18.1b Bestemmingsplan Ens, Oost fase 3.pdf

Op basis van tijdens eerder onderzoek geraadpleegde geologische en milieukundige boringen direct ten zuiden en zuidoosten van het plangebied lijkt het waarschijnlijk dat eventuele oeverwallen aan erosie hebben blootgestaan. Dekzand en eventuele oeverwallen worden afgedekt door een veen- en gyttjapakket van circa 2 - 3 m dik, waarop een kleipakket (Zuiderzee Laag) van ongeveer 230 cm is te verwachten. De bovenste ruwweg 50-100 cm is vermoedelijk opgebracht. In de omgeving zijn enkele scheepswrakken uit de Nieuwe Tijd bekend. Tevens is een waarneming geregistreerd van resten uit de periode Paleolithicum - Ijzertijd. Mogelijk zijn deze resten van elders afkomstig. De Noordoostpolder kwam droog te liggen in 1942 met de voltooiing van de Afsluitdijk. Het plangebied is sindsdien aldoor onbebouwd gebleven. In zover nog redelijk intact kunnen op de zandige Boxtelafzettingen en/of eventuele oeverwallen resten uit de periode Laat-Paleolithicum - Midden/Laat-Neolithicum worden verwacht. Die verwachting is echter laag. Weliswaar liggen de Pleistocene afzettingen in het plangebied vermoedelijk wat hoger dan elders in de omgeving, maar het hoogste punt - en voor bewoning daarmee het meest voor de hand liggende - ligt ten zuidwesten van het plangebied.

Het plangebied lag gedurende een groot deel van het Neolithicum en de Bronstijd in of tegen een waterstroom, die zich vanaf de Midden-Bronstijd ontwikkelde tot een binnenmeer en later tot een binnenzee. Daarbij is erosie te verwachten, waarbij een eventueel archeologisch niveau uit de vroege prehistorie vermoedelijk is aangetast. De top van de pleistocene ondergrond ligt vermoedelijk op een diepte van ongeveer 7 en 8 m -NAP (circa 5,5 tot 4,5 m -mv) Eventuele nederzettingen uit de steentijd hebben een omvang van 50 - 200 m2 (kleine variant) of 200 - 1000 m2 (middelgrote variant). Nederzettingen uit de periode

Bronstijd - middeleeuwen hebben meestal een omvang tussen 500 - 2000 m2 (huisplaats) of meer dan 8000 m2 (dorp).1 Resten van bewoning uit latere perioden worden niet verwacht. Vanaf ongeveer de Midden-Bronstijd lag het terrein onder de waterspiegel. Mogelijk komen nog resten van scheepswrakken voor (Late Middeleeuwen - Nieuwe Tijd). Er zijn geen aanwijzingen dat in of nabij het plangebied knooppunten voor scheepvaartverkeer hebben gelegen en er zijn geen bekende resten van scheepswrakken in het plangebied geregistreerd. Hiervoor kan daarom een lage verwachting worden aangehouden. Nader onderzoek wordt niet geadviseerd. De implementatie van dit advies is in handen van de bevoegde overheid, de gemeente Noordoostpolder. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, mevr. M. Marinelli. Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).*

ï

bron: Tol e.a., 2006.

Samenvatting______________________________________________________ 3 1 Inleiding________________________________________________________ 6 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7

Aanleiding onderzoek________________________________________________________6 Afbakening plan- en onderzoeksgebied_______________________________________ 6 Administratieve gegevens___________________________________________________ 7 Huidige situatie en toekomstig gebruik________________________________________9 Geplande verstoring________________________________________________________10 Gemeentelijk beleid________________________________________________________10 Onderzoeksdoel___________________________________________________________ 11

2 Inventarisatie___________________________________________________ 12 2.1 2.2 2.3

Inleiding__________________________________________________________________ 12 Landschappelijke ontwikkeling_______________________________________________ 12 Archeologie_______________________________________________________________17

2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.3.4

Bekende archeologische waarden_________________________________________17 AMK-terreinen__________________________________________________________ 18 Gemeentelijke verwachtingskaart_________________________________________18 Eerder archeologisch onderzoek__________________________________________18

2.4 Historie __________________________________________________________________ 19

3 Conclusie en verwachtingsmodel___________________________________ 21 3.1 3.2 3.3

Conclusie_________________________________________________________________ 21 Verwachtingsmodel________________________________________________________21 Advies___________________________________________________________________ 22

literatuur_________________________________________________________ 23 BIJLAGE 1 AMZ-cyclus ____________________________________________ 25 BIJLAGE 2 Archeologische perioden _________________________________ 26 BIJLAGE 3 Geomorfologische kaart__________________________________ 27 BIJLAGE 4 Actueel Hoogtebestand Nederland_________________________ 28 BIJLAGE 5 Gemeentelijke archeologische beleidsadvieskaart____________ 29 BIJLAGE 6 Archeologische waarden- en verwachtingskaart______________ 30 BIJLAGE 7 Bodemkaart_____________________________________________ 31 BIJLAGE 8 Zanddieptekaart________________________________________ 32 BIJLAGE 9 Waarnemingen, AMK-terreinen en onderzoeksmeldingen ______ 33 BIJLAGE 10 Verklarende woordenlijst________________________________ 34

Archeologisch bureauonderzoek Drietorenweg - Zuiderringweg te Ens, gemeente Noordoostpolder, Flevoland

f1

i X Inleiding 1.1 Aanleiding onderzoek

De aanleiding voor het onderzoek vormt de geplande bouw van nieuwe woningen aan de Drietorenweg - Zuiderringweg te Ens, gemeente Noordoostpolder (FL). Hiertoe is een bestemmingsplanwijziging vereist. De gemeente Noordoostpolder heeft een eigen archeologiebeleid. Op basis van het bestemmingsplan dient archeologisch onderzoek uitgevoerd te worden om aan te tonen dat eventueel aanwezige archeologische waarden niet onevenredig worden of kunnen worden geschaad door de geplande bouwactiviteiten. De opdrachtgever beoogt met het onderzoek de gemeentelijke paraaf te krijgen voor het onderdeel archeologie. Aanvullende wensen zijn niet kenbaar gemaakt.

1.2 Afbakening plan- en onderzoeksgebied

Het plangebied betreft de Drietorenweg - Zuiderringweg in Ens, gemeente Noordoostpolder (FL), zie onderstaande afbeelding.

6

Archeologisch bureauonderzoek Drietorenweg - Zuiderringweg te Ens, gemeente Noordoostpolder, Flevoland

Afbeelding 1. Ligging van het plan- en onderzoeksgebied. Bron: pdok.nl

Het plangebied heeft een omvang van circa 3,9 ha. Voor een beter begrip van de bodemkundige omstandigheden en de archeologie van de planlocatie is een groter gebied bestudeerd. Een zone van 500 m rondom het plangebied wordt voldoende geacht om de archeologische potentie van het plangebied in kaart te brengen. Deze zone wordt aangeduid als 'onderzoeksgebied'.

1.3 Administratieve gegevens Administratieve gegevens

Provincie

Flevoland

Gemeente

Noordoostpolder

Plaats

Ens

Beheerder/eigenaar grond

-

Toponiem

Drietorenweg - Zuiderringweg

Kadastrale perceelnummer(s)2

NOPOO-C-3898

Laagland Archeologie projectnummer

EB-ENDR231

Datum conceptrapportage

1-2-2023

Datum definitief rapport

2 kadastralekaart.com 7

Archeologisch bureauonderzoek Drietorenweg - Zuiderringweg te Ens, gemeente Noordoostpolder, Flevoland

XY-coördinaten

185070/517270 185205/517355 185230/517035 185315/517175

Kaartblad3

21A

Oppervlakte/lengte Plangebied Datering

circa 3,9 ha

Complextype

bewoning (inclusief verdediging)

Onderzoeksmeldingsnr

5329496100

AMK-terrein

n.v.t.

Neolithicum - Bronstijd en Late Middeleeuwen - Nieuwe Tijd

Vondstmeldingsnr.

n.v.t.

Type onderzoek

Archeologisch bureauonderzoek

Opdrachtgever

BJZ.nu

Goedkeuring bevoegde overheid Bevoegde overheid

nog niet beoordeeld

Adviseur namens bevoegde overheid Beheer documentatie Uitvoerder

Projectleider/opsteller onderzoek

gemeente Noordoostpolder mevr. M. Marinelli E-depot voor de Nederlandse archeologie Archief Laagland archeologie BV Laagland Archeologie BV Virulyweg 21F-G 7602 RG Almelo 06 51 95 35 53 Erwin Brouwer erwin.brouwer@laaglandarcheologie.nl

Tabel 1. Objectgegevens.

3 www.imergis.nl/htm/opentopo800.htm 8

Archeologisch bureauonderzoek Drietorenweg - Zuiderringweg te Ens, gemeente Noordoostpolder, Flevoland

1.4 Huidige situatie en toekomstig gebruik

Het plangebied is momenteel in gebruik als akker (tarwe).4 Het terrein bevat voor zover bekend geen kelders of andere ondergrondse kunstwerken en er zijn geen historisch waardevolle bouwwerken in het plangebied aanwezig.5 In dit plangebied is een uitbreiding van de bebouwde kom van Ens voorzien. De exacte invulling van de plannen is nog niet bekend. De milieutechnische condities, huidige en eventuele nieuwe waterpeil en of en zo ja wie de toekomstige gebruiker(s) wordt/worden zijn in dit stadium evenmin bekend. Onderstaande afbeelding toont de huidige en de gewenste nieuwe situatie.

185050

185150

185250

185350

4 bron: boerenbunder.nl 5 bron: gemeentelijke monumentenlijst 9