CConstaterende datNoordenveld
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage bij artikel 41 vragen LN - Brief en bijlagen Airport Eelde Aandeelhouders

Besluitvormende vergadering 1 november 2023, gemeente NoordenveldBij agendapunt: Beantwoording artikel 41 vragen LN – GAE Vliegverkeer15.308 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

15

Ruim negen op de tien inwoners van regio Noord-Nederland die vliegen geven, bij een gelijke vliegprijs, de voorkeur aan Groningen Airport Eelde boven Schiphol Airport

Groningen Airport Eelde heeft mijn voorkeur boven Schiphol Airport bij gelijke prijs Bijna alle inwoners (91%) van regio Noord-Nederland geven bij een gelijke vliegprijs de voorkeur aan Groningen Airport Eelde boven Schiphol Airport. Slechts twee procent geeft deze voorkeur niet. Inwoners van de directe omgeving van Groningen Airport Eelde geven vaker de voorkeur aan Groningen Airport Eelde boven Schiphol (98%) dan inwoners van de wijde omgeving (90%).

Waarom heeft Groningen Airport Eelde wel uw voorkeur? “Kleinschalig, vriendelijk en lekker dichtbij.”

(Helemaal) mee eens

91%

“Makkelijker bereikbaar, minder druk.” “Dichterbij, goedkoper parkeren.”

Niet eens/niet oneens

6%

Waarom heeft Groningen Airport Eelde niet uw voorkeur? “Ik vlieg buiten Europa en dat kan niet in Eelde.”

(Helemaal) mee oneens

2%

“Te weinig aanbod van passagiers uit deze regio. Daarnaast is Duitsland goedkoper.”

Vraag: Als een vliegreis vanaf Schiphol Airport hetzelfde kost als vanaf Groningen Airport Eelde, heeft Groningen Airport Eelde mijn voorkeur. (n=754) | Waarom heeft Groningen Airport Eelde uw voorkeur boven Schiphol Airport wanneer bestemming en prijs gelijk zijn? (n=692) | Waarom heeft Groningen Airport Eelde niet uw voorkeur boven Schiphol Airport wanneer bestemming en prijs gelijk zijn? (n=19)

16

Ruim acht op de tien inwoners van regio Noord-Nederland die vliegen, zouden vaker gebruikmaken van Groningen Airport Eelde wanneer zij meer bestemmingen aanbiedt

Als Groningen Airport Eelde meer bestemmingen aanbiedt, zal ik vaker gebruikmaken van Groningen Airport Eelde

(Helemaal) mee eens

Niet eens/niet oneens

(Helemaal) mee oneens

82%

13%

Een ruime meerderheid van de inwoners van regio Noord-Nederland die vliegen, zou vaker gebruikmaken van Groningen Airport Eelde wanneer de luchthaven meer bestemmingen aanbiedt (82%). Slechts één op de twintig (5%) geeft aan dit dan niet vaker te doen.

5%

Vraag: Als Groningen Airport Eelde meer bestemmingen aanbiedt, zal ik vaker gebruikmaken van Groningen Airport Eelde. (n=754)

17

8 Draagvlak huidige activiteiten

Acht op de tien inwoners van regio Noord-Nederland vinden Groningen Airport Eelde van voldoende waarde voor de regio om voort te blijven bestaan

Voldoende waarde om voort te blijven bestaan Een zeer ruime meerderheid (80%) van de inwoners van regio Noord-Nederland vindt dat Groningen Airport Eelde van voldoende waarde is voor de regio om voort te blijven bestaan. Zes procent vindt dit niet.

Ja

Hoe moet Groningen Airport Eelde verbeteren om van voldoende waarde te worden? Nee

Inwoners van regio Noord-Nederland die vliegen vinden Groningen Airport Eelde vaker van voldoende waarde om voort te blijven bestaan (85%) dan inwoners van regio Noord-Nederland die niet vliegen (69%).

80%

6%

“Veel meer mogelijkheden voor passagiersvluchten.” “Volledig CO2 vrij.”

Weet niet

Geen mening

11%

3%

“Mijn nee heeft enige nuancering. Het mag best blijven maar op kleine schaal. Geen pretvluchten naar zuid Europa. Vliegschool is ok, standplaats trauma helikopter uiteraard ook.”

Vraag: Is Groningen Airport Eelde volgens u van voldoende waarde voor regio Noord-Nederland om voort te blijven bestaan? (n=1.076) | U gaf aan dat Groningen Airport Eelde volgens u niet van voldoende waarde is voor regio Noord-Nederland om voort te blijven bestaan. Op welke manier moet Groningen Airport Eelde volgens u verbeteren om van voldoende waarde te zijn voor regio Noord-Nederland? (n=67)

19

Ruim zeven op de tien inwoners van regio Noord-Nederland vinden dat Groningen Airport Eelde een (zeer) belangrijke bijdrage levert aan de regio door een aantrekkelijk vestigingsklimaat te creëren

Belang bijdrage aantrekkelijk vestigingsklimaat Een ruime meerderheid (71%) vindt dat Groningen Airport Eelde door een aantrekkelijk vestigingsklimaat te creëren een belangrijke bijdrage levert aan de regio. Daar tegenover bestempelt bijna één op de twaalf inwoners van regio Noord-Nederland (8%) deze bijdrage aan de regio als (zeer) onbelangrijk.

Inwoners van regio Noord-Nederland die vliegen vinden vaker dat Groningen Airport Eelde een belangrijke bijdrage aan de regio levert (76%) dan inwoners die nooit vliegen (60%). Inwoners van de directe omgeving van Groningen Airport Eelde vinden vaker dat Groningen Airport Eelde een (zeer) belangrijke bijdrage levert (84%) dan inwoners van de wijde omgeving (69%).

(Zeer) belangrijke bijdrage

71%

Niet belangrijke/niet onbelangrijke bijdrage

(Zeer) onbelangrijke bijdrage

21%

8%

Vraag: De aanwezigheid van een internationaal luchthaven als Groningen Airport Eelde maakt het aantrekkelijker voor internationale bedrijven (als bijvoorbeeld Google) om zich te vestigen in Noord-Nederland. In welke mate ziet u dit als een belangrijke bijdrage van Groningen Airport Eelde aan regio Noord-Nederland? Ik zie dit als… (n=1.076)

20

Driekwart van de inwoners van regio Noord-Nederland is op de hoogte van de standplaats van de traumahelikopter op Groningen Airport Eelde

Op de hoogte van diensten Standplaats traumahelikopter

75%

25%

Lesvluchten

64%

36%

Medische- en donorvluchten

63%

37%

Transportvluchten

51%

49%

Vestigingsplek bedrijven

46%

54%

Vluchten voor defensie en politie

40%

60%

Onderwijslocatie

35%

65%

Wel op de hoogte

Dat Groningen Airport Eelde onderwijslocaties faciliteert, is relatief onbekend bij de inwoners van regio Noord-Nederland (35%). De overige diensten zijn bij ongeveer de helft van de inwoners van regio NoordNederland bekend. Inwoners in de directe omgeving zijn vaker dan inwoners in de wijde omgeving op de hoogte van de medische- en donorvluchten voor het UMCG (79% tegenover 61%), de standplaats van de traumahelikopter (85% tegenover 73%), lesvluchten (89% tegenover 60%), vestigingsplek voor bedrijven (66% tegenover 43%) en onderwijslocatie (59% tegenover 31%).

Niet op de hoogte

Vraag: Naast vakantievluchten verzorgt Groningen Airport Eelde ook andere diensten. Van welk van deze diensten was u op de hoogte? (n=1.076)

21

Alle diensten van Groningen Airport Eelde worden door een ruime meerderheid van de inwoners van regio Noord-Nederland als (zeer) belangrijk bestempeld Belang van diensten De standplaats van de traumahelikopter en de medische- en donorvluchten worden door bijna alle inwoners van regio NoordNederland als (zeer) belangrijk bestempeld (98%). Het faciliteren van onderwijslocaties (60%), een vestigingsplek voor bedrijven (59%) en lesvluchten (59%) wordt door minder inwoners als (zeer) belangrijk bestempeld, maar nog steeds door een ruime meerderheid. Inwoners van regio Noord-Nederland die vliegen, vinden vaker dan inwoners die nooit vliegen het (zeer) belangrijk dat Groningen Airport Eelde passagiersvluchten (78% tegenover 49%), de standplaats van de traumahelikopter (98% tegenover 95%), lesvluchten (64% tegenover 48%), transportvluchten (69% tegenover 51%), een vestigingsplek voor bedrijven (63% tegenover 48%) en onderwijslocaties (64% tegenover 50%) faciliteert.

Medische- en donorvluchten

98%

1%

Standplaats traumahelikopter

97%

2%

Vluchten voor defensie en politie Passagiersvluchten

80% 70%

15% 3% 19%

10%

Transportvluchten

64%

27%

7%

Onderwijslocatie

60%

30%

8%

Vestigingsplek bedrijven

59%

30%

9%

Lesvluchten

59%

29%

10%

(Zeer) belangrijk

Niet belangrijk/niet onbelangrijk

(Zeer) onbelangrijk

Weet niet

Vraag: In welke mate vindt u het belangrijk dat Groningen Airport Eelde deze diensten verzorgt? (n=1.076)

22

Minder dan een kwart van de inwoners van regio Noord-Nederland is op de hoogte van de duurzame strategie van Groningen Airport Eelde

Op de hoogte van duurzame strategie Zonnepark

23%

77%

Onderhouden natuur-compensatiegebieden

15%

85%

Ontwikkelen van een waterstof-infrastructuur

16%

84%

Opzetten NXT Airport

Wel op de hoogte

9%

91%

Inwoners van Noord-Nederland zijn het vaakst op de hoogte van het zonnepark (23%) en het minst vaak op de hoogte van het NXT Airport (9%). Inwoners van regio Noord-Nederland die vliegen zijn vaker dan inwoners die niet vliegen op de hoogte van het zonnepark (25% tegenover 18%), het onderhouden van natuur-compensatiegebieden (17% tegenover 11%) en het opzetten van NXT Airport (11% tegenover 5%). Inwoners van de directe omgeving van Groningen Airport Eelde zijn vaker dan inwoners van de wijde omgeving op de hoogte van het zonnepark (39% tegenover 20%), het onderhouden van natuur-compensatiegebieden (24% tegenover 14%) en de ontwikkeling van een waterstofinfrastructuur (28% tegenover 15%).

Niet op de hoogte

Vraag: Groningen Airport Eelde besteedt aandacht aan klimaat, milieu en natuur. Zij wil graag een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de duurzame luchtvaart. Van welk van de volgende activiteiten van Groningen Airport Eelde met betrekking tot deze thema’s was u op de hoogte? (n=1.076)

23

De plannen van Groningen Airport Eelde met betrekking tot duurzaamheid worden door meer dan twee op de drie inwoners van regio Noord-Nederland als (zeer) belangrijk bestempeld

Belang van duurzame strategie Het ontwikkelen van een waterstof-infrastructuur wordt door de inwoners van regio Noord-Nederland het vaakst als (zeer) belangrijk bestempeld (85%). Het opzetten van NXT Airport wordt het minst vaak als (zeer) belangrijk bestempeld (68%).

Ontwikkelen van een waterstof-infrastructuur

85%

9%3%

Onderhouden natuur-compensatiegebieden

80%

14% 3%

Zonnepark

79%

12% 6%

Inwoners van regio Noord-Nederland die vliegen vinden het vaker dan inwoners die niet vliegen (zeer) belangrijk dat Groningen Airport Eelde een waterstof-infrastructuur ontwikkelt (88% tegenover 78%), natuur-compensatiegebieden onderhoudt (82% tegenover 74%) en NXT Airport opzet (71% tegenover 61%).

Opzetten NXT Airport

(Zeer) belangrijk

Niet belangrijk/niet onbelangrijk

68%

(Zeer) onbelangrijk

21%

5%

Weet niet

Vraag: In welke mate vindt u het belangrijk dat Groningen Airport Eelde deze activiteiten onderneemt? (n=1.076)

24

9 Draagvlak uitbreiding activiteiten

Ruim zes op de tien inwoners van regio Noord-Nederland zijn (zeer) positief over een eventuele verruiming van de doordeweekse openingstijden van Groningen Airport Eelde Een ruime meerderheid van de inwoners van regio Noord-Nederland staat (zeer) positief tegenover het verruimen van de doordeweekse openingstijden (63%). Bijna één op de zeven inwoners van regio Noord-Nederland (14%) staat hier (zeer) negatief tegenover.

Inwoners van regio Noord-Nederland die vliegen zijn vaker (zeer) positief over de verruiming van de doordeweekse openingstijden van Groningen Airport Eelde (73%) dan inwoners van regio NoordNederland die niet vliegen (37%). Inwoners van de wijde omgeving van Groningen Airport Eelde zijn vaker (zeer) negatief over de verruiming van de doordeweekse openingstijden (15%) dan inwoners van de directe omgeving (7%).

Verruiming doordeweekse openingstijden (Zeer) positief

63% Waarom staat u hier (zeer) negatief tegenover?

Niet positief/niet negatief

18%

“Verstoring van de nachtrust.”

“Dit geeft te veel overlast voor mens en dier.” (Zeer) negatief

14%

“Geluidsoverlast.” “Negatieve gevolgen voor het milieu.”

Weet niet

5%

Vraag: Op dit moment zijn de openingstijden (de tijden waarbinnen gevlogen mag worden) van Groningen Airport Eelde als volgt: Maandag t/m vrijdag van 6:30 tot 23:00 Zaterdag, zondag en feestdagen van 07:30 tot 23:00 Groningen Airport Eelde zou graag meer bestemmingen aanbieden dan zij nu doet. Om dit mogelijk te maken is het noodzakelijk dat de openingstijden van Groningen Airport Eelde verruimd worden. De doordeweekse openingstijden zouden in dat geval wijzigen naar: Maandag t/m vrijdag van 06:00 tot 0:00 De openingstijden op zaterdag, zondag en feestdagen blijven gelijk aan de huidige tijden. Hoe staat u tegenover deze eventuele verruiming van de openingstijden? (n=1.076) | Waarom staat u (voeg in antwoord vraag 15) tegenover een eventuele verruiming van de openingstijden voor passagiersvluchten? (n=158)

26

Bijna zes op de tien inwoners van regio Noord-Nederland zijn (zeer) positief over een eventuele verruiming van de openingstijden van Groningen Airport Eelde doordeweeks én in het weekend Verruiming openingstijden doordeweeks en weekend De inwoners van regio Noord-Nederland zijn iets minder positief over het ook verruimen van de openingstijden in het weekend, maar nog steeds is een meerderheid hier (zeer) positief over (58%). Ruim één op de zeven inwoners van regio Noord-Nederland (15%) staat hier (zeer) negatief tegenover.

Inwoners van regio Noord-Nederland die vliegen zijn vaker (zeer) positief over de verruiming van de openingstijden doordeweeks en in het weekend (68%) dan inwoners van regio Noord-Nederland die niet vliegen (32%). Inwoners van de directe omgeving van Groningen Airport Eelde zijn vaker (zeer) positief over de verruiming van de openingstijden doordeweeks en in het weekend (69%) dan inwoners van de wijde omgeving (56%).

(Zeer) positief

58%

Niet positief/niet negatief

22%

(Zeer) negatief

Weet niet

15%

5%

Vraag: Stel dat de openingstijden van Groningen Airport Eelde ook in het weekend en op feestdagen verruimd worden. De openingstijden van maandag t/m vrijdag wijzigen dan van 6:30 tot 23:00 naar 06:00 tot 0:00 De openingstijden in het weekend en op feestdagen wijzigen dan van 07:30 tot 23:00 naar 07:30 tot 00:00.Hoe staat u tegenover een eventuele verruiming van de openingstijden doordeweeks en in het weekend/op feestdagen? (n=1.076)

27

10 Geluidsoverlast

Bijna negen op de tien inwoners van regio Noord-Nederland ervaren nooit geluidsoverlast van de luchthaven

Geluidsoverlast ervaren

Nee, nooit

89%

Ja, soms

Ja, regelmatig

10%

1%

De meeste inwoners van regio Noord-Nederland geven aan nooit geluidsoverlast te ervaren van Groningen Airport Eelde. Eén op de tien inwoners van regio Noord-Nederland geeft aan soms geluidsoverlast te ervaren en slechts één procent geeft aan regelmatig geluidsoverlast te ervaren.

Inwoners van de directe omgeving van Groningen Airport Eelde geven vaker aan soms geluidsoverlast te ervaren (18%) dan inwoners van de wijde omgeving (9%).

Vraag: Ervaart u wel eens geluidsoverlast van Groningen Airport Eelde? (n=1.076)

29

Ruim één op de drie inwoners van regio Noord-Nederland die geluidsoverlast ervaren, geeft aan dat passagiersvluchten de oorzaak zijn van het geluidsoverlast

Oorzaak geluidsoverlast Passagiersvluchten Daarnaast geeft bijna één op de drie (30%) inwoners van regio Noord-Nederland die geluidsoverlast ervaren aan dit veroorzaakt wordt door de lesvluchten. Ruim een kwart (26%) geeft aan niet te weten waardoor het geluidsoverlast wordt veroorzaakt. Inwoners in de directe omgeving van Groningen Airport Eelde geven vaker aan dat lesvluchten de geluidsoverlast veroorzaken (48%) dan inwoners in de wijde omgeving van Groningen Airport Eelde (24%).

36%

Lesvluchten

30%

De traumahelikopter Militaire vluchten Medische vluchten Weet ik niet

27% 15% 9% 26%

Vraag: Door welk type vlucht wordt deze geluidsoverlast veroorzaakt? (n=1.076)

30

Ruim zeven op de tien inwoners van regio Noord-Nederland die geluidsoverlast ervaren van Groningen Airport Eelde vinden deze geluidsoverlast (zeer) acceptabel Geluidsoverlast Klacht ingediend

Geluidsoverlast acceptabel

(Zeer) acceptabel

72%

Niet acceptabel/niet onacceptabel

16%

(Zeer) onacceptabel

13%

De meerderheid van de inwoners van regio Noord-Nederland die geluidsoverlast ervaren, vindt dit (zeer) acceptabel. Een deel van de inwoners van regio NoordNederland, ruim één op de acht (13%), geeft aan het geluidsoverlast (zeer) onacceptabel te vinden. Inwoners van regio NoordNederland die vliegen geven vaker aan het geluidsoverlast (zeer) acceptabel te vinden (80%) dan inwoners van regio NoordNederland die niet vliegen (55%).

Nee

95%

Ja

3%

Weet ik niet meer

2%

Drie procent van de inwoners van Noord-Nederland die wel eens geluidsoverlast ervaren door Groningen Airport Eelde, heeft hierover een klacht ingediend.

Vraag: U gaf aan dat u soms of regelmatig geluidsoverlast ervaart van Groningen Airport Eelde. In welke mate vindt u deze overlast acceptabel? (n=130) | Heeft u wel eens een klacht ingediend voor geluidsoverlast van Groningen Airport Eelde? (n=130)

31

Ruim één op de vier inwoners van regio Noord-Nederland die geluidsoverlast ervaren van Groningen Airport Eelde verwacht dat een verruiming van de doordeweekse openingstijden zeker zal leiden tot meer geluidsoverlast

Verwachte toename geluidsoverlast door verruiming doordeweekse openingstijden

Ja, zeker

28%

Ja, misschien

Nee

Ruim zeven op de tien inwoners (71%) van regio Noord-Nederland verwachten dat een verruiming van de doordeweekse openingstijden zeker of misschien zal leiden tot een toename van het geluidsoverlast. Iets minder dan een derde (29%) geeft aan geen toename van het geluidsoverlast te verwachten bij een verruiming van de doordeweekse openingstijden. 43%

29%

Inwoners van regio Noord-Nederland die vliegen geven vaker aan niet te verwachten dat een verruiming van de openingstijden zal leiden tot meer geluidsoverlast (36%) dan inwoners van regio Noord-Nederland die niet vliegen (15%). Inwoners van de wijde omgeving van Groningen Airport Eelde geven vaker aan dat een verruiming van de openingstijden zeker zal leiden tot meer geluidsoverlast (34%) dan inwoners van de directe omgeving (11%).

Vraag: Verwacht u dat een eventuele verruiming van de doordeweekse openingstijden van Groningen Airport Eelde voor passagiersvluchten zal leiden tot meer geluidsoverlast voor u? (n=130)

32

11 Bijlagen

Bijlage 1 Vragenlijst (1/16)

34

Bijlage 1 Vragenlijst (2/16)

35

Bijlage 1 Vragenlijst (3/16)

36

Bijlage 1 Vragenlijst (4/16)

37

Bijlage 1 Vragenlijst (5/16)

38

Bijlage 1 Vragenlijst (6/16)

39

Bijlage 1 Vragenlijst (7/16)

40

Bijlage 1 Vragenlijst (8/16)

41

Bijlage 1 Vragenlijst (9/16)

42

Bijlage 1 Vragenlijst (10/16)

43

Bijlage 1 Vragenlijst (11/16)

44

Bijlage 1 Vragenlijst (12/16)

45

Bijlage 1 Vragenlijst (13/16)

46

Bijlage 1 Vragenlijst (14/16)

47

Bijlage 1 Vragenlijst (15/16)

48

Bijlage 1 Vragenlijst (16/16)

49

Bijlage 2 Overzichtskaart directe omgeving

De drie rode postcodegebieden zijn in de steekproef ondergebracht bij het gebied ‘wijde omgeving’, zie volgende pagina

50

Bijlage 3 Overzichtskaart wijde omgeving

51

Bijlage 4 Nipobase als steekproefbron Kantar beschikt over een kwalitatief zeer hoogwaardig accesspanel. Ons panel is groot: er zijn circa 100.000 personen beschikbaar voor online onderzoek. Bovendien ligt ons panel sterk in lijn met de populatiesamenstelling volgens de MOA Gouden Standaard. Ons panel is gecertificeerd voor ISO 26362 (opzetten en exploiteren accespanels voor marktonderzoek). De kwaliteit borgen we door onze wervingsmethodiek en intensief panelbeheer. De aandacht voor representativiteit begint bij de werving: wij selecteren en benaderen personen zelf (zelfaanmelding is niet mogelijk). Ons panel wordt actief beheerd. Respondenten worden nauwgezet gemonitord om de belasting te beperken en de kwaliteit van antwoorden te bewaken. Wij borgen de kwaliteit door de volgende werkwijze: • Inschrijven. Inschrijven geschiedt op huishoudniveau. Bij nieuwe inschrijvingen controleren wij de identiteit. • Controle gegevens. We controleren op dubbele inschrijvingen. Ieder huishouden moet een uniek e-mailadres hebben. Op dit moment verzamelen we ook alle e-mailadressen binnen de huishoudens, zodat elk panellid direct kan worden benaderd. • Actualiseren gegevens. Jaarlijks update elk panellid zijn achtergrondgegevens. Respondenten die niet reageren worden op ‘inactief’ gezet en bij blijvende non-respons uitgeschreven.

Voorbeelden van beschikbare kenmerken Nipobase Kenmerken van de persoon

Kenmerken van het huishouden

• sekse

• sociale klasse

• leeftijd

• grootte huishouden

• opleidingsniveau

• regio, urbanisatiegraad

• etniciteit

• hoogte huishoudinkomen

• chronische aandoening

• burgerlijke staat

• eigen inkomen (wel/niet)

• kerkelijke gezindte

• werkzaamheid

• positie in het huishouden

• type dienstverband

• aantal auto’s in het huishouden

• beroepsgroep

• huurwoning of koopwoning

• branche

• woningtype

• grootteklasse

• samenstelling van het huishouden (sekse en leeftijd leden huishouden)

• uren werkzaam in de week

• sociale klasse

• Controle op inactiviteit. Panelleden die in zes maanden op minder dan 10% van de vragenlijsten responderen, worden op inactief gezet. Als zij niet binnen vier weken hun account activeren, worden zij uitgeschreven. Het jaarlijkse panelverloop is circa 5%. 52

Bijlage 6 – Brieven van luchtvaartmaatschappijen Ter onderbouwing van het potentieel van Groningen Airport Eelde en de gewenste uitbreiding van de openingstijden, zijn navolgend brieven van Corendon, TUI, BARIN en ANVR als bijlages opgenomen.

Groningen Airport Eelde N.V. T.a.v. de heer J. van Dorp Per e-mail verzonden: j.vandorp@gae.nl

Betreft: toekomst GRQ Badhoevedorp, 12 december 2022

Geachte heer Van Dorp, beste Jonas, Wij begrijpen dat het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in gesprek is over en met Groningen Airport Eelde en de toekomst van de luchthaven. Graag willen wij aangeven dat de luchthaven niet alleen van belang is voor de lokale economie en werkgelegenheid, maar ook voor Corendon Airlines en Corendon International Travel. Corendon maakt gebruik van Groningen Airport Eelde door vakantievluchten aan te bieden van en naar deze luchthaven. Het noordelijke deel van de Nederlandse Vakantiemarkt kan vanaf deze luchthaven uitstekend worden bediend. De vraag is er en zal alleen nog maar groter worden. De beperkingen van het aantal vluchtbewegingen die Schiphol Airport mogelijk gaat doorvoeren zullen daar een rol in spelen. Door die beperkingen en de stijgende vraag naar regionale vertrekken, kan Groningen Airport Eelde groeien en is het voor aanbieders zoals Corendon aantrekkelijk om gebruik te blijven maken en zelfs te groeien op de regionale luchthaven. Daarbij is het wel van belang dat openingstijden van de luchthaven niet beperkend zijn en zelfs verruimd worden. Dat zou zowel de luchthaven als onze luchtvaartmaatschappij meer kansen bieden. We vertrouwen erop dat onze belangen van de luchthaven in de dialoog worden overwogen en meegenomen. Met vriendelijke groet,

Atilay Uslu Atilay Uslu Founder & Director

Rijswijk, 24 januari 2023

Beste Meiltje, TUI & TUI Airlines zijn van mening dat bij het vormgeven van beleid en het uitgeven van vergunningen

de regionale luchthavens en hun positie volledig moeten worden geintegreerd als volwaardige/gelijkwaardige schakels in de Nederlandse luchtvaart. TUI & TUI Airlines zien Groningen Airport Eelde (GRQ) als belangrijke luchthaven voor haar portfolio en zien groeipotentieel voor toekomstige vluchten. Vanaf GRQ bedient TUI een deel van Nederlandse markt, een belangrijk en groeiend deel van onze clientdle maakt gebruik van onze vluchten van en naar GRQ. Nederland is op luchtvaartgebied 66n van de meest verzadigde regio's, wat ons dwingt om slim om te gaan met de schaarse capaciteit. Regionale luchthavens, waar Groningen onderdeel van uitmaakt voldoen aan de behoefte van de Nederlandse reiziger, mede omdat er op GRQ nog ruimte is voor groei. Daar zou meer oog voor moeten zijn in de voorwaarden van de vergunning, zo zouden de huidige openingstijden moeten worden verruimd om daadwerkelijk in te kunnen spelen op de behoefte van de reiziger en operationele maakbaarheid.

lk hoor graag van je.

Met vriendelijke groet,

Arjan Kers General Manager TUI Nederland

Groningen Airport Eelde T.a.v. Mevrouw M. de Groot – Algemeen Directeur Machlaan 14A 9761 TK Eelde

Amstelveen, 7 februari 2023

Betreft: Capaciteit Groningen Airport Eelde

Geachte Mevrouw de Groot, beste Meiltje,

Graag wil ik het volgende met u delen: Groningen Airport Eelde (GRQ) is voor vele leden van de BARIN een belangrijke luchthaven. Niet alleen voor haar huidige vluchten, maar ook om toekomstige groei te kunnen accommoderen. Met de beperkte beschikbare (toekomstige) luchthavencapaciteit in Nederland enerzijds en de ruimte voor groei op GRQ anderzijds, wordt GRQ voor ons in de toekomst alleen maar belangrijker. We pleiten daarom voor ruimere openingstijden, hetgeen de groei voor onze leden op deze mooie luchthaven stimuleert. Groningen Airport Eelde staat bij ons leden bekend als een luchthaven die duurzaamheid zeer hoog in het vaandel heeft staan. Mede daarom zijn wij een enthousiast supporter van deze regionale luchthaven, die zonder meer de economische groei in deze regio stimuleert. Wij zouden graag met u in gesprek blijven over de mogelijkheden de toekomst van de luchtvaart in Nederland verder te helpen vormgeven.

Verblijvend met vriendelijke groet,

Marnix H Fruitema Voorzitter Secretariat: c/o LJ Company, Lien Gisolflaan 12, 1183 WV Amstelveen, KvK nr. 34178623. Tel.: +31 6 52 66 61 86, Internet: www.barin.nl Email: secretariat@barin.nl

Bijlage 7 – Reflectie op de duurzame strategie van Groningen Airport Eelde door adviesbureau to70

Reflectie op duurzame strategie Groningen Airport Eelde De regionale luchthaven als opmaat en aanjager voor duurzame luchtvaart

Regional airports are an important part of the aviation system in the European Union (EU). They are engines of socio-economic development and improve accessibility to certain locations […]. They also have a vital role in terms of economic and social cohesion, stimulating tourism and employment, as well as facilitating access to essential services. In addition, they can help to reduce congestion at major hub airports. -

European Parliament Briefing 2021

De luchtvaart – Een sector in transitie naar een duurzame toekomst Klimaatverandering en de impact op onze leefomgeving vormen een uitdaging voor Europa en de wereld. Vanuit deze gedachte is het Parijs-akkoord gesloten, en vervolgens binnen Europa de Green Deal. Aan de hand van deze doelen en plannen kan de EU de transitie inzetten naar een schone, duurzame en moderne maatschappij. Volgens de Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) is de luchtvaart verantwoordelijk voor tussen de 2-3% van wereldwijde CO2 uitstoot. De verwachting is dat de luchtvaartsector de komende decennia verder groeit, en daarbij het percentage CO2 uitstoot waarschijnlijk ook. Daarom heeft de wereldwijde luchtvaart organisatie ICAO afspraken gemaakt om de luchtvaart sector te verduurzamen, vastgelegd in de LTAGi (Long Term Aspirational Goal 2050) en getekend door 184 landen. De Europese luchtvaartsector wil vooroplopen in de verduurzaming van de luchtvaart, en beschrijft dit in Destination 2050 ii, een gezamenlijk rapport van luchthavens, luchtvaartmaatschappijen en luchtverkeersleidingsorganisaties. Daarnaast is de Toulouse Agreementiii getekend begin 2022, met daarin nog verdere afspraken hoe de doelstellingen behaald zullen worden. Tot slot is in Nederland in 2021 het akkoord duurzame luchtvaart getekend en wordt er beleid en subsidie ingezet om duurzame luchtvaart te stimuleren.

GAE heeft actief bijgedragen aan de totstandkoming van dit akkoord. In het akkoord is afgesproken dat de grondgebonden operaties van Nederlandse luchthavens vanaf 2030 emissievrij zijn. Binnen de toekomstige duurzame luchtvaart rapporten en roadmaps komen een aantal innovatie gebieden naar voren: nieuwe type vliegtuigen (waaronder waterstof en elektrisch), duurzame brandstoffen (SAF), luchtruim innovaties en economische maatregelen. Er is breed Europees beleid en ondersteuning voor deze innovatie gebieden. Zo wordt onderzoek en ontwikkeling naar toekomstige vliegtuigen gefinancierd vanuit het Europese Clean Aviation programma. Het Europese Horizon 2020 Green Airports programma richt zich op duurzame innovaties voor luchthavens. Vanuit Europese beleid wordt EU ETS voor luchtvaart ontwikkeld, en is het ReFuel EU akkoord om duurzame brandstofgebruik op te schalen in Europa bijna definitief. Duurzame brandstoffen kunnen nu al worden ingezet al blijft opschaling en grootschalige productie nog achter door hoge prijzen en schaarse grondstoffen. In 2022 is het Europese AZEA programma opgericht om alle Europese stakeholders die innoveren op duurzame luchtvaart samen te brengen om een gezamenlijke strategie en roadmaps te ontwikkelen. Hierin wordt gefocust op elektrische en waterstof luchtvaart.

GAE draagt bij aan het AZEA programma in drie van de zes werkgroepen; de rol van luchthavens, de uitrol van elektrische en waterstof vliegtuigen en de integratie van toekomstige luchtvaart in het Europese netwerk. Elektrische luchtvaart zal op de korte termijn alleen een rol spelen voor korte afstand-vluchten zoals vliegscholen, met op de middellange termijn mogelijkheden voor regionale vluchten wanneer de batterij techniek verbetert. Waterstof luchtvaart wordt gezien als mogelijke emissievrij alternatief, maar hiervoor moet nog veel onderzoek en ontwikkeling plaatsvinden. De verwachting is dat waterstof vliegtuigen pas tussen 2030 en 2035 commercieel inzetbaar zijn. Hiervoor is zowel voldoende groene energie en waterstof als ook kennis op veiligheid en regelgeving voor waterstof nodig. Binnen Europa worden hydrogen valley’s aangewezen waar innoverende bedrijven en lokale overheden samen komen om vraag en aanbod van groene waterstof te koppelen. Zo ook in Noord Nederland, waar het HEAVENN project wordt ontwikkeld, en coalities als Hy-North werken aan waterstof ontwikkeling in de regio. GAE zet zelf in op de GRQ Hydrogen Valley Airport, waar het stakeholders bij elkaar brengt om vraag en aanbod van waterstof te koppelen. Regionale luchthavens – Integraal onderdeel van de duurzame transitie Duurzaamheid staat voor veel luchthavens hoog op de agenda.

De overkoepelende luchthaven organisatie, Airports Council International (ACI), heeft in oktober 2021 de ambitie vastgelegd dat per 2050 alle aangesloten airports “net zero” bereiken. Een aantal luchthavens hebben zichzelf strakkere doelen zoals 2030 gesteld, en enkele zijn nu al “net zero”. Luchthavens maken hierbij gebruik van het ACI Airport Carbon Accreditation programma. Luchthaven emissies kunnen onderverdeeld worden in drie hoofdgroepen, namelijk verwarming, elektriciteit, en mobiliteit. Zonnepanelen, warmte pompen en elektrisch of waterstof aangedreven luchthaven materieel vormen vaak de kern van de oplossingen. Voorop lopende luchthavens zetten nieuwe brandstoffen en energiedragers in voor hun eigen operatie en vervoer om hun uitstoot te reduceren. Op GAE is een groot zonnepark ontwikkeld en er wordt samen met een aantal regionale partners ingezet op batterij en waterstof opslag van duurzame energie. Naast hun eigen emissiereductie, hebben luchthavens ook een rol als facilitator van duurzame luchtvaart. Elektrische luchtvaart, en later ook waterstof luchtvaart, sluit goed aan bij regionale luchthavens. Het biedt kansen voor het faciliteren van nieuwe, regionale verbindingen die met de huidige luchtvaart economisch niet haalbaar zijn.

In tegenstelling tot de huidige commerciële luchtvaart die gericht is op hogere passagiersaantallen, zal elektrische luchtvaart door de kleine schaal veel flexibeler inzetbaar zijn. Op regionale luchthavens groeit de vraag naar korte en flexibele point-to-point verbindingen. Daarnaast maken veel vliegscholen gebruik van regionale luchthavens. De KLM

To70

Reflectie op duurzame strategie Groningen Airport Eelde

2

Flight Academy heeft haar basis op GAE en heeft een aanbetaling gedaan op 14 Bye Aerospace elektrisch aangedreven lesvliegtuigeniv en is daarmee een belangrijke partner op het gebied van duurzaamheid van de luchthaven. Om deze duurzame luchtvaart te faciliteren, of zelfs te stimuleren, kunnen luchthavens de transitie die zij inzetten voor hun eigen verduurzaming verdere opschalen. Daarmee kunnen ze als pilot-locaties en eerste use-cases voor de elektrische en waterstof luchtvaart dienen. Uit onderzoek van de National Academy of Sciences van de Verenigde Staten “Preparing your airport for electric aircraft and hydrogen technologies” komt naar voren dat luchthavens al vroeg de elektrificatie van de luchtvaart mee moeten nemen in hun masterplanning, veiligheidseisen en infrastructuur eisen. Hierin kunnen de innovaties voor het verduurzamen van de luchthaven goed aansluiten op de energiedragers van duurzame luchtvaart. GAE heeft verbindingen opgezet met elektrische luchtvaart partijen als EVIA Aero en Electron, die op de luchthaven hun toestellen verder kunnen ontwikkelen. Deze partijen hebben het voornemen om GAE als uitvalsbasis te gebruiken voor verschillende commerciële toekomstige vliegroutes binnen en buiten Nederland. Ten slotte spelen regionale luchthavens vaak een verbindende rol in hun omgeving.

Door hun innovaties op het gebied van duurzame energie opwek en opslag te verbinden met lokale stakeholders kunnen luchthavens zich inzetten als een energie hub. Hiermee wordt de verbinding met de gemeenschap versterkt en hebben de duurzame technieken een grotere impact. Op GAE wordt er met partijen als Groenleven, Gasunie, RWE, Engie, Holthausen, en New Energy Coalition steeds sterkere verbindingen gelegd op energievlak, door de luchthaven in te zetten als groene energie hub en testbed voor waterstof opwek, distributie en toepassing. Ook het door de ACI gepubliceerde rapport Integration of Hydrogen Aircraft into the Air transport Systemv benadrukt de verbinding tussen aanvankelijk gebruik van waterstof voor duurzame grondoperatie of regionaal vervoer en toekomstige opschaling voor de luchtvaart. Op deze manier kunnen luchthavens al kennis op doen op het vlak van infrastructuur, veiligheid en certificatie, en worden sterke relaties opgebouwd voor een duurzame en verbonden gemeenschap. Koplopers - Europese luchthavens die inzetten op een duurzame transitie Verschillende luchthavens in Europa zetten in op nieuwe duurzame energiedragers voor hun eigen emissiereductie, om bij te dragen aan de transitie van de luchtvaart en om als energie hub voor de omgeving te dienen. Groningen Airport Eelde GAE is een koploper op het gebied van zonne-energie op luchthavens.

Twee jaar geleden is op GAE, als een van de eerste luchthavens in de wereld, een 22MW zonnepark gerealiseerd in samenwerking met Groenlevenvi. De energie die wordt opgewekt kan duurzaam worden opgeslagen in bijv. batterijen, maar ook als waterstof via elektrolyse. GAE biedt partners als Demcon en New Energy Coalition de ruimte om te experimenten met de opwek en opslag van groene waterstof op de luchthaven binnen het GRQ Hydrogen Valley Airport projectvii. Ook worden er pilots uitgevoerd omtrent het gebruik van deze duurzame energie, bijv. door de inzet van waterstof GPUs in samenwerking met KLM equipment services, Defensie (Vliegbasis Leeuwarden), Holthausen Clean Technologies, de Provincie Drenthe en de Rijksuniversiteit Groningenviii. Hiermee toont GAE ook aan een van de koplopers in Europa te zijn op het gebied van waterstof op luchthavens. GAE leent zich bij uitstek als proeftuin en broedplaats voor innovatie. Onder het NXT airport programmaix werkt de luchthaven samen met diverse bedrijven, overheden en kennisinstellingen. Hierdoor zijn diverse samenwerkingsclusters ontstaan, waaronder de NXT Airport Campus. In het programma lopen daarnaast bijvoorbeeld ook projecten op het gebied van elektrisch vliegen en een emissie loze grondoperatie.

In de toekomst kan groene stroom en groene waterstof worden ingezet voor de duurzame luchtvaart, en lopen er gesprekken met partijen als Cavendish hydrogen combustionx, en met grotere partijen als Airbus. Zo ook met een aantal elektrische luchtvaart startups en de KLM Flight academy. Voor deze en nog tal van andere innovatieve projecten biedt GAE een platform en creëert het een verbinding met onderwijs, onderzoek en andere lokale stakeholders. Met al deze initiatieven positioneert GAE zich als luchthaven van de toekomstxi. VINCI Airports VINCI Airports, eigenaar van tientallen luchthavens verspreid over de hele wereld, wil een aanjager zijn van duurzame luchthavens. VINCI Airports werkt samen met grote partijen zoals Airbus om te zorgen dat hun luchthavens gereed zijn om waterstof luchtvaart te faciliteren. Daarnaast is VINCI Airports druk bezig met de introductie van waterstof binnen hun airport energy systemen en grondgebonden operatiexii. Hierdoor kunnen ze voorlopen op het gebeid van veiligheid, infrastructuur, en kennisontwikkeling. VINCI Airports zet wereldwijd in op waterstof en elektrificatie. Hamburg & Stuttgart Airport Hamburg Airport is gestart met het Hydrogen Aviation Living Lab in November 2022, een nieuw laboratorium om onderhouds- en grondprocessen voor toekomstige waterstofvliegtuigen te testen. Het project bestaat uit deelprojecten To70

Reflectie op duurzame strategie Groningen Airport Eelde

3

die zich richt op waterstof tanken en de interactie tussen waterstof en het vliegtuig. Dit is grotendeels te verklaren doordat het Hamburg Airport project sterk verbonden is met Lufthansa techniek, die focust op de luchtvaart zelf. Ook is er een samenwerking gesloten met Plug Power en MULAG om de grondoperatie deels om te zetten naar waterstof. Stuttgart Airport zal een vergelijkbaar project opzetten in samenwerking met H2FLY om een Center of Excellence for Hydrogen te ontwikkelen. In een hangaar op de luchthaven zullen workshops worden gehouden en tests worden uitgevoerd. Het doel is om een centrale faciliteit te ontwikkelen die bedrijven en onderzoeksinstituten samenbrengt, zodat state-of-the-art concepten voor waterstofluchtvaart ontwikkeld kunnen worden. Toulouse Airport Toulouse Airport heeft als ambitie om de rol van energie hub voor de regio in te nemen. Onderdeel van de strategie is een waterstof tankstation. Het tankstation heeft een productiecapaciteit van 1MW per dag, dat gebruikt moet worden om terminalbussen, lang-parkeren en lichte commerciële voertuigen te voorzien van energie. Hiermee kiest de luchthaven ervoor om eerst grondgebonden waterstof installaties te ontwikkelen, alvorens dit op te schalen naar de luchtvaart. Belangrijk in Toulouse is de aanwezigheid van het Airbus ZEROe project met als doelstelling om in 2035 commercieel te vliegen op waterstof.

Maar waar ook andere innoverende partijen, zoals Universal Hydrogen en waterstof leverancier Air Liquide hebben zich hier gevestigd, en zorgen voor een steeds groter wordend ecosysteem. Te slotte is de regio (Occitaine) evenals de regio Noord-Nederland ook een aanjager van de waterstof economie, en bevind de airport zich in een Europese “Hydrogen Valley”. Swedavia Airports Scandinavische luchthavens, waaronder die in Zweden, maar ook Noorwegen en Finland, zijn koplopers voor wat betreft de ontwikkeling van regionale elektrische luchtvaart. Al in 2020 presenteerde Swedavia Airports groep een elektrische luchtvaart strategie. In deze strategie wordt ingezet op hun regionale luchthavens. In 2021 zijn de eerste commercieel beschikbare vliegtuig laders geïnstalleerd op Visby airport, na een al eerder opgeleverde test faciliteit bij Åre Östersund airport in 2020 (project Green Flyway)xiii. Daarnaast is de grondoperatie van Swedavia airports bijna geheel geëlektrificeerd. Ook zit Swedavia airports in de adviesraad van de elektrische luchtvaart startup Heart Aerospace xiv. GAE heeft een samenwerking opgezet met duurzame luchtvaart partijen uit Scandinavië om kennis te delen en te leren van de pilots die daar worden uitgevoerd.

EU Green airports TULIPS (Schiphol, Oslo, Turijn en Larnaka), STARGATE (Brussel, Toulouse, Budapest en Athene) en OLGA (Parijs, Zagreb, Milaan-Malpensa en Cluj) zijn projecten die door de EU worden gesubsidieerd en als doel hebben om innovatieve oplossingen te demonstreren. Binnen de door de EU green airports projecten speelt waterstof en elektrificatie een belangrijke rol, op het vlak van de luchthaven zelf, het faciliteren van de toekomstige luchtvaart en ook als energie-hub voor de gemeenschap. Zo wordt er in het OLGA project gewerkt aan de ontwikkeling van de luchthaven als waterstofhub en aan de richtlijnen om waterstof te gebruiken in de vliegtuigoperatie. In het TULIPS project worden testen gedaan met een ground power unit (GPU) op waterstof. Ook in het Stargate project worden grondafhandelingsvoertuigen op waterstof getest, en wordt de elektrificatie van de fuel dispenser truck onderzocht.

De transitie aanjagen – samenvatting en conclusie De luchtvaartsector, van een internationaal niveau tot individuele regionale luchthavens, zet zich in voor de verduurzaming van luchthavens, de luchtvaart en de omgeving. De (regionale) luchthaven kan nieuwe energiedragers zoals batterij elektrisch en waterstof inzetten op de luchthaven en daarbij de ontwikkeling hiervan stimuleren. Het opzetten van pilot projecten, het samenbrengen van stakeholders en daarbij samen kennis opbouwen is van cruciaal belang om een duurzame luchtvaart te bereiken. Tegelijkertijd biedt dit de luchthaven ook kansen, doordat deze nieuwe luchtvaart (kleiner en kortere afstand) nieuwe verbindingen creëert, nieuwe kennis faciliteert, en tot sterkere verbieding kan leiden tussen regio’s en in de regio. Elektrische en waterstof luchtvaart zijn verbonden aan elkaar, maar er moet onderscheid worden gemaakt in inzet van technologieën en aanpassingen van de luchthaven. Daarnaast is waterstof voor de luchthaven en de gemeenschap sterk verbonden met de toekomstige waterstof systemen voor de luchtvaart. Kennis op het gebied van veiligheid, infrastructuur en de operatie zal cruciaal zijn om elektrische en waterstof luchtvaart te faciliteren.

De projecten die Groningen Airport Eelde samen met haar stakeholders opzet op de luchthaven, en de strategie die daaraan ten grondslag ligt laten zien dat de luchthaven zich in lijn met de koplopers in Europa inzet voor duurzame luchtvaart. Op het gebeid van regionale energie hub zie je dat GAE vooroploopt, doordat ze met veel verschillende soorten stakeholders samenwerken. Ze verbinden energie opwek, opslag, en toekomstige energiegebruikers maar ook To70

Reflectie op duurzame strategie Groningen Airport Eelde

4

onderwijs en kennisinstellingen. Nog een overeenkomst tussen GAE en andere Europese luchthavens is de inzet van de luchthaven als fysiek platform om innovaties te testen waardoor ze samen kunnen onderzoeken wat de impact is voor de luchthaven. Door de huidige projecten voort te zetten en op de hoogte te blijven van de internationale en Europese context kan GAE zijn positie behouden als innoverende luchthaven. Het blijft belangrijk om kennis te blijven delen met andere regionale luchthavens, en samen te innoveren met lokale en internationale stakeholders. Op die manier kan de luchthaven niet alleen klaar zijn voor duurzame luchtvaart, maar deze ook aanjagen en helpen vormgeven.

i

LTAG Report (icao.int) Destination2050_Report.pdf iii Airports Council International Europe | ACI EUROPE - Toulouse Declaration (aci-europe.org) iv KLM Flight Academy Signs Up for 14 Bye Aerospace All-electric eFlyers - Bye Aerospace v aci-ati-hydrogen-report-1.pdf vi Zonnepark Groningen Airport Eelde - groenleven.nl vii Waterstof gaat vliegen in Noord-Nederland - Demcon viii Groningen Airport Eelde verduurzaamt met GPU op waterstof | Luchtvaartnieuws ix Home - NXT Airport Groningen x Hydrogen Ombouw Turbofan | Luchtvaart in Transitie xi Groningen Airport Eelde met Engelse ondertitels - YouTube xii VINCI Airports Hydrogen airport station.png (vinci-concessions.com) xiii Swedavia launches electric aviation strategy – Åre Östersund ready for first electric aircraft in autumn 2020 | About Swedavia xiv Swedavia takes a seat on Heart Aerospace’s industry advisory board | Swedavia (mynewsdesk.com) ii

To70

Reflectie op duurzame strategie Groningen Airport Eelde

5

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordenveld&id=e4a96bc9-46d4-4f7d-9b34-a4fa94e2f4b0