CConstaterende datNoordenveld
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage bij artikel 41 vragen LN - Brief en bijlagen Airport Eelde Aandeelhouders

Besluitvormende vergadering 1 november 2023, gemeente NoordenveldBij agendapunt: Beantwoording artikel 41 vragen LN – GAE Vliegverkeer15.308 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Strategie

Groningen Airport Eelde NV 2024 - 2033

Strategie Groningen Airport Eelde NV 2024-2033 Aan:

Aandeelhouders van Groningen Airport Eelde

Van:

Directie Groningen Airport Eelde NV

Datum:

20 april 2023

Geachte Aandeelhouders, Graag leggen we u hierbij de strategie van Groningen Airport Eelde (GAE) voor de jaren 2024-2033 voor, met daarin ook het verzoek om een ondersteunende financiële bijdrage voor de kosten en investeringen voor openbare vliegveiligheid. Wij zien uit naar uw reactie! Groningen Airport Eelde is maatschappelijke en economische infrastructuur GAE is maatschappelijke en economische infrastructuur voor Noord-Nederland en voor heel Nederland. Onze luchthaven is de standplaats van de traumahelikopter van het Mobiel Medisch Team van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Daarmee worden ongeveer 1.400 vluchten per jaar uitgevoerd en wordt heel Noord-Nederland en een deel van Overijssel bediend. Daarnaast worden jaarlijks meer dan 100 tijd-kritische donorvluchten afgehandeld voor het transplantatiecentrum van het UMCG. In de bijlages gaan we in op het maatschappelijk belang. Onze luchthaven is de thuisbasis voor de KLM Flight Academy (KFA), de opleiding voor verkeersvliegers in Nederland. Geen enkele andere Nederlandse luchthaven beschikt over de faciliteiten om dit lesverkeer te accommoderen. Draagvlak uit de omgeving en regio is een belangrijke “license to operate” voor de luchtvaart. Behoud hiervan vraagt dat de luchtvaart een bijdrage levert aan reductie van de negatieve effecten van vliegen op klimaat, natuur en gezondheid.

Via het regionaal overleg luchthaven Eelde (CRO luchthaven Eelde) worden - samen met omwonenden, KFA en de Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) - afspraken gemaakt over hinderbeperking. Groningen Airport Eelde zet zich er voor in om de bestaande overlast van het lesverkeer te verminderen samen met de KFA en de LVNL, maar ook door de vestiging van nieuwe vliegscholen en lesverkeer van andere luchthavens te ontmoedigen en in overleg met de omwonenden, LVNL en gebruikers de vliegprocedures te optimaliseren. De infrastructuur voor luchtvaart in Nederland is schaars. Naast wegen, water en spoor zijn Groningen Seaports en Groningen Airport Eelde belangrijke voorzieningen voor het bereiken en ontsluiten van Noord-Nederland en daarmee van belang voor het vestigingsklimaat van (Noord-)Nederland. De nabije aanwezigheid van een internationale luchthaven was en is een voorwaarde voor vestiging van bedrijven zoals Google in de Eemshaven, IBM in Groningen of isotopenproducent SHINE Medical in Veendam. Dat de luchtvaart moet verduurzamen, staat buiten kijf. GAE zet zich, als onderdeel van de eerste waterstofregio van Europa, hier volledig voor in. Zij doet dat samen met tal van partners uit NoordNederland. GAE wil in 2030 duurzaamste luchthaven zijn in Europa op het gebied van waterstof.

1

Daarnaast zijn de experts het er over eens dat met de komst van elektrisch vliegen vanaf 2025 – 2026, nieuwe internationale netwerken ontstaan waarin juist regionale luchthavens zoals Groningen Airport Eelde een belangrijke rol zullen spelen. Groningen Airport Eelde is onderdeel van het nationaal systeem van luchthavens en is daarin complementair aan dat van andere luchthavens. Om de groei van het passagiersverkeer binnen de steeds schaarser wordende luchtvaartcapaciteit te faciliteren en de economische positie van GAE te versterken, is het essentieel dat Groningen Airport Eelde aantrekkelijker wordt voor luchtvaartmaatschappijen (zie bijgevoegde brieven). Wij zullen het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, als onderdeel van de aanvraag voor een nieuw luchthavenbesluit, daarom vragen om een verruiming van de openingstijden voor groot commercieel vliegverkeer: een half uur in de ochtend (vanaf 6.00 uur) en een uur in de avond (tot 24.00 uur) extra. Draagvlak van de regio is daarbij essentieel. Het bijgevoegde onafhankelijke onderzoek van Kantar Public laat zien dat dit draagvlak ruimschoots aanwezig is. Zie bijlage 5. Ondanks het potentieel en de ambitie blijven onze plannen binnen de bestaande milieuruimte. Verzoek voor financiële bijdrage voor kosten van en investeringen in openbare veiligheid De luchthaven kent jaarlijkse vaste kosten die onvermijdelijk zijn.

Het gaat dan om de zogenaamde Niet Economische Diensten van Algemeen Belang (kortweg aangeduid als ‘NEDAB’); kosten en investeringen in openbare veiligheid voor de wettelijk verplichte brandweer en security. Voor die kosten zijn wij afhankelijk van de publieke aandeelhouders. Deze kosten en investering en bedragen de komende jaren gemiddeld € 4,5 miljoen per jaar. Als gevolg van het gestegen prijspeil, hogere lonen, uitgestelde investeringen in crashtenders (luchthavenbrandweerwagens) en aanscherping van regelgeving met extra activiteiten tot gevolg, ligt dit bedrag gemiddeld hoger dan in het verleden. Tegelijkertijd verwachten wij dat met de voorliggende strategie de luchthaven na enkele jaren, met een subsidie voor de NEDAB kosten, meer dan kostendekkend zal worden. Verkenning samenwerking GAE - Schiphol Groningen Airport Eelde en Schiphol Nederland B.V. (“Schiphol”) voeren momenteel verkennende gesprekken over een mogelijke toekomstige samenwerking. Deze gesprekken vinden plaats in de context van de wens van het kabinet voor een betere samenwerking tussen Nederlandse luchthavens en de vraag aan Schiphol om te verkennen hoe zij kunnen bijdragen aan de verdere ontwikkeling van GAE in het kader van het regionaal en nationaal belang van de luchthaven.

Naar aanleiding van de gesprekken tussen Schiphol en GAE heeft Schiphol de intentie om een nauwere samenwerking nader te onderzoeken. Schiphol en GAE zien dat samenwerking, met name op het gebied van route development (de acquisitie van extra bestemmingen c.q. vluchten) en het ontwikkelen van Business Park Bravo, waarde kan toevoegen voor beide partijen. Op dit moment wil Schiphol nadrukkelijk nog geen positie innemen in het gesprek tussen GAE en de regionale overheden als het gaat om de toekomst van de luchthaven. Schiphol begrijpt dat er pas na het afronden van de huidige coalitieonderhandelingen in Provinciale Staten duidelijkheid hierover kan worden gegeven door regionale overheden. Een van de mogelijke vormen van samenwerking zou een deelname van Schiphol in GAE kunnen zijn. Eén van de randvoorwaarden voor een dergelijke samenwerking is dat er sprake is van een positieve business case. Om te komen tot een positieve business case voor GAE is het noodzakelijk dat de regionale overheden ook in de toekomst in voldoende mate de NEDAB voor de luchthaven blijven financieren. Zie de bijgevoegde brief van Schiphol als bijlage 4. Graag verwijzen wij u voor verdere details naar de bijlagen. Uiteraard ben ik meer dan bereid om een en ander aan u toe te lichten! Met vriendelijke groet, Meiltje de Groot Directeur

2

Bijlagen

1. Maatschappelijk belang Groningen Airport Eelde 2. Strategiebrief 2024 – 2033 Groningen Airport Eelde 3. Economische onderbouwing 4. Brief Royal Schiphol Group 5. Draagvlakonderzoek Kantar Public 6. Brieven van luchtvaartmaatschappijen 7. Reflectie op de duurzame strategie van Groningen Airport Eelde door adviesbureau to70

3

Bijlage 1 - Maatschappelijk belang Groningen Airport Eelde

4

Maatschappelijk belang Groningen Airport Eelde Groningen Airport Eelde (GAE) is infrastructuur van Nationale Betekenis en is zowel nationaal als regionaal van grote maatschappelijke waarde. Niet alleen als luchthaven die de regio (inter)nationaal verbindt, maar ook juist als duurzame partner in het faciliteren van orgaantransplantaties, het vestigingsklimaat, de energietransitie, duurzame luchtvaart en educatie.

Medisch - prof. dr. R.J. (Robert) Porte, chirurg UMCG “De luchthaven is voor ons essentieel.” Organen worden aangeboden uit heel Europa. Die hebben een bepaalde tijdsdruk om hier op tijd te zijn om te worden getransplanteerd. Voor sommige organen is dat zelfs heel dringend, zoals voor harten.

htps:/w.youtbecm/wath?v=LknS08m35s&lit=PLWGD6uEsp_oxYyUmQS7Rp5nkBHL3h&index=2 Kijk verder

Vestigingsklimaat - Harrie Buurlage, directeur SHINE Europe

htps:/w.youtbecm/wath?v=pTFGaVElqK&ist=PLWlGD6uEsp_oxYyUmQS7Rp5nkBHL3h&index=4 Kijk verder

“Bij de keuze van Shine voor Veendam heeft de nabijheid van Groningen Airport Eelde een belangrijke rol gespeeld.” Een snelle en betrouwbare levering van medische isotopen van Shine is van belang voor de miljoenen patiënten, wereldwijd.

Educatie - dhr. W. Moes, voorzitter College van Bestuur Alfa-college Voor veel mensen is Groningen Airport Eelde een vertrek- en eindpunt voor hun vakantie. Niet voor het onderwijs: “Voor het onderwijs is het een Living Lab, om heel realistisch onderwijs te ontvangen en verzorgen. En om te ontdekken welke nieuwe mogelijkheden er zijn.”

htps:/w .youtbecm/wath?v=_D3HbwQLCc&list=PLWGD6uEsp_oxYyUmQS7Rp5nkBHL3h Kijk verder

Luchtvaart - Bart de Vries, Managing Director KLM Flight Academy

htps:/w.youtbecm/wath?v=PYfNBeky6I&list=PLWGD6uEsp_oxYyUmQS7Rp5nkBHL3h&index= Kijk verder

“Groningen Airport Eelde is de enige plek in Nederland die zo geschikt is om een professionele vliegopleiding zoals de onze een plek te geven.” Groningen Airport Eelde biedt alle faciliteiten die nodig zijn om de opleiding vorm te geven, samen met de geschikte infrastructuur.

Energietransitie & Duurzame luchtvaart GAE, de Hydrogen Valley Airport, heeft de ambitie om in 2030 de duurzaamste luchthaven te zijn op het gebied van waterstof. Wij zijn de Energy Hub die samen met de op de luchthaven gevestigde bedrijven en opleidingen werken aan een duurzame, emissievrije toekomst op GAE. We spelen hiermee een belangrijke rol binnen de energietransitie in Noord-Nederland. Binnen ons NXT Airport programma komen de pijlers Energie, Verduurzaming, Innovatie en Educatie bij elkaar. Dit gebeurt met projecten op het gebied van droning, energieopslag, waterstoftoepassing in het project ‘GRQ Hydrogen Valley Airport’ en elektrisch vliegen, de straks op afstand meest duurzame manier van transport. Bekijk onze website htps:/w .groni genairpot.nl/over-goni gen-airpot-elde/ -organiste/du rzamheid/nxt-airpot voor meer informatie over het NXT Airport programma, en bekijk via de QR-code onze film, waar onder andere Bart Biebuyck (Executive Director Clean Hydrogen Partnership) en Carlo van de Weijer (General Manager Eindhoven AI Systems Institute) vertellen over waterstof, elektrisch vliegen en het belang van GAE hierin.

htps:/w .youtbe.com/watch?v=ToG0wN rm1g

Bekijk onze film

Bijlage 2 - Strategiebrief 2024 – 2033 Groningen Airport Eelde Groningen Airport Eelde is door het rijk aangewezen als één van de Nederlandse luchthavens van nationale betekenis. De luchthaven is al meer dan 90 jaar een onmisbaar onderdeel van de Noordelijke infrastructuur en vervult een belangrijke maatschappelijke rol. Luchtvaart is in transitie naar een duurzame toekomst. Groningen Airport Eelde wil hierin vooroplopen. Haar strategie is gebaseerd op een regionale en nationale maatschappelijke functie met waardevolle verbindingen, maatschappelijk toegevoegde waarde en met een relevante positie binnen een landelijk systeem van luchthavens. Door middel van deze strategiebrief presenteert de luchthaven haar ambities voor de komende 10 jaar. Transitie naar een duurzame luchtvaart met een grotere rol voor regionale luchthavens De toekomst van de luchtvaart wordt gekenmerkt door beleidsmaatregelen om de uitstoot en geluidsoverlast van de bestaande luchtvaart terug te dringen en de snelle ontwikkeling van nieuwe emissievrije technieken. De huidige dynamiek in de luchtvaart is daardoor ongekend groot: de sector zal de komende jaren fundamenteel en structureel veranderen. Voor vliegen over kortere afstanden zal batterij-elektrisch vliegen voor het vervoer van passagiers dominant worden.

Voor langere afstanden en grotere vliegtuigen zijn vele initiatieven, ook van grote vliegtuigbouwers zoals Airbus en Embraer, gericht op een aandrijving met waterstof. In vergelijking met de huidige vliegtuigen hebben batterij-elektrisch aangedreven vliegtuigen lagere kosten en produceren ze fors minder geluid, CO2 en fijnstof. De grotere luchtvaart wordt duurder en beperkter; de kleinere luchtvaart juist goedkoper en stiller. Experts1 zijn het erover eens dat door die combinatie het belang van regionale luchtvaart sterk zal toenemen met meer verbindingen, en ook zakelijke bestemmingen. De eerste stappen zullen vóór 2030 worden gezet, gevolgd door een snelle groei in de jaren daarna. Vanaf 2025 - 2026 worden met kleinere elektrische toestellen (met 9-19 passagiers) duurzame, rendabele verbindingen tussen Europese regio’s gerealiseerd. Regionale luchthavens zullen niet alleen voor luchtvervoer een belangrijkere rol krijgen. Het worden efficiënte knooppunten voor verschillende vormen van zero-emissie modaliteiten; zowel door de lucht als over land. Daarmee migreren deze luchthavens naar efficiënte mobiliteit-hubs, waarmee regionale bereikbaarheid een enorme impuls krijgt. Dat maakt de regionale luchthavens buiten de metropoolregio’s van Nederland van groot sociaal-maatschappelijk en economisch belang voor de regio, Nederland en Europa.

Door de verscheidenheid aan duurzame brandstoffen (zoals Sustainable Aviation Fuel, elektrisch en waterstof) en de mogelijkheden voor lokale opwekking en opslag van duurzame energie worden de regionale luchthavens ook energiehubs. Daarmee zijn regionale luchthavens cruciale bouwstenen voor de transitie naar klimaat neutrale én efficiënte mobiliteit. Infrastructuur van maatschappelijk belang Groningen Airport Eelde dient een breed maatschappelijk belang. De infrastructuur voor luchtvaart in Nederland is schaars. Naast wegen, water en spoor zijn Groningen Seaports en Groningen Airport Eelde belangrijke voorzieningen voor het bereiken en ontsluiten van Noord-Nederland en daarmee van belang voor het vestigingsklimaat van (Noord-)Nederland. De nabije aanwezigheid van een internationale luchthaven was en is een voorwaarde voor vestiging van bedrijven als Google in de Eemshaven, IBM in Groningen en isotopenproducent SHINE Medical in Veendam.

1

Zoals Carlo van der Weijer, Gerben Broekema

5

De luchthaven is van groot belang voor de internationale bereikbaarheid van de drie noordelijke provincies, de kop van Overijssel en de Duitse grensregio. Er worden vluchten afgehandeld voor bedrijven in regionaal sterk vertegenwoordigde sectoren, zoals de bouw-, energie- of scheepvaartsector. De luchthaven heeft economische meerwaarde voor de regio. Op het terrein van Groningen Airport Eelde zijn tal van bedrijven, instellingen en overheidsdiensten gevestigd. Zij bieden direct werk aan bijna 400 fte’s en realiseerden (in 2019, pre-corona) een omzet van meer dan € 60 mln. Cijfers die overigens nog steeds toenemen. Het maatschappelijk belang van de luchthaven is breder dan de economische waarde. Groningen Airport Eelde is de standplaats van de traumahelikopter van het Mobiel Medisch Team van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). De traumahelikopter voert meer dan 1.400 vluchten per jaar uit en bedient heel Noord-Nederland en een deel van Overijssel. Daarnaast worden jaarlijks meer dan 100 tijdkritische donorvluchten afgehandeld voor het transplantatiecentrum van het UMCG. De luchthaven onderzoekt de mogelijkheden voor het bieden van ondersteuning van (medische en humanitaire) hulporganisaties bij (internationale) hulpacties.

Ook is de luchthaven de thuisbasis voor de opleiding van verkeersvliegers in Nederland (de KLM Flight Academy): het lesverkeer is afhankelijk van de aanwezigheid van luchtverkeersleiding en geen enkele andere Nederlandse luchthaven heeft de faciliteiten om hieraan plaats te kunnen bieden. Luchthaven van nationale betekenis als onderdeel van een landelijk systeem De Luchtvaartnota 2020-2050 vormt het belangrijkste beleidskader voor het Nederlandse luchtvaartbeleid. De nota stelt duurzaamheid, connectiviteit, veiligheid en het belang van de omgeving centraal. De rol en ambities van Groningen Airport Eelde sluiten hier naadloos op aan. Een belangrijk uitgangspunt van de nota is dat de nationale luchthavens samenwerken in één systeem en onderling complementair zijn. Groningen Airport Eelde kan een belangrijke bijdrage leveren aan het ondersteunen van de netwerkfunctie van Schiphol. Door vliegverkeer te faciliteren dat wel belangrijk is voor Nederland, maar niet noodzakelijk is voor de netwerkfunctie van Schiphol. Het gaat dan om bepaalde vracht- en chartervluchten, maar ook om het bedienen van de eigen regionale markt voor vakantievluchten en zakelijke bestemmingen. License to operate Draagvlak uit de omgeving en regio is een belangrijke “License to operate” voor de luchtvaart.

Behoud hiervan vraagt dat de luchtvaart een bijdrage levert aan reductie van de negatieve effecten van vliegen op klimaat, natuur en gezondheid. Via het regionaal overleg luchthaven Eelde (CRO luchthaven Eelde) en het Omgevingsplatform worden - samen met omwonenden, KLM Flight Academy (KFA) en de Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) - afspraken gemaakt over hinderbeperking. Circa 70 procent van het aantal meldingen wordt veroorzaakt door lesverkeer. Groningen Airport Eelde zet zich er samen met de KFA en LVNL voor in om de overlast van het lesverkeer te verminderen. Dit doet zij door de vestiging van nieuwe vliegscholen en lesverkeer van andere luchthavens te ontmoedigen en in overleg met de omwonenden, LVNL en gebruikers de vliegprocedures te optimaliseren. Uit recent onderzoek (2023) van Kantar Public blijkt dat het overgrote deel van de inwoners van NoordNederland positief is over het belang van Groningen Airport Eelde voor de regio en de luchthaven graag wil behouden. Zie bijlage. Innovatie, duurzaamheid, energie en educatie Bij de transitie naar een duurzame luchtvaart spelen regionale luchthavens een belangrijke rol. De transitie start immers met kleinere toestellen en vliegen over kortere afstanden. Groningen Airport Eelde werkt samen met sterke regionale en nationale partners. Ze is als proeftuin belangrijk voor de verduurzamingstransitie van de luchtvaart.

6

Naast de nieuwe verbindingen zal de opkomst van nieuwe emissievrije vluchten ook kansen bieden op het gebied van onder andere testen, duurzaamheidspilots, onderhoud, energieopwekking en -opslag en laadsystemen. Groningen Airport Eelde werkt samen met partners uit bedrijfsleven, onderwijs en overheid binnen haar programma NXT Airport aan verduurzaming door innovatie, energie en educatie in de luchtvaart. Er zijn diverse concrete initiatieven op het gebied van waterstof, elektrisch vliegen, circulair ontmantelen van vliegtuigen, groene energieproductie en -opslag, onbemande luchtvaart en (in samenwerking met onderwijsinstellingen) de ontwikkeling van de NXT Airport Campus. Ingebed in de eerste Hydrogen Valley van Europa (EU icoonproject HEAVENN), ontwikkelt Groningen Airport Eelde zich met partners als “GRQ Hydrogen Valley Airport”: een compleet ecosysteem voor waterstof. Door het al aanwezige zonnepark te koppelen aan een innovatieve electrolyzer (project WAviatER, Demcon en partners) wordt een demonstrator-electrolyzer getest en gedemonstreerd op de luchthaven. Uiteindelijk is het de ambitie om ter plekke groene waterstof te produceren waarmee via een waterstof-tankstation materieel, voertuigen en (op termijn) vliegtuigen worden bediend.

De luchthaven werkt samen met regionale partners aan het verduurzamen van grondafhandelingsmateriaal; zo heeft zij binnenkort als eerste luchthaven ter wereld de beschikking over een op waterstof aangedreven Ground Power Unit (GPU), een aggregaat om vliegtuigen op de grond van energie te voorzien en test zij samen met VolkerWessels een aan de GPU gekoppeld stikstoffilter (NoNox project) om ook op de korte termijn te verduurzamen. Daarnaast is de luchthaven in gesprek met toonaangevende luchtvaartpartners en energiebedrijven zoals Shell, Gasunie, RWE en Engie, om rond 2026-2028 een waterstofinfrastructuur te realiseren om daarmee vliegen op waterstof -zowel vloeibaar als gasvormig- mogelijk te maken. Uiteindelijk komen op GRQ Hydrogen Valley Airport productie, distributie en gebruik bij elkaar op één locatie. Een pijpleiding naar het waterstofnet van de Gasunie voor het opvangen van onder- en overproductie maakt het ecosysteem op termijn compleet. To70 geeft haar reflectie op de duurzame strategie van Groningen Airport Eelde in de bijlage. Ambities en toekomstvisie De komende jaren geeft Groningen Airport Eelde verder vorm en inhoud aan haar strategie. De ambitie beoogt vooral haar maatschappelijke en economische rol als luchthaven van nationale betekenis verder uit te bouwen.

Concreet is het toekomstbeeld richting 2033 als volgt: • Groningen Airport Eelde is maatschappelijke infrastructuur voor het afhandelen van medische vluchten (traumateam en donororganen), de landelijke opleiding van KLM piloten en speelt een ondersteunende rol voor (internationale) hulporganisaties; • Groningen Airport Eelde ontwikkelt zich als mobiliteitshub en bedient haar eigen regionale markt voor vakantievluchten en zakelijke bestemmingen. Zakelijke lijndiensten zullen deels plaatsvinden met kleinere elektrische vliegtuigen van 9 tot 19 passagiers. Er ontstaat hiermee een fijnmazig netwerk van directe duurzame verbindingen met andere Europese regio’s. Door het verknopen van intraregionale (door de lucht en over de grond) en nationale en internationale verbindingen ontstaat een steeds aantrekkelijkere locatie voor het bedrijfsleven. Deze verbindingen versterken de economie in (Noord-) Nederland; • Een nieuw bedrijvenpark “Business Park Bravo” met 10 tot 15 hectare is beschikbaar, en ontsloten aan het platform. Hierdoor kunnen meer bedrijven (werkgelegenheid) zich vestigen op het luchthaventerrein.

Ook faciliteert dit de vestiging van de duurzame luchtvaart, in de vorm van elektrisch aangedreven passagiersvluchten, op de luchthaven; • In samenwerking met het regionaal bedrijfsleven wordt vracht afgehandeld dat geen direct belang voor de hub-functie van Schiphol heeft, maar wel voor (Noord-)Nederland. Dit biedt werkgelegenheid voor de regio en ontlast Schiphol;

7

•

•

Groningen Airport Eelde is een lokale energiehub waar op eigen terrein door het bestaande en op termijn uit te breiden 22 MW zonnepark opgewekte groene stroom wordt omgezet naar waterstof of wordt opgeslagen in battery-packs, dat wordt gebruikt voor de eigen operatie, voor vliegtuigen, het regionale wegvervoer en voor gebruik door de omgeving; De NXT Airport Campus is dé plek waar luchtvaart, innovatie en educatie op de luchthaven bij elkaar komen en elkaar versterken, en waar meer dan 750 studenten vanuit verschillende onderwijsinstellingen per jaar een plek vinden.

8

Bijlage 3 – Economische onderbouwing Doel en uitgangspunten De economische onderbouwing dient meerdere doelen. Ten eerste is het een vertaling van de commerciële prognose van de ontwikkeling van de luchthaven naar financiële resultaten. Daarmee wordt de financieringsbehoefte voor de komende 10 jaar in kaart gebracht. Ten tweede is het een prognose en onderbouwing van de activiteiten van de luchthaven voor de komende jaren, en daarmee belangrijke invoer voor de modellen die de impact van de luchthaven op de omgeving in kaart brengen. De economische onderbouwing is daarmee ook onderdeel van de aanvraag voor het luchthavenbesluit, om het verband te leggen tussen de omvang van de aanvraag in termen van vliegbewegingen en milieucontouren en de economische onderbouwing van de luchthaven. De luchthaven heeft een gemengd profiel met de maatschappelijke en duurzame rol voorop: de traumahelikopter en donorvluchten, educatie, basis-infrastructuur voor de regio en het vestigingsklimaat in brede zin. Het is tevens een belangrijke lesluchthaven en vestigingsplaats voor bedrijven waar meer dan 400 fte werkzaam zijn. Het passagiersverkeer is een belangrijke pijler voor de exploitatie van de luchthaven. Daarmee voorziet zij de regio van haar behoefte aan lijn- en chartervluchten en ontlast ze andere luchthavens in het systeem van nationale luchthavens van dat verkeer.

Bouwstenen van de toekomstvisie De toekomstvisie bestaat, naast de duurzame en maatschappelijke ambities, uit de volgende bouwstenen: 1. groei van het verkeer als gevolg van schaarste aan capaciteit in het nationale systeem; 2. de vestiging van nieuwe bedrijven en vastgoedontwikkeling door middel van Business Park Bravo; 3. de opkomst van elektrisch vliegen. 1. Toename van het verkeer als gevolg van schaarste aan capaciteit De commerciële prognose is de belangrijkste component van de economische onderbouwing. De verwachting van de omvang van het vliegverkeer is niet alleen van belang voor de opbrengsten van de luchthaven, maar ook voor de inschatting van de (kosten van) de inzet van medewerkers en de benutting van de beschikbare milieuruimte. De capaciteit van luchthavens en milieuruimte in Nederland en Europa wordt steeds schaarser. In Nederland heeft minister Harbers van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat het voornemen om luchthaven Schiphol de komende jaren te laten krimpen van 500.000 naar 440.000 vliegbewegingen. Schiphol heeft begin april aangekondigd om nachtvluchten te willen gaan verbieden. Beide maatregelen hebben grote consequenties voor de luchthaven capaciteit in Nederland en met name voor charter- en vakantievluchten. Het is belangrijk dat nationale luchthavens samenwerken in één systeem en onderling complementair zijn.

Alleen dan kan de schaarse capaciteit zo efficiënt mogelijk worden benut. Groningen Airport Eelde kan een belangrijke bijdrage leveren aan het ondersteunen van de netwerkfunctie van Schiphol. Door vliegverkeer te faciliteren dat wel belangrijk is voor Nederland, maar niet noodzakelijk is voor de netwerkfunctie van Schiphol (netwerkkwaliteit). Het gaat dan om bepaalde vracht- en chartervluchten, maar ook om het bedienen van de eigen regionale markt. Afgelopen jaar is gebleken dat mensen graag vanaf regionale luchthavens vliegen. Verwezen wordt naar het bijgevoegde onderzoek van Kantar Public, waaruit blijkt dat veel Noorderlingen graag vanaf Groningen Airport Eelde reizen. Ook zien we dat het afzetgebied van Groningen Airport Eelde groeit. Het verruimen van de openingstijden van de luchthaven, aan te vragen in het luchthavenbesluit, is voor luchtvaartmaatschappijen en touroperators belangrijk. De luchthaven ligt 20 tot 30 minuten verder vliegen van zuidelijke bestemmingen dan andere luchthavens en het aantal malen per dag dat een vliegtuig heen en weer kan vliegen, is cruciaal voor de exploitatie van een vliegtuig.

9

Met een beperkte verruiming van de openingstijden zal door luchtvaartmaatschappijen sneller de keuze worden gemaakt om vliegtuigen op de luchthaven te stationeren, met verdere groei van het aantal passagiers tot gevolg. De ontwikkeling van enkele lijndiensten, Londen voorop, is kansrijk en een belangrijke ambitie. Daarbij wordt gemikt op voor de regio waardevolle bestemmingen, bijvoorbeeld met steden die al een band met de regio hebben als gevolg van soortgelijke bedrijvigheid die zich er bevindt. Het overige passagiersverkeer is afkomstig van chartervluchten en vluchten van reisorganisaties, het verkeer dat niet noodzakelijk is voor de (intercontinentale) netwerkkwaliteit van Schiphol. Dit verkeer is vooral gericht op bestemmingen rond de Middellandse Zee en de Canarische Eilanden. Op basis van marktontwikkelingen, het feit dat er schaarste bestaat in het Nederlandse systeem van luchthavens en de verruiming van de openingstijden, is groei naar op termijn 350.000 passagiers per jaar realistisch. Ter vergelijk: in 2017 en 2018 werden respectievelijk 228.000 en 240.000 passagiers ontvangen op de luchthaven, in 2022, het eerste jaar na COVID, waren dit bijna 100.000 passagiers.

Daarmee voorziet Groningen Airport Eelde de regio van een ‘eigen’ luchthaven voor lijn- en chartervluchten, ze ontlast andere luchthavens in het systeem van nationale luchthavens van dat verkeer en voorkomt jaarlijks miljoenen onnodige autokilometers van passagiers van en naar andere luchthavens. Deze ontwikkeling past binnen de huidige geluidsruimte van de luchthaven. Navolgend volgt een korte analyse voor de belangrijkste soorten verkeer op de luchthaven.

•

Chartervluchten: Groningen Airport Eelde kent sinds de jaren ‘80 van de vorige eeuw een solide en constante basis van chartervluchten, die worden ingezet door diverse Nederlandse reisorganisaties zoals TUI en Corendon. Het passagiersvolume zal naar verwachting, mede ten gevolge van sterke marktvraag, schaarse capaciteit en ruimere openingstijden, groeien naar ongeveer 300.000 passagiers in 2033. Er wordt ingezet op steeds meer ‘jaarrond’ operaties om seizoenafhankelijkheid af te vlakken. Deze trend is reeds voorzichtig ingezet.

•

Lijnvluchten: Vóór het uitbreken van de coronapandemie kende Groningen Airport Eelde lijndiensten naar Londen, Kopenhagen en München. De luchthaven zet in op het ontwikkelen van een bescheiden aantal gereguleerde lijndiensten die voldoen aan de regionale marktvraag, zoals Londen. Ook wordt gekeken naar bijvoorbeeld Esbjerg (Zuid-Denemarken), waar een markt voor de offshore en windindustrie ligt. Met lijndiensten kunnen in 2033 ongeveer een bescheiden aantal van 45.000 passagiers worden bediend. Ter vergelijk: in de periode 2014-2019 lag het aantal passagiers dat met lijndiensten van en naar de luchthaven vloog, ruim boven de 45.000. De ontwikkeling van elektrisch vliegen voor passagiersvervoer ziet Groningen Airport Eelde als kansrijk. Met kleinere toestellen kunnen, vanwege het lagere kostenniveau, tegen gunstige tarieven kleinere economische kernen in Europa met elkaar worden verbonden. Dat is een geheel nieuwe modaliteit en markt, in aanvulling op bestaande markten. Voor de komende 10 jaar zullen de (technische) ontwikkelingen hard gaan, maar er is een hoge mate van onvoorspelbaarheid. Daarom is deze potentieel kansrijke markt voorzichtigheidshalve nog geen onderdeel van de commerciële en economische prognose.

•

Lesvluchten: Op Groningen Airport Eelde zijn twee vliegscholen gevestigd, KLM Flight Academy en European Flight Training Center. Mede vanwege de overlast die wordt ervaren door omwonenden, zet de luchthaven bewust niet in op het accommoderen van extra lesverkeer of vliegscholen. Het aantal lesbewegingen zal in 2033 circa 45.600 bedragen. De lesvloot zal naar verwachting vanaf 2026 - 2027 stapsgewijs geëlektrificeerd worden en daarmee zal de geluidshinder aanzienlijk afnemen.

10

•

Transport- en vrachtvluchten: Er wordt uitgegaan van een beperkt aantal vracht- en transportvluchten. Vanwege de schaarste op Schiphol is er vraag naar ruimte om full-freighter vrachtvliegtuigen af te handelen in de regio. We zetten in op een beperkt aantal, voor de regio belangrijke vluchten, oplopend naar maximaal 250 vliegbewegingen in het jaar 2033.

•

Maatschappelijke vluchten: Maatschappelijk verkeer is zeer belangrijk voor de regio. De traumahelikopter van het Mobiel Medisch Team van het UMCG is gevestigd op Groningen Airport Eelde. Zij maakt per jaar ongeveer 3.000 vliegbewegingen. Het transport van donororganen en gespecialiseerde artsen voor het UMCG met speciale medische vluchten is essentieel. Het gaat betreft circa 100 tijd-kritische donorvluchten per jaar. Daarnaast worden vluchten uitgevoerd voor politie, brandweer en defensie. Voor de prognose wordt er op basis van signalen van het Mobiel Medisch Team van uitgegaan dat het aantal maatschappelijke bewegingen licht stijgt tot 3.500 in 2033.

•

General Aviation: We verwachten dat de populariteit van de kleine luchtvaart licht blijft groeien2, van 11.000 bewegingen in 2023 tot 17.000 in 2033. Ook zal er een lichte groei zijn van de business aviation, deels met grotere private jets. Er lopen gesprekken met een bedrijf met business jets dat zich, naar verwachting in 2023 of 2024, op de luchthaven zal vestigen.

2. Business Park Bravo Op dit moment is er op de luchthaven geen ruimte meer voor het faciliteren van nieuwe of de uitbreiding van bestaande (vlieg-)bedrijven. De ontwikkeling van Business Park Bravo zien we als noodzakelijk en commercieel als kansrijk. Er is € 6,5 mln. door het rijk in het mobiliteitsfonds gereserveerd voor de ontsluiting en de verduurzaming van Business Park Bravo. Hiermee is ook de business case aantrekkelijk en zijn de investeringen voor de luchthaven zelf beperkt. Business Park Bravo heeft een verwachte groei van 4.000 extra bewegingen van de general aviation tot gevolg, naast een toename van bedrijvigheid en de inkomsten uit erfpacht. De investeringen zijn bescheiden en de conservatieve business case is dat ook. Omdat het perspectief gunstig is, en het een aanjager c.q. randvoorwaarde is voor de vestiging van nieuwe bedrijven en duurzame ontwikkelingen is de ontwikkeling van Business Park Bravo belangrijk voor de luchthaven. 3. Elektrisch vliegen We zien de ontwikkeling van elektrisch vliegen, eerst bescheiden voor lesvluchten en op termijn voor (met name zakelijk) passagiersvervoer, als een kansrijke nieuwe modaliteit. De komende 10 jaar zullen de ontwikkelingen snel gaan, maar op dit moment is het nog moeilijk te voorspellen wanneer en in welke mate elektrisch vliegen een vlucht krijgt.

Het baseren van enkele toestellen, die de regio frequent zullen verbinden met andere kleinere Europese kernen, lijkt realistisch. Ook de exacte impact op de omgeving is nu nog niet duidelijk. We weten dat elektrische vliegtuigen stil zijn, met tot wel 70% minder geluid dan bestaande vliegtuigen, maar er zijn nog geen geluidscertificaten voor afgegeven. Met de ontwikkeling van Business Park Bravo willen we ook de duurzame en elektrisch vliegende bedrijven een vestigingsplaats bieden. Duurzaam vliegen is een belangrijke pijler van onze strategie. De investeringen zijn beperkt en worden vooral door partners gedaan. In onze economische onderbouwing en financieringsopgave nemen we de potentiële opbrengsten van elektrisch vliegen echter niet mee. Deze ontwikkeling is namelijk onzeker qua timing en nu nog moeilijk concreet te maken. In de berekening van de geluidsruimte nemen we elektrisch vliegen ook nog niet mee; omdat de geluidscertificaten er nog niet zijn. Daarom rekenen we met een vlootmix van bekende toestellen als uitgangspunt. Financiële prognose Op basis van de strategische context, de verschillende bouwstenen en de commerciële prognose, is een financiële prognose opgesteld met een looptijd van 10 jaren; voor de jaren 2024 tot en met 2033.

Daarbij wordt uitgegaan van het bestaande profiel van maatschappelijk verkeer en passagiersverkeer uitgebreid met groei van het passagiersverkeer en een zeer beperkt ontwikkeling van vracht. 2

Bron: Aircraft Owners & Pilots Association (AOPA)

11

Daarnaast zetten we in op de ontwikkeling van Business Park Bravo. Er is veel vraag naar de ontwikkeling van vastgoed op het luchtzijdige deel van de luchthaven (dat wil zeggen: met toegang tot het banenstelsel) en erfpacht zorgt voor een bredere financiële basis en een grotere diversiteit in opbrengsten. Hoewel we ook inzetten op elektrisch vliegen, maken de verwachte inkomsten daarvan nadrukkelijk geen onderdeel uit van de financiële prognose. Het aantal vliegbewegingen voor de komende 10 jaar, de zogenaamde vlootmix, die onder de financiële prognose ligt, is dezelfde die wordt gebruikt voor de modellering van milieugevolgen die onderdeel is van de aanvraag voor het luchthavenbesluit. De belangrijkste conclusies van de financiële prognose, luiden als volgt. • De groei van het passagiersverkeer tot in totaal 350.000 passagiers per jaar in 2033 is een belangrijke financiële component. Net als elke andere luchthaven van enige betekenis, zijn de inkomsten van het passagiersverkeer datgene waarmee een luchthaven exploitabel wordt. De extra investeringen zijn relatief beperkt: voor landzijdige veiligheid, security scanners en op termijn uitbreiding van de terminal en parkeerterreinen. • Bovenop het passagiersverkeer levert de ontwikkeling van Business Park Bravo een bescheiden maar positieve business case op, zeker omdat er € 6,5 mln.

door het rijk in het mobiliteitsfonds is gereserveerd voor de ontsluiting en de verduurzaming van Business Park Bravo. De eigen investeringen zijn slechts € 0,7 mln. De opbrengsten bestaan uit erfpacht en voor een deel de opbrengsten van extra general aviation en vracht. Daarmee is de financiële impact van Business Park Bravo conservatief geschat. De berekeningen tonen aan dat GAE vanaf 2025 kostendekkend kan opereren, mits zij een bijdrage ontvangt in de NEDAB-kosten. Uit de gevoeligheidsanalyse op onze cijfers blijkt, dat een positief resultaat wordt geboekt bij een omvang van ca. 200.000 tot 225.000 passagiers per jaar. Het is wel van belang om hier te benoemden dat een lening voor essentiële investeringen in infrastructuur bij dit passagiersvolume noodzakelijk is. Voor een meer robuuste financiële positie is een groei naar 350.000 passagiers wenselijk. GAE ziet die groei in passagiers als realistisch vanwege de capaciteitsbeperkingen op de andere luchthavens3. Wel is de genoemde beperkte verruiming van de openingstijden voor commerciële vluchten een voorwaarde voor realisatie. Het versterken van de acquisitiekracht door samenwerking met Schiphol kan ook een bijdrage leveren. Een groei naar 350.000 passagiers past binnen de nu al vergunde milieuruimte en zal de behoefte aan een overheidsbijdrage op termijn reduceren.

Benodigde financiële ondersteuning De financiële onderbouwing van de strategie is gebaseerd op het eerdere uitgangspunt uit de visie van 2020: de exploitatie van de luchthaven is meer dan kostendekkend, mits de kosten van openbare veiligheid gedekt worden. Regionale luchthavens van de omvang van die van Groningen Airport Eelde, krijgen overal ter wereld financiële steun omdat ze de, steeds toenemende, kosten van de internationale wet- en regelgeving niet op kunnen brengen. De afgelopen jaren was de NEDAB-bijdrage van regionale overheden, voor openbare veiligheid, de belangrijkste steun. In de toekomst blijft dat naar verwachting zo.

3

Minister Harbers van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft het voornemen om luchthaven Schiphol de komende jaren te laten krimpen van 500.000 naar 440.000 vliegbewegingen. Schiphol heeft begin april aangekondigd om nachtvluchten te willen gaan verbieden. Beide maatregelen hebben grote consequenties voor de luchthavencapaciteit in Nederland en met name voor charter- en vakantievluchten. Eindhoven Airport en Rotterdam The Hague Airport hebben beide geen ruimte voor groei.

12

Niet Economische Diensten van Algemeen Belang (kortweg aangeduid als ‘NEDAB’) betreffen in de context van de luchtvaart voornamelijk het waarborgen van veiligheid: brandweer en security. De vereisten waaraan de luchthaven moet voldoen in het kader van veiligheid, zijn vastgelegd in (internationale) wetten waaronder EASA. Onder security wordt in dit verband verstaan het waarborgen van de persoonlijke veiligheid van passagiers (en medewerkers) door middel van controles van personen en bagage. Het waarborgen van veiligheid is een typische publieke verantwoordelijkheid, waardoor het onder Europese Regelgeving is toegestaan de door een onderneming gemaakte NEDAB-kosten ten laste te brengen van een publieke bijdrage zonder dat sprake is van ongeoorloofde staatssteun. Hetzelfde geldt voor NEDAB-investeringen. Voor Groningen Airport Eelde betreffen die voornamelijk brandweerwagens en security-apparatuur (scanners van bagage en personen). Verschillende Europese luchthavens maken van deze mogelijkheid gebruik, waaronder ook Maastricht Aachen Airport en Groningen Airport Eelde. Wij hebben voor de jaren 2024 tot en met 2033 voor brandweer en security kosten en investeringen een NEDAB-bijdrage van gemiddeld € 4,5 mln. per jaar nodig.

Dat dit bedrag nu gemiddeld hoger is dan een aantal jaren geleden heeft te maken met het gestegen prijspeil, hogere lonen, door de verplichting tot het uitvoeren van extra activiteiten door aanscherping regelgeving en uitgestelde investeringen in crashtenders.

13

Bijlage 4 – Brief Royal Schiphol Group Een brief van Royal Schiphol Group waarin ze hun intenties over samenwerking uitspreken, is bijgevoegd als bijlage.

Groningen Airport Eelde N.V. t.a.v. mw. M.H. de Groot, Directeur Machlaan 14a 9761 TK Eelde

Verkenning samenwerking GAE - Schiphol

DEFINITIEF

15 maart 2023 RC-2023.011

Geachte mevrouw De Groot, beste Meiltje, Groningen Airport Eelde (“GAE”) en Schiphol Nederland B.V. (“Schiphol”) voeren momenteel verkennende gesprekken met elkaar over een mogelijke toekomstige samenwerking. Deze gesprekken vinden plaats in de context van de wens van het kabinet voor een betere samenwerking tussen Nederlandse luchthavens en de vraag aan Schiphol om te verkennen hoe wij kunnen bijdragen aan de verdere ontwikkeling van GAE in het kader van het regionaal en nationaal belang van de luchthaven. Regionaal en nationaal belang GAE GAE presenteert deze maand haar visie op de toekomst van de luchthaven in haar strategiebrief 2024-2033. In lijn met onze brief van 24 oktober 2022 onderschrijven wij het maatschappelijk belang van het voorbestaan van GAE als luchthaven die de KLM luchtvaartschool huisvest, medische vluchten van regionaal en nationaal belang mogelijk maakt en bijdraagt aan het vestigingsklimaat van Noord-Nederland. De capaciteit van GAE draagt bij aan de schaarse infrastructuur die nodig is om te voldoen aan de marktvraag voor vliegverkeer, vandaag en in de toekomst. De luchthaven draagt bij aan het vormgeven van de duurzame luchtvaart, bijvoorbeeld door haar betrokkenheid bij de ontwikkeling van ‘Hydrogen Valley’ in Noord-Nederland.

Daarnaast verwachten wij dat door de mogelijkheden van elektrisch vliegen nieuwe netwerken ontstaan waarin regionale luchthavens zoals GAE een belangrijke rol zullen spelen. GAE heeft de ambitie om in de toekomst invulling te blijven geven aan de regionale en nationale belangen die zij dient. Om dat te kunnen waarborgen, wil GAE zich verder ontwikkelen om rendabel te kunnen opereren. Schiphol begrijpt het belang van het verruimen van de openingstijden voor GAE om haar ambitie te kunnen realiseren, waarbij voorop moet staan dat hiervoor in de regio voldoende draagvlak is.

Royal Schiphol Group Postbus 7501, 1118 ZG Schiphol, Nederland 020 601 9111 Royal Schiphol Group N.V. KvK Amsterdam 34029174 NL11 ABNA 0621 8441 79

Royal Schiphol Group

Pagina 2 van 2

RC-2023.011

Intentie Schiphol en randvoorwaarden voor nadere verkenning samenwerking Naar aanleiding van de gesprekken tussen Schiphol en GAE heeft Schiphol de intentie om een nauwere samenwerking nader te onderzoeken. Schiphol en GAE erkennen dat samenwerking op de besproken onderwerpen, met name route development (de acquisitie van extra bestemmingen c.q. vluchten) en het ontwikkelen van Business Park Bravo, waarde kan toevoegen voor beide partijen. Daarnaast zijn er mogelijk andere gebieden waar samenwerking tot extra waarde kan leiden. Op dit moment wil Schiphol nadrukkelijk nog geen positie innemen in het gesprek tussen GAE en de regionale overheden als het gaat om de toekomst van de luchthaven. Wij zijn ervan overtuigd dat regionaal draagvlak – politiek en financieel – het fundament moet zijn voor de toekomst van GAE. Schiphol begrijpt dat er pas na de PS verkiezingen op 15 maart en de daaropvolgende coalitieonderhandelingen duidelijkheid op dit vlak kan worden gegeven door de regionale overheden. Een van de mogelijke vormen van samenwerking zou een deelname van Schiphol in GAE kunnen zijn. Daarbij is één van de randvoorwaarden voor een dergelijke samenwerking dat er sprake is van een positieve business case.

Om te komen tot een positieve business case voor GAE is het noodzakelijk dat de regionale overheden ook in de toekomst in voldoende mate de NEDAB voor de luchthaven blijven financieren. Vervolg Schiphol en GAE zullen de gesprekken over een mogelijke samenwerking voortzetten, in afwachting van afspraken tussen GAE en de regionale overheden over de politieke en financiële steun. Hopende u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben zijn wij uiteraard graag bereid nadere toelichting te geven.

Met vriendelijke groet, Namens Schiphol Nederland B.V.

Robert Carsouw Executive Vice President & Chief Financial Officer

Bijlage 5 – Draagvlakonderzoek Kantar Public Groningen Airport Eelde heeft in januari 2023 een draagvlakonderzoek naar (1) de luchthaven in het algemeen en (2) het verruimen van de openingstijden uit laten voeren door Kantar Public (het voormalige TNS-NIPO). Het onderzoek is uitgevoerd in een groot deel van Noord-Nederland, in wijde zin, maar ook specifiek in het gebied rondom de luchthaven, in enge zin. Daarvoor is het postcodegebied genomen dat onder de door de Staat aangewezen aan- en uitvliegroute ligt. Deze vliegroutes liggen aan beide kanten in het verlengde van de start- en landingsbaan tot een afstand van 8 zeemijlen (ongeveer 15 kilometer). Een ruime meerderheid van de respondenten van het onderzoek geeft aan de luchthaven belangrijk te vinden, en van voldoende waarde om voort te blijven bestaan (80%). De rol van de luchthaven wordt ook belangrijk gevonden, waarbij de maatschappelijke rol zelfs zeer belangrijk wordt gevonden. De duurzame strategie wordt ook belangrijk gevonden, maar is nog niet bij iedereen bekend. Tegenover het verruimen van de openingstijden staat een ruime meerderheid positief, slechts 14% staat hier negatief tegenover. Opvallend is dat inwoners in de nabije omgeving van de luchthaven daarover positiever zijn dan inwoners van Noord-Nederland in het algemeen.

Slechts 7% van de omwonenden in de postcodegebieden van de aan- en uitvliegroutes geeft aan daar negatief tegenover te staan. Meer dan 90% van de respondenten die vliegen, geeft aan liever vanaf de luchthaven in de eigen regio te willen vliegen dan van een andere luchthaven, en meer dan 80% geeft aan vaker van Groningen Airport Eelde gebruik te willen maken als er meer bestemmingen aangeboden worden. De resultaten van het onderzoek van Kantar Public zijn in deze bijlage opgenomen.

Draagvlakonderzoek Groningen Airport Eelde

Rapport

Matthijs de Gier, Marène Vos 338411779

Februari 2023

Inhoudsopgave

1

Context en onderzoeksdoel

2

Centrale vraag en deelvragen

3

Leeswijzer

4

Onderzoeksverantwoording

5

Samenvatting

6

Achtergrondkenmerken

7

Maatschappelijke waarde

8

Draagvlak huidige activiteiten

9

Draagvlak uitbreiding activiteiten

10

Geluidsoverlast

11

Bijlagen

2

01

CONTEXT Groningen Airport Eelde verzorgt als luchthaven verschillende diensten voor regio Noord-Nederland. Naast passagiersvluchten faciliteert zij onder andere de standplaats van de traumahelikopter, medische- en donorvluchten voor het UMCG en onderwijslocaties. Groningen Airport Eelde wil graag haar activiteiten uitbreiden en daarom weten wat het draagvlak onder de omwonenden is voor de huidige activiteiten en voor een eventuele uitbreiding van de activiteiten.

02

ONDERZOEKSDOEL Groningen Airport Eelde is geïnteresseerd in het draagvlak de onder de omwonenden voor de huidige activiteiten en voor de eventuele uitbreiding van haar activiteiten. Specifiek is Groningen Airport Eelde geïnteresseerd in zowel het draagvlak onder de wijde als onder de directe omgeving van de luchthaven.

03

CENTRALE VRAAG De vraag die in dit onderzoek centraal staat is: In welke mate is er draagvlak in regio Noord-Nederland voor de huidige activiteiten van Groningen Airport Eelde en een eventuele uitbreiding van haar activiteiten?

Centrale vraag en deelvragen In samenspraak tussen de onderzoekers en de opdrachtgever is de hoofdvraag uitgewerkt tot de volgende set aan vraagpunten. Deze zijn vervolgens uitgewerkt tot een vragenlijst.

In welke mate is er draagvlak in regio Noord-Nederland voor de huidige activiteiten van Groningen Airport Eelde en voor een eventuele uitbreiding van haar activiteiten?

Hoe schat regio Noord-Nederland de maatschappelijk waarde van Groningen Airport Eelde in? • In hoeverre is men op de hoogte van de activiteiten van GAE?

• Hoe schat men de waarde van de activiteiten van GAE in? • Wat zou GAE moeten doen om meer bij te dragen aan het maatschappelijk belang? • Bestaan er verschillen tussen de directe en wijde omgeving van GAE met betrekking tot de geschatte maatschappelijke waarde van GAE?

In hoeverre is er draagvlak in regio Noord-Nederland voor de huidige activiteiten van Groningen Airport Eelde? • In welke mate vindt men de activiteiten van GAE van voldoende waarde om voort te blijven bestaan? • Hoe staat men tegenover de duurzame ontwikkelingen rondom het luchthaven? • Bestaan er verschillen tussen de directe en wijde omgeving van GAE met betrekking tot het draagvlak voor de activiteiten van GAE?

In hoeverre is er draagvlak voor een eventuele uitbreiding van de activiteiten van Groningen Airport Eelde in regio Noord-Nederland? • In welke mate bestaan er bezwaren tegen een eventuele uitbreiding van de activiteiten van GAE? • In hoeverre vindt men een toename in geluidsoverlast opwegen tegen de voordelen van een toename van activiteiten van GAE? • Bestaan er verschillen tussen de directe en wijde omgeving van GAE met betrekking tot het draagvlak voor een eventuele uitbreiding van de activiteiten van GAE?

4

Leeswijzer

01

De data is gewogen op basis van de volgende achtergrondkenmerken: geslacht en leeftijd.

02

03

Nederland die nooit vliegen zijn geanalyseerd en indien

Verschillen tussen inwoners van de directe omgeving van Groningen Airport Eelde en inwoners van de wijde omgeving van Groningen Airport Eelde zijn geanalyseerd en indien

significant gerapporteerd. De rapportage van deze uitsplitsing is te herkennen aan onderstaand teken.

significant gerapporteerd. De rapportage van deze uitsplitsing is te herkennen aan onderstaand teken.

Verschillen tussen inwoners van regio Noord-Nederland die wel eens vliegen en inwoners van regio Noord-

5

Onderzoeksverantwoording Doelgroep Inwoners van de provincie Groningen, Friesland, Drenthe en de gemeenten Steenwijkerland, Staphorst, Zwartewaterland en Hardenberg van de provincie Overijssel van 18 jaar of ouder. Binnen dit onderzoek wordt verwezen naar de directe en de wijde omgeving van Groningen Airport Eelde. De directe omgeving van Groningen Airport Eelde is vastgesteld volgens de door de Staat aangewezen aan- en uitvliegroute die relevant is voor de uitbreiding van de activiteiten exclusief de postcodegebieden 9761, 9494 en 9756. In Bijlage 2 is een overzicht opgenomen van de postcodes van dit gebied. De wijde omgeving is een gebied met de provincies Groningen, Friesland, Drenthe en de gemeenten Steenwijkerland, Staphorst, Zwartewaterland en Hardenberg van de provincie Overijssel. Hiervan uitgezonderd zijn de inwoners van de directe omgeving. In Bijlage 2 is een overzicht van beide gebieden opgenomen.

Steekproefbron De steekproefbron is getrokken uit NIPObase, het consumentenpanel van Kantar. Respons Bruto zijn n=2.294 respondenten uitgenodigd (waarvan 254 in de directe omgeving). Uiteindelijk hebben n=1.076 respondenten deelgenomen (respons 47%), waarvan n=154 in de directe omgeving en n=922 in de wijde omgeving. De samenstelling van de netto steekproef is voor beide groepen vergeleken met de samenstelling van de onderzoekspopulatie op de kenmerken geslacht en leeftijd. Voor afwijkingen hierin s gecorrigeerd door middel van herweging. De uitkomsten kunnen hiermee als representatief worden beschouwd. Online methode Voor dit onderzoek is gebruikt gemaakt van een online vragenlijst (CAWI: computer assisted web interviewing). Respondenten ontvingen een e-mail met daarin informatie over het onderzoek en een link naar de online vragenlijst. Vragenlijst De vragenlijst is opgesteld door Kantar Public in samenspraak met Groningen Airport Eelde. De invulduur bedroeg ca. 8 minuten.

Veldwerkperiode Het veldwerk heeft gelopen van 18 januari t/m 25 januari 2023.

6

5 Samenvatting

Samenvatting Ruime meerderheid vindt Groningen Airport Eelde (zeer) belangrijk voor de regio

Meerderheid positief over verruiming van de openingstijden

Bijna zeven van de tien inwoners van regio Noord-Nederland vinden Groningen Airport Eelde (zeer)

Een ruime meerderheid van de inwoners van regio Noord-Nederland staat (zeer) positief

belangrijk voor de regio (69%). Daarnaast vinden acht op de tien inwoners van regio Noord-

tegenover het verruimen van de doordeweekse openingstijden (63%) en circa één op de zeven

Nederland Groningen Airport Eelde van voldoende waarde voor de regio om te blijven voortbestaan

(14%) staat hier (zeer) negatief tegenover.

(80%). Over het ook verruimen van de openingstijden in het weekend is een meerderheid (zeer) De huidige activiteiten worden door een ruime meerderheid gezien als (zeer) belangrijk

positief (58%). Inwoners van de directe omgeving zijn hier vaker (zeer) positief over (69%) dan inwoners van de wijde omgeving (56%). Inwoners van regio Noord-Nederland die wel eens

Voor alle activiteiten van Groningen Airport Eelde geeft een ruime meerderheid aan deze (zeer) belangrijk te vinden. Het meeste draagvlak is er voor de medische- en donorvluchten en de

vliegen zijn ook vaker (zeer) positief over het verruimen van de openingstijden doordeweeks en in het weekend (68%) dan inwoners die nooit vliegen (32%).

standplaats van de traumahelikopter, hiervoor geeft respectievelijk 98% en 97% procent aan dit (zeer) belangrijk te vinden. De lesvluchten en de vestigingsplek voor bedrijven scoren het laagst,

Ruim een kwart verwacht meer geluidsoverlast bij verruiming van de openingstijden

voor beiden geeft 59% aan dit (zeer) belangrijk te vinden. Van de inwoners van regio Noord-Nederland ervaart tien procent soms geluidsoverlast van Weinig inwoners op de hoogte van de duurzame strategie

Groningen Airport Eelde en één procent regelmatig. Van de inwoners die geluidsoverlast ervaren, geeft ruim driekwart aan dit zeer acceptabel te vinden (77%). Wel verwacht ruim een

Een minderheid van de inwoners van regio Noord-Nederland is bekend met de duurzame strategie van Groningen Airport Eelde. Zo is iets minder dan een kwart op de hoogte van het zonnepark (23%) en slechts negen procent van het NXT Airport. Wel geeft een ruime meerderheid aan de duurzame plannen van Groningen Airport Eelde (zeer) belangrijk te vinden. Als Groningen Airport Eelde meer bestemmingen aanbiedt, zullen inwoners vaker

kwart van de inwoners die geluidsoverlast ervaren zeker meer geluidsoverlast bij een

verruiming van de openingstijden (28%). Ruim vier op de tien verwachten misschien meer geluidsoverlast (43%). Opvallend is dat inwoners van de wijde omgeving vaker aangeven zeker meer geluidsoverlast te verwachten bij een verruiming van de openingstijden (34%) dan inwoners van de directe omgeving (11%).

gebruikmaken van het luchthaven Ruim acht op de tien inwoners van regio Noord-Nederland die wel eens vliegen, geven aan dat zij vaker gebruik zullen maken van Groningen Airport Eelde wanneer zij meer bestemming aanbiedt (82%). 8

6 Achtergrondkenmerken

Ruim zeven op de tien inwoners van regio Noord-Nederland vliegen weleens

Vlieggewoontes Liever vliegtuig dan auto voor vakantie Zuid-Europa

Doel vliegen

Voor vakantie

Voor werk

64%

(Helemaal) mee eens

3% Niet eens/niet oneens

Voor familiebezoek

Ik vlieg nooit

37%

Inwoners van regio Noord-Nederland zijn sterk verdeeld in de voorkeur voor het vliegtuig boven de auto voor een vakantie in Zuid-Europa.

26%

3%

29%

(Helemaal) mee oneens

Bijna twee op de drie (64%) inwoners van Noord-Nederland vliegen voornamelijk voor vakantie.

37%

Vraag: Als u gebruik maakt van het vliegtuig, met welk doel vliegt u dan voornamelijk? (n=1.076) | Voor vakanties in Zuid-Europa (bijvoorbeeld Spanje of Italië) neem ik liever het vliegtuig dan de trein of auto. (n=1.076)

10

Ruim acht op de tien inwoners van regio Noord-Nederland vinden dat de luchtvaart op korte termijn moet verduurzamen Twee op de drie (66%) inwoners van regio Noord-Nederland vinden dat luchtvaart belangrijk is voor de economie. De inwoners van regio Noord-Nederland zijn verdeeld over de vraag of vliegtickets goedkoop moeten blijven en of de overheid vliegen moet ontmoedigen.

Houding luchtvaart Luchtvaart is belangrijk voor de economie (Helemaal) mee eens

66%

Niet eens/niet oneens Helemaal mee oneens

27%

7%

Luchtvaart moet op korte termijn verduurzamen (Helemaal) mee eens Niet eens/niet oneens Helemaal mee oneens

82%

16%

2%

Vliegtickets moeten goedkoop blijven

Overheid moet vliegen ontmoedigen

(Helemaal) mee eens

33%

(Helemaal) mee eens

35%

Niet eens/niet oneens

27%

Niet eens/niet oneens

34%

Helemaal mee oneens

31%

Helemaal mee oneens

40%

Vraag: De luchtvaart is belangrijk voor de economie in ons land. (n=1.076) | De luchtvaart moet op de korte termijn verduurzamen. (n=1.076) | Vliegtickets moeten goedkoop blijven. (n=1.076) |Vliegen moet door de overheid ontmoedigd worden. (n=1.076)

11

Van de inwoners van regio Noord-Nederland die vliegen, is bijna één op de drie in de afgelopen vijf jaar vanaf Groningen Airport Eelde gevlogen

Passagiers Gevlogen vanaf Groningen Airport Eelde 1 keer

2 keer

17%

Ervaring met Groningen Airport Eelde

(Zeer) positief

8% Niet positief/niet negatief

3 keer of vaker

Nooit

98%

2%

5%

69%

(Zeer) negatief

0%

Van de inwoners van regio Noord-Nederland die vliegen, heeft ruim één op de zes (17%) in de afgelopen vijf jaar één keer vanaf Groningen Airport Eelde gevlogen. Ruim één op de acht (13%) heeft dit vaker gedaan in de afgelopen vijf jaar. Bijna zeven op de tien (69%) hebben in de afgelopen vijf jaar niet vanaf Groningen Airport Eelde gevlogen. Bijna alle inwoners van regio Noord-Nederland die hebben gevlogen vanaf Groningen Airport Eelde zijn hier (zeer) positief over (98%).

Vraag: Hoe vaak bent u in de afgelopen vijf jaar vanaf Groningen Airport Eelde gevlogen? (n=754) | U heeft aangegeven dat u in de afgelopen vijf jaar vanaf Groningen Airport Eelde bent gevlogen. Hoe was uw ervaring in het algemeen met Groningen Airport Eelde? (n=244)

12

7 Maatschappelijke waarde

Bijna zeven op de tien inwoners van regio Noord-Nederland bestempelen Groningen Airport Eelde als (zeer) belangrijk voor de regio

Belang voorzieningen Universitair Medisch Centrum Groningen Een ruime meerderheid (69%) van de inwoners van regio Noord-Nederland bestempelt Groningen Airport Eelde als (zeer) belangrijk voor de regio. Hiermee wordt de luchthaven wel minder vaak als belangrijk bestempeld dan het Universitair Medisch Centrum (98%), de Rijksuniversiteit Groningen (87%) en de Eemshaven (76%). Inwoners van regio Noord-Nederland die vliegen geven vaker aan Groningen Airport Eelde (zeer) belangrijk te vinden voor de regio (75%) dan inwoners van regio Noord-Nederland die niet vliegen (55%).

98%

Rijksuniversiteit Groningen

De Eemshaven

Groningen Airport Eelde

(Zeer) belangrijk

Niet belangrijk/niet onbelangrijk

2%

10%2%

87%

76%

69%

(Zeer) onbelangrijk

16% 4%

20%

10%

Ken ik niet

Vraag: Hieronder staat een aantal bekende voorzieningen in Noord-Nederland. In welke mate vindt u deze voorzieningen belangrijk voor de regio? (n=1.076)

14

Bijna acht op de tien inwoners van regio Noord-Nederland staan (zeer) positief tegenover Groningen Airport Eelde Houding tegenover Groningen Airport Eelde Ruim driekwart van de inwoners van regio NoordNederland staat (zeer) positief tegenover Groningen Airport Eelde (77%). Daar tegenover staat één op de twintig inwoners van regio Noord-Nederland (zeer) negatief tegenover Groningen Airport Eelde. Inwoners van regio Noord-Nederland die vliegen staan vaker (zeer) positief tegenover Groningen Airport Eelde (85%) dan inwoners van regio Noord-Nederland die niet vliegen (58%). Inwoners van de directe omgeving van Groningen Airport Eelde zijn vaker (zeer) positief over Groningen Airport Eelde (87%) dan inwoners van de wijde omgeving (76%).

Waarom staat u (zeer) positief tegenover Groningen Airport Eelde? (Zeer) positief

77%

“Meerwaarde voor Noord Nederland” “Werkgelegenheid” “Mooi en goed luchthaven”

Neutraal

18% Waarom staat u (zeer) negatief tegenover Groningen Airport Eelde?

(Zeer) negatief

5%

“Milieu en geluidsoverlast omwonenden.” “Overbodig en geldverspilling.”

Vraag: Alles overwegende, in welke mate staat u op dit moment positief of negatief tegenover Groningen Airport Eelde? (n=1.076) |Waarom staat u (voeg in antwoord vraag 25) tegenover Groningen Airport Eelde? (n=1.076)

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordenveld&id=e4a96bc9-46d4-4f7d-9b34-a4fa94e2f4b0