Bijlage 3 Woningmarktonderzoek
Tekst van het document
in Noordenveld vormt, zorgt ervoor dat de bandbreedte vrij
woningbouwprogramma dus voor een belangrijk deel uit
breed is. Dat betekent dat de mate waarin de stad
gezinswoningen bestaan.
Groningen weet in te spelen op de behoefte aan koopwoningen zeer bepalend is voor de daadwerkelijke
Op basis van de totale woningbehoefte van 460 tot 1.075
vraag naar koopwoningen in Noordenveld.
extra woningen tot 2030 en de verwachte behoefte aan sociale huur (zie paragraaf 5.2) leidt dat tot de volgende
Bij een lagere realisatie door de stad valt de behoefte in
bandbreedte voor koopwoningen:
Noordenveld hoger uit. Andersom geldt dat Noordenveld minder vraag hoeft te verwachten als de stad veel realiseert.
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
Nieuwbouwproject Van der Velde in Roden. Bron: Funda.
69
5.3 BEHOEFTE AAN KOOPWONINGEN VERTALING NAAR DORPEN Roden, Nieuw-Roden en Peize
gedacht worden aan meer vrijheid in ontwerp van woningen
Deze dorpen zijn het meest in beeld bij huishoudens die als
of bijvoorbeeld ruimte voor nieuwe vormen van wonen (zie
gevolg van overdruk de stad verlaten. Zij vragen vooral
ook het kader woonwensen van medioren in hoofdstuk 4),
grondgebonden wonen, in een ruime en groene setting. De
zodanig dat de plek uniek is binnen de gemeente of regio.
eigen vraag is ook vooral grondgebonden van aard, maar een deel zoekt ook een comfortabel appartement, liefst op
Andere aandachtspunten zijn:
een goede locatie in of direct rondom het centrum.
-
Bied voldoende vrije kavels aan, in verschillende maten, omdat ook ouderen vaker op een (kleinere) kavel
Het regionale marktonderzoek laat zien dat huishoudens zo veel mogelijk profiel wensen in het aanbod. Dat betekent: of
bouwen; -
Realiseer ook projectmatige bouw van tweekappers en
Roden en Nieuw-Roden
Peize
Bandbreedte
210 tot 560
95 tot 240
eigen vraag
75 tot 80
35 tot 40
stadse vraag
135 tot 480
60 tot 200
rij/hoek
30 tot 80
10 tot 30
2^1
60 tot 155
25 tot 60
vrijstaand
110 tot 290
50 tot 125
appartement
10 tot 30
10 tot 25
stabiel
stabiel
Type
wonen nabij het dorpscentrum, of juist ruim en landelijk
rijwoningen, met een mix van prijsklassen, zodat er ook
Prijssegment
wonen, bijvoorbeeld aan de dorpsrand. Er is dus een
aanbod is voor starters. Inbreidingslocaties zijn daarvoor
< € 150.000
combinatie van in- en uitbreiding nodig. De planvorming
ook passend. Er zal ook in het segment tot € 200.000
€ 150. - € 200.000
mag meer
mag meer
voor beide dorpen voorziet daar ook in.
gebouwd moeten worden, omdat het aanbod daarvan in
€ 200. - € 250.000
stabiel
stabiel
de bestaande voorraad zeer beperkt is. Bouwen voor
€ 250. - € 300.000
mag meer
mag meer
Verspreid over de dorpen is op kleine schaal ook excellent
doorstroming kan ook helpen, maar is vermoedelijk niet
€ 300. - € 400.000
mag minder*
mag meer
wonen denkbaar. In Peize wordt dat vanwege de ligging
afdoende.
> € 400.000
stabiel*
stabiel*
(o.a. ten opzichte van de Onlanden) en afstand tot
-
Bied met name in de dorpscentra ruimte voor
Groningen net iets meer gevraagd dan in Roden en Nieuw-
koopappartementen, waarbij gewaakt moet worden voor
Roden. Daar kan ook iets meer in het hogere segment
overaanbod (niet: vijf ontwikkelaars bouwen elk een
ontwikkeld worden. Bij de invulling van excellent wonen kan
complex van tien appartementen).
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
* Bij substantiële vraag uit Groningen is hier meer behoefte aan. ‘Mag minder’ wordt dan ‘stabiel’ en ‘stabiel’ wordt dan ‘mag meer’.
70
5.3 BEHOEFTE AAN KOOPWONINGEN VERTALING NAAR DORPEN Norg
Woonkernen
In Norg komt de vraag naar koopwoningen vooral uit de
Er is weliswaar vraag naar wonen in woonkernen, maar
omgeving zelf en uit Assen, maar minder vanuit de stad
signalen wijzen er wel op dat kernen dicht bij voorzieningen
Groningen, omdat de afstand groter is. Er wordt een mix aan
op een groter aandeel van de vraag kunnen rekenen dan
typen gevraagd, maar de nadruk ligt op vrijstaand wonen.
woonkernen die geïsoleerder liggen (zie ook de kaart in
Op zeer kleine schaal is er nog behoefte aan
paragraaf 3.4). We rekenen daarom met een netto
koopappartementen of rijwoningen.
bandbreedte van 50 tot 60 woningen.
Bij vrijstaande woningen mag het prijssegment iets hoger
In de woonkernen richt de meeste vraag zich op vrijstaande
zijn (vooral middelduur, tussen € 250.000 en € 300.000).
woningen, maar die staan er ook al veel, vooral in het
Voor de overige woningtypen is een spreiding van prijzen
duurdere segment tot zo’n vier ton. Er is juist behoefte aan
Prijssegment
gewenst, waarbij er wel vraag is naar iets meer woningen
woningen in een prijssegment lager. Daarbij moet gedacht
< € 150.000
tot de twee ton.
worden aan iets minder grote kavels op binnendorpse locaties. Met het oog op de langere termijn is het niet
Norg heeft een uitbreidingslocatie. De vraag naar vrijstaand wonen (ruim, aan de dorpsrand) past daar goed bij. Het is raadzaam om de overige woningtypen op inbreidingslocaties
te bouwen, omdat die vraag beter aardt op binnendorpse locaties (prijsverhouding, voorzieningen).
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
Norg
woonkernen
Bandbreedte
45 tot 80
50 tot 85
eigen vraag
ca. 20
ca. 25
stadse vraag
25 tot 60
25 tot 80
Type rij/hoek
5 tot 15
ca. 10
2^1
10 tot 20
15 tot 30
vrijstaand
25 tot 35
25 tot 45
appartement
5 tot 10
-
stabiel
stabiel
€ 150. - € 200.000
mag meer
mag meer
€ 200. - € 250.000
stabiel
stabiel
verstandig om verder uit te breiden, maar hooguit lege
€ 250. - € 300.000
mag meer
mag meer
plekken aan de dorpsrand op te vullen.
€ 300. - € 400.000
stabiel*
mag minder*
> € 400.000
stabiel*
stabiel*
* Bij substantiële vraag uit Groningen is hier meer behoefte aan. ‘Mag minder’ wordt dan ‘stabiel’ en ‘stabiel’ wordt dan ‘mag meer’.
71
5.4 BEHOEFTE AAN MIDDENHUUR WAL-EN-SCHIP-GROEP Landelijke trend: meer vraag naar middenhuur
zozeer door nieuwbouw, maar vooral doordat particuliere
Uit het schema blijkt dat huishoudens met een inkomen
De laatste jaren is er een opkomende markt voor
beleggers in deze markt stapten, soms met één woning, en
boven de grens voor sociale huur (ca. € 37.000) een
middenhuur. Dat zijn woningen met een prijs boven de
soms ook als bedrijfsmodel met tientallen woningen.
soortgelijke rij-koopwoning kunnen kopen, met een iets
socialehuurgrens van € 720. In landelijke discussies gaat het
hogere last per vierkante meter woning. Bij
over het segment tot ongeveer € 1.000, maar buiten de
Er is geen wal-en-schip-groep in Noordenveld
koopappartementen liggen de lasten zelfs iets lager. Dat is
steden zal het eerder gaan om een maximale prijs van zo’n €
Er bestaat een verband tussen de behoefte aan middenhuur
overigens zonder rekening te houden met bijkomende lasten
900.
en prijsniveaus op de koopmarkt. Daar waar prijzen op de
en een maandelijks bedrag dat huiseigenaren moeten sparen
koopmarkt hoog zijn, is het voor meer mensen niet mogelijk
voor onderhoud aan hun woning. De sociale huur- en
De vraag naar middenhuurwoningen is vooral afkomstig van
om een voor hen passende koopwoning te financieren. Het
koopmarkt sluiten dus redelijk goed op elkaar aan. Huren bij
huishoudens die niet kunnen of willen kopen, maar te veel
rendement voor beleggers is in deze gebieden bovendien
beleggers in Noordenveld is relatief duur; het gat tussen de
verdienen om in aanmerking te komen voor een sociale
groter, waardoor zij sneller middenhuurwoningen aanbieden.
sociale huur- en koopmarkt en de vrije huurmarkt – zeker bij
huurwoning. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om ouderen met
De groep die vanwege prijsvorming op de middenhuur is
appartementen – is fors.
een goed pensioen, jongeren met een goed inkomen maar
aangewezen wordt vaak de ‘wal-en-schip-groep’ genoemd. Gezinswoning (rij, 100 m²)
weinig zekerheid of gezinnen met een tijdelijke woonwens, bijvoorbeeld ter overbrugging tussen verkoop en
Het schema rechts laat zien in hoeverre er een gat meetbaar
aanvaarding van een koopwoning.
is tussen de huur- en koopmarkt, op basis van twee
Prijs per m²
Corporatie
Belegger
Koop
ca. € 5,40
ca. € 9,50
ca. € 6,20
referentie-woningtypes, door te kijken naar de kosten per
Met name in de steden, maar ook in de regiogemeenten nam het aanbod de laatste jaren toe. Dat gebeurde niet
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
Appartement (75 m²)
vierkante meter woonoppervlakte. Prijs per m²
Corporatie
Belegger
Koop
ca. € 6,50
ca. € 11,00
ca. € 6,00
72
5.4 BEHOEFTE AAN MIDDENHUUR TYPE, PRIJS EN DOELGROEP Aanbod aan particuliere huur in Noordenveld
Beperkt deel middenhuur binnen totale extra vraag
met particuliere huurwoningen enkele woningen met een
De particuliere huurmarkt is doorgaans een markt waar
Uit de verhuisenquête weten we dat de vraag naar woningen
prijs boven € 720 aan te bieden.
weinig zicht op is. In Noordenveld zijn we ervan uitgegaan
in de particuliere huursector zo’n 5 tot 8% van de totale
dat alle huurwoningen die geen eigendom van een
woonvraag is (zie de tabel onderaan). Gemiddeld zijn vraag
We verwachten dat de behoefte aan middenhuur binnen de
corporatie zijn tot de particuliere huursector behoren.
en aanbod in Noordenveld dus redelijk in evenwicht. Omdat
volledige kernen in Noordenveld iets groter is in Roden,
Gemiddeld ligt het aandeel op zo’n 5,4%, waarbij in Norg de
het prijsgat tussen sociale huur en koop beperkt is, bestaat
Nieuw-Roden en Peize en iets kleiner in Norg. Dat is in lijn
meeste particuliere huurwoningen staan (6,2%), gevolgd
deze groep uit huishoudens die er om praktische redenen
met de actuele prijsverhoudingen op basis van een snelle
door Roden en Nieuw-Roden (6,1%) en de woonkernen
voor kiezen om te huren (flexibiliteit, geen vast contract).
scan van aanbod op Funda (weliswaar kleine aantallen).
(5,7%). In Peize staan de minste particuliere huurwoningen
Van de vraag naar particuliere huur richt driekwart zich op
Hoewel de verhuisenquête aangeeft dat de vraag in
(2,5%). Omdat we de huurprijzen niet kennen, kunnen we
het prijssegment tot € 720 per maand en een kwart op
woonkernen iets groter is dan in volledige kernen, zien wij
niet zeggen welk aandeel een prijs in het
woningen in de middenhuur. Bij een totale groei van 460 tot
dat niet als reëel, zeker omdat de vraag vooral van jongeren
middenhuursegment heeft.
1.075 woningen in Noordenveld gaat het dus om enkele
afkomstig is en zij vaker voorzieningenkernen opzoeken. Wij
tientallen woningen in de particuliere huursector,
verwachten dan ook dat de uiteindelijke behoefte lijkt op het
waarbinnen het middenhuursegment een nichemarkt is. Dat
beeld in de volledige kernen (ca. 5%, waarvan een kwart
kan bijvoorbeeld door bij het ontwikkelen van een complex
middenhuur).
waarvan type:
waarvan huurprijs:
waarvan doelgroep:
% behoefte aan particuliere huur
ggb
app
< € 720
> € 720
klein <35
klein 35-65
gezin <35
gezin 35-65
65+
ZW, volledige kern
5%
67%
33%
77%
23%
25%
19%
25%
17%
14%
ZW, woonkern
8%
61%
39%
76%
24%
42%
20%
17%
17%
5%
Woonmilieu
middenhuur Behoefte aan particuliere huurwoningen. Bron: verhuisenquête regio Groningen-Assen (april 2019). Omdat de celvulling voor Noordenveld te laag was, kijken we naar alle volledige kernen en woonkernen in Zuidwest.
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
73
KADER: INKOMENSVERDELING
Inkomensgroepen
HUUR
De schema’s hiernaast laten zien hoe de inkomens in Noordenveld zijn verdeeld, met onderscheid naar huishoudensgroottes. Omdat de
1 persoon
verhuisenquête alleen door recent verhuisden is ingevuld is de inkomensverdeling die daaruit voortkomt niet representatief. Het aandeel huishoudens met een inkomen tot de huurtoeslaggrens is bijvoorbeeld lager
2 personen
dan de Lokale Monitor Wonen laat zien. Dat komt mogelijk doordat huishoudens met lage inkomens minder vaak verhuizen dan huishoudens met
3+ personen
TOT ARMOEDEGRENS
TOT HUURTOESLAGGRENS
€ 12.360 2,7% ± 350 hh
€ 22.700 5,9% ± 800 hh
€ 16.440 0,1% ± 25 hh
€ 30.825 3,5% ± 475 hh
€ 23.280 2,1% ± 275 hh
TOT SOCIALEHUURGRENS
BOVEN SOCIALEHUURGRENS
€ 38.035 4,5% ± 625 hh
> € 38.035 2,8% ± 375 hh
TOT SOCIALEHUURGRENS
BOVEN SOCIALEHUURGRENS
€ 38.035 11,1% ± 1.525 hh
> € 38.035 58,5% ± 8.025 hh
hogere inkomens en dus ondervertegenwoordigd zijn in de enquête. We hebben ons daarom gebaseerd op twee bronnen: -
De Lokale Monitor Wonen voor het aandeel huishoudens tot de huurtoeslaggrens (Noordenveld: 23,1%).
-
EIGENAAR
TOT ARMOEDEGRENS
TOT HUURTOESLAGGRENS
1 persoon
€ 12.360 0,4% ± 50 hh
€ 22.700 1,7% ± 250 hh
Omdat dit aandeel in het Westerkwartier exact hetzelfde is en daar vorig jaar diepgravend onderzoek naar inkomens is gedaan (zowel onder
2 personen
huurders als huiseigenaren), hebben we de verdeling daarbinnen berekend op basis van dat onderzoek. Omdat inkomensgegevens zeer moeilijk te verkrijgen zijn, is dit de meest precieze benadering die we kunnen geven.
3+ personen
€ 16.440 0,3% ± 50 hh
€ 23.280 0,9% ± 125 hh
€ 30.825 5,5% ± 750 hh
Inkomensverdeling in Noordenveld, onderverdeeld naar relevante inkomensgrenzen (conform indeling 2019). De percentages uit de twee schema’s tellen op tot 100%. Hh = huishoudens. Bron: Lokale Monitor Wonen (cijfers 2017), inkomens- en woonlastenonderzoek gemeente Westerkwartier (2018).
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
74
5.5 BEHOEFTE AAN WONEN MET ZORG WLZ-INDICATIES Meer mensen met een zorgbehoefte Noordenveld is al sterk vergrijsd en de komende jaren zet
-
dat door. Dat betekent dat het aantal ouderen met een zorgbehoefte ook toeneemt. Met onze woonzorgscan hebben we de precieze vraag naar wonen met zorg
-
aandoeningen is sterker dan die van PG-cliënten.
Toename aantal Wlz-indicaties
Matige extramuralisering (S2), waarbij de extra-
In 2019 hebben 407 mensen in Noordenveld een indicatie
muralisering minder sterk doorzet dan in scenario S1.
voor Wlz-zorg. Naar verwachting neemt dat aantal richting
Geen verdere extramuralisering (S3), waarbij de normen
2030 toe. Volgens ons model ligt het aantal benodigde
blijven zoals ze in 2019 zijn vastgesteld.
plekken voor SOM of PG dan tussen 499 (S1) en 602 (S3).
berekend. We maken onderscheid tussen drie groepen: -
-
Deze toename is te verklaren door de vergrijzing en past bij
Ouderen met een Wlz-indicatie (Wet langdurige zorg):
Het schema hieronder laat zien hoeveel ouderen in
trends in vergelijkbare gemeenten. De groepen VG
zij komen in aanmerking voor intramuraal wonen;
Noordenveld nu een Wlz-indicatie hebben en hoe dat zich
(verstandelijk gehandicapt) en LG (lichamelijk gehandicapt)
Kwetsbare ouderen: zij komen niet in aanmerking voor
volgens de drie scenario’s ontwikkelt. We maken daarbij
blijven ongeveer even groot. Twee kanttekeningen:
intramuraal wonen, maar hebben wel behoefte aan
onderscheid tussen mensen met somatische (SOM) en
-
woonplek waarbij zorg nabij is (‘beschut wonen’);
psychogeriatrische (PG) aandoeningen.
Een deel van de mensen met een Wlz-indicatie gebruikt geen intramurale zorg. Zij ontvangen zorg thuis of in
Ouderen met een Wmo-indicatie (Wet maatschappelijke
een particuliere instelling die gefinancierd wordt met SOM S1
SOM S2
SOM S3
PG S1
PG S2
PG S3
2019
47
47
47
360
360
360
2020
35
42
47
346
351
357
Omdat regels rondom wonen met zorg continu veranderen
2025
30
50
59
416
430
444
het meest betrouwbaar. Op de langere termijn zal de
en strenger worden, werken we met drie scenario’s:
2030
18
53
71
481
497
531
extramuralisering wel doorzetten, omdat het huidige
ondersteuning): zij wonen zelfstandig, maar met zorgondersteuning. Drie scenario’s
-
Sterke extramuralisering (S1), waarbij we ervan uitgaan dat de extramuralisering van wonen met zorg verder doorzet. Extramuralisering van cliënten met somatische
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
Aantal ouderen met een Wlz-indicatie en de verwachte ontwikkeling ervan. Bron: CAK, bewerking in woonzorgscan KAW (2019).
een pgb, mpt of vpt. Trends laten zien dat het aantal mensen dat op die manier zorg ontvangt licht toeneemt. -
Verregaande extramuralisering is op korte termijn niet realistisch. Voor de komende jaren is scenario 3 daarom
systeem financieel en qua bemensing niet houdbaar is. Voor de langere termijn geeft scenario 1 daarom een beter beeld van de verwachte vraag. 75
5.5 BEHOEFTE AAN WONEN MET ZORG BESCHUT WONEN Meer vraag naar beschutte woonvormen
In één overzicht: SOM, PG, VG en LG
Het aanscherpen van indicatiestellingen zorgt er ook voor
De figuren hieronder laten grafisch de verwachte
dat ouderen met een (lichte) zorgvraag en Wmo-indicatie
ontwikkeling van de groepen SOM, PG, VG en LG zien (zie
steeds langer zelfstandig thuis blijven wonen. Het gaat om
ook de vorige pagina).
een kwetsbare groep ouderen die een beschutte woonomgeving nodig heeft, waar ruimte is voor ontmoeting en activiteiten, zorg binnen handbereik is en waar naar hen wordt omgekeken. Deze groep neemt in alle scenario’s toe, variërend van 89 (S1) tot 191 (S3) in 2030. Verwachte ontwikkeling van de groep kwetsbare ouderen die behoefte heeft aan een beschutte woonvorm. Bron: woonzorgscan KAW en Bron: CAK, bewerking in woonzorgscan KAW (2019). Verwachte ontwikkeling van het aantal SOM-, PG-, VG- en LGindicaties. Bron: CAK, bewerking in woonzorgscan KAW (2019).
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
76
5.5 BEHOEFTE AAN WONEN MET ZORG ZELFSTANDIG WONEN MET EEN WMO-INDICATIE Groep die zelfstandig woont met zorgvraag groeit, aantal geschikte woningen voldoende
Verwachte ontwikkeling van het aantal ouderen
De meeste ouderen wonen zelfstandig in hun eigen woning,
dat zelfstandig woont met een Wmo-
al dan niet met zorgondersteuning. In 2019 lag het aantal
ondersteuning. Bron: gemeente Noordenveld
75-plussers met één of meer Wmo-indicatie(s) op ongeveer
(2019) en woonzorgscan KAW (2019).
500. Doordat wet- en regelgeving in de toekomst naar verwachting verder wordt aangescherpt en omdat de vergrijzing in Noordenveld toeneemt, verwachten we een stijging van het aantal Wmo-vragers, variërend van bijna 800 in 2030 in het laagste scenario tot bijna 900 in het hoogste scenario (zie de figuur rechts). De meerderheid van
een levensloopgeschikte woning wonen. Overigens wonen
zorgvraag mee te bewegen. Overigens zal veel nieuwbouw
hen maakt gebruik van huishoudelijke hulp. Dat zal ook in de
ook niet alle ouderen met een Wmo-indicatie in een sociale
al levensloopgeschikt zijn (of eenvoudig levensloopgeschikt
toekomst zo zijn.
huurwoning; een deel heeft een eigen woning en ontvangt
te maken zijn), waardoor het aantal geschikte woningen
daar zorg.
automatisch zal groeien. Daarnaast geldt voor veel woningen
In Noordenveld staan op dit moment zo’n 850
dat ze met kleine ingrepen zorggeschikt te maken zijn,
levensloopgeschikte sociale huurwoningen. Dat is meer dan
Op basis van de cijfers is er dus geen reden om in grote
bijvoorbeeld door het plaatsen van een traplift. Alleen bij
het aantal ouderen met een Wmo-indicatie. Een deel van de
aantallen extra levensloopgeschikte woningen in de sociale
(oudere) woningen met een krappe plattegrond is dat
woningen wordt dus bewoond door ouderen die (nog) geen
huur toe te voegen. Omdat er op dit moment veel vraag is
lastiger. Bij nieuwbouw is het advies om zo veel mogelijk in
Wmo-indicatie hebben, maar bijvoorbeeld uit voorzorg in
naar levensloopgeschikte woningen is het wel denkbaar om
te zetten op levensloopgeschikte woningen met twee
in lichte mate met het groeiende aantal ouderen met een
slaapkamers, zodat ze op termijn ook inzetbaar zijn om bijvoorbeeld kleine gezinnen in te huisvesten.
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
77
KADER: UITSTROOM BIJZONDERE DOELGROEPEN
Uitstroom bijzondere doelgroepen: bescheiden rol voor Noordenveld De extramuralisering van wonen met zorg leidt ertoe dat kwetsbare groepen (zoals ggz-cliënten) steeds vaker in een reguliere woning terechtkomen. De toenemende druk op de woningmarkt en regels rondom passend toewijzen zorgen er bovendien voor dat deze groepen steeds meer in de knel komen, zeker omdat zorgverstrekkers willen dat cliënten zo kort mogelijk beroep doen op intramurale woonvormen. Daarom moeten gemeenten en corporaties zorgen voor voldoende woonruimte voor deze groepen. In 2018 is onderzoek gedaan naar de effecten van extramuralisering van bijzondere doelgroepen op de vraag naar (sociale huur)woningen in de regio Assen. Dat onderzoek laat zien dat de uitstroom van cliënten vooral is gericht
Gemeenten waar uitstromers vanuit Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang het liefst naartoe verhuizen. Bron:
op de grotere kernen in de regio (met name Assen, maar ook Meppel en
Onderzoek Uitstroom Regio Assen - Actieprogramma Weer Thuis (KAW, 2018).
Hoogeveen) en dat Noordenveld bij deze groepen minder in beeld is. De kleine groep die wél naar Noordenveld kijkt, is naar verwachting vooral op zoek naar betaalbare eenpersoonswoningen in de sociale huursector.
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
78
5.6 PROGRAMMALEIDRAAD WENSPROGRAMMA PER DORP Programma 2020-2029 Het schema hieronder laat in één overzicht zien welke
De aantallen toevoeging in de particuliere huur moeten
programma er per dorp gewenst is, op basis van de vorige
worden geminderd op het programma voor de koopsector.
paragrafen. De behoefte aan particuliere huur geven we
Het gaat om netto aantallen, dus bij sloop kan er een groter
weer met een ‘+’ of een ‘0’, omdat de aantallen klein zijn.
bruto programma tegenover staan.
Sociale huur
Dorp / dorpencluster
Behoefte
Huidig aantal
Roden en Nieuw-Roden
240 tot 615
2.055
Egz
App
20 tot 35 10 tot 20
Particuliere huur* Prijsaccent
Huidig aantal
Egz
Meer spreiding
450
+
Koop
App
Prijsaccent
Huidig aantal
0/+
ca. 25% boven € 720
4.910
Rij
2^1
30 tot 80 60 tot 155
Vrij/ kavels
App
110 tot 290
10 tot 30 Meer € 150. tot € 200.000, meer > € 250.000
Meer spreiding
60
+
0
ca. 25% boven € 720
1.945
10 tot 30 25 tot 60 50 tot 125 10 tot 25
5 tot 15
Meer spreiding
100
0/+
0
weinig behoefte boven € 720
1.270
5 tot 15
10 tot 20 25 tot 35
0 tot 5
Meer boven € 607
135
0
0
2.025
ca. 10
15 tot 30 25 tot 45
Peize
115 tot 300
325
15 tot 40
Norg
50 tot 95
280
Woonkernen
50 tot 90
165
5 tot 20
Prijsaccent
5 tot 10
Meer € 150. tot € 200.000, meer > € 250.000, in woonkernen minder € 300. tot € 400.000
Programmaleidraad. Appartement kan ook zijn: levensloopgeschikte woningen. Egz = eengezinswoning, App = appartement. Bron: IPB-prognose provincie Drenthe (2019), verhuisenquête regio Groningen-Assen (april 2019), planmonitor regio Groningen-Assen (2019).
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
79
5.6 PROGRAMMALEIDRAAD VERGELIJKING MET DE PLANNEN Vooral in Roden extra plannen nodig In onderstaand overzicht vergelijken we de verwachte
programma mogelijk wat te ruim. Het overzicht is gebaseerd
behoefte met de planlijst. In Roden, Nieuw-Roden en Peize
op de planmonitor van de regio Groningen-Assen, waar alle
is ruimte voor extra plannen, zeker bij een grotere overloop
op dit moment bekende plannen in worden bijgehouden. Let
vanuit de stad Groningen. In Norg en de woonkernen is het
op: we kijken hier naar de behoefte tot 2030.
Dorp of dorpencluster
Bandbreedte
Netto plannen
Roden en Nieuw-Roden
240 tot 615
170
Match in aantal
Opmerking Ook bij minder stadse vraag is er ruimte voor extra programma. Locaties zoeken.
Ruimte voor meer programma
Enige ruimte voor plannen sociale huur. Prijssegment van huidig planaanbod koop
past bij de vraag.
Peize
115 tot 300
153
Bij midden- en hoog scenario ruimte voor extra programma
Norg
50 tot 95
224
Mogelijk te veel programma
Woonkernen
50 tot 90
112
Mogelijk iets te ruim programma
Ook behoefte aan binnendorpse locaties. Plannen ook richten op excellent wonen. Ruimte voor plannen sociale huur. Veel PM-plannen; type en prijssegment nog
onbekend. Goed monitoren hoe verkoop Oosterveld verloopt. Gefaseerd ontwikkelen. Plannen sociale huur passend. Mix van typen en prijssegmenten, passend bij behoefte. Vraag blijvend monitoren. Prioriteit geven aan locaties op gewilde plekken (nabij volledige kernen, dicht bij Stad) en binnendorpse locaties. Plannen sociale huur passend. Bij veel plannen type en prijssegment nog onbekend.
Vergelijking tussen de verwachte behoefte en het planaanbod. Bron: planmonitor regio Groningen-Assen (2019).
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
80
5.6 PROGRAMMALEIDRAAD PLANNEN IN DE TIJD GEZET Meeste plannen in komende vijf jaar De figuur hiernaast laat zien hoeveel plannen er over de periode 2012-2018 gerealiseerd zijn, hoeveel plannen er nog in de pijplijn zitten en in hoeverre planning en realisatie in gelijke pas lopen (dat laatste alleen over de periode 20152018 in verband met beschikbare planlijsten). Uit de figuur blijkt dat Noordenveld goed op schema loopt: plannen die er voor een bepaald jaar liggen, worden vaak ook uitgevoerd (de groene en gele lijn lopen nagenoeg over elkaar heen). Voor de komende jaren zitten er jaarlijks zo’n
Realisatie van plannen en plannen ‘in de pijplijn’. Bron: planmonitor regio Groningen-Assen (2019).
90 plannen in de pijplijn. Dat is passend bij de behoefte. In de periode 2024-2026 en vanaf 2028 droogt het op. Beoordelen we de plannen ook op plek, dan zijn er in Roden en Nieuw-Roden meer plannen wenselijk, en in Norg mogelijk minder (zie eerder).
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
81
6 VIJF SPEERPUNTEN VOOR DE WOONVISIE
82
VIJF SPEERPUNTEN VOOR IN DE NIEUWE WOONVISIE Dit woningmarktonderzoek vormt een belangrijke
Hoeveel huishoudens als gevolg van de overdruk in
de gronden, etc.). Bovenal geldt dat het bouwtempo van de
onderlegger voor de actualisatie van het woonbeleid.
Groningen naar Noordenveld verhuizen, wordt sterk bepaald
stad en de overloop naar Noordenveld continu gemonitord
Hieronder geven we vijf speerpunten mee die volgens ons
door de mate waarin de stad Groningen vraaggericht weet te
moeten worden, zodat het planaanbod tijdig bijgesteld kan
een plek moeten krijgen in een nieuwe woonvisie.
bouwen voor gezinnen. Hun vraag richt zich op
worden als dat nodig is.
grondgebonden wonen in een stedelijk woonmilieu, maar de 1. Zorg voor extra plancapaciteit
ruimte daarvoor is beperkt. Lukt het de stad om maximaal
2. Verbeter en verduurzaam bestaande woningen
Het woningmarktonderzoek laat zien dat Noordenveld een
vraaggericht te bouwen, dan zal de overloop naar
Naar alle waarschijnlijkheid staat 90% van de woningen die
belangrijke rol vervult in het opvangen van de overdruk op
Noordenveld kleiner zijn. Lukt dat niet, dan profiteert
nu in Noordenveld staan er over 50 jaar nog steeds. Dat
de stad-Groninger woningmarkt. Met name gezinnen met
Noordenveld hiervan. Omdat het Groningen nog nooit is
betekent dat er ook aandacht moet zijn voor de kwaliteit van
een wens om ruimer en groener te wonen, kiezen vaak voor
gelukt om jaarlijks 1.500 woningen te bouwen, is ons advies
de bestaande voorraad. Bij de corporaties gebeurt dat al,
subregio Zuidwest en in het bijzonder voor Noordenveld. We
om voor het planaanbod tot 2030 minimaal uit te gaan van
door incourante woningen te slopen en te vervangen door
zien tegelijkertijd dat huishoudens nu vaak elders
het middenscenario (+775 huishoudens in Noordenveld).
nieuwe, duurzame en vaak levensloopbestendige woningen.
neerstrijken, omdat zij in Noordenveld geen passend aanbod
Omdat Noordenveld naar verwachting ook na 2030 blijft
De kaart op pagina 39 kan benut worden om hier in de
vinden. Dat komt deels door een gebrek aan bouwlocaties in
groeien, is het verstandig om nu al te programmeren
nieuwe woonvisie verdere afspraken over te maken, zoals
dorpen dicht bij de stad, maar deels ook omdat locaties die
conform het hoge scenario. Dat betekent dat er extra
welke plekken prioriteit hebben.
wél beschikbaar zijn niet snel genoeg tot ontwikkeling
planruimte nodig is. Het is verstandig om daar nu al werk
komen, zoals Peize-Zuid. Op basis van de uitkomsten van dit
van te maken, omdat het vaak tijd kost om geschikte
Bij de particuliere voorraad is de gewenste kwaliteitsslag
woningmarktonderzoek adviseren we om een nieuwe locatie
locaties te vinden en die vervolgens tot ontwikkeling te
minder eenvoudig te maken. Het zal daar in eerste instantie
aan te breken, vooral in of bij Roden, omdat daar het aantal
brengen (bestemmingsplanwijzigingen, eigenaarschap van
vooral om verduurzaming gaan, met vaak een verbetering
plannen achterblijft bij de verwachte vraag.
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
van comfort en onderhoudsstaat als gevolg. Het is belangrijk
83
VIJF SPEERPUNTEN VOOR IN DE NIEUWE WOONVISIE om in de nieuwe woonvisie aandacht te hebben voor hoe
een goed imago of nabijheid van natuur. In Noordenveld
maar ruimte bieden draagt in dit geval bij aan het stabiel
huiseigenaren gestimuleerd worden om aan
zien we vooral bij Peize kansen voor excellent wonen, door
houden van kleinere kernen, waar op langere termijn als
woningverbetering en -verduurzaming te doen. Op
de nabijheid van de stad en de Onlanden en omdat de
gevolg van sterfte huishoudensdaling kan optreden.
verschillende plekken is daar al mee geëxperimenteerd. Er
inkomens in Peize hoger liggen (dat is geen voorwaarde,
zijn drie stappen:
maar vaak wel medebepalend of een plek door de markt als
5. Sociale huur: de juiste woning op de juiste plek
-
Kennis: huiseigenaren moeten weten wat ze kunnen
excellent wordt gezien). Ons advies is om in de nieuwe
De sociale huursector in Noordenveld groeit naar
doen op het gebied van verduurzaming en wat dat kost;
woonvisie de ambitie uit te spreken om ruimte te geven voor
verwachting nog met 55 tot 115 woningen tot 2030. Omdat
Actie: ze moeten gestimuleerd worden om tot actie over
excellent wonen in Peize-Zuid en daarbij aan te sturen op
de vergrijzing de komende jaren toeneemt, maar over een
te gaan;
een karakter dat in de regio nog niet bestaat.
jaar of 15 ook weer afneemt, is het belangrijk om nieuwe
-
Hulp: huiseigenaren die het niet kunnen betalen moeten geholpen worden.
woningen zo veel mogelijk levensloopbestendig te bouwen, 4. Bied ook ruimte aan de vraag van eigen inwoners
waarbij het mogelijk is om zowel oudere alleenstaanden als
Een groot deel van de extra vraag naar woningen komt uit
jonge gezinnen te huisvesten. De extra woningen zullen met
3. Zoek naar locaties voor excellent wonen
de stad Groningen. Toch is er ook een eigen behoefte, als
name in de volledige kernen gebouwd worden (per saldo
Uit het regionale marktonderzoek komt naar voren dat er
gevolg van huishoudensvorming (starters, scheidingen) en -
toename), terwijl in de kleine kernen wél nieuwe woningen
veel vraag is naar excellente woonmilieus. Tegelijk is de
verdunning. De prognose gaat uit van +190 huishoudens
nodig zijn, maar op kleine schaal ook verdund mag worden
resterende ruimte in bestaande excellente woonmilieus,
over de komende tien jaar. Bij deze groep is het des te
(het principe van de ‘rollende voorraad’, zie pagina 64). Daar
zoals Eelderwolde en Haren, beperkt. Daarom is het
belangrijker om ze te binden aan dorpen waar minder stadse
is meer differentiatie in prijs ook gewenst. Ons advies is om
verstandig om elders in de regio te zoeken naar
groei te verwachten is. Dat betekent dat ook daar op kleine
daar – binnen de beperkingen rond passend toewijzen – op
kleinschalige locaties waar excellent wonen ontwikkeld kan
schaal nieuwbouw mogelijk moet zijn. Het gaat weliswaar
kleine schaal invulling aan proberen te geven.
worden. Dat kan het best op locaties met een ‘plus’, zoals
om maatwerk en per dorp om enkele woningen tot 2030,
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
84
B BIJLAGE
85
B.1 VERGELIJKING PROGNOSES UITSPLITSING PER DORP Vergelijking van de oude en nieuwe prognose op dorpsniveau. Bron: IPB-prognose provincie Drenthe (2019), verhuisenquête regio Groningen-Assen (april 2019), Primos, Companen (2015).
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
86
B.2 VIERKANTEMETERWAARDEN GEMIDDELDE WAARDE PER M² WONING Goede graadmeter voor gewildheid van plekken De kaart rechts laat de gemiddelde vierkantemeterwaarde van woningen zien. Die is berekend door de WOZ-waarde van woningen te delen door de oppervlakte ervan. De vierkantemeterwaarde is doorgaans een goede graadmeter voor de gewildheid van woningen en plekken, doordat WOZwaarden door de jaren heen bepaald worden, mede op basis van vraag en aanbod. De vierkantemeterwaarde is meegewogen in het oordeel over de marktpositie van woningen (zie de kaart op pagina 41). We zien het volgende: -
De waarde van woningen ligt aan de noordkant van de gemeente gemiddeld iets hoger dan aan de zuidkant. De invloed van de stad Groningen speelt hier een rol in.
-
Binnen Roden en Peize zijn de oudere buurten met vooral rijwoningen te herkennen. De waarden liggen
daar lager. Andersom liggen de waarden in nieuwere buurten en aan de randen van dorpen vaak iets hoger (nieuw, groter wonen, uitzicht).
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
87
B.3 OMGEVINGSKWALITEIT VOORZIENINGEN, BEREIKBAARHEID, INKOMEN Voorzieningenniveau erg bepalend Eerder onderzoek naar verhuismotieven leerde dat de aanwezigheid van voorzieningen, zoals een supermarkt of huisarts, het zwaarst meeweegt in iemands beslissing om naar een bepaalde plek te verhuizen. De kaart rechts laat een gewogen score zien van meetbare omgevingsfactoren: de nabijheid van voorzieningen, bereikbaarheid per auto en openbaar vervoer en het inkomensniveau (in relatie tot investeringskracht bij bestaande woningen). Deze factoren zijn ook meegewogen in het oordeel over de marktpositie (zie de kaart op pagina 41). Samengevat: -
De drie grootste kernen in Noordenveld hebben de hoogste scores. Dat is logisch, want daar is het voorzieningenpakket het meest volledig.
-
Met name de zuidwesthoek van Noordenveld scoort laag op omgevingskenmerken: Een, Een-West, Veenhuizen
en dorpen tussen Norg en Roden liggen relatief geïsoleerd en hebben nauwelijks voorzieningen. Voor de dorpen ten zuiden van het Leekstermeer geldt hetzelfde.
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
88
B.4 WENSPROGRAMMA NAAR DOELGROEP NAAR TYPE EN PRIJS Het schema hieronder geeft weer hoe doelgroepen die een sociale huurwoning zoeken zich oriënteren naar type en prijs. Een kruising naar leeftijd, huishoudenstype en type prijssegment is niet mogelijk, omdat de aantallen dan te klein worden en uitkomsten niet langer betrouwbaar zijn. Leeftijd
Type
Prijssegment
ggb
app
goedkoop
betaalbaar laag
betaalbaar hoog
duur
Jonger dan 30 jaar
50%
50%
39%
43%
11%
8%
30 tot 40 jaar
76%
24%
17%
54%
21%
9%
40 tot 55 jaar
71%
29%
21%
53%
21%
6%
55 tot 70 jaar
61%
39%
27%
50%
14%
9%
70 jaar en ouder
13%
87%
2%
58%
30%
10%
ggb
app
goedkoop
betaalbaar laag
betaalbaar hoog
Alleenstaand
52%
48%
32%
51%
10%
7%
Stel
51%
49%
20%
44%
25%
11%
Tweeoudergezin
90%
10%
11%
47%
29%
13%
Eenoudergezin
73%
27%
20%
56%
22%
1%
Huishoudenstype
Type
Prijssegment duur
Wensprogramma naar doelgroep. Bron: verhuisenquête regio GroningenAssen (april 2019). Let op: de cijfers zijn in verband met celvulling gebaseerd op de antwoorden voor de hele subregio Zuidwest! Ggb = grondgebonden, app = appartement.
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
89
PROJECTNAAM Woningmarktonderzoek Noordenveld OPDRACHTGEVERS Gemeente Noordenveld Actium Woonborg PROJECTTEAM Emiel Heuff STATUS Definitief DATUM 29 april 2020
KAW Groningen Kattenhage 1 9712 JE GRONINGEN l Postbus 1527 9701 BM GRONINGEN Rotterdam Pelgrimsstraat 1 3029 BH ROTTERDAM Eindhoven Rechtestraat 59c 5611 GN EINDHOVEN www.kaw.nl +31 88 529 0000 l info@kaw.nl
Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief
90