15.4 Meerjarige agenda Regio Zwolle 2024-2028.pdf
Tekst van het document
REGIO ZWOLLE STAPT DOOR MEERJARIGE AGENDA 2024-2028
INHOUDSOPGAVE Voorwoord..................................................................................................................3 1. De kracht van Regio Zwolle................................................................................... 5 1.1. Daily urban system...............................................................................................................5 1.2. Unieke kenmerken van de regio....................................................................................... 5 1.3. Complexe opgaven.............................................................................................................6 1.4 Regio is de optelsom van verschillende gebieden........................................................... 6
2.1 Leidende principes voor de wijze van samenwerken......................................................13 2.2 Opgavegericht werken.......................................................................................................14 2.3. Brede welvaart en SDG's................................................................................................... 14
3. Meerjarige agenda 2024 - 2028 .......................................................................... 16 4. Economie en arbeidsmarkt.................................................................................. 20 4.1. Groeien naar een duurzame en wendbare economie....................................................20 4.2. Werken aan een toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt................................ 25
5. Duurzame groei en leefkwaliteit........................................................................... 29 5.1. Visie op opgavegericht en regionaal samenwerken in de ruimte.................................29
2
5.2. Realiseren van klimaatbestendige groeiregio Zwolle met behoud van ruimtelijke kwaliteit ....................................................................................................................................31 5.3. Versterken goede bereikbaarheid daily urban system (DUS)......................................... 36
6. Communicatie en public affairs........................................................................... 40 7. Organisatie ............................................................................................................ 42 8. Financieel kader ................................................................................................... 45 8.1. Uitgangspunten voor begroting 2024 - 2028 .................................................................. 45 8.2. Begroting 2024 - 2028 .....................................................................................................46 8.3. Financieel kader 2024 - 2028 voor gemeenten.............................................................. 46 8.4. Bijdragen van partners.......................................................................................................48 8.5. Transparant monitoren.....................................................................................................48
Statistieken en cijfers
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
2. Uitgangspunten van de samenwerking.............................................................. 13
REGIO ZWOLLE
1.5 Kracht van de samenwerking............................................................................................. 11
49
VOORWOORD Een prachtig stukje Nederland, dat is Regio Zwolle. De delta van Vecht en IJssel, diepe polders van het Nieuwe Land en hoge droge zandgronden, aantrekkelijke steden en vitale dorpen en kernen, onderling verbonden. Een vitale regio met hardwerkende mensen en ondernemende (familie)bedrijven. Hier wisselen dynamiek en rust elkaar af en versterken elkaar. We zijn bereikbaar, al hoeven we voor de meeste voorzieningen de regio niet te verlaten. We staan in
Nieuwe koers Sinds het bestaan van Regio Zwolle in 2011 is de samenwerking gegroeid. In eerste instantie richtten we ons vooral op de economie, maar in 2018 hebben we gekozen voor een nieuwe koers. Want naast economische samenwerking richten we ons inmiddels ook op belangrijke thema's als: ^ arbeidsmarkt • bereikbaarheid • energie • leefomgeving Welvaart en welzijn Regio Zwolle is ambitieus; we willen een vitale regio zijn én blijven. Dat betekent: meer welvaart en welzijn voor alle mensen die in onze regio wonen, werken en leven. Daarbij willen we meer aandacht voor goede sociale voorzieningen voor inwoners van plattelandsgemeenten en kleinere dorps- of stadskernen. Door te zorgen voor bijvoorbeeld bereikbare gezondheidszorg, betrouwbaar en frequent openbaar vervoer en goed onderwijs. De eisen van morgen en overmorgen maken dat we hard aan de slag moeten en onze krachten moeten bundelen. Want maatschappelijke opgaven en crises volgen elkaar razendsnel op. De wereld van vandaag ziet er anders uit dan een halfjaar geleden: ^
de oorlog in Oekraïne raakt onze economie
• •
de urgentie van verduurzaming van de economie groeit er is een nijpend tekort aan personeel in verschillende sectoren de druk op de ruimte neemt toe
Daarbij komt ook dat er in Regio Zwolle: ^ extra arbeidsplaatsen en tienduizenden woningen extra nodig zijn, die ook nog eens goed bereikbaar moeten zijn; ^ gebieden moeten worden gevonden voor duurzame energieopwekking; ^ beschikbare werklocaties opraken. Klimaatveranderingen Een vitaal platteland en gezonde toekomst voor agrariërs zijn cruciaal voor Regio Zwolle. Het gaat daarbij vooral om een goede balans tussen plattelandsgemeenten, kleinere dorpskernen en steden. Door klimaatveranderingen, met bijvoorbeeld droogte of wateroverlast als gevolgen, lopen we tegen onze grenzen aan. Die klimaatveranderingen zorgen voor uitdagingen op het gebied van waterveiligheid en hebben invloed op onze beschikbare ruimte. Het goed afwegen en verbinden van al deze, soms conflicterende belangen, naar een winwinsituatie, vraagt om regionale afstemming en voor sommige onderdelen zelfs bovenregionale afstemming. Opgavegericht werken vraagt ook om coalities die passen bij de opgave zelf. Zoals bij water- en bodemsturing de samenwerking met de waterschappen voor de hand ligt. Verschillen In Nederland nemen de verschillen tussen regio's en tussen gemeenten binnen een regio hard toe. Dit heeft enerzijds te maken met nationaal beleid. Anderzijds ook met keuzes die regio's daarin zelf maken. Het gaat bijvoorbeeld om verschillen in: ^ gezondheid • opleiding • werk en inkomen
REGIO ZWOLLE
•
i
Regio Zwolle bestaat uit 22 gemeenten, 4 provincies, ondernemers, maatschappelijke organisaties en onderwijs instellingen. Daarbinnen werken we samen aan een brede welvaart voor alle huidige en toekomstige inwoners en ondernemers. Samenwerken maakt sterker. Dat blijkt uit de resultaten die we boeken. En dat werkt twee kanten op: ^ regionaal sterker is (inter)nationaal sterker ^ regionaal resultaat is lokaal resultaat
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
verbinding met elkaar én met anderen.
3
^ ^ ^ ^ ^
subjectief welzijn wonen milieu veiligheid sociale relaties
Regio Zwolle wil bijdragen aan de groei van een betere balans tussen plattelandsgemeenten, kleinere dorpskernen en stedelijke gebieden. Door met oog voor kwaliteiten en eigenheid van gebieden te zorgen voor: ^ nabijheid van werk en voorzieningen ^ een goede mix van woonsegmenten in de regio • beschikbaarheid van mobiliteit
zeventien SDG's (de nummers corresponderen met de nummers van de SDG's van de VN): I) geen armoede 4) toegang tot kwaliteitsonderwijs 7) betaalbare en duurzame energie 8) waardig werk en economische groei 9) industrie, innovatie en infrastructuur 10) ongelijkheid verminderen II) duurzame steden en gemeenschappen 12) verantwoorde consumptie en productie 13) klimaatactie 15) leven op het land 17) partnerschap om doelstellingen te bereiken
daarin te bewaken. Daarbij vinden we plattelandsgemeenten, dorpskernen en steden even belangrijk. Simpelweg: het platteland kan niet zonder de stad en de stad kan niet zonder het platteland. Wederkerigheid Het is ook juist die wederkerigheid die Regio Zwolle zo krachtig maakt. In het belang van de circa 791.000 bewoners en duizenden ondernemers in onze kleinere dorpskernen, plattelandsgemeenten en steden is Regio Zwolle bij uitstek de plek om verbinding te maken. Denk bijvoorbeeld aan overheid, onderwijs en ondernemers. Door op basis van eensgezindheid en gelijkwaardigheid samen te werken aan de hoofdopgaven voor de komende jaren. Doen wat nodig is voor de hele regio, voor alle inwoners en ondernemers.
Verderop in deze meerderjarige agenda gaan we verder in op deze doelen. Basis Deze agenda is onze basis om als één regio op te trekken naar het Rijk en Europa. We werken aan een: ^ ^ • •
duurzame en wendbare economie toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt klimaatbestendige inrichting van onze groei in de regio duurzame bereikbaarheid van en in de regio
Deze meerjarige agenda vormt de basis voor het maken van concrete afspraken voor de realisatie van onze doelen. We focussen ons op dat wat we regionaal willen oppakken. Voor de periode 2024-2028 focussen we ons op:
Brede welvaart Voor u ligt de Meerjarige agenda 2024-2028 Regio Zwolle stapt door. In deze agenda stellen we één perspectief vast waar we de komende jaren aan werken. Een perspectief dat leidt tot een regio waar het goed wonen, werken, leren en recreëren is en blijft. Waar de brede welvaart blijvend op een hoger niveau ligt. Daarbij hanteren we de zeventien Sustainable Development Goals (SDG's) van de Verenigde Naties (VN). Met die VN-doelen, die bijvoorbeeld gaan over onderwijs, gelijkheid, duurzaamheid en innovatie willen we met zijn allen voor een betere wereld, dus ook een beter Regio Zwolle, zorgen. Voor iedereen.
We verheugen ons erop met deze agenda toe te werken naar concreet resultaat, merkbaar en zichtbaar op straat. Dus hierbij de uitnodiging aan iedereen die zich aangesproken voelt: kom samenwerken aan de ambities en opgaven, zoals verwoord in de agenda.
Daarbij zetten we vooral in op tien van de
Want samen komen we verder.
1) economie en arbeidsmarkt 2) ruimtelijke ontwikkeling De verdere verdieping en uitwerking volgt in de komende maanden tot en met de herfst van 2023 via de ontwikkeling van een jaarplan voor 2024.
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028 kREGIO ZWOLLE
Partners hebben de taak om de balans
1. DE KRACHT VAN REGIO ZWOLLE 1.1. Daily urban system
en Oost-Nederland, Noordrijn-Westfalen/
Ons dagelijks leven houdt geen rekening
Nedersaksen en de Baltische corridor. De regio
met geografische grenzen. Iemand heeft
onderscheidt zich met haar: n
prettige leefklimaat
schoolgaande kinderen in Zwolle, gaat in de
n
hoogwaardige voorzieningen
zomer op vakantie naar Ommen en bezoekt
n
mooie natuurgebieden
familie in Diever. Regio Zwolle is een regio
n
toegankelijke zorg
ontstaan vanuit het zogeheten daily urban
n
onderwijs van uitstekende kwaliteit
system, het gebied waarbinnen de meeste dagelijkse verplaatsingen (woon, werk, studie
Aantrekkelijke vestigingsplaats
en sport) plaatsvinden. Rondom de stad Zwolle
Regio Zwolle heeft een solide
heeft zich een regio van formaat ontwikkeld, die
kennisinfrastructuur, met innovatieve bedrijven
zich uitstrekt van Nunspeet tot Hoogeveen, van
in alle sectoren, vijf hbo- en acht mbo-
Urk tot Hardenberg en van Steenwijkerland tot
instellingen die samenwerken in hoogwaardige
Heerde.
netwerken. Zwolle is in 2022 door Elsevier aangewezen als beste onderwijsstad. Dit maakt
Regio Zwolle kent zowel dorpse gewoonten als
de regio een aantrekkelijke vestigingsplaats
grootstedelijke problematiek. Een regio met
voor bedrijven en inwoners, zowel in de stad als
hoge kwaliteit van leven en een rijk pallet aan
in de gebieden daaromheen.
woonmilieus, waar levendige dorpskernen en aantrekkelijke steden elkaar afwisselen. Een
Regio Zwolle is een combinatie van oud en
regio met meer dan 791.000 inwoners, 78.600
nieuw land. Van hoge droge zandgronden,
bedrijven en 417.000 banen. Een regio die
rivierenlandschap, veenweidegebieden tot
functioneert als één geheel.
polders. In deze delta leven we al eeuwen in harmonie met water. Bouwen in verschillende
1.2. Unieke kenmerken van de regio
landschappen: zowel op de hogere droge
Regio Zwolle is een krachtige groeiregio
zandruggen, als in de laaggelegen gebieden,
met een hoge brede welvaart. De regio
handel via de (voormalige) Zuiderzee en
kent een aantal sterke sectoren: agro-food,
landbouw op vruchtbare rivier- en zeeklei
kunststoffen, health, e-commerce, logistiek en
brachten een fijne woonomgeving en welvaart.
vrijetijdseconomie Regio Zwolle is een delta, waarin De bijdrage van de regio aan de BV Nederland
waterverbindingen zoals de Vecht, de IJssel
bedraagt 28,2 miljard euro Bruto Regionaal
en het Meppeler Diep samenkomen en water
Product, ofwel 3,670 van het Bruto Binnenlands
via een open verbinding afvoeren naar het
Product. Regio Zwolle is met haar ligging op het
IJsselmeer. Hier geven we het nieuwe klimaat
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
zijn of haar partner werkt in Hattem, heeft
REGIO ZWOLLE
een boerderij aan de rand van Emmeloord,
5
platteland met elkaar verweven zijn. Regio Zwolle
Naast het ernstige persoonlijke leed en de
is één van de zeventien NOVEX-gebieden in
maatschappelijke ontwrichting in Oekraïne, zorgt
Nederland. Als NOVEX-gebied gaat de regio een
de Russische inval wereldwijd voor toenemende
langdurige samenwerking aan met het Rijk op
onzekerheid met tal van negatieve (economische)
het gebied van klimaatadaptatie, wonen, werken
consequenties tot gevolg. Gebrek aan
en mobiliteitstransitie binnen alle kernen in onze
grondstoffen, inflatie en stijgende energieprijzen
regio.
zijn hier een direct gevolg van. Dit gaat hand in
In de identiteit van Regio Zwolle staan
duurzame wereld neer te zetten voor de volgende
handelsgeest, verantwoordelijkheid, vertrouwen
generatie.
en gemeenschapszin voorop. Deze thema's zijn
Nederland is in transitie als het gaat om klimaat,
hand met de maatschappelijke opgave om een
rechtstreeks terug te voeren op de geschiedenis
energie, stikstof, verduurzaming, economische
van de Hanze en de Moderne Devotie. De grote
vernieuwing, structuur
mate van sociale samenhang, vertrouwen en
versterking en arbeidsmarktontwikkeling. Opgaven van nationale aard, maar die juist om een aanpak op regionale schaal vragen. Dit onder
aantal mensen dat vrijwilligerswerk doet.
streept het belang om als partners over grenzen
Inwoners van de regio scoren bovengemiddeld
heen te kijken en samen te werken aan opgaven
hoog op levensgeluk en zijn optimistisch over de
die je niet als individu zelf kunt oplossen.
toekomst. 1.4 Regio is de optelsom van verschillende 1.3. Complexe opgaven
gebieden
Naar de toekomst toe worden we in Regio Zwolle
De regio bestaat uit een aantal deelgebieden. Op
geconfronteerd met ontwikkelingen die het
de volgende pagina's volgt per deelgebied een
economisch presteren, maar ook de kwaliteit van
omschrijving op hoofdlijnen met de belangrijkste
leven nu én in de toekomst onder druk zetten.
kenmerken.
Amper hersteld van de gevolgen van twee jaar coronapandemie diende zich begin 2022 een volgende grote schok aan: de oorlog in Oekraïne.
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
Dat uit zich bijvoorbeeld in een relatief hoge verkiezingsopkomst en een bovengemiddeld
REGIO ZWOLLE
betrokkenheid zijn tekenend voor de regio.
6
Kop van de Veluwe I Gelderland De Kop van de Veluwe is een (bestuurlijke) samenwerking van vijf Veluwse gemeenten (Elburg, Hattem, Heerde, Nunspeet en Oldebroek) in en met de provincie Gelderland. Waterschap Vallei Å Veluwe is in het gebied actief. In de Kop van de Veluwe wonen 107.000 inwoners. Er staan ruim 44.000 woningen. De Kop van de Veluwe is onderdeel van het grootste aaneengesloten natuurgebied in Nederland. De afwisseling tussen hoger- en lagergelegen natuur (zoals de
107.176 44.146
uiterwaarden en randmeerkust) is uniek. Kop van de Veluwe maakt onderdeel uit van het daily urban system van de stad Zwolle.
Mobiliteit De kernen zijn onderling verbonden door snelle auto- en fietsverbindingen. Het openbaar vervoer is aangesloten op regionale netwerken richting Zwolle, Amersfoort en Apeldoorn. De Kop van de Veluwe zet zich in op het nog nauwer verweven van deze verbindingen met het mobiliteitssysteem Mobiliteitshubs zijn plekken waar mensen hun auto parkeren waarna ze verder gaan op de fiets of met het openbaar vervoer.
Vitaliteit
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
Bodem
REGIO ZWOLLE
van de agglomeratie Zwolle. Bijvoorbeeld door in te zetten op de ontwikkeling van mobiliteitshubs.
De kernen, dorpen en steden van de Kop van de Veluwe zijn voor inwoners 'warme harten', waarbij
7
De Veluwse gemeenten hebben te maken met hoger gelegen gebieden, maar ook met de uiterwaarden van de IJssel, de randmeren en lage polders. Dat maakt het gebied aantrekkelijk en divers. De gesteldheid van de bodem en uitdagingen met betrekking tot het water zijn belangrijke pijlers voor toekomstige ontwikkelingen. Samenwerken aan een klimaatbestendige groeiregio staat voorop in deze regio. Dit betekent kansen verkennen om te bouwen op locaties die hoog en droog zijn.
voorzieningen aanwezig zijn, maar in sommige gevallen kwetsbaar. Voor het gebied is het belangrijk om te investeren in de vitaliteit van deze kernen met goede voorzieningen, door ook daar (binnenstedelijke) groei mogelijk te maken. Arbeidsplaatsen De economie op de Kop van de Veluwe is, net als dat van de gehele Regio Zwolle, divers en vooral gericht op familiebedrijven, mkb en maakindustrie. De deelregio kent ongeveer 45.000 arbeidsplaatsen verdeeld over 9.500 bedrijfsvestigingen, waarvan er bijna 9.000 geclassificeerd worden als een microbedrijf (minder dan 10 fte). De sectoren met de meeste arbeidsplaatsen zijn respectievelijk detailhandel, bouw en zorg. De sectoren met de meeste vestigingen zijn respectievelijk bouw, specialistische zakelijke dienstverlening en detailhandel. Binding Kenmerkend aan de Veluwse gemeenten is de sterke lokale binding die veel bedrijven hebben. De gemeenten in de Kop van de Veluwe weten al honderden jaren veel toeristen te trekken. Er zijn veel recreatiebedrijven actief. Een groei van het aantal woningen (en dus inwoners) in de Kop van de Veluwe draagt bij aan de werkgelegenheid en daarmee voldoende ruimte voor economische ontwikkeling.
Kop van Flevoland Dit gebied bestaat uit drie gemeenten aan de Noordelijke kant van Flevoland: Dronten, Noordoostpolder en Urk. Waterschap Zuiderzeeland is actief in (Noord-) Flevoland. In de drie gemeenten wonen 112.000 inwoners en staan ruim 45.000 woningen. In Regio Zwolle is dit het gebied met relatief gezien het hoogste aantal inwoners in de jongste leeftijdscategorie (tot 20 jaar). Urk springt eruit als gemeente: ruim een derde van de bevolking is jonger dan 20 jaar. Schakelfunctie Regio Zwolle is via de infrastructuur van Flevoland verbonden met Metropool Regio Amsterdam (MRA). Regio Zwolle heeft een belangrijke schakelfunctie voor Flevoland in de verbindingen met Oost-Nederland en verder naar Duitsland. Flevoland biedt ruimte om te groeien en zo deels tegemoet te komen aan de grote woningbouwopgave die voor samenleving en niet enkel met stenen. De drie gemeenten zijn een aantrekkelijk gebied zijn om te wonen, als bereikbaarheid en verbindingen op niveau zijn. Infrastructuur Een belangrijke opgave is om de verwachte mobiliteitsgroei zoveel mogelijk op een duurzame wijze te laten plaatsvinden, bijvoorbeeld door 'reizen' te voorkomen (door nabijheid van voorzieningen en thuiswerken) of slim en duurzaam vorm te geven (fiets en openbaar vervoer). Dat neemt niet weg dat het aantal auto's op de weg toe zal nemen.
Hiervoor is adequate infrastructuur nodig, waarbij vooral de economische assen N50 en N307 (Alkmaar - Zwolle) aandacht vragen. Daarnaast is het belangrijk dat er goede OV-verbindingen (zoals de Lelylijn) zijn en de mogelijkheden voor de scheepvaart te vergroten door bijvoorbeeld capaciteitsvergroting van de sluizen bij Kornwerderzand. Arbeidsplaatsen De deelregio kent ongeveer 56.000 arbeidsplaatsen verdeeld over 12.000 bedrijfsvestigingen. Hiervan worden er ruim 11.000 geclassificeerd als microbedrijf (minder dan 10 fte). De sectoren met de meeste arbeidsplaatsen zijn respectievelijk agri & food, zorg & welzijn en detailhandel. De sectoren met de meeste vestigingen zijn respectievelijk agri & food, specialistische zakelijke dienstverlening en gedeeld derde detailhandel en bouw. Urk is de grootste visverwerker van Europa. De Noordoostpolder is een wereldspeler op het gebied van aardappelen. De deelregio kent sterke clusters. Urk heeft een sterk maritiem cluster. Innovatiecluster In de Noordoostpolder is er een sterk innovatiecluster met bijvoorbeeld het Multimodaal Infrastructuur Testcentrum (MITC) in Marknesse. De gemeente wordt gezien als een Europese hotspot op het gebied van smart mobility.
Met Aeres Hogeschool in Dronten en 'de meest vruchtbare landbouwgronden van de wereld' in de Noordoostpolder werkt (Oost-)Flevoland aan het opleiden en innoveren binnen de agrarische sector. Innovatie in de landbouw kan in de praktijk worden gebracht, omdat de complete sector (van veredeling tot export) vertegenwoordigd is.
REGIO ZWOLLE
ons geldt. Hierbij is het belangrijk om zowel te bouwen aan een sterke
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
112.381 45.440
8
Drentse gemeenten Dit gebied bestaat uit vier Drentse gemeenten: Hoogeveen, Meppel, Westerveld en De Wolden. In deze gemeenten is Waterschap Drents Overijsselse Delta actief. In de Drentse gemeenten wonen bijna 135.000 inwoners en staan ruim 61.000 woningen. Waar gemeenten Meppel en Hoogeveen meer stedelijk zijn, zijn de gemeenten De Wolden en Westerveld landelijker met veel afwisselende kernen. Binnen Regio Zwolle is dit het gebied met relatief gezien het hoogste aantal inwoners in de leeftijdscategorie 65+. Arbeidsplaatsen De Drentse gemeenten kennen ongeveer 67.000 arbeidsplaatsen verdeeld
134.983 61.054
over ruim 13.000 bedrijfsvestigingen, waarvan er 12.500 geclassificeerd worden als microbedrijf (minder dan 10 fte). De sectoren met de meeste arbeidsplaatsen zijn respectievelijk zorg & welzijn en detailhandel. De
Port of Zwolle Hoogeveen is voor Regio Zwolle (samen met Hardenberg) een schakel met de DutchTechZone, een samenwerking op het gebied van technisch vakmanschap voor de maakindustrie. Meppel ontwikkelt - samen met Kampen, Zwolle, havenbedrijf Port of Zwolle en NICE - dé haven van Regio Zwolle: Port of Zwolle. Deze meest inwaarts gelegen haven van Nederland wordt op tal van manieren duurzaam ontwikkeld. Woningen De woningbouwopgave geldt ook zeker in de plattelandsgemeenten De Wolden en Westerveld. Die gemeenten zoeken naar een vitaal landelijk gebied met bloeiende kernen. Hoogeveen en Meppel zijn op zoek naar groei die aansluit bij de economische positie. Maar ook hier kunnen platteland en stad niet zonder elkaar. Want waar de vier gemeenten elkaar vinden, is bij het bieden van voldoende betaalbare, passende woonruimtes aan inwoners en aansluiten bij de klimaat- en energietransities. Groeien met kwaliteit en in balans. Meppel en Hoogeveen zien de mogelijkheid om een flink aandeel in de woningbouwopgave van Regio Zwolle te realiseren. Mobiliteit Bereikbaarheid en mobiliteit is een belangrijk thema voor de Drentse gemeenten. Zowel binnen de regio als in verbinding met de andere regio's. Het bereikbaar houden van de kernen draagt bij aan een vitaal landelijk gebied. Het aansluiten op andere economische regio's is belangrijk om de regio te laten groeien.
Hierbij wordt in het bijzonder gedacht aan het verbeteren van bestaande spoor en wegverbindingen - zoals de A28, maar ook de N36/N48. Verdienmodellen plattelandsgemeenten In de plattelandsgemeenten Westerveld en De Wolden is er veel aandacht voor het vinden van ruimte voor energieopwekking, klimaatadaptatie, uitbreiding natuur- en landschap en bosuitbreiding. Men zet zich in voor het realiseren van verdienmodellen voor natuur inclusieve- en kringlooplandbouw zodat de economie in het landelijk gebied blijft bestaan. Hierbij is het belangrijk dat de biodiversiteit vergroot wordt en de kwaliteit van landschap behouden blijft.
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
zakelijke dienstverlening en detailhandel.
REGIO ZWOLLE
sectoren met de meeste vestigingen zijn respectievelijk specialistische
9
Overijsselse gemeenten Het Vechtdal, De Kop van Overijssel, Salland en Stedelijk Zwolle bestaan samen uit tien gemeenten in Overijssel: Dalfsen, Hardenberg, Kampen, Olst-Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. In dit gebied zijn er twee waterschappen actief: Waterschap Vechtstromen en Waterschap Drents Overijsselse Delta. In de tien gemeenten wonen ruim 436.000 inwoners en staan bijna 188.000 woningen. Het is een gebied met veel vitale kernen, denk bijvoorbeeld aan Kampen, Hardenberg, Ommen en Raalte. De tien gemeenten kennen één grote stad: Zwolle. Arbeidsplaatsen
436.547 187.987
De Overijsselse gemeenten kennen ongeveer 242.000 arbeidsplaatsen verdeeld over 44.000 bedrijfsvestigingen, waarvan er ruim 41.000
detailhandel. De sectoren met de meeste vestigingen zijn respectievelijk specialistische zakelijke dienstverlening en detailhandel. Vrijetijdseconomie speelt een belangrijke rol in dit deelgebied. Er liggen kansen om de (water)recreatiemogelijkheden te versterken. Zowel de gunstige ligging als de recreatieve waarde van de historische kernen dragen hieraan bij. Agrarische sector Delen in dit gebied kenmerken zich door een sterke (regionale) agrarische sector. In het kader van verschillende opgaven is er de behoefte aan een sterkere relatie met het hoger onderwijs, waardoor onder meer de kennisinnovatie voor de agrarische sector vergroot. Met een ambitie om fors te groeien in aantal woningen en arbeidsplaatsen is het niet vanzelfsprekend dat er overal gebouwd kan en mag worden. We willen vitaal leefbare kernen op het platteland waarbij vraag en het aanbod voor wonen in balans zijn. Zodat bijvoorbeeld jongeren straks ook een huis kunnen kopen of huren en niet noodgedwongen naar een stad of andere regio trekken.
Bereikbaarheid noodzakelijk Goede bereikbaarheid van de plattelandsgemeenten in Regio Zwolle is daarbij noodzakelijk voor inwoners en ondernemers. Veel kernen zijn onderdeel van de daily urban system van de stad Zwolle. Dit gebied kenmerkt zich door een regionaal wegenstructuur, denk aan N50, N35 en N331, in combinatie met de A28. De optimalisatie van deze wegen (doorstroom, veiligheid) in combinatie met logisch gesitueerde OV-hubs en OV-verbindingen met de kernen, is een belangrijk middel om inwoners en ondernemers te behouden en kernen vitaal en leefbaar. Proeftuin De Overijsselse gemeenten zijn rijk aan water en staan voor de forse opgave om in het deltagebied veilig te kunnen blijven wonen en wateroverlast te beperken. Tegelijk is een grote transitie in landgebruik en de bestaande landbouw noodzakelijk, bijvoorbeeld om de veenweidebodemdaling in te perken en de daarmee gepaarde stikstofuitstoot. In de Omgevingsagenda-Oost van het Rijk staat dan ook: 'Een integrale aanpak van de Wieden-Weerribben kan als proeftuin dienen voor de klimaataanpak van veenweidegebieden in heel Nederland...'.
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
met de meeste arbeidsplaatsen zijn respectievelijk zorg & welzijn en
REGIO ZWOLLE
geclassificeerd worden als microbedrijf (minder dan 10 fte). De sectoren
10
1.5 Kracht van de samenwerking
omliggende regio's zijn onmisbare partners in het
In Regio Zwolle werken we met 22
halen van de doelstellingen van de regio. Alleen
gemeenten, 4 provincies (Drenthe, Flevoland,
door samen te werken kunnen we een antwoord
Gelderland en Overijssel), partners vanuit het
geven op de opgaven waar we voor staan. Resultaten om trots op te zijn
Zwolle en MKB Nederland Regio Zwolle) aan
De afgelopen jaren hebben we samen al
regionale opgaven.
mooie dingen gerealiseerd voor inwoners en
Ook het Rijk, Europa maatschappelijke
ondernemers in Regio Zwolle. Een kleine greep
organisaties, de waterschappen en de ons
uit de successen van afgelopen jaren:
RESULTATEN
Sinds 2009 timmeren we aan de weg als samenwerkingsverband Regio Zwolle. We begonnen met 15 gemeenten en zijn gaan samenwerken aan het speerpunt economie. Van daaruit zijn al snel gezamenlijke activiteiten ontstaan, waaronder het samenwerken aan prominente sectoren als kunststoffen in het Polymer Science Park en zorg via het Health Innovation Park. We ondersteunden ondernemers met innoveren met behulp van ons eigen innovatie-instituut Kennispoort. Tijdens corona schakelden de tripartiete partners snel en richtten zij de succesvolle Regio Zwolle Brigade opgericht om ondememersuit de Regio te steunen.
Inmiddels is Regio Zwolle de regio met de meeste publiek private samenwerkingen binnen Nederland. In 2023 lopen er meer dan 80 . initiatieven op het gebied van innovatie.
In 20 2019 is ZWINC uitgeroepen tot het uitger mee creatieve meest en inspirerende in onderne ondernemersinitiatief van Europa.
r In 2013 'sde . E“nomJP Board Reg‘o Z.w;“le opgericht.
Bijzonder aan de regionale samenwerking is de succesvolle lichte netwerkstructuur. We zetten zwaar in op de inhoud én op de relatie. De combinatie van Gunnen, Groeien en Grensontkennend (ook wel: grensoverstijgend) denken en werken leidt tot mooie resultaten met impact voor onze inwoners en ondernemers.
Er zijn inmiddels regionaal meer dan 5000 inwoners geholpen in de overgang van werk naar werk of van werkloosheid naar werk via loopbaanadvies, -coaching of scholing. Ook hebben t/- 1400 werkgevers cofinanciering gekregen voor scholing van meer dan 3000 medewerkers. Regio Zwolle kent daardoor één van de laagste werkloosheidscijfers van het land. De integrale aanpak op de arbeidsmarkt is door het Rijk erkend als landelijk schoolvoorbeeld.
Regio Zwolle is de eerste regio in het land waar mbo en hbo professioneel met elkaar samenwerken (Zw8lse) én nauw schakelen met ondernemers en overheid.
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
ondernemersorganisaties (VNO-NCW Regio
REGIO ZWOLLE
(beroeps)onderwijs, kennisinstellingen en
11
In 2020 bekrachtigde het Rijk de regionale samenwerking met de Regio Deal
Kornwerderzand: succesverhaal door samenwerking over grenzen. Gezamenlijke lobby (met partners buiten de regio) voor de verbreding van de Kornwerderzandsluis.
De regio staat goed op de kaart in Den Haag. De Regio heeft de afgelopen jaren miljoenen ontvangen van het Rijk (en Europa). In 2022 20h2 heeft Regio Zwolle het Rijk bijvoorbeeld kunnen interesseren in kmue medefinanciering van:
In 2019 is ZWINC uitgeroepen tot het meest creatieve en inspirerende ondernemersinitiatief van Europa.
Infrastructurele ontsluiting van nieuwe woningbouwlocaties in de regio, zoals de afbouw van stations voorzieningen en de ontwikkeling van snelfietsverbindingen en mobiliteitshubs.
De regio is onderdeel van de economische hoofdstructuur van Nederland.
De aanleg van een extra perronspoor in Meppel voor een betrouwbaardere en snellere spoorverbinding tussen Zwolle en Noord-Nederland.
In 2021 zijn we benoemd als NOVI-gebied en in 2022 zijn we benoemd tot één van de zeventien landelijke NOVEX-gebieden: de klimaatbestendige groeiregio Zwolle
De elektrificatie van de spoorlijn Enschede Gronau, als eerste stap naar de opwaardering van de spoorverbinding tussen de regio's Zwolle, Twente en Münsterland
Koers voor de toekomst De meerjarige agenda 2024-2028:
Elke deelnemer aan een opgave krijgt inbreng op het resultaat en heeft de
n
bevat de koers voor de toekomst
verplichting middelen te leveren in de vorm
n
vertrekt vanuit wederkerigheid (halen en
van geld en/of uitvoeringskracht. Meedoen
brengen)
is niet vrijblijvend. Om de twee jaar worden
n
werkt verbindend
uitvoeringsprogramma's geëvalueerd. De aanpak stellen we vervolgens voor de
De meerjarige agenda 2024 - 2028 bouwt voort
daaropvolgende twee jaar vervolgens bij.
op bestaande plannen en is de bezegeling van de gezamenlijke zoektocht naar oplossingen voor de transitievraagstukken. Hiermee bieden we enerzijds het hoofd aan de crises van nu en geven we anderzijds gestalte aan de transities die zowel de economie als de samenleving hervormen. Met als doel om naar de toekomst prettig wonen, werken en leven is. Dit kan alleen als we samenwerken op regionale schaal. Als we dat goed doen met elkaar, rendeert de
optrekken waar mogelijk en in samenwerking
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
samenwerking lokaal en heeft het een positief
REGIO ZWOLLE
toe een regio te blijven waar het voor iedereen
de slagkracht op de grote opgaven vergroten.
12
effect op al onze inwoners en ondernemers. Opmaat naar nieuwe samenwerking De agenda is ook een opmaat naar nieuwe samenwerkingsarrangementen met het Rijk en Europa, zoals een nieuwe Regio Deal en de uitvoering van het NOVEX-gebied Regio Zwolle. Daarmee zetten we een stap voorwaarts: samen
Deze agenda vormt de basis voor het maken van concrete afspraken voor de realisatie van onze doelen in uitvoeringsprogramma's. Concrete opgaven worden uitgewerkt en uitgevoerd door belanghebbende deelnemers, zogenoemde coalitions of the willing.
2. UITGANGSPUNTEN VAN DE SAMENWERKING Om een volgende stap te maken in de samenwerking houden we elkaar vast op principes die de basis van onze samenwerking omschrijven.
2.1 Leidende principes voor de wijze van samenwerken n We bouwen voort op het samenwerkingsfundament dat er al is in de regio.
Ld
n Gunnen, groeien, grensontkennend werken blijft onze leidraad. Dat kan alleen als we
O
met overtuiging en intrinsieke motivatie samenwerken en de waarde van onze regio zien. De opgave staat centraal en niet de bestuurlijke begrenzing. We werken samen op basis van gelijkwaardigheid met respect voor ieders rol, onderscheidende posities en verantwoordelijkheid.
5 ISI o
CD Ld QĹ 00
(N (N
O
(N (N c O
n We leggen niet alles juridisch vast omdat we met elkaar in vertrouwen werken aan het
o
gezamenlijke belang. We houden vast aan onze huidige lichte netwerksamenwerking.
Z
n Wel bepalen we aan de voorkant van onze activiteiten strakker de te behalen doelen en de verantwoordelijkheden en posities daarin van de deelnemende partijen. Meer dan ooit zal
LU
CD
C
LU
CD QĹ
er aandacht zijn voor een goede representatie van deelnemende partijen, de positie van
< ~D QĹ
verantwoordelijk portefeuillehouders en de betrokkenheid van raden en staten. n We werken tripartiet samen met ondernemers en onderwijs-en kennisinstellingen. Waar mogelijk en nodig hechten we samen met partners in en om de regio, zoals UWV, waterschappen, het Rijk, Europa en aangrenzende regio's. Inzet is om meer aansluiting te zoeken bij hun meerjarige strategische agenda's. Die samenwerking zorgt voor meer massa en betekenis. n We focussen ons in de samenwerking op economie en arbeidsmarkt en ruimtelijke opgaven. We borgen de uitkomsten van de projecten van de Regio Deal en ontwikkelen door wat past bij de opgaven. Het doel is om het daily urban system te versterken. Daar pakt de regio de verantwoordelijkheid. Daar waar mogelijk en wenselijk verbinden we onze programma's aan Rijks en provinciaal beleid. n We dringen bestuurlijke drukte terug en werken bestuurlijk en ambtelijk op efficiënte wijze samen waarbij we zaken concreet afspreken, uitspreken en elkaar aanspreken. n We werken samen en opgavegericht. Dat houdt in dat de samenwerking toegevoegde waarde heeft. We ontmoeten elkaar, we leren van elkaar en verdiepen en verrijken de samenwerking. We helpen elkaar waar mogelijk.
13
2.2 Opgavegericht werken n De inwoner en ondernemer staan centraal bij alles wat we doen. In onze agenda staat het perspectief, de beleving en de vraag van de inwoner en ondernemer voorop. n We werken opgavegericht samen vanuit de 'Meerjarige agenda 2024-2028' en de daaruit voortvloeiende uitvoeringsprogramma's. Deze agenda vormt de gezamenlijke koers voor de gehele regio. De samenwerkingsstructuur en werkwijze sluiten hier bij aan. De agenda is op hoofdlijnen ontwikkeld. Dit is het kader waarlangs we werken. n De agenda is niet statisch maar adaptief. Het stelt ons in staat om steeds te kunnen anticiperen op veranderingen in de omgeving, zonder de koers kwijt te raken. We zijn een lerende regio die werkt aan complexe uitdagingen waar soms gewoon gestart moet worden om tot de oplossing te komen. Onze aanpak volgt de weg van de ervaring: uitproberen wat werkt en bijstellen wat nodig is. n We zorgen voor duidelijke besluitvorming over de opgaven en projecten. Partijen zorgen in 'eigen huis' dat alle betrokkenen hun rol kunnen spelen, in het bijzonder de Raden en Staten. Tussentijdse voortgangsrapportages geven de mogelijkheid om bij te sturen. n Het organiserend vermogen voor onze samenwerking is in de basis gericht op het procesmanagement van de netwerksamenwerking, uitvoeringskracht in de programma's en ondersteuning vanuit communicatie en
Economie en arbeidsmarkt en 2) Ruimtelijke ontwikkeling. Per opgave werken we met een coalition of the willing. Partners tekenen daarop in voor een periode van meestal vier jaar, in sommige programma's voor het NOVEX-gebied gaat het om twee jaar. Daarmee koesteren we onze verschillen en doen we recht aan onze diversiteit (stad-land, groot-klein, publiek-privaat). n Iedere opgave wordt opgewerkt vanuit programma's en daaruit voortkomende projecten. We werken aan het realiseren van: ^
duurzame en wendbare economie
^
toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt
^
klimaatbestendige inrichting van onze regio
^
duurzame bereikbaarheid van en in de regio
n Meedoen is niet vrijblijvend. Iedere partij heeft zijn eigen inzet, identiteit, expertise, professionaliteit en verantwoordelijkheid en draagt vanuit de eigen kracht bij aan de gezamenlijke aanpak. n We werken vanuit een lerende aanpak en ontdekken al doende wat nodig en succesvol is. n Aan de hand van de regionale samenwerkingsagenda, de integrale aanpak en de versterkte samenwerking zetten we Regio Zwolle verder op de kaart, bij onze omliggende regio's, het Rijk en in Europa. Op die manier willen we als regio zelf regie blijven houden op uitvoering van provinciale, nationale en Europese beleidsopgaven. We willen vooral ook toekomstbestendig voor de inwoners en bedrijven in onze regio brede welvaart borgen. We stappen met één stem naar het Rijk of naar Europa. n We werken met meerjarige financiering. Het Regio Zwolle Bureau regisseert de samenwerking. Van belang daarbij is een goede informatievoorziening. Daarmee borgen we dat partners tijdig worden geïnformeerd en geconsulteerd en ontstaat betere beeldvorming wat er in de regio gebeurt. Dit draagt bij aan de wederkerigheid in de samenwerking. n Het delen van kennis en elkaar goed informeren staat daarin centraal. Waar gewenst kunnen partijen die dat willen de samenwerking op onderdelen intensiveren. Het Regiobureau heeft hierin een faciliterende rol.
2.3. Brede welvaart en SDG's
plattelandsgemeenten. En aan bijvoorbeeld
Uit onderzoek blijkt dat de dagelijks en
veiligheid en gelijke kansen voor iedereen.
directe leefomgeving in belangrijke mate de brede welvaart in gemeenten bepaalt. Denk
Regionale blik
aan voorzieningen als winkels, openbaar
Per regio zijn er verschillen in de manier waarop
vervoer, onderwijs en zorg voor inwoners van
inwoners de brede welvaart ervaren. Een
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
n Vanuit twee uitvoeringsopdrachten wordt op inhoud opgavegericht en programmatisch gewerkt: 1)
REGIO ZWOLLE
public affairs. Alle partners van de overheidskolom en triple-helix zetten zich hier voor in.
14
regio-specifieke aanpak van brede welvaart
Brede welvaart omvat alles wat mensen van
is daarmee effectiever dan een nationale aanpak. Een regionale blik op brede welvaart
waarde vinden. Bij brede welvaart gaat het daarnaast niet alleen om het hier en nu; brede
maakt ook duidelijk dat niet alle aspecten van
welvaart strekt zich uit tot buiten de grenzen
brede welvaart in de eigen gemeente te vinden
van de eigen stad, regio of land, en gaat ook
hoeven te zijn. Juist gebieden met veel variëteit
over toekomstige generaties. Brede-welvaart-
worden getypeerd als gebieden met hoge brede
denken zorgt ervoor dat met een integrale
welvaart. Daarmee bedoelen we een mix van:
blik gekeken wordt naar hoe het gaat met de inwoners van de regio. Door verder te kijken
n
een middelgrote stad
dan alleen materiele welvaart, ontstaat er een
n
klei nere dorpskernen
evenwichtiger beeld van de stand van zaken in
n
landelijke omgeving
de regio en wordt bewustzijn gecreëerd voor het
n
aanbod cultuur
maken van keuzes in het belang van inwoners
n
aanbod recreatie en buitenleven
en ondernemers. We maken daarbij geen
n
verschil in bedrijvigheid/sectoren
onderscheid tussen inwoners van platteland, grotere kernen en steden. Gelijke kansen voor
Het daily urban system waar Regio Zwolle op gebouwd is, is hiermee de ideale schaal voor het realiseren van brede welvaart voor alle
Concretisering van brede welvaart - SDG's
inwoners. In het streven naar brede welvaart
Brede welvaart wordt veelal geconcretiseerd middels
voor de regio is het wel van belang om goede
de 17 Sustainable Development Goals (SDG's) zoals
afstemming te blijven zoeken tussen vitale
geformuleerd door de Verenigde Naties. Het is dé
kernen, plattelandsgemeenten en steden.
wereldwijde duurzaamheidsagenda met een positieve
Daarbij zijn gelijke kansen voor iedereen
blik op de toekomst. De geformuleerde doelen zijn
belangrijk. Brede welvaart als uitgangspunt is
een helder, bruikbaar kader tot 2030 om als leidraad
dan ook een pleidooi voor samenwerking op
te gebruiken bij het ontwikkelen en toetsen van de
regionale schaal. Gelet op de thema's en de
meerjarige agenda 1. II) In de meerjarige agenda koppelen
variëteit in de regio lenen een aantal thema's
we de programma's aan de SDG's met als doel de
zich juist om op lokaal of buurtniveau op te
samenhang zien tussen de activiteiten. De SDG's
pakken. Met brede welvaart als ultiem doel,
hebben op die manier een verfrissende, verrijkende en
investeren we in een toekomstbestendige en
verbindende werking in de regionale samenwerking.
evenwichtige Regio Zwolle.
De herkenbare en begrijpelijke beeldspraak van de SDG's heeft een mobiliserende en verbindende werking
Het goede leven bevorderen
voor iedereen die zich in wil zetten voor duurzaamheid
In Regio Zwolle kiezen wij ervoor om brede
en inclusiviteit.
welvaart te bevorderen. Brede welvaart gaat over welvaart en welzijn van inwoners en
De herkenbare doelen waarop we ons in Regio Zwolle
ondernemers. We willen het goede leven in
focussen zijn (de nummers corresponderen met die
Regio Zwolle bevorderen. Brede welvaart
van de SDG's):
wordt niet alleen bepaald door traditionele, I)
geen armoede
ook door zaken zoals leefomgeving, het kunnen
4)
toegang tot kwaliteitsonderwijs
voorzien in het levensonderhoud, gezondheid,
7)
betaalbare en duurzame energie
veiligheid, de mogelijkheden tot persoonlijke
8)
waardig werk en economische groei
ontplooiing en het onderhouden van sociale
9)
industrie, innovatie en infrastructuur
contacten, het behoud van biodiversiteit of
10) ongelijkheid verminderen
rechten voor groepen inwoners waar iemand
II) duurzame steden en gemeenschappen 12) verantwoorde consumptie en productie
economische, indicatoren van welvaart, maar
zelf niet toebehoort.
13) klimaatactie 15) leven op het land 17)
partnerschap om doelstellingen te bereiken.
REGIO ZWOLLE
iedereen.
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
Ideale schaal
15
3. MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028 Regio Zwolle groeit in aantal bedrijven en
langs twee inhoudelijke uitvoeringslijnen:
inwoners. De regio ontwikkelt zich door
1)
als overloopgebied van de Randstad en de
2) ruimtelijke ontwikkeling
economie & arbeidsmarkt
verbindende schakel naar het noorden en oosten. Naast de successen hebben we ook te maken met
Ook belangrijk: het versterken van het netwerk en
de nodige uitdagingen:
de onderlinge samenwerking is het sluitstuk om
^
de tekorten op de arbeidsmarkt lopen op
de komende periode tot een succes te maken en
^
ondernemers hebben vele crises het hoofd te
wordt als derde uitvoeringslijn opgenomen.
recessie dreigt
Ambitie realiseren
^
de druk op de woningmarkt neemt toe'
Public affairs en communicatie zijn
^
de agrarische sector heeft het moeilijk
ondersteunend aan de missie en onderliggende
^
op diverse plekken zorgt toerisme voor
strategie van Regio Zwolle en dragen bij aan het
minder leefbaarheid en druk op de natuur
realiseren van de ambitie. De opgaven zijn van
^
het mobiliteitssysteem heeft haar grenzen
de regionale samenwerking. Zij kunnen regionaal
bereikt
aangejaagd, geïnitieerd en/of uitgevoerd worden.
^
de sociaaleconomische verschillen binnen de
Of regionaal geagendeerd worden waarbij andere
regio groeien
partners van de samenwerking dit uitvoeren. Dan is de regio een verbindende schakel in dit geheel.
Stuk voor stuk vraagstukken waarvoor de samenwerking binnen Regio Zwolle nodig is
Visie en missie
om resultaten te boeken of effectiever te zijn.
Met de meerjarige agenda 'Regio Zwolle stapt
Simpelweg omdat inwoners en ondernemers
door - 2024-2028' werken we aan het realiseren
zich niet houden aan gemeentegrenzen, maar
van onze visie en ambitie. Hierna worden de
zich binnen het daily urban system van de regio
visie, missie, ambitie, doelen en strategie verder
bewegen.
uitgewerkt.
Uitvoeringslijnen
Hierna volgt een schematisch overzicht van de
Om onze ambities te realiseren en effecten te
hoofdlijn van de agenda.
bereiken, werken we in de periode 2024-2028
VISIE Regio Zwolle versterkt als duurzame regio zijn unieke landschappelijke kwaliteit, is innovatief en genereert blijvend welvaart en welzijn (brede welvaart) voor haar inwoners en ondernemers.
MISSIE Regio Zwolle heeft netwerkkracht. Wij werken samen aan kansen en zorgen voor een hoge dichtheid en interactie van netwerken, zodat wij snellere, slimmere en betere antwoorden hebben op onze maatschappelijke uitdagingen.
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
^
REGIO ZWOLLE
bieden
16
AMBITIE In de delta van de toekomst geeft Regio Zwolle het nieuwe klimaat adaptieve landschap van Nederland vorm. Een delta waarin stedelijk gebied, water en platteland met elkaar verweven zijn. Waar mensen in harmonie met water en natuur kunnen wonen, werken en leven. Een regio met een sterke brede welvaart die aansluit bij de economische hoofdstructuur van Nederland en die uitgroeit tot de vierde pijler onder de Nederlandse economie (squaring the triangle) en waarin iedereen mee kan doen.
IN 2028 n
Regio Zwolle heeft een duurzame en wendbare economie, waarin bedrijven ruimte hebben om te ondernemen en kunnen zij hun businessmodellen in de nieuwste transities en technieken door ontwikkelen. Is er een sterk regionaal ecosysteem ontwikkeld met excellente ondernemersdienstverlening. Door de ondernemersdienstverlening worden vooral mkb- en familiebedrijven benaderd. Regio Zwolle staat bekend om haar werkwijze om ondernemers te ondernemerschap, innovatie en transities.
n
Regio Zwolle realiseert een toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt. Er is een regionaal
Regio Zwolle heeft samen met 22 gemeenten, 4 provincies en haar partners de ruimtelijke
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
werkcentrum actief en alle inwoners kunnen zich daar zelf melden. Iedere inwoner heeft recht
puzzel gelegd en geeft succesvol uitvoering aan het Novex-gebied. Er is daarnaast voldoende
17
op een loopbaan- en ontwikkelgesprek, heeft toegang tot het instrumentaria wat beschikbaar is en weet optimaal de scholingsbudgetten te benutten. Via sectortafels wordt gewerkt aan de aansluiting economie - onderwijs en arbeidsmarkt. Werkgevers kunnen gebruik maken van een investeringsfonds voor leven lang ontwikkelen en vernieuwing. Voor het realiseren van een inclusieve arbeidsmarkt worden de nationale en Europese middelen benut om zoveel mogelijk mensen met een afstand of kwetsbare positie op de arbeidsmarkt te helpen aan werk. n
samenwerking op het gebied van recreatie, toerisme en mobiliteitstransitie. In de regio is aandacht voor kennisdeling en uitwisseling van good practises. In het bijzonder is er aandacht voor het verbeteren van de balans tussen plattelandsgemeenten, kleinere kernen en steden.
DOELEN 2024 - 2028 Duurzame en wendbare economie n
Versterken van de concurrentiekracht van de Regio Zwolle door een sterk en duidelijk economisch profiel in combinatie met een aantrekkelijk vestigingsklimaat. We bieden nieuwe en voldoende bedrijfsruimte.
n
Het realiseren van meer synergie tussen de bestaande netwerken en initiatieven ter ondersteuning van het mkb bij de transitieopgaven. Dit om uiteindelijk het mkb beter te kunnen bereiken en activeren.
n
REGIO ZWOLLE
ondersteunen en faciliteren in de ondernemersdienstverlening. Met een investeringsfonds voor
Het realiseren van de juiste voorwaarden om de omschakeling naar een circulaire economie, de energietransitie, klimaatadaptatie en biodiversiteit te versnellen. Dat geldt op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling en mobiliteit, maar ook voor de meer economische transities.
n
Het ontwikkelen van een lerende aanpak en samenwerking met de betrokken partners van Regio Zwolle.
n
Onderdeel hiervan is de versterking in de samenwerking tussen economie en arbeidsmarkt: verantwoordelijk voor het inventariseren en uitwerken van overkoepelende uitdagingen. Alsmede het koppelen op uitvoeringskracht.
Toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt n
Realiseren van een toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt. Daarin streven we maximale arbeidsparticipatie en arbeidsproductiviteit na, die het mogelijk maken transities te realiseren. Realiseren van de opstart en ontwikkeling van een Regionaal Werkcentrum, gericht op actieve dienstverlening voor iedere inwoner met een loopbaan- en/of ontwikkelvraag.
n
Versterken van de reguliere werkgevers- en werkzoekendendienstverlening van Regio
programmeringsvraagstukken die in de breedte moeten worden afgewogen, dus niet alleen
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
Zwolle en afstemmen bovenregionaal tussen vier arbeidsmarktregio's.
op economie, maar bijvoorbeeld ook op wonen. In deze uitvoeringslijn mag explicieter
18
Klimaatbestendige inrichting van onze regio n
Behouden en vergroten van de leefbaarheid van Regio Zwolle, in balans met de natuur, landbouw en hoogwaardige natuur, deelnemen op de klimaatverandering door te investeren in systeemoplossingen en werken aan balans. Aandacht voor behoud landschap, klimaatadaptatie, spreiden van toerisme. Behoud voedselproductieareaal. Als vruchtbare delta hebben we een grote rol in de (inter)nationale voedselvoorziening. Er zijn kwalitatieve
gemaakt worden dat we de afwegingen op regionale schaal steeds te koppelen aan het daily urban system. n
Het accommoderen van de ontwikkelopgave (woningen en bedrijvigheid), met behoud van de huidige ruimtelijke kwaliteit. Er is ruimte voor woningbouw.
n
In een klimaatadaptieve delta bouwen we gebiedspecifiek. Omdat identiteit in grote mate bepalend is voor leefbaarheid en sociale samenhang, omarmen we in dit principe de specifieke en unieke eigenschappen van de gebieden in onze regio.
n
De ondergrond en het watersysteem zijn bepalend voor waar en hoe we bouwen om ook op lange termijn bij klimaatverandering een florerende regio te kunnen zijn.
n
REGIO ZWOLLE
n
Iedere ontwikkeling heeft oog voor de door de landschappelijke ondergrond, natuur, cultuurhistorie en bouwcultuur gevormde karakteristieken en identiteit van de plek en
behoudt of versterkt deze. Daar zetten we vol op in en bouwen zo aan een afwisselende regio. n
Benutten en versterken van huidige en toekomstige ambities op het gebied van leefbaarheid, landschap en de energietransitie.
n
In de herwaardering van het ruimtelijk beleid zijn water en bodem weer meer sturend voor alle ruimtelijke plannen: het afstemmen van ruimtelijke keuzes over woningbouw, energietransitie, natuur, landbouw, infrastructuur en economie op de staat en de kwaliteit van de ondergrond en de natuurlijke dynamiek van het water.
Duurzame bereikbaarheid van en in de regio n
De uitdaging voor bereikbaarheid ligt in het werken aan een betere balans in de regio. De relatief grote pendel naar Zwolle is deels onvermijdelijk vanwege de regionale centrumfunctie, maar de mobiliteitssystemen kunnen niet veel meer aan. Het accommoderen van de ontwikkelopgave (woningen en bedrijvigheid), met behoud van de huidige ruimtelijke kwaliteit op basis van een
De mobiliteitsanalyses (en ook de Integrale Mobiliteitsanalyse (IMA)) geven aan dat grote delen van het hoofdwegennet in het hoge economische ontwikkelingsscenario zonder maatregelen zoals 'betalen naar gebruik' richting 2040 afwikkelingsproblemen gaan optreden. De extra geplande woningbouw heeft hier geen significante invloed op (uitgezonderd de N50 in relatie tot de verstedelijking in Dronten/Kampen - veilige N50 is van groot belang).
n
De uitdaging ligt in een mobiliteitstransitie, waarbij oplossingsruimte ligt in het verduurzamen van mobiliteit: fiets of openbaar vervoer in plaats van auto. En ook in het voorkomen van mobiliteit. Want als inwoners van een kleinere dorpskern of plattelandsgemeente in de buurt terecht kunnen voor hun vraag hoeven ze niet ver te reizen. Hier kunnen de verstedelijkingskeuzes (waar gaan we woningen bouwen en faciliteren we arbeidsplaatsen?) sterk in sturen. De mobiliteitstransitie creëert ruimte voor de auto in delen van Regio Zwolle die wel van de auto afhankelijk zijn.
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
n
REGIO ZWOLLE
groene klimaat adaptieve (verstedelijkings)strategie.
19 n
In 2050 is Port of Zwolle een florerend haven- en bedrijvengebied. De havens kunnen in door een optimale infrastructuur efficiënt goederen- en personenverkeer afwikkelen. Slimme sturing op vervoerswijzen (modalshift) voorkomt opstopping. De samenwerking in Port of Zwolle (waaronder gezamenlijke belangenvertegenwoordiging) heeft de commerciële slagkracht en efficiëntie vergroot. Ook is er ruimte voor nog een aan te leggen buitendijkse haven.
STRATEGIE 1. Opgavegericht werken (vanuit de inhoud)^^^
7. Doorzetten van gezamenlijke public affairs- en lobbykracht
6. Gezamenlijke uitvoeringskracht generen
4. Verbinden met sterke (inter) nationale spelers
4. ECONOMIE EN ARBEIDSMARKT We willen de internationale concurrentiepositie van Regio Zwolle versterken. We werken daarom aan een duurzame en wendbare economie. Dat doen we met drie pijlers in ons achterhoofd: n
zorg voor economische structuurversterking van alle gebieden in Regio Zwolle
n
geef richting aan de transitie van de arbeidsmarkt
n
jaag innovatie aan op het gebied van de transities als bijvoorbeeld digitalisering, circulaire
beroepsbevolking (687 beroepsbevolking
economie
niet hoger dan mbo-niveau 3) n
Karakteristiek
het relatief geringe innovatievermogen van mkb'ers
Regio Zwolle kent een brede basis aan economische activiteiten en presteert goed.
Wat is er aan de hand?
Er is niet één drijvende dominante sector; de sectoren agro-food, maakindustrie (o.a.
Ontwikkelingen zoals digitalisering, verduurzaming en de opkomst van de circulaire
kunststoffen), health, IT/e-commerce, logistiek
economie veranderen het speelveld waarin het
en vrijetijdseconomie zijn verspreid over de regio
mkb zich beweegt onherroepelijk. Het aantal
vertegenwoordigd. Die veelzijdigheid is een groot
transities en veranderingen neemt met de
goed. Het zorgt voor een weerbare economie. Ook
dag toe. De snelheid van verandering is hoog.
in mindere tijden.
Vanuit het regionale samenwerkingsverband en vanuit andere hoeken is er een divers
De economische kracht van de regio ligt bij
ondersteuningsaanbod voor het mkb. Deze
de mkb- en familiebedrijven: 7670 van het
ondersteuning is er in de regio in vele soorten en
bedrijvenbestand bestaat uit bedrijven met
maten. Het aanbod kent echter een versnipperd
minder dan 9 medewerkers, samen goed voor
karakter. Daarnaast blijft het daadwerkelijk
607 van de werkgelegenheid. Het mkb wordt
bereiken en activeren van het brede mkb lastig.
gekenmerkt door gerichtheid op continuïteit en maatschappelijke betrokkenheid. Daar staat
De partijen die in Regio Zwolle actief zijn op de
tegenover dat het mkb in algemene zin gevoelig
ondersteuning van het mkb hebben de ambitie om
is voor conjuncturele schommelingen en een
samen deze infrastructuur te harmoniseren en te
ingeteerd investeringsniveau heeft.
versterken. De ruimte is schaars in de regio, ook om
Er is serieus gevaar dat bedrijven achter gaan
te ondernemen. De groei van de regio en
lopen en daardoor minder toekomstbestendig zijn. Dat komt door:
werkgelegenheid en de transities vragen om ruimte voor toekomstbestendige werklocaties waar bedrijven oplossingen vinden voor
n n
de kleine bedrijfsomvang van mkb-bedrijven
die bijdragen aan de nationale ambitie om
(vaak zonder hr-afdeling)
in 2050 CO2-neutraal, volledig circulair en
het opleidingsniveau van de
klimaatbestendig te zijn.
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
4.1. Groeien naar een duurzame en wendbare
REGIO ZWOLLE
economie en energietransitie.
20
Waar zetten we op in?
kennisontwikkeling en toepassing van
In 2028...
kennis. De hoogwaardige kennis die in
n
heeft Regio Zwolle een duurzame en
de regio aanwezig is te praktiseren en te
wendbare economie, waarin bedrijven
delen in de regio. Er wordt een interactieve
ruimte hebben om te ondernemen en zij hun
kaart gemaakt die direct inzicht geeft in alle projecten. Actieve kennisdeling voor onderwijs- en kennisinstituten,
ontwikkeld met excellente
aangejaagd.
ondernemersdienstverlening. Die benadert
ondernemers en overheden wordt n
vooral mkb- en familiebedrijven. n
Realiseren van jaarlijks 150 onderzoek en stageplaatsen voor studenten die
staat Regio Zwolle bekend om
meewerken in onderzoeksprogramma's
haar werkwijze die ondernemers
op het snijvlak van de transities
ondersteunt en faciliteert in de
voor de economie en/of gekoppeld
ondernemersdienstverlening. Met een
aan de benoemde innovatiehubs.
investeringsfonds voor ondernemerschap,
Er wordt een extra honneurs- en
innovatie en transities.
begeleidingsprogramma opgezet voor studenten die zich voor tenminste twee jaar
Resultaat in aantallen - per jaar (output) Bereiken van jaarlijks 5.000 ondernemers
Doorontwikkelen van de ondernemersdienstverlening (eerste
en/of nieuwe businessmodellen. Daarvan
en tweedelijns) in samenwerking met
doen tenminste 750 ondernemers mee aan
gemeenten, provincies en Rijk. Met als
een of meerdere activiteiten die ontwikkeld
doel laagdrempelige en toegankelijke
zijn door het regionale ecosysteem. Daarin
ondersteuning voor ondernemers die in
die elkaar ook weten te vinden in de
met daarin vier toonaangevende
samenwerking.
onderzoeken (waaronder de Regio Zwolle
Realiseren van een krachtige en
Monitor) waarmee de Economic Board
21
toegankelijke kennis- en innovatie-
Regio Zwolle de dialoog voedt over de koers
infrastructuur waarbij alle innovatieclusters
van de regionale economie.
werken we toe naar een heldere voordeur
Regio Zwolle gevestigd zijn of zich willen
(no-wrong-door principe) met verschillende
vestigen.
specialistische uitvoeringsorganisaties
n
n
die actief aan de slag willen met innovatie
MEERJARIGE AGENDA 2024 - 2028
n
verbinden aan de regio.
REGIO ZWOLLE
n
businessmodellen in de nieuwste transities en technieken door kunnen ontwikkelen. is er een sterk regionaal ecosysteem
en hubs met elkaar verbonden worden,
n
n
Realiseren van een onderzoeksprogramma
Het realiseren en periodiek actualiseren
waarbij meer dan dertig startups jaarlijks
van een ruimtelijk economische visie. Ook
gebruikmaken van de faciliteiten. Daarvan
een vertaalslag maken naar de ruimtelijke
ontwikkelen zich vijf startups door naar een
randvoorwaarden voor het vergroten van
scale-up. De in de regio werkzame publiek-
de aantrekkelijkheid van de regio voor
private samenwerkingen worden allen
bedrijven in zowel landelijk als stedelijk
digitaal via een platform ontsloten zodat
gebied.
ondernemers, studenten en werkenden hier beter toegang tot hebben. In ieder
Impact maken in vier jaar (outcome)
deelgebied zijn een tot drie hubs aanwezig
n
Versterken van de concurrentiekracht van
die erkend innovatiehub zijn. Het regionale
de Regio Zwolle door een sterk en duidelijk
programma is erop gericht om synergie
economisch profiel in combinatie met een
in de samenwerking aan te brengen, de hubs laagdrempelig en toegankelijk te
aantrekkelijk vestigingsklimaat. n
Het realiseren van meer synergie tussen
transitieopgaven. Dit om uiteindelijk het mkb beter te kunnen bereiken en
ruimtelijke ontwikkeling en mobiliteit, als
activeren. Met daarbij een effectieve
de meer economische transities.
uitvoeringsstrategie vanuit het no-wrong-
n
n
Het ontwikkelen van een lerende aanpak en
door-principe voor ondernemers met een
samenwerking met de betrokken partners
vraag. Randvoorwaarde is dan wel dat de
van Regio Zwolle. Onderdeel hiervan
vraag van ondernemers centraal staan.