaardige bedrijven terrein laat bebouwing toe tot 15 meter hoog. Ontwikkeling van dergelijke bouwwerken kan leiden tot een grote onderbreking van de bosstructuur aan de zuidzijde van de Voortserweg.

Het gebied vraagt om een nieuwe zonering.

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

75

RESULTATEN SWOT ANALYSE GEBIEDSATELIER STAKEHOLDERS - OMWONENDEN WOENSDAGAVOND 20 JANUARI 2021

S | sterk in huidige situatie • • • • • • •

•

76

Bewoners waarderen het bos enorm, maken er veel gebruik van en beschouwen het beetje als ‘hun eigen’ bos. Het is mede aan de omwonenden te danken dat in 1992 besloten werd het Waterloopbos te behouden. Mooi netwerk van wandel- en fietspaden. De schoonheid en de natuurwaarden van het gebied zijn hoog. Het gebied krijgt veel publiciteit. Schaalmodellen van het Waterloopkundig Laboratorium zijn mooi en bijzonder. De bijzondere geschiedenis van het Waterloopbos is uniek: hoe de hoogteverschillen zijn gebruikt in het gebied voor het watersysteem. Het Waterloopkundig Laboratorium kon zich vestigen op voorwaarde dat zij met respect met de natuurwaarden zouden omgaan. Daarom is het Waterloopbos zo mooi gebleven/ geworden.

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

W | zwak in huidige situatie • • •

•

•

•

Sommigen vinden het gebied te druk, vooral in het weekenden. Soms gaat dit ten koste van de natuur. Bereikbaarheid van Vollenhove voor wandelaars en fietsers. Nu niet aantrekkelijk genoeg. Er is gesignaleerd dat arbeidsmigranten veel troep achterlaten in het bos. Bierblikjes etc. Niet iedereen is het hier mee eens. De Voorsterweg is grotendeels een smalle met klinkers bestrate weg. Deze weg is niet berekend op het toegenomen verkeer. Sommige bewoners hebben hier last van. Er zijn meerdere gebouwen rondom Dyntes waarvan de functie onduidelijk is. Deze gebouwen doen afbreuk aan de kwaliteit van het gebied. Niet iedereen is het hier mee eens. De verbindingen voor wandelaars en fietsers tussen het Waterloopbos en Vollenhove zijn niet aantrekkelijk.

O | kansen voor toekomstige ontwikkelingen • •

• •

•

•

Versterken hoogwaardige werkgelegenheid. Borduur voort op een sterke zonering tussen 1) het gebied ten zuidwesten van de Voorsterweg: versterken en bundelen van de natuur; 2) het gebied ten noordoosten van de Voorsterweg: versterken en bundelen van de technologische bedrijvigheid. Meer toezicht houden in het bos om beschadiging van de natuur en rommel te voorkomen. Versterk de samenhang tussen de verschillende bosdelen: Waterloopbos, Voorsterbos, Wendelbos en Kadoelerbos. Zorg voor een fietsverbinding met Kraggenburg door verbinding over de Zwolse Vaart. Maak een deel van de Voorsterweg alleen autotoegankelijk voor bewoners en grondeigenaren: plaats paaltjes zoals bij de Wisentweg in Dronten. Snelheid naar 60km verlagen zou ook een optie zijn. Routeplanners sturen auto’s over de Vollenhoverweg. Verbeteren van de uitstraling van de gebouwen: het is niet bij iedereen duidelijk wat er achter de voordeur gebeurt.

T | bedreigingen voor toekomstig ontwikkelingen •

• • •

• • •

•

Het bosgebied is gefragmenteerd. De bezoekers kunnen niet makkelijk van het ene naar het andere deel daarom te veel concentratie van bezoekers in het Waterloopbos. De bestemming van het Dyntes complex is nog onzeker. Sommige omwonenden vrezen een arbeidsmigranten hotel. Sommige bewoners vinden de mogelijke ontwikkeling van een zonnepark in het Waterloopbos jammer. Zij zouden hier liever natuur zien. Een toename van 70.000 naar 150.000 bezoekers voelt als “Olifant door een kattenluikje duwen”. Waken voor een verkapt industriegebied zonder samenhang. Bewoners maken zich zorgen over behoud de natuurwaarden, als er meer bezoekers naar de natuurgebieden worden aan getrokken. Als de ruimtelijke ontwikkelingen zich autonoom doorzetten, zonder dat we dat sturen en in goede banen leiden, kunnen we daar veel spijt van krijgen.

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

77