11.2 Bijlage 2 bij Nota - Evaluatie recycletarief Noordoostpolder.pdf
Tekst van het document
Jaarlijks budget te reserveren om flexibel maatwerk te kunnen leveren en het systeem te optimaliseren. Doorlopend zoeken naar kostenbesparende maatregelen om externe kostenstijgingen te beperken.
Gemeente Noordoostpolder – Evaluatie van het recycle-tarief 23
Bijlage 1. Gebruikte bronnen Geraadpleegde documenten Uitvoeringsplan recycle-tarief afvalinzameling, gemeente Noordoostpolder in samenwerking met HVC. Amendement 2021-11-12a en 2022-11-6n. Berekening tarieven afvalstoffenheffing 2021 en 2022, gemeente Noordoostpolder. Eindafrekening HVC 2020, 2021 en 2022. Jaarrapportages HVC 2020, 2021 en 2022. RB Nieuwe koers afvalscheiding ‘Op naar 60 kilo restafval’. Begroting en jaarrekeningen gemeente Noordoostpolder 2020, 2021 en 2022.
Geraadpleegde stakeholders Wethouder Van Amersfoort, Van Steen en Werkman. Afdeling belastingen, gemeente Noordoostpolder. Afdeling financiën, gemeente Noordoostpolder. Teamleider wijkbeheer, gemeente Noordoostpolder. Coördinator handhaving/BOA’s, gemeente Noordoostpolder. Toezichthouder reiniging en beheer milieustraat, gemeente Noordoostpolder. HVC.
Gemeente Noordoostpolder – Evaluatie van het recycle-tarief 24
Bijlage 2. Communicatie uitingen Communicatie afvalscheiding & zwerfafval 2023 Januari Februari Mei Juni
Juli 2022 Januari
Februari
Juni Juli Augustus
September
Oktober November December
2021 Januari Februari Maart Mei
Gemeentenieuws Social media Gemeentenieuws Social media Social Media Social media Gemeentenieuws Social media Gemeentenieuws Social media Gemeentenieuws
Aankondiging afrekening variabele deel recycle-tarief Aankondiging afrekening variabele deel recycle-tarief Aankondiging gemeentelijke belastingen, incl. vaste deel recycle-tarief Week van de circulaire economie, video Het Goed HVC-kwaliteitscampagne PMD, wat maken ze van plastic Resultaten recycle-tarief 2022 Resultaten recycle-tarief 2022 HVC-kwaliteitscampagne PMD, weg van het plastic HVC-kwaliteitscampagne PMD, weg van het plastic HVC-kwaliteitscampagne PMD, heb jij de HVC-app al? HVC-kwaliteitscampagne PMD, doe de check
Gemeentenieuws Social media Gemeentenieuws Social media Gemeentenieuws Gemeentenieuws Gemeentenieuws Social media Social media Social media Social media Gemeentenieuws Social media Gemeentenieuws Social media Social media Social media Gemeentenieuws Social media Social media Social media Social media Gemeentenieuws Social media
Luiers horen bij restafval Luiers horen bij restafval HVC-app HVC-app, twee maal, 2 verschillende filmpjes van HVC Toelichting afrekening recycle-tarief en uitnodiging inwonersbijeenkomst Gemeentelijke heffingen met extra uitleg recycle-tarief Resultaten recycle-tarief 2021 en vooruitblik 2022 Resultaten recycle-tarief 2021 Uitnodiging inwonersbijeenkomst HVC Enquête HVC Video HVC: Hoeveel herbruikbaar materiaal in ons restafval? HVC-campagne GFT afval Aankondiging luiercontainers, aanvraag pas Aankondiging luiercontainers, aanvraag pas Stimulans gebruik hervulbare flessen Herhaling luiercontainers, aanvraag pas Plaatsing luiercontainers (foto Thomas) Plaatsing luiercontainers (foto Thomas) Campagne HVC plastic: wat gebeurt er met plastic NOP Campagne HVC plastic: wat wel en niet bij plastic Campagne HVC textiel: hoe sorteren en recyclen textiel Campagne HVC textiel: lever schoon en een droog aan Campagne HVC textiel: wat hoort er bij textiel Bakkie heeft zin in de feestdagen: GTF afval
Social media Krant Gemeentenieuws Social media Gemeentenieuws Social media Gemeentenieuws Social media Gemeentenieuws Social media
uitgebreide animatie recycle-tarief pagina van HVC over de app incl. winactie gemeentelijke heffingen, extra uitleg recycle-tarief gemeentelijke heffingen met link naar website informatie over plastic scheiden eerste evaluatieresultaten recycletarief eerste evaluatieresultaten recycletarief hoe gaat het afvalscheiden ambassadeur Angelique hoe gaat het afvalscheiden 2 ambassadeurs mondkapjes bij restafval
Gemeente Noordoostpolder – Evaluatie van het recycle-tarief 25
Juni Juli Augustus Oktober December
2020 Januari klankbordgroep
Social media Gemeentenieuws Social media Gemeentenieuws Gemeentenieuws Social media Gemeentenieuws Social media Gemeentenieuws
hoe gaat het afvalscheiden ambassadeur Andries mondkapjes en handschoenen bij restafval GTF inzameling zomerperiode afvoer van olie en vet kostenstijging afval, minder restafval, HVC app filmpje HVC ambassadeur Angelique luierafval in restafval luierafval in restafval sluiten milieustraat tijdens feestdagen
Social media
gemeenteraad besluit positief over recycle-tarief + oproep
Sidenote: van maart tot mei communicatie bijna volledig over corona gegaan, maar achter de schermen natuurlijk gewerkt aan uitvoeringsplan recycle-tarief. Mei
Juni Juli
Augustus September
Oktober Oktober
November
December
Persbericht Social media Social media Website Persbericht Social media Social media Brief laagbouw Gemeentenieuws Brief laagbouw HVC Flyer Krant Website Brief hoogbouw Brief HVC Online nieuwsbrief Social media Gemeentenieuws Social media Social media Social media Social media Social media Krant Social media
recycle-tarief (na instemming college) planning recycle-tarief (na instemming college) Q&A recycle-tarief & uitnodiging praten met wethouder Q&A over het recycle-tarief op noordoostpolder.nl recycle-tarief (na instemming raad) recycle-tarief (na instemming raad) omwisseling restafvalbakken recycle-tarief omwisseling restafvalbakken recycle-tarief recycle-tarief algemeen + omwisseling bakken omwisseling restafvalbakken recycle-tarief en afvalscheiding (onderdeel brief) uitgebreide special over het recycle-tarief (3 pagina’s) uitbreiding Q&A recycle-tarief en omwisseling recycle-tarief en plaatsing ondergrondse containers omwisseling restafvalbakken Artikel over wijziging (online nieuwsbrief van HVC) afvalcoaches recycle-tarief afvalcoaches recycle-tarief op straat/deur. Afvalcoaches actief. video afvalcoaches/inwoner/wethouder aankondiging Webinar afvalscheiding oproep inwoners gezocht die ervaring willen delen afvalscheiding. online Webinar vragen stellen aan afvalcoach visual vastgestelde tarieven pagina’s over o.a. vastgestelde tarieven. animatie over het recycle-tarief
Gemeente Noordoostpolder – Evaluatie van het recycle-tarief 26
Bijlage 3. Aanbiedfrequenties Aanbiedfrequenties 2022 (wha staat voor: werkelijke hoeveelheid aangeboden) 100%
18%
90%
16%
80%
14%
70%
12%
10,5%
60% 10,2%
9,1%
10%
Cumulatief % wha
% van wha
2022 Aanbiedfrequentie RST240 (% van wha met RST240) 20%
9,0%
9,4%
8,8%
8,1%
50%
7,7%
8% 6%
40%
6,7%
5,9% 4,9%
4,1%
30%
4,7%
4%
20%
2%
0,8%
0%
10% 0%
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
> 13
Aantal ledigingen RST240 / jaar
100%
18%
90%
16%
80%
14%
70%
12%
60%
10%
50%
8%
40%
6%
30%
4%
20%
2%
10%
0%
Cumulatief % wha
% van wha
2022 Aanbiedfrequentie RST140 (% van wha met RST140) 20%
0%
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
> 13
Aantal ledigingen RST140 / jaar
100% 90%
25%
80% 70%
20%
60% 15%
Cumulatief % wha
% van wha
2022 Aanbiedfrequentie ondergrondse container (% van wha met OC60) 30%
50% 40%
10%
30% 20%
5%
10% 0%
0% 1 - max 2 / jaar > 2 - max 4 / jaar > 4 - max 6 / jaar
> 6 - max 12 / jaar
(max. 1 * / half jaar)
(> 1 * / 2 (> 1 * / maand - (> 1 * / 2 weken (> 1 * / week maanden - max. max. 1 * / 2 - max. 1 * / max. 2 * per 1 * / maand) weken) week) week)
(max. 1 * / kwartaal)
(max. 1 * / 2 maanden)
> 12 - max 26 / jaar
> 26 - max 52 / > 52 - max 104 / jaar jaar
> 104 / jaar
(> 2 * / week oplopend tot > 10 * /week)
Aantal aanbiedingen op OC60 / jaar
Gemeente Noordoostpolder – Evaluatie van het recycle-tarief 27
Aanbiedfrequenties 2021 100%
18%
90%
16%
80%
14%
70% 11,3%
12% 9,2%
10% 7,5%
8% 6%
8,9%
8,3%
Cumulatief % wha
% van wha
2021 Aanbiedfrequentie RST240 (% van wha met RST240) 20%
60% 50%
8,8%
8,1%
7,9%
40%
6,6% 5,6%
5,6%
5,5%
6,0% 30%
4%
20%
2%
0,8%
0%
10% 0%
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
> 13
Aantal ledigingen RST240 / jaar
100%
18%
90%
16%
80% 13,1%
14% 11,4%
12% 10%
70% 11,0%
11,1%
9,7%
Cumulatief % wha
% van wha
2021 Aanbiedfrequentie RST140 (% van wha met RST140) 20%
60% 9,1%
50% 8,1%
8%
40% 5,4%
6%
4,0% 4%
3,4%
4,0%
4,3%
5,1%
30% 20%
2%
10% 0,1%
0%
0%
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
Aantal ledigingen RST140 / jaar
100%
24,8%
25%
90%
25,0%
80% 70%
20% 15,7%
60%
14,9%
15%
Cumulatief % wha
% van wha
2021 Aanbiedfrequentie OC60 (% van wha op ondergrondse container) 30%
50% 40%
10%
30% 5,2%
5%
4,9%
5,4%
4,2%
20% 10%
0%
0% 1 - max 2 / jaar > 2 - max 4 / jaar > 4 - max 6 / jaar > 6 - max 12 / jaar (max. 1 * / half jaar)
(max. 1 * / kwartaal)
(max. 1 * / 2 maanden)
> 12 - max 26 / jaar
> 26 - max 52 / > 52 - max 104 / jaar jaar
> 104 / jaar
(> 1 * / 2 (> 1 * / maand - (> 1 * / 2 weken (> 1 * / week maanden - max. max. 1 * / 2 - max. 1 * / max. 2 * per 1 * / maand) weken) week) week)
(> 2 * / week oplopend tot > 10 * /week)
Aantal ledigingen RST240 / jaar
Gemeente Noordoostpolder – Evaluatie van het recycle-tarief 28
Bijlage 4. Overzicht afvalstoffenheffing Gemeenten
Heffing 2022
1-persoons
Meerpersoons
Vastrecht
€ 223.80
€ 233,80
€ 46,86
€ 80,34
140 liter: € 7,81 Noordoostpolder
€ 270,66
€ 186,46
€ 220,24 € 203
76
D
98
D
92
30.713 Schatting
€ 22.38
€ 38, 40
240 liter: € 6,40
V-tarief * 6 € 225,38
Vastrecht
€ 241,40 € 202,70
48.266
140 liter: € 11,08
Schatting € 66,48
€ 101,22
240 liter: € 16,87
V-tarief * 6 € 269,18
Vastrecht
€ 303,92 € 279
51.971
140 liter: € 4,67 West-Betuwe
D
€ 241,72
140 liter: € 3,73
Totaal
75
€ 55, 26 V-tarief * 6
Vastrecht
Overbetuwe
D
44.741
240 liter: € 9,21
Totaal
97
Schatting € 33,78
Leusden
D
48.048
€ 314,14
140 liter: € 5,63
Totaal
Kg/inw/jr
V-tarief * 6
Vastrecht Steenwijkerland
Stedelijkheidklasse
Schatting
240 liter: € 13,39 Totaal
Inwoners 2022
Schatting € 28,02
€ 48,00
240 liter: € 8,00
V-tarief * 6
Totaal
€ 307,02
€ 327,00
Dronten
Vastrecht
€ 279,18
€ 348,97
42.865
D
Almere
Vastrecht
€ 370,87
€ 390,87
217.828
C
81.214
C
23.348
D
2 pers. € 316,44 Lelystad
Vastrecht
€ 278,88
3 pers. € 347,76 4 pers. € 409,20
Zeewolde*
€ 272
€ 351
(€ 172)
(€ 251)
Vastrecht
* gemeente Zeewolde heeft een éénmalige korting op de afvalstoffenheffing van €100 gehanteerd.
Gemeente Noordoostpolder – Evaluatie van het recycle-tarief 29
Bijlage 5. Toelichting aanbevelingen Rondom de service aan inwoners zijn enkele aanbevelingen te maken: De meeste inwoners van Noordoostpolder zijn al goed bezig met afvalscheiding, zoals ook blijkt uit de cijfers. Op enkele locaties, met name rondom de hoogbouw, is dat nog niet altijd het geval. Het is aan te raden om de wijkgerichte aanpak op dit soort locaties verder uit te breiden en de nadruk te leggen op betere afvalscheiding en de kwaliteit van grondstoffen. Door meer intensieve begeleiding, bijvoorbeeld door een afvalcoach, kunnen inwoners al snel beter gaan scheiden. Het is aan te raden om voldoende capaciteit beschikbaar te hebben om een wijkgerichte aanpak mogelijk te maken. Proactief benaderen van zogenaamde ‘veelstorters’. Deze bewoners lopen het meeste risico op een hoge afvalstoffenheffing. Door een gerichte inzet met bijvoorbeeld een afvalcoach kunnen inwoners gewaarschuwd en geholpen worden om hoge kosten te voorkomen. Een beperkt deel van de bewoners in Noordoostpolder blijkt nog niet altijd in staat om afval goed te scheiden. Hierbij is het geen gebrek aan het juiste inzamelmiddel, maar betreft het meer een communicatieve uitdaging. Dit zijn veelal anderstaligen inwoners die de gehanteerde communicatie in het Nederlands niet altijd (helemaal) juist tot zich kunnen nemen, waardoor ze het systeem nog niet volledig kunnen benutten.
Het communiceren in andere talen wordt al toegepast. Het is aan te bevelen dit structureel in te zetten. In lijn daarmee is het interessant om via verschillende kanalen onderzoek te blijven doen naar de wijze waarop het recycle-tarief door inwoners ervaren wordt en vooral ook wat binnen de mogelijkheden van het systeem gedaan kan worden om meer inwoners enthousiast te maken. Mogelijk hebben inwoners zelf ideeën en/of problemen die spelen die relatief eenvoudig aangepakt kunnen worden. Tot slot ligt er nog een mogelijkheid met het oog op de geboden inzamelmiddelen in de gemeente. Met name in en rondom de hoogbouw is winst te behalen. Op deze locaties wordt verhoudingsgewijs de meeste overlast van bijplaatsingen ervaren en voelen inwoners over het algemeen gezien minder verantwoordelijkheid voor het inzamelmiddelen (verzamellocaties ten opzichte van een minicontainer aan huis). Een deel van de overlast van bijplaatsingen is terug te voeren tot de inzameling van PBD met losse zakken. Om deze locaties structureel te verbeteren kan gekozen worden voor verzamelcontainers voor het PBD. Dit kan zorgen voor een schoner straatbeeld, maar hierbij zal de kwaliteit van de deelstroom PBD bewaakt moeten worden. In gemeenten waar men werkt met tariefdifferentiatie ontstaat in enkele gevallen een grotere vervuiling van de fractie als dit ingezameld wordt met ondergrondse containers.
Met het oog op het behoud van kwalitatief goede deelstromen, dient vervuiling van de fractie voorkomen te worden. Eerste ervaringen in de gemeente zijn vooralsnog positief, maar het is verstandig om per locatie goed te bekijken of een ondergrondse container de best passende oplossing is en hierbij de ontwikkelingen nauwlettend te volgen. Aan te raden is om te starten met een pilot, voordat er grootschalig overgegaan wordt tot verzamelcontainers op alle locaties. Tenslotte zullen met een overgang van zakken naar verzamelcontainers ook de inzamelkosten voor deze fractie toenemen. Rondom het milieurendement zijn enkele aanbevelingen te doen: De huidige inzamelmogelijkheden zijn goed en op structureel niveau, met uitzondering van PBD, zijn hier op dit moment geen aanpassingen in nodig. Wel is het aan te raden om de resultaten van de proef rondom luiers goed te volgen. Luiermateriaal vormt op dit moment nog een aanzienlijk gedeelte van het resterend afval dat als restafval verbrand wordt. Zodra er betere verwerkingsmogelijkheden beschikbaar zijn voor
Gemeente Noordoostpolder – Evaluatie van het recycle-tarief 30
luiermateriaal dan kan het lonen om de gescheiden inzameling van luiers verder op te schalen. Daarmee kan een volgende stap gezet worden in het reduceren van het restafval. Deze ambitie wordt ook uitgedragen door HVC. In het verleden heeft de gemeente een proef uitgevoerd met een mobiele milieustraat. Steeds meer gemeenten kiezen ervoor om een dergelijke service in te richten om kleiner grof afval uit het huishoudelijk restafval te houden. Met name kleine stukjes hout, steen, puin, etc. belanden nu nog vaak in het restafval. Inwoners sparen dit namelijk niet op tot het moment dat zij een keer naar de milieustraat moeten. Met het oog op het verder reduceren van het restafval kan een herintroductie van de mobiele milieustraat interessant blijken. In aanvulling op de mobiele milieustraat en andere inzamelacties ten aanzien van (kleine) grondstofstromen is het waardevol om doorlopend ook andere opties ten aanzien van het verminderen van het restafval te overwegen. De ingezette trend met minder restafval moet namelijk voortgezet worden. Het is hierbij nuttig om aanvullend onderzoek te doen naar de effecten van maatregelen zoals; als restafval op afstand (omgekeerd inzamelen), intensiveren van inzameling van GFT-e, inzetten op afvalpreventie, acties rondom wasbare luiers, etc.
Rondom de kosten zijn enkele aanbevelingen te doen: Het is van belang om in te blijven zetten op een verdere reductie van het restafval om kosten ook in de toekomst beheersbaar te houden. Uit de evaluatie is gebleken dat het recycle-tarief een dempend effect heeft op kostenstijgingen en hiermee bijdraagt aan de beheersbaarheid van de kosten. Het is bovendien aan te raden om, met oog op autonome ontwikkelingen, de 100% kostendekkende afvalstoffenheffing te bewaken. In 2021 en 2022 heeft de gemeenteraad ervoor gekozen om inwoners te compenseren voor de gestegen kosten. Dit is uiteraard een politieke keuze, maar binnen het gesloten systeem van het afvalbeheer komen kostenstijgingen uiteindelijk altijd bij inwoners terecht. Op deze manier kan er, bij negatieve marktontwikkelingen sprake zijn van een autonome kostenstijging en een stijging onder invloed van het behoud van de 100% kostendekkendheid. Dat kan op termijn problemen opleveren. Ook is het goed om zorgvuldige afwegingen te maken rondom de samenstelling en opbouw van de afvalstoffenheffing (nu uitgaande 73/27 tussen vast en variabel). Hoewel dit in de eerste jaren een prima uitgangspunt was dient in het kader van de toegenomen kosten in algemene zin ook rekening gehouden te worden met de beleving van inwoners. De hoogte van het variabel tarief is in de afgelopen 2 jaar relatief snel gestegen.
Voor inwoners, die zien dat ze het steeds beter doen, zal dit met dergelijke directe kostenstijgingen, niet altijd als prettig ervaren worden. Aangeraden wordt om jaarlijks te kijken naar een verdeling die recht doet aan de prestaties van de inwoners en het risico op de diftar-paradox bewaakt. In de communicatie doet de gemeente er tevens goed aan om het kosten dempende effect van het recycletarief actiever te benoemen. Het dempende effect van het recycle-tarief op de afvalstoffenheffing en (toekomstige) kostenstijging is een feit, maar ervaren inwoners dat nog niet zo. Er is veel te winnen als ook inwoners inzien dat kostenbeheersing ontstaat en hogere kosten voorkomen kunnen worden. Ook ten aanzien van het compensatiebeleid zijn enkele aanbevelingen te formuleren. Aangeraden wordt om, zoals eerder benoemd, actief samen met de ‘’veelstorters’’ aan de slag te gaan om het aanbod van restafval te reduceren. Deze inwoners moeten nog altijd actief benaderd blijven worden om hen te helpen in de reductie van het restafval. De maximalisering van de afvalstoffenheffing voor deze doelgroep zou idealiter uitgefaseerd moeten worden, aangezien dit in beginsel indruist tegen de uitgangspunten van het recycle-tarief. Daarnaast is het aan te raden om de tegemoetkoming voor medisch en incontinentiemateriaal flexibeler in te richten.
Voor een deel van de inwoners is de eenmalige tegemoetkoming voldoende, voor
Gemeente Noordoostpolder – Evaluatie van het recycle-tarief 31
anderen zal dit veel te weinig zijn. Wetende dat sommige van deze bewoners soms wel 5x per week afval moeten aanbieden, zal per situatie gekeken kunnen worden naar een passende maatwerkoplossing. Tenslotte is het aan te raden om jaarlijks in de begroting budget te reserveren om inzamelmiddelen op bepaalde probleemlocaties uit te breiden aan te passen, bijvoorbeeld rondom hoogbouwlocaties waar meer sprake is van overlast. Ook kan deze flexibele ruimte dan ingezet worden voor uitgebreider maatwerk voor specifieke doelgroepen. Door geld te reserveren ontstaat er ruimte om door middel van pilots te zoeken naar de juiste methoden om de resultaten ook op deze locaties verder te verbeteren. Hierbij wel altijd de goede afweging makende in hoeverre dat het bijplaatsen van inzamelmiddelen ook noodzakelijk is en de juiste oplossing is.
Gemeente Noordoostpolder – Evaluatie van het recycle-tarief 32
JMA Utrechtseweg 9, 3704 HA Zeist T. 030 699 15 99 - info@jma.nl www.jma.nl
Gemeente Noordoostpolder – Evaluatie van het recycle-tarief 33