10.1 Programmabegroting 2025 - 2028.pdf

Inhoudsopgave Algemeen................................................................................................................................................ 3 Aanbiedingsbrief ................................................................................................................................... 4 Samenstelling College .......................................................................................................................... 9 Samenstelling Gemeenteraad ............................................................................................................ 15 Begroting 2025 in het kort .................................................................................................................. 22 Programma's ........................................................................................................................................ 24 Programma 1 - Fysieke Leefomgeving .................................................................................... 25 Programma 2 - Sociale Leefbaarheid ....................................................................................... 41 Programma 3 - Economische ontwikkeling .............................................................................. 49 Programma 4 - Dienstverlening en Besturen ...........................................................................

58 Programma 5 - Financiën ......................................................................................................... 65 Programma 6 - Sociaal Domein ............................................................................................... 70 Paragrafen ............................................................................................................................................ 77 Paragraaf Lokale heffingen ...................................................................................................... 78 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................. 87 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................ 107 Paragraaf Financiering ........................................................................................................... 115 Paragraaf Bedrijfsvoering ....................................................................................................... 121 Paragraaf Verbonden partijen ................................................................................................ 132 Paragraaf Grondbeleid ...........................................................................................................

150 Openbaarheidsparagraaf Woo ............................................................................................... 160 Begroting ............................................................................................................................................ 161 Overzicht van baten en lasten ................................................................................................ 162 Financieel meerjarenperspectief 2025-2028 .......................................................................... 163 Begrotingsrichtlijnen ............................................................................................................... 164 Overzicht taakvelden .............................................................................................................. 166 Overzicht structurele en incidentele baten en lasten ............................................................. 169 Bijlagen ............................................................................................................................................... 173 Algemene dekkingsmiddelen.................................................................................................. 174 Overzicht reserves ..................................................................................................................

175 Overzicht voorzieningen ......................................................................................................... 177 Geprognosticeerde balans ..................................................................................................... 178 EMU ........................................................................................................................................ 178 Investeringen 2025-2028 ........................................................................................................ 179 Arbeidsgerelateerde kosten.................................................................................................... 180 Indicatoren Brede Welvaart .................................................................................................... 182 Subsidieplafonds .................................................................................................................... 209 Vaststelling......................................................................................................................................... 218

Algemeen

Aanbiedingsbrief

4

Aanbiedingsbrief Voor u ligt de (meerjaren)programmabegroting 2025-2028. In de perspectiefnota 2025 – 2028 heeft u als raad de kaders vastgesteld voor de programmabegroting 2025 en meerjarenprogrammabegroting (2026 – 2028). Deze kaders zijn als opdracht ambtelijk en bestuurlijk verder uitgewerkt in de meerjarenprogrammabegroting 2025 - 2028. De P&C stukken kunt u ook online vinden op: https://noordoostpolder.pcportal.nl/ Inleiding De begroting laat een structureel duurzaam evenwicht zien in het totaal van baten en lasten. Op basis van de belangrijkste financieringsstroom van gemeenten, de algemene uitkering vanuit het Rijk, was en is dat geen logisch te verwachten uitkomst. De perspectiefnota 2025 – 2028 toonde voor alle begrotingsjaren een tekort. Uw raad heeft bij de behandeling van de perspectiefnota amendement 2024-07-13a aangenomen, dat de tarieven voor de OZB met +4,3% worden verhoogd. Verder heeft u in dezelfde vergadering motie 2024-07-13j aangenomen, waardoor de tarieven voor de toeristenbelasting worden verhoogd. Door de verhoging van de tarieven OZB en toeristenbelasting ontstaat er in de begroting een extra bate van € 360.000. De kosten voor Jeugd en Wmo zullen in 2025 een sterker stijgende lijn laten zien dan waarmee rekening gehouden was in de perspectiefnota.

De kosten voor Jeugdzorg stijgen met € 1,4 miljoen meer dan waarmee bij de perspectiefnota rekening gehouden was en de kosten voor Wmo stijgen met € 0,4 miljoen meer dan verwacht bij de perspectiefnota. Voor zowel de Jeugdzorg als de Wmo is de oorzaak dat zowel de kosten als de geleverde producten en diensten naar verwachting sterker stijgen dan het beeld hiervan tot nog toe. Bij de Jeugdzorg speelt ook de aard van de aangeboden diensten een rol. De meer kostende JeugdGGZ-trajecten nemen sterker toe dan verwacht. Het college werkt aan een integrale analyse van de Jeugdzorg en betrekt voor de lastenontwikkeling hier ook de gereserveerde middelen voor Jeugdzorg bij. De uitkomsten worden voorgelegd aan de raad. Het grootste deel van deze meerkosten wordt opgevangen door een lagere rentelast van € 1,1 miljoen voor toerekening van rente aan reserves, door een lager rentepercentage. Gemeente Noordoostpolder kent geen periode die ingeluid wordt met Ravijnjaar 2026, zoals dat in de media is gaan heten. Gemeente Noordoostpolder heeft wel een eenmalig tekort in het jaar 2026 als gevolg van het algemene uitkering beleid van het Rijk. Het tekort in 2026 wordt door middel van een kasschuif teruggebracht naar een negatief saldo van € 220.881. Voor 2027 en verdergaand voor 2028 is de hoogte van de algemene uitkering in lijn met het begrotingsjaar 2025.

De uitgangspunten van deze systematiek zijn: voldoen aan de voorschriften Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), optimalisatie van de mogelijkheden tot realisatie van de gemeentelijke ambities en doelen en het borgen van een robuuste financiële positie. Begrotingssaldi Omschrijving/jaar Stand Perspectiefnota 2025 – 2028 + addendum Meerjarenprogrammabegroting 2025 2028

2025 € 355.507-

2026 € 138.328

2027 € 64.665

2028 € 41.037

€ 120.035

€ 220.881-

€ 228.166-

€ 183.107

Het beleid van gemeente Noordoostpolder is om de begroting te baseren op de meicirculaire en dat heeft het college voor deze begroting ook gedaan. Bij substantiële afwijkingen bij de septembercirculaire ten opzichte van de meicirculaire wordt conform het beleid bezien in hoeverre het verwerken hiervan in de septembercirculaire wenselijk, dan wel noodzakelijk geacht wordt. Het beeld is dat de afwijkingen niet substantieel zullen zijn en er is ook geen noodzaak om deze alsnog te verwerken. De septembercirculaire zal worden meegenomen bij het opstellen van de perspectiefnota 2026 – 2029. Enkele ambities voor 2025 en verder, uitgelicht Als college hebben we per portefeuillehouder een aantal onderwerpen die wij in deze aanbiedingsbrief onder de aandacht willen brengen. Het gaat om de volgende ambities:  Onze minima vergeten we niet. Met een nieuw minimabeleid gaan we verbeteringen doorvoeren die vanuit verschillende geledingen aangedragen zijn. Zo zorgen we ervoor dat inwoners die deze regelingen nodig hebben, er ook daadwerkelijk gebruik van kunnen maken.

5



 

 







Beschermd wonen in het sociaal domein: gemeenten, het Rijk en andere partijen, werken al meerdere jaren samen aan de transitie 'van beschermd wonen naar beschermd thuis'. Dit is dan ook de reden dat de bestuurders in onze regio een besluit genomen hebben over de hybride toegang beschermd wonen. Een effect hiervan voor de gemeente is dat we zelf een actieve rol gaan spelen binnen een gezamenlijke toegang. Tegelijkertijd houdt dit in dat er een eerste stap gezet is naar de doordecentralisatie van beschermd wonen naar de gemeente die per 1 januari 2025 van kracht is. Het Vlie: door samen met Urk, de provincie, ZONL en Antonius een versnellingsovereenkomst te ondertekenen en extra financiële investeringen te doen, kunnen we de bouw in 2025 starten. Dit betekent dat Het Vlie in 2026 zijn deuren kan openen. In 2025 komt er een vervolg op de pilot ‘asielzoekers aan het werk’. Het doel van de pilot is om te onderzoeken welke belemmeringen er zijn voor werkgevers en asielzoekers om passend werk te realiseren en op welke manier deze belemmeringen kunnen worden opgelost. Samen bouwen we aan een duurzame en inclusieve toekomst, waarin iedereen kan meedoen en kan profiteren van onze gezamenlijke inspanningen. In 2025 focussen we ons in het bijzonder op de ontwikkeling van het MITC als dé hotspot voor hoogwaardige innovatieve mobiliteit.

We zetten ons vanuit onze rol in om op en rondom het MITC een passend vestigingsklimaat te creëren voor innovatieve bedrijvigheid. We zijn actief betrokken bij de mogelijkheden die de werkgroep MITC Onderwijs biedt. Hierbij staan kennisuitwisseling (komen tot nieuwe inzichten), praktijkervaring (stages en projecten) en innovatie (vernieuwing door onderzoek en ontwikkeling) centraal. We zijn hierbij een verbindende en ondersteunende partij. Nadat de nieuwe ontwikkelperspectieven vastgesteld zijn, wil het college in 2025 inzetten op blijvende voortgang voor wat betreft invulling van onze woningbouwopgave. Het woonbehoefteonderzoek geeft richting voor wat betreft de opgave. Hierbij onderzoeken we of en hoe we kunnen versnellen, en hebben daarbij extra aandacht voor onze (koop)starters. Het afgelopen jaar hebben we samen een belangrijke stap gezet met het vaststellen van het programma Klimaat en Energie. Dit programma biedt ons niet alleen beter inzicht, maar zorgt ook voor een samenhang tussen de verschillende thema’s. Door onze strategische ambities om te zetten in operationele doelen met meetbare indicatoren, kan de raad effectiever sturen. Hierdoor kunnen we efficiënter omgaan met onze middelen en beter controleren hoe activiteiten bijdragen aan onze doelen. We blijven ons inzetten voor het verduurzamen van woningen.

In het komende jaar richten we ons specifiek op woningen met lage energielabels, omdat daar het rendement het hoogst is. Dit is een cruciale stap in onze strijd tegen klimaatverandering.

Reserve beleidsplan De reserve Beleidsplan is de reserve waar het surplus op de algemene uitkering in ondergebracht wordt. De voeding van deze reserve vindt plaats door toevoeging van incidentele componenten van de algemene uitkering, van rente en positieve jaarrekeningresultaten. Periodiek kunnen vanuit andere bestemmingsreserves niet meer benodigde of vrijgevallen delen overgebracht worden naar de reserve Beleidsplan. Gemeente Noordoostpolder heeft het beleid dat de benodigde lasten van ambities die incidenteel van aard zijn, te dekken door een onttrekking aan de reserve Beleidsplan. Op basis van de begroting 2025 – 2028 is de stand van de vrije ruimte na het verwerken van alle mutaties voor de jaren 2025 tot en met 2028 € 16.367.419. Voor het bepalen van de standen van de reserve Beleidsplan is formeel één meetmoment en één formele stand per jaar en dat is bij het opmaken van de jaarstukken. De overige standen gerelateerd aan de reserve Beleidsplan zijn indicaties en wisselen van moment tot moment. Tabel: Ontwikkeling Reserve Beleidsplan Omschrijving 1-1-2025 Startpositie € 48.238.569 Eindpositie € 43.484.933 Waarvan claims Vrije ruimte

1-1-2026 € 43.484.933 € 40.655.793

1-1-2027 € 40.655.793 € 40.360.990

1-1-2028 € 40.360.990 € 40.129.806 € 23.762.387 € 16.367.419

6

Aanvullende Post Algemeen De ‘Aanvullende Post ‘Algemeen’ (ook wel de Aanvullende Post genoemd) is het begrotingsdeel waar middelen gereserveerd worden voor ambities en beleid, waartoe u besloten heeft, maar die in afwachting zijn van nadere uitwerking door het college. De Aanvullende Post wordt voor het financiële beslag ‘geëffectueerd’ door middel van het leggen van ‘claims’ op het Reserve Beleidsplan. Voor verschillende programma’s van de begroting heeft u als raad door middel van ‘claims’ middelen gereserveerd. Het betreft middelen uit besluitvorming van vorige begrotingsjaren en deze meerjarenprogrammabegroting 2025 – 2028. Wanneer het college een bestedingsplan uitgewerkt heeft, worden de middelen behorende bij de Aanvullende Post als dekking in het betreffende raadsvoorstel opgenomen en bij de begrotingswijziging als onttrekking geraamd naar het betreffende begrotingsprogramma. Voor een aantal reserveringen geldt dat aanwending voor de begroting in het algemeen gerealiseerd wordt. De kasschuif is hier een voorbeeld van. Enkele claims die uw raad of een vorige raad heeft gelegd op het Reserve Beleidsplan en als Aanvullende Posten betiteld kunnen worden, zijn: - Mobiliteitsplan; - SPUK-risico nieuwbouw zwembad Bosbad; - project Nagele in Balans; - opvang ontheemden/Oekraïners; - fijn en veilig fietsen; - jeugdzorgmiddelen.

Naast de Aanvullende Posten zijn toekomstige ontwikkelingen en ambities die niet financieel vertaald zijn en of niet in de begroting opgenomen zijn. Zo zullen onder andere het Werelderfgoed, cultuurhuisvesting, duurzaamheid/energietransitie, ‘Voorzien in Infra’, parkeren in het centrum van Emmeloord, visie buitenwegen, doorontwikkeling/migratie naar de Cloud, datamigratie en regionale samenwerkingen op een daarvoor geëigend moment naar de raad worden gebracht, ter kaderstelling voor beleid en of middelen. Tarieven gemeentelijke heffingen De heffingen, waarbij de gebruiker betaalt voor een voorziening of dienst, zijn gebaseerd op het beleid van kostendekkende tarieven. De OZB-tarieven stijgen met 4,3% als gevolg van uw aangenomen amendement 2024-07-13a bij de perspectiefnota 2025 – 2028. De inflatiecorrectie op het rekentarief dat het Rijk hanteert voor de tarieven OZB voor de korting op de algemene uitkering is 6,3%. De OZB wordt berekend naar een percentage van de WOZ-waarde van de onroerende zaak. De WOZ-waarde die voor het belastingjaar 2025 geldt, heeft als waardepeildatum 1 januari 2024. De waardepeildatum voor het belastingjaar 2024 was 1 januari 2023.  Het afgelopen jaar zijn de woningprijzen net als voorgaande jaren verder gestegen. De stijging van de WOZ-waarden voor woningen in Noordoostpolder bedraagt gemiddeld 2,8%.

 Bij de niet-woningen is er sprake van een lichte stijging van de WOZ-waarden ten opzichte van vorig jaar. De gemiddelde waardestijging niet-woningen bedraagt nu 0,7%. Bij de categorie agrarische objecten is er sprake van een lichte daling (1%) van de WOZ-waarde, terwijl bij de courante niet-woningen, waaronder winkels en kantoren sprake is van een lichte stijging (1,5%). Bij de niet-woningen is ten opzichte van vorig jaar sprake van een waardestijging van gemiddeld 1,05%. Bij de categorie agrarische objecten is er een waardedaling van gemiddeld 1,5%. De categorie courante niet-woningen (o.a. winkels en kantoren) laat een waardestijging zien van gemiddeld 0,13%. De tarieven voor de afvalstoffenheffing waren voor 2023 niet kostendekkend. De redenen hiervoor waren: de afvalinzamelaar en -verwerker gaf voor de jaren 2022 en 2023 een ingroeikorting als gevolg van een nieuwe dienstverleningsovereenkomst en u besloot huishoudens een korting op de tarieven te geven. Gemeente Noordoostpolder kent voor de afvalstoffenheffing drie tariefsoorten: • het vastrecht eenpersoonshuishoudens; • het vastrecht meerpersoonshuishoudens; • het variabele tarief.

7

Het vastrecht is een vast bedrag per huishouden. Het variabele tarief hangt af van het aantal keren dat een minicontainer met restafval aan de straat wordt gezet of van het aantal keren dat er restafval in de ondergrondse container gestort wordt. Met het variabele deel worden alleen de kosten van het inzamelen, transporteren en verwerken van het restafval gedekt. De overige kosten worden gedekt vanuit het vastrecht. Het tarief afvalstoffenheffing is vanaf 2024 kostendekkend. Voor 2025 stijgt de afvalstoffenheffing voor de meerpersoonshuishoudens met +8,1%. Het tarief voor een meerpersoonshuishouden komt op € 418,49 (was € 386.80). De afvalstoffenheffing voor éénpersoonshuishoudens stijgt met +4,1% tot € 342,32 (was € 328,77). De rioolheffing stijgt in 2025 met +5,8%. De stijging is noodzakelijk om de kosten te kunnen dekken (watertakenplan en kostendekkingsplan). Het tarief voor een huishouden voor 2025 bedraagt € 191,40. De lijkbezorgingsrechten stijgen in 2024 met +5% om de kosten te dekken. Voor het belastingjaar 2025 doen zich geen noemenswaardige wijzigingen voor ten aanzien van het kwijtscheldingsbeleid. De tarieven voor leges zijn trendmatig verhoogd met +2,3%. Voor zowel het rijbewijs als de diverse reisdocumenten gelden wettelijk maximumtarieven. De nieuwe tarieven voor 2025 zijn op dit moment nog niet bekend.

De voorlopige tarieven, gebaseerd op 2024 zijn wel in de legesverordening en de daarbij behorende tarieventabel vermeld. Nadat de wettelijke maximumtarieven voor 2025 zijn bekend gemaakt, worden de nieuwe tarieven voor 2025, indien deze afwijken, in de tarieventabel behorende bij de legesverordening aangepast. Op basis van motie 2024-07-13j, bij de behandeling van de perspectiefnota 2025 – 2028 in de raad van 08 juli 2024, stijgt het tarief toeristenbelasting voor een (mini)camping van € 0,83 naar € 1,00 en het tarief toeristenbelasting voor de overige verblijven en onderkomens van € 1,23 naar € 1,45. Slot Het college is er mee ingenomen dat het opstellen en aanbieden van de perspectiefnota en nu de meerjarenprogrammabegroting niet die onzekerheden en verrassingsmomenten heeft gekend zoals deze in 2022 en 2023 door het Rijk werden ingegeven. Tot nog toe heeft het Rijk geen besluiten genomen met onverwachte en substantiële maatschappelijke en financiële effecten. Tot nog toe. Afsluitend wil het college nog meegeven tevreden te zijn over de goede en fijne samenwerking met de raad over zaken die we voor onze inwoners en bedrijven belangrijk vinden en zaken die onze inwoners en bedrijven belangrijk vinden. Het college spreekt de wens uit om samen met u als raad de uitvoering van deze begroting op ons te nemen.

Burgemeester en wethouders van Noordoostpolder, de secretaris, de burgemeester,

8

Samenstelling College Het college van burgemeester en wethouders vormt het dagelijks bestuur van de gemeente en handelt binnen de door de raad vastgestelde kaders. Het college telt 5 personen, de burgemeester en 4 wethouders. Het college vergadert elke dinsdagmorgen. De vergaderingen van het college zijn niet openbaar. Wat het college in die vergaderingen heeft besproken en besloten leest u in de openbare besluitenlijsten.

9

Burgemeester Roger de Groot

Portefeuille en beleidsonderwerpen  Algemene, ambtelijke en bestuurlijke aangelegenheden  Openbare orde en veiligheid  AZC  UNESCO siteholderschap  Public affairs & (Inter)regionale betrekkingen (waaronder lobby Lelylijn, N50)  Gebiedsmarketing  Overheidsparticipatie  IGW  Project Dienstverlening Functies uit hoofde van het gemeentebestuur  Algemeen bestuur Regio Zwolle  Lid bestuurlijke contactgroep Samen maken we Flevoland  Bestuurslid van het Nederlands Genootschap Burgemeesters  Algemeen bestuurslid van de Veiligheidsregio Flevoland  Voorzitter Raad van Toezicht Stimuland  Bestuurslid Districtelijk Veiligheidscollege Flevoland  Voorzitter Raad van Toezicht XYZ-Area  Lid van College voor Dienstverleningszaken  Bestuurslid VNG Flevoland  Lid Bestuurlijk Overleg Bevolkingszorg  Lid Bestuurlijke Werkgroep Digitale Veiligheid & Cybercrime - cyberburgemeesters

10

Wethouder Toon van Steen

Portefeuille en beleidsonderwerpen  Ruimtelijke Ordening  Bouwen en wonen  Vernieuwing wijken en dorpen  Grondbeleid en grondexploitaties  Stadshart Emmeloord  Programma Omgevingswet  Project Dr. Jansenpark  Kunst, Cultuur en Erfgoed, inclusief cultuurhuisvesting en Schokland  Dorpen: Kraggenburg, Luttelgeest, Marknesse Functies uit hoofde van het gemeentebestuur  Bestuurslid FBE Flevoland  Lid van bestuurlijk kernteam Cultuurregio Zwolle

11

Wethouder Wout Jansen

Portefeuille en beleidsonderwerpen  Financiën  WMO en volksgezondheid  Toegang sociaal domein  Welzijn  Toezicht en handhaving  Voorzien in Vastgoed  Recreatie en toerisme  Project Zorgplein  Wijken Emmeloord

12

Wethouder Linda Verduin

Portefeuille en beleidsonderwerpen  Economie en bedrijvigheid  Markten  Onderwijs  Participatiewet  Jeugdzorg  Taalbeleid  Project MITC  Project VO Campus  Project Grip op het sociaal domein  Dorpen: Bant, Creil, Rutten, Espel  Waterloopbos  RDW

13

Wethouder René van Amersfoort

Portefeuille en beleidsonderwerpen  Sport en bewegen  Energie, duurzaamheid, milieu en afval  Mobiliteit en infrastructuur  Beheer en onderhoud openbare ruimte  Armoedebeleid  Inburgering en minderhedenbeleid  Project Bosbad  Dorpen: Nagele, Ens, Tollebeek  Waterloopbos Functies uit hoofde van het gemeentebestuur Lid van aandeelhouderscommissie HVC (onbezoldigd)

14

Samenstelling Gemeenteraad De gemeenteraad wordt rechtstreeks gekozen door de inwoners. Daarmee vertegenwoordigen de 29 raadsleden de inwoners van Noordoostpolder. De gemeenteraad stelt de grote lijnen vast (kaders voor het beleid), neemt de beslissingen over de belangrijkste plannen voor Noordoostpolder en controleert of het college de maatregelen uitvoert zoals de gemeenteraad heeft besloten. De gemeenteraad wordt ondersteund door de raadsgriffie. De gemeenteraad vergadert doorgaans op een maandagavond 19.30 uur in het gemeentehuis. Deze vergaderingen zijn openbaar. Het vergaderrooster vindt u op de website raad.noordoostpolder.nl . De agenda's en de opnames van de vergaderingen kunt u daar ook downloaden, evenals de achterliggende voorstellen. Wilt u contact opnemen met één van de plaatselijke politieke partijen? Op de website van de gemeenteraad vindt u alle contactgegevens.

15

16

17

18

19

20

21

Begroting 2025 in het kort

Begroting 2025 in het kort

Programma's

24

Programma 1 - Fysieke Leefomgeving Programma omschrijving Dit programma gaat over de zorg voor de fysieke leefomgeving. Programma doelstelling Een bruisende, veilige en duurzame leefomgeving.

Portefeuillehouder Roger de Groot Toon van Steen

Wout Jansen René van Amersfoort

Portefeuille Openbare orde en veiligheid IGW Bouwen en Wonen Ruimtelijke Ordening Vernieuwing wijken en dorpen Grondbeleid & grondexploitaties Stadshart Emmeloord Programma Omgevingswet Project Dokter Jansenpark Toezicht en handhaving Project Zorgplein Energie, duurzaamheid, milieu en afval Mobiliteit & infrastructuur Beheer en onderhoud openbare ruimte

Wat zijn de belangrijkste trends en ontwikkelingen? We werken met de Strategische Agenda Flevoland aan regionale opgaven De komende jaren willen het Rijk en alle Flevolandse overheden langdurig samenwerken aan verschillende regionale opgaven. De Strategische Agenda Flevoland (SAF) is hier de basis voor. Hierin zijn de opgaven beschreven en zijn afspraken gemaakt over hoe Rijk en regio het samen willen aanpakken. Die afspraken ondersteunen en versterken elkaar. De SAF zal regelmatig vernieuwd worden met nieuwe resultaten en afspraken. Daarbij richten we ons op drie pijlers: Vitale steden en dorpen, Toekomstbestendige regionale economie en Robuust natuurlijk fundament. We proberen gezamenlijk te werken naar keuzes binnen de provincie zodat we met steun van het Rijk kunnen werken aan een toekomstbestendige ruimtelijke ontwikkeling van Flevoland. Implementatie van de Omgevingswet De Omgevingswet is per 1 januari 2024 in werking getreden. Vanaf dat moment hebben we focus op meer integraal werken, meer afwegingsruimte voor bestuur, flexibiliteit in de aanpak (maatwerk) en denken in mogelijkheden (ja, mits gedachte). En ook: versnellen en vergemakkelijken van besluitvorming én meer aandacht voor participatie. We werken met de omgevingsvisie 2050.

Waarbij we blijven kijken naar het optimaliseren van processen zoals het initiatiefproces, participatie en het opleiden en trainen van onze medewerkers. Invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) voor verbouwingen De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is een nieuwe wet voor de toetsing van en het toezicht op bouwwerken bij het verlenen van omgevingsvergunningen. Deze wet ging op 1 januari 2024 in werking voor nieuwbouw. Naar verwachting wordt verbouw onder de nieuwe wet ingevoerd in 2025. De Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) voor verbouwingswerkzaamheden en renovatie is wederom uitgesteld, nu naar 1 juli 2025. Bij verdere invoering kunnen bouwbedrijven en

25

gemeenten stap voor stap ervaring opdoen met het nieuwe toezicht in de bouw. Met deze wet wordt de preventieve toetsing van een bouwwerk niet meer door de gemeente uitgevoerd maar door een kwaliteitsborger. De vergunningplicht voor bouwwerken die vallen onder de Wkb verandert daarbij in een meldingsplicht. Ontwikkelingen woningmarkt De afgelopen jaren is het aantal te koop staande woningen in de gemeente afgenomen. Prijsstijgingen zijn ook in onze gemeente aan de orde; onder € 200.000 is vrijwel niets meer te koop en de duurdere segmenten worden duidelijk groter doordat woningen door prijsstijgingen steeds duurder worden. Er is een landelijk woningtekort. Ook de lange, te doorlopen procedures en de stijgende bouwkosten spelen mee als factoren binnen onze gemeente. Dit is ook merkbaar in onze gemeente. Daarnaast is er sprake van een bevolkingsgroei. Dit komt onder andere door de toename van bijzondere doelgroepen (waaronder vluchtelingen, statushouders en arbeidsmigranten). Vanuit Flevoland en vanuit Regio Zwolle ligt de vraag om, naast onze autonome groei, bij te dragen aan het oplossen van het woningtekort. Het accent op wonen is veranderd; van een woonhuis naar een leefhuis. Een huis moet ook mogelijkheden bieden om te kunnen werken, te vergaderen, te relaxen en zorg te ontvangen. De afstand tussen werk en woning lijkt minder van belang te zijn.

Bouwen aan een samenleving Wonen is meer dan een huis, het gaat om leefbaarheid én wonen. Leefbaarheid geeft aan hoe goed de omgeving aansluit bij onze wensen en eisen. Het bouwen aan een leefbare en toekomstbestendige samenleving vraagt nadrukkelijker aandacht dan voorheen. Diverse thema’s zijn aan leefbaarheid verbonden. Zoals een gezonde en fijne woonomgeving, goed economisch klimaat, sociale inclusie, wonen met zorg, voorzieningen, bereikbaarheid (Lelylijn/N50), etc. Het fysieke en sociale domein komen hier bijeen. Klimaatverandering Het klimaat verandert. Dit betekent in de toekomst: hogere temperaturen, een sneller stijgende zeespiegel, nattere winters, heftigere buien en kans op drogere zomers. De kans op wateroverlast en gezondheidsproblemen door oververhitting, neemt dan toe. We willen onze inwoners ook in de toekomst laten wonen en werken in een veilige, gezonde én groene omgeving. Een klimaatbestendige inrichting vraagt in nieuwe en bestaande wijken, maar dit geldt ook voor ons landelijk gebied, meer ruimte voor water en groen. Bij aanleg en het toekomstig beheer en onderhoud zijn daarvoor extra maatregelen nodig. Het aantal meldingen vanuit inwoners neemt toe Door bijvoorbeeld meer hevige buien en lange droge perioden neemt het aantal meldingen steeds meer toe die binnenkomen vanuit onze inwoners over beheer en onderhoud van de openbare ruimte.

Het tijdig oppakken van alle meldingen is soms een uitdaging. Daarin zit een sterke koppeling naar het nieuwe BOR en gekozen serviceniveaus. Water- en bodemsturend Inmiddels loopt ons water- en bodemsysteem tegen haar grenzen aan. Het vraagt om een samenhangende aanpak bij het omgaan met wateroverlast en droogte. We moeten water meer de ruimte geven en inzetten op stedelijk groen door de bodem zo weinig mogelijk af te dekken en te zorgen voor een goede bodemkwaliteit. We sturen op water en bodem. Om daaraan de gevraagde sturing te geven heeft het Rijk de “Maatlat voor een klimaat adaptieve groene gebouwde omgeving” opgesteld. Deze maatlat geeft aan overheden en de bouwsector duidelijkheid hoe we klimaatbestendig moeten bouwen in het veranderende klimaat. Het Rijk werkt daarbij toe naar een minder vrijblijvende aanpak. Voor nu is de maatlat nog geen wettelijke verplichting, maar het Rijk verkent de mogelijkheden voor een juridische borging.

26

Energietransitie Vanuit het Klimaatakkoord zetten we ons in om de energietransitie plaats te laten vinden. Doel is het reduceren van CO2 uitstoot. Congestie op het elektriciteitsnet vergroot deze uitdaging. Vooral bedrijven hebben hier last van. Sommige bedrijven proberen door innovaties en experimenten de netcapaciteit het hoofd te bieden. Zij vragen medewerking van de gemeente. Dit is vaak nieuw terrein waar nog geen beleid voor bestaat. Netbeheerders werken tegelijkertijd aan het vergroten van de netcapaciteit, onder andere door extra infrastructuur aan te leggen. Voorbeelden zijn de verzwaring aan het middenspanningsnet door Liander en de plannen van EZK en TenneT voor extra hoogspanningslijnen van en naar het verdeelstation Ens. De hoge energieprijzen zorgen voor problemen bij huishoudens, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Energie besparen, overstappen op duurzame bronnen en innovatie zijn oplossingen, maar deze zijn vaak lastig financierbaar. De rijksoverheid heeft hier instrumentarium en middelen voor, zoals het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) als onderdeel van het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW). Hierdoor groeit het takenpakket van de gemeente. Het rijksbeleid is weinig consistent. Daardoor is het voor zowel particulieren als ondernemers moeilijk om investeringsbeslissingen te nemen voor verduurzaming.

Maar die stappen moeten wel snel gezet worden om de doelen voor 2050 te halen. Door krapte op de arbeidsmarkt blijkt de energietransitie een extra grote uitdaging. Juist bij beroepen gekoppeld aan de overgang naar schonere energie is het moeilijk om aan personeel te komen. Dit geldt vooral voor technisch personeel bij netbeheerders en bedrijven die de transitie moeten uitvoeren. Ook bij adviesbureaus en overheden is het moeilijk om de benodigde vacatures in te vullen. Hierdoor staan ambities en doelstellingen onder druk en kunnen projecten vertraging op lopen. Verder neemt het aandeel elektrische auto's toe. Daarbij ontstaan betere ontwikkelingen in thuisbatterijen. Hoe het afschaffen van de saldering effect gaat hebben op de elektrische automarkt is een ontwikkeling die moeilijk te voorspellen is. Circulaire economie Het Rijk streeft naar een volledig circulaire economie in 2050, met als tussendoel 50% minder verbruik van primaire grondstoffen (mineraal, fossiel en metalen) in 2030. Onze provincie wil dat Flevoland in 2030 bekend staat als grondstoffenleverancier voor de circulaire economie. Om deze doelen te bereiken, komen er landelijke en provinciale transitieagenda’s met concrete programma’s op het gebied van biomassa & voedsel, kunststoffen, maakindustrie, bouw en consumptiegoederen.

Ook vanuit onze milieustraat kijken we hoe we verder onze rol kunnen versterken in het circulair maken van onze afvalstromen. Meer aandacht voor kwaliteit van de natuur Er is steeds meer aandacht voor behoud en versterking van de biodiversiteit. Daarnaast zijn de stikstofopgave en de bodem- en waterkwaliteit aandachtspunten geworden. Niet alleen in de Noordoostpolder, maar ook provinciaal, landelijk en internationaal. Er liggen kansen om de natuur en de biodiversiteit te behouden en versterken. Bijvoorbeeld door meer variatie en meer verbindingen te maken in (openbaar) groen. Daarnaast ontwikkelt de landbouw zich richting een toekomstbestendige bedrijfstak, met aandacht voor het bedrijfsmodel maar ook met aandacht voor een evenwichtig gebruik van natuurlijke bronnen. In de afgelopen jaren zijn programma’s en plannen gemaakt, zoals het Deltaplan Biodiversiteitsherstel en het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG). Daarbij houden we oog voor de conflicterende belangen van landbouw, natuur, wonen en recreatie.

27

Meer behoefte aan toezicht en handhaving in de openbare ruimte In onze veranderende samenleving stijgt de vraag naar toezicht en handhaving in de openbare ruimte. Denk aan afval(dumpingen), Mulderfeiten (o.a. parkeren van recreatievoertuigen) en jongerenoverlast. Daarom wordt steeds vaker een beroep gedaan op de buitengewone opsporingsambtenaren (boa’s). Hun plek in het veiligheidsbeleid, de samenwerking met de politie en hun eigen veiligheid, vragen daarbij serieuze aandacht. Landelijk wordt gewerkt aan het herijken van het beleid voor de boa’s. Verplichtend karakter van de brandweer Landelijk is er de laatste jaren discussie over het huidige brandweerstelsel, dat gebaseerd is op een combinatie van vrijwillige en beroepsbrandweer. Elementen uit de rechtspositie van de brandweervrijwilligers blijken in strijd met Europese regelgeving en met jurisprudentie van het Europese hof van Justitie. Hierdoor kan de huidige situatie niet ongewijzigd in stand blijven. Landelijke besluitvorming op dit dossier blijft nog uit. Het is nog niet duidelijk wat de exacte impact zal zijn op de Veiligheidsregio Flevoland en de gemeente Noordoostpolder – zowel organisatorisch als financieel.

Wat zijn onze reguliere taken? Huisvestingsverordening Een huisvestingsverordening wordt veel ingezet door gemeenten om de mate van urgentie van woningzoekenden te bepalen en huurwoningen tot een bepaalde huurprijsgrens toe te wijzen. Daarnaast kunnen we de Huisvestingsverordening gebruiken voor het vaststellen van een opkoopbescherming en voor het regelen van voorrang op de woningmarkt voor bepaalde beroepsgroepen. Er moeten hierover nog diverse bestuurlijke keuzes gemaakt worden. Inzameling huishoudelijk afval Afval van bewoners wordt huis-aan-huis opgehaald. Daarnaast kunnen inwoners hun afval wegbrengen naar de milieustraat. De gemeente biedt deze voorzieningen aan. Dat is een wettelijke taak. Vanzelfsprekend werken we ook in de komende jaren door aan het verminderen van restafval en aan het verbeteren van de afvalscheiding. De aandacht ligt daarbij steeds meer op afvalscheiding, hergebruik en circulariteit. In 2024-2025 maken we een nieuw beleidsplan voor afvalbeheer. Bovendien gaat Wijkbeheer extra investeren op preventie en initiatieven gericht op afvalbeheer. Inrichting en beheer openbare ruimte Groenvoorzieningen, wegen, bruggen, waterpartijen, bossen, riolering en alles wat daarbij hoort (straatverlichting, verkeersborden etc.) zijn onderdelen van de openbare ruimte. De gemeente legt die voorzieningen aan en onderhoudt ze.

Maatregelen treffen ten behoeve van de verkeersveiligheid Samen met andere partijen maken we verkeersdeelnemers bewust van veiligheid in het verkeer. Bijvoorbeeld door verkeersexamens voor scholieren met Veilig Verkeer Nederland en overleg met de ouderenbonden. Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk voor een veilige inrichting van de infrastructuur en worden er jaarlijks verbeteringen doorgevoerd ten behoeve van de verkeersveiligheid. Ook werken we aan het onderhoud van ons wegennetwerk. We werken daarbij aan het programma Voorzien in Infra (VII). Regisseren van het lokale veiligheidsbeleid Als gemeente regisseren we het veiligheidsbeleid. We werken daarbij nauw samen met partners op het gebied van veiligheid, zorg en ondermijning. Dat doen we lokaal, maar ook in regionaal verband zoals in het Zorg- en Veiligheidshuis, de Veiligheidsregio Flevoland en met het Regionaal Informatie en Expertise Centrum. Met onze eigen boa’s en gebiedsregisseurs hebben we “ogen en oren” in de wijk. We kunnen daardoor snel (signalen van) overlast oppakken en aanpakken. Dat doen we in nauwe samenwerking met de wijkagenten en jongerenwerkers. Doorlopend besteden we aandacht aan preventie, bijvoorbeeld door informatie te geven over woninginbraak of middelengebruik. Indien

28

nodig zetten we het bestuurlijk instrumentarium in om overlast en/of criminaliteit aan te pakken. Op 22 april 2024 is het Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027 Dronten, Noordoostpolder en Urk vastgesteld. Crisisbeheersing Onder regie van de veiligheidsregio bevorderen we de fysieke veiligheid van onze inwoners. De veiligheidsregio zet met het ’Regionale beleidsplan 2021-2024’ de koers van de afgelopen jaren voort. Het nieuw vast te stellen Regionale beleidsplan wordt in 2025 actief na vaststelling in de gemeenteraden. Vergunningen verlenen, toezicht houden en handhaven openbare orde en veiligheid We behandelen vergunningen en houden toezicht op naleving van regels die de openbare orde en veiligheid beschermen, zoals de regels uit de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en de verordening fysieke leefomgeving (Vfl). Ook behandelen we aanvragen voor verschillende soorten activiteiten (evenementen, horeca, etc.). De evenementen worden steeds complexer en het aantal aanvragen neemt toe. Dit vraagt extra inzet van het personeel, zowel aan de kant van de aanvraag als van het toezicht en de handhaving. Implementatie van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) voor nieuwbouw Op 1 januari 2024 is de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) voor nieuwbouw in werking getreden. Verbouw wordt voorlopig nog via de omgevingsvergunning behandeld.

Naar verwachting wordt verbouw onder de Wkb ingevoerd in 2025. Ondanks de nodige voorbereidende werkzaamheden is de aankomende tijd nodig om de Wkb verder te implementeren. Dit vraagt extra inzet van de medewerkers. Het (laten) opstellen van het eerste (deel)omgevingsplan In 2024 werken we voor het eerst met het omgevingsplan. We blijven hier doorlopend aan werken. Het omgevingsplan vervangt de huidige bestemmingsplannen. In het omgevingsplan staan regels over de gehele fysieke leefomgeving. Daarmee heeft het een bredere reikwijdte dan de huidige bestemmingsplannen. Het gaat dan bijvoorbeeld om woningbouwlocaties en bedrijventerreinen. Het omgevingsplan is meestal het toetsingskader voor omgevingsvergunningen. Omgevingsvergunningen verlenen, toezicht houden en handhaven Voor het bouwen/gebruiken van een bouwwerk of het gebruiken van gronden is meestal een omgevingsvergunning nodig. Sinds 1 januari 2024 valt dit onder de Omgevingswet. Aanvragen die gedaan zijn vóór 1 januari 2024 vallen onder de oude wetgeving: Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. De invoering van een nieuwe wet kosten tijd daarnaast zijn er nog aanvragen die vallen onder de oude wetgeving. Dit vraagt extra inzet van ons personeel. De omgevingsvergunning kan bestaan uit verschillende activiteiten, bijvoorbeeld bouwen, milieu, natuur en gebruik.

De aanvragen worden in de meeste gevallen door de gemeente behandeld. De Omgevingsdienst Flevoland, Gooi en Vechtstreek (OFGV) behandelen de aanvragen met de activiteit milieu. We houden toezicht op verleende omgevingsvergunningen en waar nodig handhaven we. De OFGV houdt toezicht op de omgevingsvergunningen voor de activiteit milieu en waar nodig handhaven zij. Meldingen behandelen, toezicht houden en handhaven Voor sommige activiteiten onder de Omgevingswet moet een melding gedaan worden in plaats van een vergunning. De meldingen worden behandeld door de gemeente of de Omgevingsdienst (OFGV). Het toezicht en de handhaving ligt bij de gemeente of de OFGV. In het kader van de Wkb houdt de kwaliteitsborger toezicht als het gaat om nieuwbouw. De Wkb is nieuw en het is onduidelijk wat dit gaat vragen van het personeel. Prestatieafspraken maken met woningcorporaties We maken afspraken met woningcorporaties over de uitvoering van het woonbeleid. Dit is een wettelijke taak vanuit de Woningwet. Woningcorporaties richten zich vooral op hun kerntaak: mensen

29

met een laag inkomen goed en betaalbaar kunnen laten wonen. De afspraken gaan over kwaliteit, kwantiteit, betaalbaarheid, duurzaamheid, bijzondere doelgroepen en leefbaarheid. Geografische informatie op orde houden Wij houden geografische informatie bij. Die informatie gebruiken we voor besluiten en andere activiteiten. Dat doen wij met digitale plattegronden en luchtfoto’s. Dit gebeurt volgens de wettelijke regels, zoals de Wet Basisregistraties Adressen en Gebouwen (BAG) en Wet Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT). Verstrekken van leningen voor de woningmarkt We geven verschillende leningen om bewoners op de woningmarkt te helpen. Zo biedt de starterslening starters op de koopwoningmarkt de mogelijkheid om op een verantwoorde manier extra geld te lenen. De starterslening overbrugt het verschil tussen de prijs van het huis en de (eerste) hypotheek bij de bank. De blijverslening is bedoeld voor eigenaren die hun woning bijvoorbeeld levensloopgeschikt willen maken. Bouw- en woonrijp maken van woningbouwgronden en bedrijventerreinen Nieuwe woonwijken en bedrijventerreinen waarvan de grond in ons eigendom is, maken wij klaar om te gebruiken. Dat betekent: grondwerk, (bouw)wegen aanleggen e.d. en in een latere fase: bestrating, verlichting en groen aanleggen. Gronduitgifte Voor nieuwe woningbouw en bedrijventerreinen is grond nodig.

Die wordt aangekocht en daarna in kavels verkocht. Meestal doen wij dat zelf en soms laten wij dat aan de markt over. Dan doet een (project)ontwikkelaar dit. In dat geval maken we afspraken over de woningbouwprogrammering, de openbare ruimte etc. Dat leggen we vast in een overeenkomst. Regionale Adaptatie Strategie (RAS) Klimaat Adaptief Flevoland (KAF) is een netwerkorganisatie, waarin de zes Flevolandse gemeenten op regionale schaal samenwerken met de provincie, het waterschap, de GGD en Rijkswaterstaat. In dit netwerk versterkt de Regionale Adaptatie Strategie (RAS) de samenwerking in de regio op het gebied van klimaatadaptatie. Voor het leveren van een bijdrage aan een kwalitatieve en gezonde leefomgeving, het voorkomen van wateroverlast, het beperken van schade door verdere bodemdaling, het veilig houden van vitale functies, het creëren van een robuust ecosysteem en een verbeterde gezondheid en veiligheid van de inwoners van Flevoland kunnen gemeentegrens overstijgend zijn, bijvoorbeeld omdat het samenhangt met de regionale watersystemen. De RAS geeft ons bij ruimtelijke ontwikkelingen concrete handvatten mee in lokaal beleid of programma’s, zoals in de Omgevingsvisie, ruimtelijke verordeningen, leidraden en nieuwe werkwijzen. Onze eigen Visie Klimaatadaptatie blijft voor ons leidend, de RAS geeft ons deze beleidsvrijheid voor maatwerk.

Toezicht en handhaving De boa's houden toezicht en handhaven wanneer nodig op activiteiten die de leefbaarheid aantasten. De boa's houden geen toezicht en handhaven niet op de openbare orde. Openbare orde ligt bij de politie. De boa's en politie werken nauw samen om te zorgen dat de Noordoostpolder veilig blijft. Beleidsreferenties · · · · · ·

DNA voor de dorpen Beleid arbeidsmigranten Noordoostpolder Structuurvisie Noordoostpolder 2025 DNA Emmeloord Woonvisie Noordoostpolder: Kansen Grijpen Prestatieafspraken over sociale huurwoningen

30

· · · · · · · · · · · · · · · · · · ·

Strategische Opgaven en Strategische Koers Omgevingsvisie Ontwikkelperspectieven woningbouw Noordoostpolder 2021-2026 Verkenning groeiambitie Noordoostpolder Beleidsplan Openbare Ruimte 2014-2024 (BOR), met aanvulling van 2021 Regionale Veiligheidsstrategie Midden-Nederland 2023-2026 Visie op detailhandelsstructuur Mobiliteitsvisie 2050 Mobiliteitsplan 2030 Watertakenplan 2019-2024 Koersdocument ‘Op naar 60 kg restafval in 2025’ Integraal Veiligheidsbeleid Dronten, Noordoostpolder en Urk 2024-2027 Regionaal Beleidsplan 2021-2024 veiligheidsregio’s Flevoland en Gooi & Vechtstreek Managementplan Werelderfgoed Schokland en omgeving 2020-2025 Erfgoednota 2013-2023 Visiedocument Noordoostpolder Energieneutraal RES 1.0 Flevoland Energie met beleid Nota Verbonden Partijen Nota Regionale Samenwerking en Public Affairs Transitievisie Warmte Beleidskader Zon in de polder (partiële herziening structuurvisie)

Verbonden partijen  GR IJsselmeergroep  GR Omgevingsdienst Flevoland en Gooi & Vechtstreek  GR Veiligheidsregio Flevoland  GR GGD Flevoland  Huisvuilcentrale Noord-Holland N.V.

31

Wat zijn onze ambities? Ambitie 1.

We maken werk van wonen

De Noordoostpolder is klaar voor groei en daar bieden we ruimte aan. We werken toe naar een woningmarkt met een goed evenwicht tussen vraag en aanbod, in alle dorpen en in Emmeloord. Niet alleen in het aantal woningen, maar ook in variatie. Zo is er voldoende aanbod voor verschillende doelgroepen en stimuleren we de doorstroming. Een goede mix van woningen in dorpen en wijken versterkt de leefbaarheid. We willen dat woningen duurzaam en levensloopbestendig zijn en dat ze in een groene, gezonde en klimaatbestendige leefomgeving staan.

Wat gaan we in 2025 hiervoor doen? 1.1

We bieden ruimte om woningen te bouwen

Zoals in de Omgevingsvisie genoemd gaan we uit van 3.300 woningen autonome groei en minimaal 5.000 tot 10.000 extra woningen als de Lelylijn met station wordt aangelegd. In 2025 werken we door aan zachte plannen zodat deze verder richting besluitvorming en uitvoering gaan en realiseren we harde plannen. We gebruiken onder andere het Woonbehoefteonderzoek uit 2024 om per plan een passende verdeling van het aantal en de typen woningen te maken. Het Ontwikkelperspectief gaan we updaten zodat we goed in beeld hebben in welke richting we elke kern willen uitbreiden en waar mogelijkheden voor inbreiding zijn. We bieden ruimte voor het realiseren van CPO-initiatieven. Er zijn al verschillende projecten opgestart en hier gaan we in 2025 mee door. 1.2

We spannen ons in om meer woningen op erven mogelijk te maken

Al enkele jaren zijn we met de provincie Flevoland in gesprek om de ’Regeling extra wonen op erven’ structureel te maken. Wonen op erven is ook onderdeel van onze Omgevingsvisie. Daarnaast hebben we een ervenconsulent die zich richt op bijvoorbeeld de woonfunctie op vrijkomende erven. Bij de ontwikkeling van de erven houden we aandacht voor de agrarische bedrijvigheid en de kenmerkende landschappelijke structuur van de Noordoostpolder, want die is onderdeel van ons erfgoed. We zetten ons in om gezamenlijk met provincie het experimentenkader structureel te maken en kijken naar het verruimen van de ruimtelijke mogelijkheden voor wonen en bedrijvigheid. 1.3

We zorgen voor een nette, veilige en groene openbare ruimte

Het groen in de openbare ruimte beheren we volgens de vastgestelde onderhoudsniveaus, bijvoorbeeld vanuit het Beleidsplan Openbare Ruimte. Naast reguliere werkzaamheden, zoals maaien en snoeien, vraagt dit soms plaatselijk om extra ingrepen die niet binnen de bestaande budgetten passen. Bijvoorbeeld voor het verbeteren van de ondergrondse groeiruimte van de bomen en voor het renoveren van heestervakken. Daarnaast nemen de kosten van het regulier beheer toe door onder andere droogte, boomziekten, invasieve soorten en inspectiewerkzaamheden in verband met veiligheid. Dit geldt bijvoorbeeld voor het bestrijden van reuzenberenklauw en Japanse duizendknoop, ecologisch (berm)beheer en boominspecties en extra snoeiwerk. 1.4

We maken nieuw beleid voor de openbare ruimte

We maken opnieuw keuzes over inrichting en onderhoud van de openbare ruimte en over het budget daarvoor. Want het oude beleidsplan loopt af en er zijn ontwikkelingen die om nieuwe beleidskeuzes voor inrichting en beheer vragen. Bijvoorbeeld de Omgevingsvisie en de aandacht voor klimaatadaptatie en bewegen, sporten en spelen.

32

1.5

We zetten in op direct contact met inwoners over participatie en initiatieven

We informeren en stimuleren de inwoners over de mogelijkheid om zelf met ideeën en initiatieven te komen in de wijken, bijvoorbeeld door middel van het uitdaagrecht. Dit naar verhouding van de grootte van de wijk. Dit doen we aan de hand van de ervaringen die Wijkbeheer heeft uit Emmelhage. Voorbeelden van deze initiatieven zijn onder andere het vergroenen van de wijk, aanleggen van gemeenschapstuinen, het aanpakken van te hard rijden in de straat en het stimuleren van activiteiten. 1.6

Uitvoeringsagenda wonen en zorg

We gaan aan de slag met de acties in de Uitvoeringsagenda wonen en zorg die we in 2024 hebben opgesteld met betrokken partijen zoals zorgpartijen en Mercatus. Het gaat daarbij om acties zoals verbetering samenwerking, plannen opstellen voor (zorg)geschikte woningen en de monitoring. 1.7

Volkshuisvestingsprogramma

Het Volkshuisvestingsprogramma is een verplicht omgevingsprogramma dat voortkomt uit de omgevingsvisie. Het vervangt onder andere de huidige woonvisie. We gaan aan de slag met het opstellen en uitwerken van dit programma. Verder zal er een relatie moeten worden gelegd met het bestaande beleid en zal er een link moeten worden gelegd met het omgevingsplan. Ook is dit het eerste omgevingsprogramma en zullen we bekijken waar rekening mee moet worden gehouden bij het opstellen van andere nieuwe omgevingsprogramma’s. 1.8

Vervolgonderzoek mogelijkheden woonwagens

We werken aan een afgewogen besluitvormingsproces betreffende het wel of niet honoreren van de uitbreidingsbehoefte van woonwagens. We hebben vanuit het Rijk de opdracht om voldoende rekening te houden met, en ruimte te geven aan woonwagenbewoners. Daarom inventariseren we de woonbehoefte en kijken we welke mogelijkheden er zijn om nieuwe standplaatsen te realiseren (op bestaande en/of nieuwe locaties) mocht dat nodig zijn. Ook kijken we opnieuw naar taken en verantwoordelijkheden en toezicht en handhaving.

Wat zijn onze ambities? Ambitie 2.

Veilige wegen en goede bereikbaarheid

Veilige buitenwegen en goede bereikbaarheid zijn onze doelen voor de komende 10 jaar. We willen dat de Noordoostpolder beter bereikbaar wordt, in alle vormen.

Wat gaan we in 2025 hiervoor doen? 2.1

We maken werk van de verbreding van de N50

Veel inwoners van de Noordoostpolder maken gebruik van de N50. Het is een van de belangrijkste ontsluitingswegen voor onze gemeente. Volgens het Ministerie van I&W zouden de werkzaamheden op z’n vroegst in 2028 kunnen beginnen. Hoewel de N50 niet is vermeld in het nieuwe Regeerakkoord als één van de 17 prioritaire projecten blijft de urgentie om dit uit te voeren hoog. Gezien de blijvende risico’s op onveilige situaties is het onwenselijk dat pas in 2028 wordt gekeken naar verbreding van de rijbanen, hetgeen we in alle gremia bespreekbaar maken zoals de Regio Zwolle en Samen Maken we Flevoland (SMF).

33

2.2

Aansluitingen A6 met provincie

We blijven ons actief inzetten om de aansluitingen 14 en 15 op te waarderen en dit op zo'n kort mogelijke termijn te realiseren. Dit doen we gezamenlijk met provincie Flevoland, de wegbeheerder van beide ontsluitingswegen bij de aansluitingen op de A6. 2.3

We werken mee aan de realisatie van de Spuiweg

Samen met provincie Flevoland en gemeente Urk, werkt Noordoostpolder samen om een nieuwe weg tussen de aansluiting A6/Domineesweg en Staartweg te realiseren (Spuiweg). In 2025 wordt toegewerkt naar een projectbesluit. Financiële afspraken worden in 2025 concreet gemaakt tussen gemeente Urk en Noordoostpolder. 2.4

Renovatie en versterken Kadoelerbrug

Vorig jaar is gestart met de voorbereiding van de renovatie en selectie van een aannemer. In 2025 voeren we de renovatie uit. De werkzaamheden lopen door tot begin 2026. 2.5

Lelylijn dichterbij brengen door bij te dragen aan een MIRT Verkenning

Noordoostpolder participeert actief in de projectorganisatie vanuit het Ministerie I&W, die de Lelylijn onderzoekt. We blijven actief deelnemen in deze projectorganisatie om zo de Lelylijn te realiseren met een station in Emmeloord. Bij een definitieve keuze voor een MIRT verkenning dragen we ook financieel bij aan vervolgonderzoek. Dit dekken we uit vastgestelde incidentele middelen vanuit het procesvoorstel Lelylijn. 2.6

Veilige buitenwegen met toekomstbestendige beplanting

Zieke bomen vervangen we door toekomstbestendige beplanting. Dit betekent: passend bij het landschap, de natuurwaarde versterkend en beter bestand tegen boomziektes. Dat doen we vanzelfsprekend ook met oog voor de veiligheid van de weggebruikers. 2.7

We gaan verder met het Uitvoeringsplan Mobiliteitsplan 2030

In 2025 gaan we verder met de snelheidsverlaging van alle erftoegangswegen naar 60 km/uur. De Scandinaviëlaan wordt heringericht tot een gebiedsontsluitingsweg 30 km/uur en de voorbereidingen lopen om het traject Europalaan – Zwin in te richten als 30 km/uur-zone. Ook de voorbereidingen voor de herinrichting van de Espelerlaan gaan lopen, rekening houdend met de diverse ontwikkelingen op en aan de weg. 2.8

We vergroten de verkeersveiligheid voor een betere leefbaarheid

Het budget vanuit het coalitieakkoord voor Veilige buitenwegen zetten we in voor diverse verkeersveiligheidsmaatregelen op de buitenwegen. Zowel binnen als buiten de bebouwde kom benutten we subsidies vanuit het Rijk en provincie Flevoland voor verkeersveiligheidsmaatregelen. We maken zoveel mogelijk werk met werk: we koppelen verkeersveiligheidsmaatregelen aan maatregelen vanuit het Mobiliteitsplan 2030 en het groot onderhoud van de wegen. Zo leggen we bijvoorbeeld bermverharding aan en realiseren we passeerstroken langs smallere erftoegangswegen. We werken nauw samen met omliggende gemeenten en de provincie voor een optimale afstemming van werkzaamheden. We beperken zo verkeershinder en verbeteren de doorstroming.

34

2.9

We leveren real-time verkeersinformatie voor veiliger en efficiënter wegverkeer

Op 1 januari 2025 treedt nieuwe Europese wetgeving in om verkeersdata, de zogenoemde Real Time Traffic Information (RTTI), goed bij te houden en digitaal beschikbaar te stellen. Dat betekent dat we verschillende data-items moeten aanleveren en actueel moeten houden via de DataTop15. Denk bijvoorbeeld aan actuele en geplande wegwerkzaamheden, wegkenmerken zoals de maximumsnelheid en alle verkeersborden. RTTI biedt verschillende voordelen voor een betere doorstroming en verbeterde veiligheid op de weg. Het op orde brengen en houden van de data (zoals verkeersborden) vraagt echter ook extra capaciteit en kennis. 2.10

Voorzien in infra

In 2024 stelden we de vervangingsopgave van wegen en civiele kunstwerken op. Begin 2025 volgt het uitvoeringsprogramma voor de vervangingsopgave. In de komende jaren dient geïnvesteerd te worden om (gedeelten van) wegen en de verouderde verkeersbruggen te vervangen. Ook de veranderingen in het klimaat vragen om aanpassingen van de infrastructuur. We ervaren in toenemende mate droogteschade aan buitenwegen en schades door wortelopdruk binnen de bebouwde kom. Ook keuzes rondom herstel van deze schades worden voorgelegd in het uitvoeringsprogramma. Voor het maken van onderbouwde keuzes en de programmering maken we gebruik van de methodiek van Assetmanagement. 2.11

Busstation beter inrichten

Gezamenlijk met provincie Flevoland kijken we hoe we het busstation in Emmeloord meer toegankelijk kunnen maken voor slechtzienden en/of invaliden. Daarnaast wordt ingezet om het busstation aan te wijzen als Centrumhub. We onderzoeken welke aanpassingen en verbeteringen doorgevoerd kunnen worden. 2.12

Hoogwaardige fietsroute Urk-Emmeloord-Marknesse

Samen met provincie Flevoland en gemeente Urk werken we aan een hoogwaardige fietsroute tussen Urk-Emmeloord-Marknesse. We maken, samen met de provincie, concreet welke aanpassingen binnen de bebouwde kom in Emmeloord en Marknesse nodig zijn om de hoogwaardige fietsroute te realiseren. 2.13

We sluiten een bestuursovereenkomst met de provincie over wegenoverdracht

Als onderdeel van het Mobiliteitsplan 2030 werken we samen met provincie Flevoland aan een overeenkomst om wegen over te dragen richting gemeente Noordoostpolder zoals de Baan in Ens en de Galamalaan in Creil. Zo kunnen we als gemeente sturen op het toevoegen van een meer passende snelheid door een aantal dorpen. Voor Ens en Marknesse zetten we ons in voor passende verkeersstructuren om de kernen te ontzien.

Wat zijn onze ambities? Ambitie 3.

Een bruisend Noordoostpolder

De Noordoostpolder ontwikkelt zich verder tot een bruisend gebied waar genoeg te beleven is voor jong en oud. Dorpen kunnen en willen zelf veel doen om de leefbaarheid te behouden en te versterken.

35

Wat gaan we in 2025 hiervoor doen? 3.1

We ondersteunen bewonersinitiatieven voor een leefbaar landelijk gebied.

Ook in 2025 helpen we bewoners en organisaties die goede ideeën hebben om de leefbaarheid van hun dorp te versterken. Dat doen we met leadersubsidies. Dit zijn Europese subsidies met gemeentelijke cofinanciering. Nieuw is dat leadersubsidies in deze periode ook aangevraagd kunnen worden voor projecten die bijdragen aan verduurzaming (zoals duurzame energie en bescherming van biodiversiteit). Dit is een verbreding van het leaderprogramma, want tot nu toe ging dat alleen over leefbaarheid (versterking van sociale cohesie, voldoende voorzieningen etc.). 3.2

We stellen coffeeshopbeleid vast

Nadat de raad in 2023 heeft ingestemd met de startnotitie Coffeeshop, is in 2024 onderzoek verricht naar de mogelijke komst van een coffeeshop in de Noordoostpolder, in het kader van volksgezondheid, leefbaarheid en criminaliteit. Parallel aan het onderzoek wordt beleid ontwikkeld. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek kunt u in 2025 een gefundeerd besluit nemen met betrekking tot de ambitie om ruimte te bieden aan een coffeeshop en het opgestelde beleid. Bij positieve besluitvorming wordt de realisatie van een coffeeshop verder uitgewerkt. 3.3

Uitvoeringsregels evenementen

Jaarlijks vinden er ongeveer 175 evenementen plaats. Het aantal en de omvang van de evenementen nemen ieder jaar toe. Maar evenementen kunnen voor bijvoorbeeld omwonenden van de evenementen overlast geven van geluid of verkeer. Veel evenementen zijn in de afgelopen jaren gegroeid en trekken veel bezoekers. Dit vraagt om uitvoeringsregels voor de toetsing aan en beoordeling van de aanvragen en het toezicht en handhaving daarop. We zijn ook bezig met vereenvoudiging van de processen met de ondersteuning in de vergunningen, onder andere de uitvoeringsregels.

Wat zijn onze ambities? Ambitie 4.

Duurzamer, groener en schoner

We gaan door met verduurzaming. Dat doen we samen met onze inwoners en ondernemers. Ons uitgangspunt is ‘haalbaar en betaalbaar voor iedereen.’ De afvalinzameling willen we op een eerlijke en effectieve manier regelen voor al onze inwoners. De openbare ruimte houden we aantrekkelijk en groen.

Wat gaan we in 2025 hiervoor doen? 4.1

We herijken onze ambities en geven de gemeentelijk organisatie meer slagkracht