Document · PDF

3.1 Onderzoek ruimtelijke bouwstenen Waterloopbos.pdf

Commissie Woonomgeving 20 april 2021, gemeente NoordoostpolderBij agendapunt: 3: Gebiedsbeschrijving Waterloopbos11.268 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

RUIMTELIJKE BOUWSTENEN

Waterloopbos en omgeving N O C

T P CE

Colofon 9 maart 2021

OPDRACHTGEVER

Gemeente Noordoostpolder BEGELEIDINGSTEAM

Vera van Putten Jacob Korterink Jakko Smit

VISTA LANDSCHAPSARCHITECTUUR EN STEDENBOUW

Lieke de Jong Hester Koelman Antonio Plíz Rik de Visser

Vista Landschapsarchitectuur en stedenbouw Nieuwendammerkade 28C-10 1022 AB Amsterdam

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Inhoud 1. Aanleiding

Inleiding Participatietraject Hoofdthema’s voor de gebiedsvisie Gebiedsafbakening

7 7 7 7

2. Gebiedsbeschrijving

Ontstaan van het landschap Herkenbaarheid occuupatiegeschiedenis Noordoostpolder Bosgebied van 1000ha Waterloopbos

11 11 13 13

3. Beleidskaders

4. Ruimtelijke kwaliteiten

5. Ruimtelijke Bouwstenen

Bronnen

Bijlage

SWOT analyse bedrijven SWOT analyse bewoners

75 77

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

1. Aanleiding Inleiding De gemeente Noordoostpolder wil samen met de omgeving komen tot een gebiedsvisie voor het Waterloopbos. Dit document Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos en omgeving vormt het vertrekpunt voor de gebiedsvisie. Rondom het Waterloopbos zijn meerdere initiatieven voor uitbreiding van bestaande en nieuwe functies. Het gaat om de ontwikkeling van een testbaan voor voertuigen, zonneweiden, toerisme in het rijksmonument Waterloopbos (Natuurmonumenten), hoogwaardig onderzoek (NLR), hotel, arbeidsmigrantenhuisvesting en nog meer ontwikkelingen. Om deze ruimtelijke dynamiek in goede banen te leiden vindt de gemeente Noordoostpolder het tijd voor een integrale gebiedsvisie. De gemeente wil toewerken naar een overkoepelend beeld dat samenhang kan creëren in de verschillende ontwikkelingen.

Participatietraject Verwerven van draagvlak is cruciaal. Het participatieproces zorgt ervoor dat de creativiteit, de ideeën en wensen van belanghebbenden een wezenlijk leveren aan de gebiedsvisie. Hiervoor worden stakeholders en omwonenden enkele keren uitgenodigd om deel te nemen aan zogenaamde gebiedsateliers.

Gebiedskaders In de eerste fase van dit project proberen we te komen tot een beschrijving van De belangrijkste gebiedskwaliteiten en schetsen we de ‘gebiedskaders’. Deze zijn bedoeld als richtinggevende uitgangspunten op basis waarvan we de gebiedsvisie kunnen ontwikkelen. De gebiedskaders zijn opgesteld op basis van de eerste participatieronde en zullen nu eerst aan B&W en de gemeenteraad voorgelegd (zie ook de bijlage met SWOT-analyses). Wanneer de gebiedskaders zijn vastgesteld kunnen ruimtelijke varianten worden gemaakt en vervolgens de daadwerkelijke ‘Gebiedsvisie Waterloopbos en Omgeving’. De stakeholders en omwonenden zullen wederom bij dit vervolg worden betrokken. Het voornemen is om de gebiedsvisie in Q4 van 2021 te laten vaststellen door de gemeenteraad.

Kortom de gemeente is op zoek naar een gebiedskader dat recht doet aan de bijzondere kwaliteiten van het gebied op dit moment én voor de toekomst. Het Waterloopbos en de omliggende bossen zijn in de Noordoostpolder uitgegroeid tot prachtig gebied, dat enorm bijdragen aan de structuur van het polderlandschap. Maar dat niet alleen. Deze omgeving blijkt ook functies aan te trekken die een wezenlijke en complementaire bijdrage leveren aan de overwegend agrarische economie. De bossen aan de rand van de polder vormen een een belangrijke vestingingsklimaat voor recreatie/toerisme en hoogwaardige test-, kennis- en onderzoeksinstellingen. En dat zijn belangrijke functies voor de gemeente Noordoostpolder.

Hoofdthema’s voor de gebiedsvisie Voor de belangrijkste thema’s in dit gebied willen we richtinggevende uitspraken doen, die straks kader stellend zijn voor de gebiedsvisie. De belangrijkste thema’s zijn: • Technologische en hoogwaardige bedrijvigheid; • Recreatie en toerisme; • Natuur, landschap en cultuurhistorie. • Verkeer en wonen zijn daarbij een overall thema. Belangrijke vragen die we moeten beantwoorden zijn: • Wat is straks de overkoepelende kwaliteit of identiteit van het gebied. Kortom hoe willen we dat dit gebied straks bekend staat? • Wat kan een samenhangend beeld zijn voor het gebied waarin de verschillende ontwikkelingen/functies er elkaar en de kwaliteiten van het gebied versterken? • En: welke strategieën, ruimtelijke bouwstenen en instrumenten kunnen daarvoor worden ingezet?

Gebiedsafbakening De gebiedsvisie Waterloopbos en omgeving zal gaan over het bosgebied, recreatiegebieden als Netl en de Kei, het aangrenzende terrein van het NLR, DNW, RDW en MITC). Maar er wordt ook gekeken naar de relaties met de omgeving en de regionale inbedding waarin vaar- en autowegen en wandelen fietspaden netwerk onderdeel van zijn.

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

2. Gebiedsbeschrijving In dit hoofdstuk laten we aan de hand van kaarten zien hoe het gebied in elkaar steekt.

Ontstaan van het landschap De kaartenreeks op de volgende bladzijde laat zien hoe het gebied zich historische heeft ontwikkeld. Het gebied Waterloopbos en Omgeving is in een relatief ‘korte tijd’ is ontstaan: 1. De periode Zuiderzee/IJsselmeer: voor de drooglegging van de Noordoostpolder maakte het gebied eerst deel uit van de Zuiderzee en na de aanleg van de Afsluitdijk werd dat het IJsselmeer. Plaatsen als Vollenhove en Blokzijl lagen toen nog aan het grote open water. 2. De drooglegging en inrichting vond min of meer plaats in WO II. Op de kaart van 1950 (situatie 1944) is de polderinrichting al goed te zien. 3. Op de kaart van 1951 zien we het beeld van de volledig ingerichte polder en is het Voorsterbos met het Waterloopbos al goed te zien. 4. Op de kaart van 2019 zien we hoe het Voorsterbos flink is uitgebreid. Het op de tekentafel ontworpen landschap is uniek in de wereld. De polderbossen vormen een bijzonder accent in dit landschap. Naast het Waterloopbos zelf bestaat het gebied uit het Voorsterbos, het Wendelbos, het Kadoelerbos en de natuurontwikkelingsgebieden Voorsterveld, Kadoelerveld en vogelgebied de Zwarte Hoek. Bij de inpoldering bleek de keileemondergrond in dit gebied ongeschikt voor landbouw en werd het voor bosbouw bestemd. De polderbossen vormen een bijzonder accent in dit landschap.

Bij de inpoldering bleek de keileemondergrond in dit gebied ongeschikt voor landbouw en werd het voor bosbouw bestemd. De bebossing in het gebied was onderdeel van het oorspronkelijke Landschapsplan Noordoostpolder (1947). Het Waterloopbos en omgeving is gelegen op een uitstekende kaap in de oorspronkelijke kustlijn van de Zuiderzee in Overijssel. Tijdens de IJstijd lag hier een eindmorene van een gletsjer. Een eindmorene is een wal van puin aan de onderste rand, het eind, van een gletsjer. Ze markeert de maximale uitloop van de gletsjer. De bodem bestaat als gevolg hiervan uit zand en keileem en werd minder geschikt geacht voor het bedrijven van landbouw. Om die reden werd het gebied met bomen beplant. Het bos

weerspiegelt op deze wijze de afwijkende bodemsamenstelling in het gebied. De bodem vormde tevens een zeer geschikte fundering voor de modellen van het Waterloopkundige Laboratorium. Met het bos kregen de onderzoekers bovendien de door hen gewenste beschutting tegen wind. Tenslotte was ook de voor de modellen benodigde water aan- en afvoer goed geregeld. (zie ook beschrijving Abe Hoekstra op https://www.waterloopbos.net).

Herkenbaarheid occupatiegeschiedenis Noordoostpolder Het op de tekentafel ontworpen landschap van de Noordoostpolder is uniek in de wereld. In de Landschapsvisie Noordoostpolder; Landschap van Rust en Regelmaat (Feddes Olthof Landschapsarchitecten, 2012) zijn de bijzondere kwaliteiten van dit ‘man made polderlandschap’ uitvoerig beschreven. Bij de inrichting van de polder ging men uit van 4 inrichtingsprincipes: •

•

Het landschap werd gebaseerd modulair verkavelingssysteem op basis van de meest rationele agrarische kavelmaat (300 langs de weg en 800 meter in de diepte); Functies werden afgestemd op de bodem. De beste landbouwgronden werden bestemd voor akkerbouwbedrijven en groente en fruitteeltbedrijven. Daar waar de klei minder geschikt was ontstonden veeteeltbedrijven. Op de zandige grond langs de rand met het ‘oude land’ (het Kuinderbos en het Voorsterbos) en op het keileem (Urkerbos en Schokkerbos) kwam bos. De toen geldende maatschappelijke opvattingen over het belang van het smeden van sterke sociale verbanden werden vertaald in een concentrische opbouw. Emmeloord werd centraal in de polder gesitueerd met een ring van dorpen eromheen. De agrarische erven werden geclusterd in groepen en ook de bijbehorende arbeiderswoningen werden aan deze erven gekoppeld. De hoofdwegenstructuur werd hiërarchisch opgebouwd in de vorm van een assenkruis met Emmeloord in het hart. Dit principe maakte een goede oriëntatie binnen de polder mogelijk.

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

In het Waterloopbos en Omgeving zijn deze principes duidelijk terug te vinden. In de indeling van het gebied is het ritme van de polder nog goed herkenbaar. Bijvoorbeeld in de gelijke afstanden van 800m tussen Vollenhoverweg-Vorstertocht-Voorsterweg-Zwolse Vaart enzovoorts. Langs de Voorsterweg ligt nog een kleine landbouwenclave (ter hoogte van de W.A. Albertshoeve). Ook hier is de specifieke opbouw van de Noordoostpolder, de verkaveling gebaseerd op percelen van 800m bij 300m, goed ervaarbaar. Het is mooi om dat principe in de met groen omgeven ruimtes te kunnen beleven. In de bossen zijn de oorspronkelijke kavels nog te herkennen aan de kavelsloten met tussenruimte van 300m. De vaarten verbinden polder en bos.

Bosgebied van 1000ha Naast het Waterloopbos bestaat het gebied uit het Voorsterbos, het Wendelbos, het Kadoelerbos en de natuurontwikkelingsgebieden Voorsterveld, Kadoelerveld en vogelgebied de Zwarte Hoek. Het gebied heeft hoge recreatieve en toeristische kwaliteiten. Langs de Leemringweg ligt Vakantiepark de Voorst en het avontuurlijk recreatiegebied Netl. Het Zweefvliegveld is een bijzondere voorziening in het Wendelbos. De (voormalige) boerenerven benadrukken het Noordoostpolder gevoel in het bos. Aan weerzijden van de Voorsterweg, ter hoogte van de proefboerderij Ir W.A. Bosmahoeve liggen nog enkele landbouw proefvelden. In het Waterloopbos hebben grote hallen gestaan waarbinnen testen werden uitgevoerd. Deze hallen zijn gesloopt. Op het braakliggende terrein is nu een plan voor een zonneweide ontwikkeld.

Waterloopbos Het Waterloopbos is door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed bestempeld tot Rijksmonument. Dit voormalig waterloopkundig laboratorium in het bos, met het bijzondere watersysteem en deels nog herkenbare schaalmodellen van waterwerken, is heel bepalend voor de identiteit voor het gebied en heeft inmiddels de veel bekendheid gekregen en trekt daardoor een groeiend aantal bezoekers. De biodiversiteit van het Waterloopbos is zeer hoog. In het bos zijn zeer veel verschillende boomsoorten geplant. Dit werd gedaan omdat men nog weinig ervaring had met het aanleggen van bos op de voormalige zeebodem. Maar de resultaten waren zeer goed. Het bos heeft zich in de afgelopen 70 jaar zeer goed ontwikkeld. De aanvoer van duinzand voor de schaalmodellen heeft positieve invloed gehad op flora. Ook het stromende water in het Waterloopbos heeft bijgedragen aan de biodiversiteit. Zo komen er in het Waterloopbos bijzondere libellensoorten voor. Natuurmonumenten ontwikkelt een nieuw bezoekerscentrum waarin zowel de bijzonder natuur als de cultuurhistorische betekenis van het Waterloopbos centraal staan. Op moment trekt het gebied ongeveer 70.000 bezoekers per jaar. De verwachting is dat dit de komende jaren zal toenemen naar zo’n 150.000 bezoekers per jaar.

De verschillende delen van het gebied zijn niet goed met elkaar verbonden. Dit komt door het ontbreken van verbindingen over de vaarten die door het bos lopen. Aan de Zwolse Vaart en de Leemringvaart liggen jachthavens. Het bosgebied grenst aan de oostzijde aan het Vollenhoverkanaal en Kadoelermeer, maar deze ruimtelijke relatie is niet sterk ontwikkeld. Dat geldt ook voor de relatie met de dorpen Marknesse en Vollenhoven.

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

1850

1944

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

1951

2019

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Waterloopbos - plattegrond 1957

Luchtfoto 1969

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Maatsysteem

Watercircuit

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Bodem Legenda Veen Zand Lichte zavel Zware zavel Keileem Water Bebouwing

Geomorfologie Legenda Stuwwal Abrasievlakte Strandwal Zeestrandglooiing Ingesloten strandvlakte Aanwasvlakte Vlakte van getij-afzettingen Laagte ontstaan door afgraving

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Grondwatertrappen Legenda II = H <40 L 50-80 III = H <40 L 80-120 IV = H >40 L 80-120 V = H <40 L >120 VI = H 40-80 L >120 VII = H 80-140 L >120

Archeologie (Structuurvisie 2025) Legenda Archeologische waarde Hoge archeologische verwachting Gematigde archeologische verwachting Lage archeologische verwachting Gebied zonder archeologische verwachting Vrije ligging Oud-Kraggenburg

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Watersysteem Legenda Afwatering Inlaat Regelbare stuw Vaste stuw Gemaal Waterinlaat Waterloopbos

Kabels en leidingen Legenda Gasleiding Hoogspanningskabels Hoogspanningsmasten

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Reliëf

Peilvakken

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Wegen

Legenda Autoweg max. 80 Autoweg max. 60 Autoweg met fietspad Vrijliggend fietspad Wandelpaden

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Wandel- en fietsroutes

Legenda Knooppuntroutes LF fietsroute Wandelroute Trage Tocht Marknesse Ruiterpad

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Recreatie

Legenda Wandelgebied Recreatie locatie Informatiecentrum Horeca Overnachting accomodatie Camping Haven

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Bedrijven

Legenda Bedrijventerrein Bedrijf: Landbouwontwikkeling Bedrijf: Recreatie Bedrijf met hoogwaardige onderzoek- en ontwikkelingsdoeleinden *gepland Jachtwerf

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Natuurgebieden

Legenda Voosterbos Waterloopbos Wendelbos Kadoelerbos Kadoelerveld Natte natuur Weidevogelgebied

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

3. Beleidskaders Dit hoofdstuk geeft respectievelijk inzicht in de vigerende bestemmingsplannen voor het gebied en de actuele Structuurvisie Noordoostpolder. Overige relevante kaders zijn de ‘Visie Werklocaties Noordelijke Flevoland (2017), Zon in de Polder; gebiedsgericht beleidskader voor zonneweides (2019) en het Natuurnetwerk Nederland. De bestemmingsplannen zijn van respectievelijk 2002 (Waterloopbos en omgeving) en 2004 (Landelijk Gebied). Deze twee bestemmingsplannen sluiten op elkaar aan. Om die reden zijn de plannen in dit rapport in één kaart samengebracht. Het bestemmingsplan Waterloopbos legt specifiek de ruimte vast tussen ‘bos- en natuurgebied’ en ‘hoogwaardige onderzoeks- en ontwikkelingsdoeleinden’. Inmiddels voldoet het bestemmingsplannen niet meer aan de inrichtingswensen. Het Dyntus Tech Park past gezien het huidig gebruik binnen de bestemming ‘hoogwaardige onderzoeks- en ontwikkelingsdoeleinden’, maar onderzoekt mogelijkheden om de bestemming te wijzigen in Hotel. De ander kavels met de bestemming ‘hoogwaardige onderzoeks- en ontwikkelingsdoeleinden’ aan de zuidzijde van de Voorsterweg geven wat betreft gebruik geen invulling meer geen aan deze bestemming. In het participatieproces is naar voren gekomen (zie bijlage) dat de gebiedszonering wellicht anders kan of moet. De Voorsterweg wordt daarbij als een belangrijke lijn gezien.

Ten zuiden van de Voorsterweg wil men het accent leggen op natuur, recreatie en cultuurhistorie. Ten noorden van de weg wil men het accent leggen op hoogwaardige bedrijven en onderzoek. De andere functies in dit gebied, zoals het Wendelbos, Zweefvliegveld, zijn daarbij vanzelfsprekend uitgezonderd.

In de Visie Werklocaties wordt het ‘Bijzonder cluster bedrijven en kennisinstellingen Voorsterweg’ als zeer belangrijk genoemd. In de Visie wil men ruimte geven aan groei van dit cluster. Het Dyntes Tech Park ziet men als een belangrijk onderdeel van dit cluster. Het gaat om (inter)nationale bedrijven en instellingen in het DTP die zich richten op omgevingsinformatie: ‘geomatica’. Deze bedrijven hebben een sterke relatie met bijvoorbeeld de NLR en de DNW. Nu er plannen zijn om het DTP om te vormen tot een hotel is de vraag wat er gaat gebeuren met deze bedrijven. De Visie werklocaties wil deze groep bedrijven in het gebied houden. De bedrijven van het Dyntes Tech Park zouden wellicht verplaatst kunnen worden naar het MITC. Zon in de Polder, het beleidskader zonneweides, biedt ruimte voor zonneweides binnen de bestemmingen ‘hoogwaardige onderzoeks- en ontwikkelingsdoeleinden’. Dus ook in de delen die nu niet als zodanig functioneren. In de Structuurvisie Noordoostpolder 2025 maakt het Waterloopbos en Omgeving, net als het Kuinderbos, deel uit van de Oostelijke zone van de Noordoostpolder dat gezien wordt als een recreatief ontwikkelingsgebied met plaatselijk ruimte voor recreatieve dagattracties. Tot slot is het Waterloopbos en Omgeving een belangrijke schakel in het Natuurnetwerk Nederland (NNN).

Momenteel werkt BügelHajema aan een bestemmingsplan MITC. Dit bestemmingsplan wordt onder meer afgestemd op het landschappelijke inpassingsplan. Tussen de Blokzijlertocht, de Voorstertocht en de Vollenhoverweg en de perceelsgrens bij de DNW komt de bestemming Verkeer-Oefenterrein voor het RDW en de bestemming Bedrijf-Onderzoeksdoeleinden voor het MITC. Het geheel wordt ingepast in een robuuste beplantingssingel, die deels ook compensatie is voor de NNN.

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Structuurvisie 2025

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Kansenkaart, Zon in de Polder

Bron: - Rho adviseurs voor leefruimte (2019). Zon in de Polder; gebiedsgericht beleidskader voor zonneweides. Gemeente Noordoostpolder.

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

NNN regionaal

Legenda NNN

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Routes regionaal

Legenda Fietsknooppunten Lange afstand wandelroutes (LAW )

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Bestemmingsplan - samengesteld

Bestemmingsplan Waterloopbos e.o. (2002)

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Bestemmingsplan landelijk gebied (2004)

Bestemmingsplan Waterloopbos e.o. (2002) Woonhuizen

Bos/natuurgebied

Bestemd voor woonhuizen, met daarbij behorende gebouwen, andere bouwwerken, tuinen en erven.

Gronden op de kaart aangewezen voor “bos/natuurgebied” zijn bestemd voor: • bos en afschermende groenvoorzieningen; • het behoud en de ontwikkeling van natuurlijke en landschappelijk • waarden als onderdeel van de ecologische hoofdstructuur; • extensief dagrecreatief medegebruik; • een informatiecentrum en/of bezoekersruimte; • voorzieningen ten behoeve van het transport van elektriciteit, indien de gronden op de kaart zijn aangeduid met “hoogspanningsleiding”; • de waterhuishouding, uitsluitend voor de sloten en andere-watergangen, zoals die bestonden op het tijdstip van de terinzagelegging van het ontwerpplan;

Tuinen Gronden op de kaart aangewezen voor “tuinen” zijn bestemd voor tuinen en erven met daarbij behorende andere-bouwwerken.

Hoogwaardige onderzoek- en ontwikkelingsdoeleinden Bestemd voor waterloopkundig, lucht- en ruimtevaartlaboratoria, alsmede voor hoogwaardige bedrijven gericht op onderzoek, speur- en ontwikkeling(swerk) en computerservice- en informatietechnologiebedrijven, met daarbij behorende gebouwen, andere bouwwerken, erven, wegen en groenvoorzieningen. In aanvulling daarvan tevens bestemd voor een helikopterlandingsplaats, indien de gronden op de kaart zijn aangeduid met “landingsplaats helikopter” en voorzieningen ten behoeve van het transport van elektriciteit, indien de gronden op de kaart zijn aangeduid met “hoogspanningsleiding”. Niet toegestaan zijn bedrijven als bedoeld in artikel 41 van de Wetgeluidhinder met uitzondering van de gronden die zijn gelegen binnen de op de kaart aangegeven “zone als bedoeld in art. 41 Wgh”, waarbinnen deze bedrijfsactiviteiten wel zijn toegestaan. Onder strijdig gebruik wordt in ieder geval verstaan het gebruik van opstallen voor zelfstandige kantoorvestigingen. Kantoren ondergeschikt aan de in lid A bedoelde bedrijfsdoeleinden zijn toegestaan, met dien verstande dat ten hoogste 30 % van de aanwezige bedrijfsvloeroppervlakte tot een maximum van 2000 m2 per bedrijf hiervoor mag worden aangewend.

De gebouwen moeten ten dienste zijn van de bestemmingen en aan de volgende voorschriften voldoen: • Het bebouwingspercentage van het bouwperceel bedraagt ten hoogste 80% • De hoogte bedraagt ten hoogste 15m • De afstand tot de zijdelingse perceelgrenzen ten minste bedraagt 5m

Agrarisch gebied Bestemd voor de uitoefening van het agrarisch bedrijf met daarbij behorende andere bouwwerken. Bouwwerken ten dienste van de bestemming, met maximale hoogte van 1,50 m. Het is verboden om: • gronden te gebruiken als staan- of ligplaats voor onderkomens • gronden te gebruiken voor opslag van voer- en vaartuigen • gronden te gebruiken als stort- en opslagplaats

Met de daarbij behorende gebouwen, zijnde een informatiecentrum en/of een bezoekersruimte, andere-bouwwerken, voorzieningen en paden. Gebouwen mogen samen maximaal 250 m2 bedragen, en op zijn hoogst 6m zijn. Andere bouwwerken mogen maximaal 2,50 m zijn. Het is verboden om: • recreatieve voet-, fiets- en/of ruiterpaden te verharden van en andere oppervlakteverhardingen aan te brengen • gronden af te graven, op te hogen of te egaliseren • houtopstanden te vellen, rooien of te beschadigen • ondergrondse transport-, energie- of telecommunicatieleidingen en de daarmee verband houdende constructies, installaties of apparatuur aan te brengen met uitzondering van het aanbrengen van leidingen, uitsluitend ten behoeve van de aansluiting van gebouwen op het openbare voorzieningennet; • watergangen en poelen te graven, vergraven, te verbreden of te dempen • oeverbeschoeiingen, kaden, dijken, dammen en vlonders aan te brengen

Water Gronden op de kaart aangewezen voor “water” zijn bestemd voor watergangen, oevers en bermen, alsmede voor voorzieningen ten behoeve van het beheer van oevers, bermen en waterhuishouding met daarbij behorende andere bouwwerken.

Verkeersdoeleinden Gronden op de kaart aangewezen voor “verkeersdoeleinden” zijn bestemd voor wegen met een (inter-)lokale verbindingsfunctie met daarbij behorende voet- en fietspaden, bermen, sloten en andere-bouwwerken.

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Bestemmingsplan landelijk gebied (2004) Agrarisch gebied De op de plankaart als “Agrarisch gebied” aangewezen gronden, zijn bestemd voor: • agrarische bedrijvigheid: in de vorm van een grondgebonden agrarisch bedrijf of in de vorm van een intensieve veehouderij, uitsluitend binnen bebouwingsvlakken waarin op de plankaart de aanduiding “intensieve veehouderij toegestaan” voorkomt, en elders uitsluitend als tweede tak, • instandhouding van de openheid van het landschap, voorzover de gronden op de plankaart als ”openheid van het landschap” zijn aangeduid, • instandhouding van en onderzoek naar ter plaatse voorkomende, uit archeologisch en cultuurhistorisch oogpunt waardevolle objecten, voor zover de gronden op de plankaart als “gebied met archeologische waarde of verwachtingswaarde” zijn aangeduid, • instandhouding van het aanwezige cultuurhistorisch waardevolle verkavelings-patroon, • instandhouding en ontwikkeling van de afschermende erfbeplanting, met daarbij behorende erfsloot, direct aansluitend aan de zijgrenzen en de achtergrens van het bebouwingsvlak, met uitzondering van gronden binnen de op de plankaart voorkomende aanduiding “staand glas toegestaan”, • extensieve openluchtrecreatie, zoals kavelpaden • sloten en andere watergangen.

Natuurgebied De op de plankaart als “Natuurgebied” aangewezen gronden zijn bestemd voor: • instandhouding en ontwikkeling van ter plaatse voorkomende danwel daaraan eigen landschaps- en natuurwaarden in en langs watergangen, sloten en andere waterpartijen, zodanig dat voor flora en fauna verbindingen ontstaan tussen natuur- en/of natuurontwikkelingsgebieden, • instandhouding van aldaar voorkomende watergangen, sloten en andere waterpartijen, • extensieve openluchtrecreatie, voor zover de onder a en b bedoelde waarden niet onevenredig worden aangetast, • extensief agrarisch gebruik in de vorm van beweiding met vee, voor zover de onder a en b bedoelde waarden niet onevenredig worden aangetast, • instandhouding van en onderzoek naar ter plaatse voorkomende, uit archeologisch en cultuurhistorisch oogpunt waardevolle objecten, voor zover de gronden op de plankaart als “gebied met archeologische waarde of verwachtingswaarde” zijn aangeduid, • openheid van het landschap ter plaatse van de op de plankaart voorkomende aanduiding “openheid van het landschap”.

Bosgebied

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

De op de plankaart als “Bosgebied” aangewezen gronden zijn bestemd voor: • instandhouding en ontwikkeling van bos ten behoeve van aldaar voorkomende danwel daaraan eigen natuur- en landschapswaarden, • bosbouw, voor zover de onder a bedoelde waarden niet onevenredig worden aangetast, • extensieve openluchtrecreatie, voor zover de onder a bedoelde waarden niet onevenredig worden aangetast, • instandhouding van aldaar voorkomende watergangen, sloten en andere waterpartijen, • instandhouding van en onderzoek naar ter plaatse voorkomende, uit archeologisch en cultuurhistorisch oogpunt waardevolle objecten, voor zover de gronden op de plankaart als “gebied met archeologische waarde of verwachtingswaarde” zijn aangeduid, • natuurkampeerterrein, ter plaatse van de op de plankaart voorkomende aanduiding “natuurkampeerterrein”, en • ambulancestandplaats, ter plaatse van de op de plankaart voorkomende aanduiding “ambulancestandplaats”.

Water De op de plankaart als “Water” aangewezen gronden zijn bestemd voor: • watergangen, waterpartijen, oevers en taluds, • waterhuishouding, • instandhouding en ontwikkeling van ter plaatse voorkomende dan wel daaraan eigen natuurwaarden, • behoud en herstel van leefgebieden van vogels ter plaatse van de op de plankaart voorkomende aanduiding “vogelrichtlijngebied”, • waterwegen ten dienste van het verkeer te water, waarbij in geval van de op de plankaart voorkomende aanduidingen:“vogelrichtlijngebied”, en“habitatrichtlijngebied”, de onder c en d bedoelde waarden niet onevenredig worden aangetast, • extensieve openluchtrecreatie, voorzover de waterhuishouding en de onder c en d bedoelde waarden niet onevenredig worden aangetast, en • behoud, herstel en beheersing van de functie water, alsmede verkeer te water zoals lichtbakens, • botenloods, ter hoogte van de op de plankaart voorkomende aanduiding “botenloods toegestaan”

Waterkering De op de plankaart als “Waterkering” aangewezen gronden zijn bestemd voor: • waterkering en daarbij behorende voorzieningen, • wegen, inspectiepaden, fiets- en voetpaden, bermen, sloten; • instandhouding en ontwikkeling van ter plaatse voorkomende dan wel daaraan eigen natuurwaarden, • extensief agrarisch medegebruik in de vorm van beweiding met vee; • extensieve openlucht recreatie; • op- en overslag, ter plaatse van de op de plankaart voorkomende aanduiding “loswal”, en

•

ter hoogte van de op de plankaart voorkomende aanduiding “bedrijven en bedrijven t.b.v. scheepvaart en waterrecreatie toegestaan”: scheepsbouw- en reparatiebedrijven ten behoeve van waterrecreatie en de scheepvaart, die in de van deze voorschriften deel uitmakende bijlage 3 “scheepsbouw- en reparatiebedrijven”, zijn vermeld als categorie 1, 2 en 3, en bedrijven, die in de van deze voorschriften deel uitmakende bijlage 4 “bedrijven”, zijn vermeld als categorie 1 en 2, uitsluitend botenopslag, ter plaatse van de op de plankaart voorkomende aanduiding “botenopslag toegestaan”

Wegen De op de plankaart als “Wegen” aangewezen gronden zijn bestemd voor: •

• •

verkeersdoeleinden, die hierna zijn vermeld bij de categorie waarmee het betreffende bestemmingsvlak op de plankaart is aangeduid, een en ander met inachtneming van het op de plankaart weergegeven dwarsprofiel: stroomwegen, met bijbehorende parkeerplaatsen, op en afritten, bermen en bermsloten, doorgaande gebiedsontsluitingswegen met bijbehorende parkeerstroken, opstelstroken, fiets- en voetpaden, bermen en bermsloten, erftoegangswegen met bijbehorende fiets- en voetpaden, bermen en bermsloten wegbeplantingen en singels, en op- en overslag, ter hoogte van de op de plankaart voorkomende aanduiding “loswal”.

Wonen De op de plankaart als “Wonen” aangewezen gronden zijn bestemd voor: • wonen • instandhouding en ontwikkeling van de afschermende erfbeplanting, met daarbij behorende sloot, aan de zijgrenzen en de achtergrens van het bestemmingsvlak, • kleinschalige agrarische activiteiten op voormalige agrarische erven zoals het kweken van fruit, groente, (sier)heesters en het houden van dieren.erbindingsfunctie met daarbij behorende voet- en fietspaden, bermen, sloten en andere-bouwwerken.

Bedrijven De op de plankaart als “Bedrijven” aangewezen gronden zijn bestemd voor: • bedrijven, met de nadere bestemming die hierna is vermeld bij de • code, waarmee het desbetreffende bestemmingsvlak op de plankaart is aangeduid, • daarbij behorende voorzieningen, waaronder begrepen groenvoorzieningen, parkeerplaatsen en tuinen, • instandhouding en ontwikkeling van de afschermende erfbeplanting, met daarbij behorende sloot, aan de zijgrenzen en de achtergrens van het bestemmingsvlak, • kleinschalige agrarische activiteiten zoals het kweken van fruit, groente, (sier)heesters en het houden van dieren.

Nutsvoorzieningen De op de plankaart als “Nutsvoorzieningen” aangewezen gronden zijn bestemd voor: • nutsvoorzieningen, met de nadere bestemming die hierna is vermeld bij de code, waarmee het desbetreffende bestemmingsvlak op de plankaart is aangeduid, • daarbij behorende voorzieningen, waaronder begrepen groenvoorzieningen, parkeerplaatsen en tuinen.

Recreatieve voorzieningen De op de plankaart als “Recreatieve voorzieningen” aangewezen gronden zijn bestemd voor: • recreatieve voorzieningen, met de nadere bestemming die hierna is vermeld bij de code, waarmee het desbetreffende bestemmingsvlak op de plankaart is aangeduid, en • daarbij behorende voorzieningen, waaronder begrepen groenvoorzieningen, parkeerplaatsen en tuinen, met dien verstande dat de gronden ter hoogte van de op de plankaart voorkomende aanduiding “afschermend groen” uitsluitend mogen worden gebruikt voor afschermende groenvoorzieningen en instandhouding daarvan.

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Beleidstekst: Visie Werklocaties Noordelijke Flevoland, Gemeente Noordoostpolder & Gemeente Urk (2017). Bijzonder cluster bedrijven en kennisinstellingen Voorsterweg

Een sterke propositie op de bestaande locatie

In de gemeente Noordoostpolder bevindt zich aan de Voorsterweg bij Marknesse een bijzonder cluster, bestaande uit bedrijven en kennisinstellingen. Aan de Voorsterweg zijn het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR), de Duits Nederlandse Windtunnel en Dyntes Tech Park te vinden. Dit beleidsdocument onderstreept de sterke propositie van Noordelijk Flevoland met het specifiek cluster rondom het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR) en composietenontwikkeling. Het Dyntes Tech Park (DTP is gevestigd in het voormalig waterloopkundig laboratorium. Het cluster bestaat uit (inter)nationale bedrijven en instellingen die zich richten op omgevingsinformatie: ‘geomatica’.

Groei in de geomatica- en hightechmarkt vindt grotendeels plaats via introductie van nieuwe, innovatieve producten en diensten, meestal gebaseerd op resultaten van onderzoek. Een belangrijke voorwaarde om hierin te slagen is vroegtijdige deelname aan multidisciplinaire innovatieprogramma’s. Het kenniscluster aan de Voorsterweg biedt deze omgeving door de aanwezigheid van toonaangevende spelers in de markt en de beschikbaarheid van gezamenlijke faciliteiten en aanwezige netwerken. Binnen het DTP bevinden zich de koplopers van de geomaticasector. Deze bedrijven en instellingen vertegenwoordigen een schat aan kennis, innovatievermogen en inzicht in (internationale) marktsegmenten. Het delen van deze kennis en netwerken – en zo van elkaars directe nabijheid te profiteren – is een van de aspecten die het DTP aantrekkelijk maken voor organisaties en mensen om zich aan het centrum te verbinden. De bedrijven zijn (grotendeels) gevestigd onder één dak. Clustervorming gaat op het DTP dan ook over het delen van de gemeenschappelijke ruimtes, de representatieve entree en het multifunctionele auditorium: alle betreffen hoogwaardige faciliteiten die de kerntaken van de bedrijven en instellingen ondersteunen.

Bovenal hebben bedrijven er toegang tot de faciliteiten van onder meer het NLR, dat aanvullende technische faciliteiten, kennis, mensen en geschikte infrastructuur voor allerlei soorten onderzoek biedt, en de Duits Nederlandse Windtunnel, één van de grootste windtunnels voor de luchtvaartindustrie.

Deze bedrijven en instellingen zijn onder meer bezig zijn met de ontwikkeling van nieuwe materialen en technieken, zoals sensortechnologie, composiettechnologie, robottechnologie en remote sensing. Op het DTP zijn een kleine tiental bedrijven gevestigd die zich in gezamenlijkheid in deze markt begeven, onderling kennis uitwisselen en samen (grotendeels) onder één dak werken aan innovatieve oplossingen. Er zijn momenteel volop ontwikkelingen om het cluster te versterken met nieuwe bedrijven en instellingen. Mede op initiatief van de gemeente Noordoostpolder en de provincie Flevoland is de overkoepelende stichting CompoWorld opgericht. CompoWorld stimuleert en ontwikkelt composiettoepassingen van idee tot product. De stichting stimuleert ook een klimaat in de regio waardoor innovaties in de Noordoostpolder kunnen doorgroeien naar concrete ontwikkelingsprogramma’s. Composiet kan ook worden gebruikt als onderdeel van grotere machines met als doel om deze machines lichter te maken. Hierdoor wordt de productiecapaciteit van de machine vergroot en het energieverbruik verminderd. Ook CompoWorld is te vinden op het Dyntes Tech Park.

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Beide aspecten maken dat directe nabijheid van dergelijke bedrijven ten opzichte van elkaar een relevant gegeven is. Voor de propositie van Noordelijk Flevoland (specifiek: in Noordoostpolder) is de mogelijkheid van deze bedrijven om zich op één locatie te kunnen concentreren van belang. Het gaat bovendien vaak om bedrijvigheid met een specifieke ruimtevraag voor testcentra, die, naast bovenstaande punten, op zichzelf niet of zeer lastig/beperkend op een bedrijventerrein gerealiseerd kunnen worden. Het cluster en de hierop geënte bedrijvigheid concurreert dan ook niet zozeer met andere, lokale bedrijventerreinen, maar op een meer (inter)nationaal schaalniveau.

Positieve vooruitzichten: geomatica en composiet steeds relevanter Op het terrein van het NLR zijn plannen voor een testfaciliteit die het ondernemers mogelijk maakt innovatieve productontwikkelingen in composiet op kleine schaal te ontwikkelen en te testen. In 2015 openden Fokker en het NLR op hetzelfde terrein aan de Voorsterweg al een fabriek voor de vervaardiging van composiet vliegtuigonderdelen. Andere hightechbedrijven die composieten ontwikkelen, kunnen bij de fabriek terecht om deze materialen te laten testen en de productie te automatiseren. In de pilot plant staat een van de grootste gerobotiseerde vlechtmachines voor composietvezels van Europa. Overheden en bedrijfsleven gebruiken geomatica steeds vaker om de ruimte hoogwaardig te beheren en oplossingen te vinden voor maatschappelijke vraagstukken. Daarnaast speelt geomatica onder meer een belangrijke rol op de traditionele domeinen van de overheid, zoals kust-, water- en bodembeheer, luchtkwaliteit, ecologie en beheer van (vitale) civiele infrastructuur. Ook kent de geomatica ook steeds meer zakelijke toepassingen, zoals precisielandbouw, efficiënter transport over zee en de weg, veiligere scheepvaartroutes of effectieve olie-exploratie.

Niche-locatie: ruimte bieden voor bedrijven die het cluster versterken en verstevigen. In deze Visie Werklocaties staat de kwaliteit van bedrijfslocaties centraal. De visie onderscheidt vijf terreintypen, die samen het bedrijventerrein-‘ecosysteem’ van de regio vormen. Het zijn terreintypen met ieder een eigen doelgroep, aantrekkingskracht en te volgen strategie. Het bedrijvencluster bij het Waterloopbos is getypeerd als een niche-locatie. Niche-locaties zijn plekken waar een zeer specifiek soort bedrijvigheid de doelgroep is. Vaak zijn dat bedrijven met een zeer eigen profiel (campussen) en die niet of lastig kunnen opereren in nabijheid van niet-soortgenoten, bijvoorbeeld vanwege de aard van hun activiteiten. Een voorbeeld van een dergelijke plek is de Voorsterweg bij Marknesse, waar onder meer het Dyntes Tech Park (DTP), het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR)en de Duits-Nederlandse Windtunnel (DNW) te vinden zijn. Deze locatie huisvest hele andere bedrijvigheid dan op andere locaties en ‘concurreert’ dan ook niet met andere plekken. Niche-locaties mogen op hun bestaande locatie in uitbreiding van bedrijfsactiviteiten voorzien, mits vastgehouden wordt aan het bestaande profiel en de locaties daarmee ook daadwerkelijk hun meerwaarde blijven behouden ten opzichte van de overige bedrijventerreinen.

De bedrijven in het kenniscluster opereren in een innovatiemarkt. Er bestaat in de wereld een toenemende behoefte aan omgevingsinformatie en de marktvooruitzichten zijn dan ook positief zijn. Oplossingen voor internationale problematiek, zoals de opwarming van de aarde, kunnen niet zonder waarnemingen van de gevolgen van klimaatverandering. Voorwaarde hiervoor is dat innovatieve ontwikkelingen optimaal gestimuleerd worden en de goede propositie behouden blijft. Dat betekent: ruimte bieden voor bedrijven die het cluster versterken en verstevigen.

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

NNN

Legenda NNN

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Ecologische verbindingen (Structuurvisie 2025)

Legenda Behouden en versterken bestaand bos Realiseren natuurvriendelijke oevers Natura 2000 Overige gebieden ecologische hoofdstructuur Ecologische hoofdstructuur - verbinding Te verdichten zone / combinatie met natuurontwikeling mogelijk Natuurontwikkeling

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Natuurbeheer

Legenda

N04.021 Zoete plas

N12.03 Glanshaverhooiland

N05.01 Moeras

N13.01 Vochtig weidevogelgrasland

N05.02 Gemaaid rietland

N14.01 Rivier- en beekbegeleidend bos

N10.01 Nat schraalland

N14.03 Haagbeuken- en essenbos

N10.02 Vochtig hooiland

N15.02 Dennen-, eiken-, en beukenbos

N11.01 Droog schraalgrasland

N17.03 Park- en stinzenbos

N12.02 Kruiden- en faunarijk grasland

A02.01 Botanisch waardevol grasland

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Eigendommen

Legenda Stichting Nationaal Lucht- En Ruimtevaartlaboratorium

Liander

Natuurmonumenten in eigendom en langdurige pacht

Agrico

De Staat (Rijksvastgoedbedrijf )

Zweefvliegclub

Provincie Flevoland

Ontwikkelaar

Gemeente Noordoostpolder

Particulieren

Waterschap Zuiderzeeland

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Plan voor landschappelijke inpassing nieuw MITC-terrein

Legenda

Nieuwe beplanting - bosstrook

Water met talud

Nieuwe beplanting - zoom en mantel

Testbaan

Nieuwe beplanting - bloemrijk grasland

Uitbreidingsgebied testbaan

Bestaande beplanting

Gebouwen en parkeerplaatsen testbaan

Beplanting boven gasleiding, 8m breed

Campus

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Boven: Visualisatie MITC Onder: Doorsnede MITC - Vollenhoverweg - Voorstertocht

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

4. Ruimtelijke kwaliteiten In dit hoofdstuk zetten we de belangrijkste ruimtelijke identiteitsdragers van het gebied op een rij. We gebruiken hierbij een methode die is ontwikkeld bedacht door Kevin Lynch (Image of the City, 1960). De methode is gebaseerd op hoe waarnemers informatie over hun omgeving opnemen en gebruiken om mentale kaarten te maken. Wij hebben deze methode naar onze eigen inzichten vertaald en toegepast op het Waterloopbos en Omgeving. Onder het kopje ‘Gebieden en sferen’ beschrijven we ook het ruimtegebruik in het gebied. • • • • • •

Gebieden en sferen Entree ’s, knooppunten en landmarks De lange lijnen Randen Zichtlijnen Karakteristieke open ruimten

Deze typering leent zich ook goed als kapstok om in het vervolg van het proces met voorstellen te komen voor versterking.

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Gebieden en sferen

Legenda Waterloopbos Voorsterbos Wendelbos Netl recreatiegebied MITC / NLR / DNW Zweefvliegveld Agrarische proefvelden Braakliggende grond Polderlandschap

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

•

• •

•

Het gebied met de technologische hoogwaardige bedrijvigheid. Fraai ingebed in bossingels die landschapskamers vormen. Hier ligt het terrein van de NLR met het kantoor, onderzoekslab, testvelden en het complex van de DNW. Aansluitend worden hier plannen ontwikkeld voor de testfaciliteiten van de RDW en het MITC. Dit staat voor Multimodaal Infrastructuur Test en Certificatie Centrum op het gebied van mobiliteit, infrastructuur en luchtvaart. De combinatie van al deze functies bij elkaar manifesteert zich nu en zeker straks als een high tech campus. Boslandschap. Dit bestaat uit verschillende sferen: * Het Waterloopbos: gesloten bos met de schaalmodellen van het Waterloopkundig Laboratorium, dus ook veel ‘stromend’ water. Het Waterloopbos is ecologische zeer waardevol en cultuurhistorisch uniek in de wereld. Het markeert een belangrijke periode in de geschiedenis van Nederland als waterbouwkundige natie. Het gebied krijgt steeds bekendheid en trekt daardoor ook steeds meer toeristen. * Het Voorsterbos: gesloten bos, met ten zuiden van de Zwolse Vaart plaatselijk verblijfsrecreatie. Hier liggen onder meer het recreatiegebied NETL en Camping De Voorst. In het bos liggen ook enkele jachthavens * Het Wendelbos: jonger bos met veel open ruimten, waar de natuur verder invulling aan kan geven.

* Netl recreatiegebied: halfopen boslandschap met avontuurlijk recreatie programma * Het langgerekte Kadoelerbos, dat zich uitstrekt langs het Vollenhoverkanaal en Kadoelermeer Zweefvliegveld is een langgerekte open ruimte in het groen, die diagonaal over de verkaveling van de polder is geprojecteerd. Enclave van agrarische proefvelden aan weerszijden van de Voorsterweg, ter hoogte van proefbedrijf Ir W.A. Bosmanhoeve en Agrico (zuidzijde). Wijds agrarisch polderlandschap met de boerenerven als eilanden in de open ruimte.

Waterloopbos

Wendelbos

DNW

Netl

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Entree’s, knooppunten en landmarks

Legenda Poort Noordoostpolder Entree Waterloopbos Voorstersluis en jachtwerf Entree Kraggenburg Entree Wendelbos Ir W.A. Bosmanhoeve Gebouw Dyntes Tech Park Kantoor Ned. Lucht- en ruimtevaart centrum Gebouw German Dutch Windtunnels Voormalig kantoor Waterloopbos en inlaatduiker

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

De gebiedsidentiteit wordt ook bepaald door knooppunten, rotondes, kruisingen, entrees, markante plekken en karakteristieke/onderscheidende gebouwen. 1.

2. 3. 4.

5. 6.

7. 8. 9.

De brug over het Vollenhoverkanaal en de rotonde is één van de poorten naar de Noordoostpolder. Deze plek markeert de overgang van het oude land naar het nieuwe land en vise versa. De entree Voorsterweg, inlaatduiker en ontvangstkom aan het Vollenhoverkanaal zijn de hoofdentree van het Waterloopbos. De Voorstersluis is een markante plek, met Jachthaven jachtwerf de Voorst De rotonde bij Kraggenburg: zicht op de entree en rand van het dorp, zicht over de Leemvaart diep het bos in. Jachthaven Kraggenburg en IJsbaan. Entree Wendelbos, kruising Voorsterweg en Voorstertocht. Ir W.A. Bosmanhoeve aan de Voorsterweg. Het proefbedrijf is opgezet met als doel de landbouwkundige mogelijkheden van een mariene zandgrond te onderzoeken. Gebouw Dyntes, het voormalig hoofdkantoor/ lab van het Waterloopkundig laboratorium. Het kantoor van de Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR). Gebouw German-Dutch Wind Tunnels (DNW).

Brug over het Vollenhoverkanaal

Dyntes Tech Park gebouw

Boerderij Ir. W.A. Bosmanhoeve

Kantoor NLR

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

De lange lijnen - Wegen

Legenda Provinciale wegen

Laanbomen

Marknesse - Vollenhove

Eik

Marknesse - Kraggenburg

Beuk

Urk - Kraggenburg

Es Iepen (?)

Overige wegen

Bosrand

Voorsterweg - Asfalt Voorsterweg - Klinkers Lokale weg Fietspad

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

De wegen zijn zeer belangrijke lijnvormige identiteitsdragers in het studiegebied. De wegen hebben ieder een verschillende functie, profiel en een eigen karakter: •

•

N331: Vollenhoverweg: provinciale weg. Verbindt Marknesse met Vollenhove en Zwartsluis. Weg door de polder met vrij liggend fietspad. Loopt deels langs de bossingel van het MITC. De Voorsterweg is een relatief smalle plattelandsweg. Verbindt Marknesse met de Repelweg. Loop deels door de polder en deels door het Bos. Vanaf Marknesse is de weg bestraat met klinkers. Iets voor de bocht ter hoogte van het Zweefvliegveld is de weg verder geasfalteerd. N352: In het studiegebied Repelweg/Kadoelerweg/ Kraggenburgerweg: provinciale weg met vrij liggend fietspad. Vormt de verbinding tussen de Vollenhoverweg en het dorpje Kraggenburg. Loopt tussen het Waterloopbos en de Vollenhovervaart. De N352 begint in Urk, en loopt dan naar het oosten en is vormgegeven als een 1x2 gebiedsontsluitingsweg. De aansluiting met de A6 is een kluifrotonde, waarna de N352 oostwaarts door de zuidelijke Noordoostpolder loopt. De weg loopt langs het dorpje Nagele, en het voormalig eiland Schokland is een duidelijk waarneembare verheffing in het verder zeer vlakke landschap. Via een ongelijkvloerse aansluiting kruist men de N50 bij Ens. Hierna loopt de N352 door Ens naar Kraggenburg. Het traject tussen Ens en Kraggenburg heeft een opvallende asmarkering. Dit deel van de provincie Flevoland is dichtbebost en voor Vollenhove volgt een opvallende enkelstrooks sluis, die met verkeerslichten geregeld wordt.

Ten westen van Vollenhove eindigt de N352 op een rotonde met de N331, de secundaire route tussen Zwolle en Emmeloord. Wegenwiki. N719: Leemringweg: provinciale weg met vrij liggend fietspad. Vormt de verbinding tussen het dorpje Kraggenburg en Marknesse. Volgt de zuidrand van het Voorsterbos.

Vollenhoverweg

Leemringweg

Voorsterweg oost - asfalt

Voorsterweg west - klinkers

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

De lange lijnen - Waterwegen

Legenda Provinciale wegen Zwolsevaart en Leemvaart Blokzijlstertocht Voorstertocht

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

De belangrijkste watergangen zijn ook lijnvormige identiteitsdragers, maar weer op een geheel eigen manier. •

•

De Leemvaart en de Zwolse Vaart zijn brede en bevaarbare watergangen, ingesneden in het landschap. Omdat ze in het studiegebied in het bos liggen levert dat een heel karakteristiek beeld op. De leemvaart onderscheidt zich met een lichte slinger van de kaarsrechte Zwolse Vaart. De Blokzijlertocht is een belangrijke ader in het watersysteem van de polder. Ten zuidwesten van de Vollenhoverweg, gaat deze tocht de noordwestelijke begrenzing vormen van het MITC, in het bijzonder de testbaan van de RDW. De Blokzijlertocht sluit aan bij de Voorstertocht. De Voorstertocht is eveneens belangrijke ader in het watersysteem van de polder. Deels is de tocht aan weerszijden beplant. Dat geeft een krachtig beeld. Deels vormt het de begrenzing van Wendelbos en ligt de tocht op overgang van het bos en het akkerland.

Zwolsevaart

Leemvaart

Blokzijlertocht

Voorstertocht

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Randen

Legenda Vollenhoverkanaal Boskamers Overige bosrand Overgangen bos naar polder Overgang bos naar open water

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

• • •

Het Vollenhoverkanaal als verwijzing naar de Zuiderzee en de kustlijn van het oude land. De bosranden op de overgang van bos naar polderlandschap De bosranden in het bos die kamers vormen.

Bosrand voor Vollenhoverkanaal

Boskamer

Overgang bos naar polder

Bosrand Zwolsevaart

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Zichtlijnen Huidige situatie

Legenda Karakteristiek NOP kavel Karakteristiek NOP kavel Zweefvliegveld Leemvaart Zwolsevaart

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

2. 3. 4. 5.

Vanaf de Voorsterweg richting de Zwolse Vaart op de locatie waar ooit de hallen van het Waterloopkudig Laboratorium stonden (je ervaart in het besloten gebied een keer de maat van de karakteristiek NOP kavel). Idem vanaf de Voorsterweg richting de beplantte Voorstertocht : zicht over de landbouwproefvelden. Diagonale zichtlijn over het Zweefvliegveld. Vanaf Kraggenburg over de Leemvaart het bos in. Vanaf de Repelweg ter hoogte van de Voorstersluis over de Zwolse Vaart.

Zichtlijn 1 - Poldermaat: 300x800m

Zichtlijn 2 - Poldermaat met erf

Zichtlijn 4 Leemvaart

Zichtlijn 5 Zwolsevaart

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Karakteristieke open ruimten

Legenda Boskamer DNW en RWD (MITC) Boskamer NLR (MITC) Proefvelden Zweefvliegveld Kavel tussen Waterloopbos en Voorsterbos

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

• • • • •

De boskamer met daarin de DNW en RDW (MITC) De boskamer van het NLR (MITC) Het Zweefvliegveld De proefvelden achter de Ir W.A.Bosmanhoeve De kavel van 800 bij 300 meter tussen Waterloopbos en Voorsterbos (in de huidige situatie).

MITC

Zweefvliegveld

Proefveld en erf

Boskamer DNW en RDW

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Het Waterloopbos en Omgeving is een gebied met een aantrekkelijke mix van functies die elkaar versterken. De bossen en het groen maken het tot één geheel. Met het Waterloop en Omgeving heeft gemeente Noordoostpolder een gebied om trots op te zijn.

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

5. Ruimtelijke Bouwstenen In dit hoofdstuk geven we een overzicht van de belangrijkste gebiedskwaliteiten van het Waterloopbos en omgeving. We doen dit op basis van de gebiedsanalyse en veldwaarnemingen, aangevuld met input uit de gebiedsateliers en enkele aanvullende gesprekken. Hieruit komen drie thema’s naar voren; recreatie/toerisme, bedrijven/werken en landschap/natuur. De gebiedskwaliteiten worden in samenhang met deze thema’s afgewogen per onderdeel. Op basis van die afweging schetsen we eerste denkrichtingen/opgaven voor de gebiedsvisie.

Waterloopbos Het Waterloopbos is een bijzondere functie in het gebied. Een treffende typering van de unieke kwaliteiten is te vinden in de flaptekst van het boek ‘Het Waterloopbos (Frans Bosscher red. 2019)’: “Aan de rand van de Noordoostpolder ligt een bos met een bijzonder verhaal: het Waterloopbos. Van 1954 tot 1996 was hier het Waterloopkundig Laboratorium gevestigd. Het lab ontwikkelde en testte honderden schaalmodellen: van de Oosterscheldekering in Zeeland tot de haven van Bangkok, van het splitsingspunt in de Rijn bij Westervoort tot de kust bij Thyborøn in Denemarken. Na de sluiting nam de natuur bezit van het terrein. Mossen, planten en bomen overwoekerden de modellen, de stuwen en andere onderdelen van het watersysteem. Tot Natuurmonumenten het terrein in 2002 in beheer kreeg en een begin maakte met het herstel. Inmiddels stroomt er weer water en trekt het bos veel bezoekers. Vanwege de buitengewone cultuurhistorie in de rijke natuur werd het in 2016 uitgeroepen tot Rijksmonument”. Natuurmonumenten is eigenaar en beheerder van het Waterloopbos. De opgave is in het kort: de cultuurhistorische en ecologische waarden in stand houden en ruimte bieden voor beleving. En dat op basis van een duurzame exploitatie. Om dat te realiseren werken Natuurmonumenten en de Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed samen aan het ‘Ontwikkelplan Waardevol Waterloopbos’.

Voor dit doel overleggen ze met de provincie Flevoland, de gemeente Noordoostpolder, omwonenden, des-

kundigen en ondernemers. Uiteindelijk moet het plan houvast bieden hoe met dit gebied om te gaan. In de jaren 50 mocht Het Waterloopkundig Laboratorium het bos gebruiken, maar alleen met respect voor de natuur. Die lijn wordt nu nog doorgezet. Het Waterloopbos is van mondiale betekenis. Natuurmonumenten streeft ernaar om het bezoekersaantal van 70.000 te verhogen naar 150.000 per jaar. Hiervoor wordt ook een nieuw bezoekerscentrum ontwikkeld. Het feit dat in het Waterloopbos de basis werd gelegd voor grote waterbouwprojecten in Nederland en ver daarbuiten is een belangrijk deel van de ‘Nederlandse waterbouwgeschiedenis’. Het is daarom belangrijk om dit goed te ontsluiten voor geïnteresseerden uit het binnen- en buitenland. De bijzondere entourage van het Waterloopbos leent zich bovendien voor kunstzinnige uitingen. Ruimtelijke Bouwstenen: • De gemeente Noordoostpolder en de provincie Flevoland mogen met recht trots op zijn dit gebied. Het vraagt om hoogwaardige voorzieningen om het verhaal van het Waterloopbos te kunnen vertellen en te beleven. • Het beheer van het Waterloopkundig Bos is ingewikkeld en moeilijk. Het vraagt van de alle betrokkenen een grote toewijding en inzet. Alleen dan kan het gebied z’n bijzondere kwaliteiten ook in de toekomst behouden. • Het Waterloopbos en Omgeving is sterk verbonden met de wordingsgeschiedenis van de Noordoostpolder.

Het waar mogelijk herkenbaar houden van deze geschiedenis is een belangrijk doel. • De toenemende bezoekersstroom vraagt om regulatie en verbeteren van de bereikbaarheid per auto en openbaar vervoer. Tevens zou voorkomen moeten worden dat de bewoners en andere gebruikers van het gebied overlast ondervinden van toenemende aantallen bezoekers.

Recreatie, bossen en natuur Het Waterloopbos hangt samen met het Voorsterbos, Het Wendelbos en het Kadoelerbos. Samen vormen deze bossen een complexe van

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

bijna 1000ha, een oppervlak vergelijkbaar met het sterk geprogrammeerde Amsterdamse Bos. Toch worden de bezoekers in dit druk bezochte bos gelijkmatig verdeelt en is er ruimte voor natuur ontwikkeling. Een betere spreiding van de bezoekers in het Voorsterbos is gewenst, maar in de huidige situatie is het bos gefragmenteerd door het water. De fraaie Zwolse Vaart en ook de Leemvaart vormen forse barrières. Verbindingen in de vorm van pontjes of bruggen (met behoud van doorvaart) kunnen dit gebied veel aantrekkelijker maken en bezoekers meer bieden en spreiden. Met de komst van het pontje bij de Zwolse Vaart is de eerste stap gezet. Echter is het Zuidoosterlijke bosgebied daarmee nog niet aangesloten. Het zweefvliegveld is geïntegreerd aan de oostzijde van het Wendelbos. Deze recreatiesport is een bijzondere recreatieve voorziening. Langs de Leemringweg ligt het accent op recreatie met Recreatiepark De Voorst en Recreatiepark Netl. Zo zien we verschillende accenten in het bosgebied die via zonering nog versterkt zouden kunnen worden. De omwonenden zouden graag zien dat de oevers langs het Vollenhoverkanaal/Kadoelermeer recreatief aantrekkelijker worden ingericht. Dat geldt ook voor de verbinding met Vollenhove voor wandelaars en fietsers. Ook de verbinding met het dorp Marknesse sterker kunnen. In eerdere plannen is gekeken naar een fiets/wandelverbinding langs de Zwolse Vaart.

Het boscomplex is een belangrijke natuurkern in het Natuurnetwerk Nederland (NNN) en staat in verbinding met ander natuurgebieden zoals de Wieden en de Weerribben in Overijssel. Met name de verbinding langs de Repelweg richting het Vollenhovermeer is fragiel. Om deze verbinding te versterken is in de Structuurvisie Noordoostpolder (2025) natuurontwikkeling voorzien op een perceel van tussen de Vollenhoverweg en de Viswaterweg grenzend aan het meer. In het gebied is sprake van verdroging, mogelijk een gevolg van klimaatverandering. Verdroging kan schadelijk zijn voor de natuurwaarden.

Vista - Ruimtelijke Bouwstenen Waterloopbos - maart 2021

Ruimtelijke Bouwstenen: • De samenhang van het bosensemble kan worden versterkt door verbindingen over de vaarten te maken met bruggen of pontjes. Vanzelfsprekend moet hierbij rekening worden gehouden met de recreatie toervaart. Met betere verbindingen tussen de verschillende bosdelen kunnen bezoekers meerdere routes kiezen, langere wandelingen maken en zich beter verdelen over het gebied. Ook de bewoners van Kraggenburg krijgen zo meer mogelijkheden. • De aanhechting van de dorpen Marknesse , Kraggenburg en ook Vollenhove zou in landschappelijk en recreatief opzicht moeten worden versterkt. • Natuurontwikkeling langs het Vollenhoverkanaal is belangrijk om de verbinding tussen de NNN de polder en die op het oude land te kunnen leggen. • Verdroging is een belangrijk aandachtspunt. In nauw overleg met Waterschap Zuiderzeeland moeten hiervoor oplossingen worden bedacht.

Cluster hoogwaardige en technologisch bedrijven Het lijkt wel of de Voorst, de kaap in de voormalige kustlijn van de Zuiderzee, een grote aantrekkingskracht uitoefent op onderzoekers, modellen en testfaciliteiten. In de jaren vijftig kwam hier naast het Waterloopkundig Laboratorium een vestiging van het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR). Later kwamen daar Duits-Nederlandse Windtunnel (DNW), het Nederlandse RPAS Test Centrum (NRTC) en het NLR Drone Center bij. Met de geplande komst van het testcentrum van de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW) en het Mobiliteit en Infrastructuur Testcentrum (MITC) ontwikkelt het gebied zich verder. Het MITC biedt faciliteiten om in een veilige en afgeschermde omgeving de steeds slimmer wordende mobiliteit te testen, certificeren en veilig te introduceren. MITC Marknesse wordt algemeen beschouwd als een kans om een nieuw innovatief cluster te ontwikkelen, dat als vliegwiel dient om de economie in de regio te versterken. Een specifieke

aanpak gericht op samenwerking en krachtenbundeling tussen de relevante samenwerkingspartners van de regio en het Rijk leidt tot innovatie, nieuwe bedrijvigheid, (hoogwaardige) werkgelegenheid en oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen zoals mobiliteit. Met de landschappelijke inpassing van het MITC gaat het gehele complex ruimtelijk onderdeel uitmaken van het boscluster rondom het Waterloopbos. In deze beschutte en omzoomde ruimten ontstaat een goede ambiance voor de binnen het cluster samengebrachte functies. Het geheel krijgt de sfeer van een brainpark of tech campus. Ruimtelijke Bouwstenen: • Voor de succesvolle verdere ontwikkeling van het MITC als hoogwaardige kenniscluster is het belangrijk, enerzijds om alleen functies in de directe omgeving toe te staan die het hoogwaardige en technologische profiel verder versterken en anderzijds om daarbij niet passende functies te weren. • De DigiCity en Campus op het toekomstige MITC bieden een uitgelezen kans voor samenwerking tussen bedrijven, kennisdeling en educatie. Dit biedt ook mogelijkheden om een breder publiek kennis te laten maken met de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van smart mobility, drones en luchtvaart. • De fraai met boszomen ingepaste terreinen lenen zich goed voor een natuurinclusief beheer, zoals bloemrijke graslanden, natuurvriendelijke slootranden en stevige boomclusters.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.noordoostpolder.nl/api/v1/meetings/1796/documents/26016