CConstaterende datNoordenveld
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3 Woningmarktonderzoek

Besluitvormende vergadering 17 december 2025, gemeente NoordenveldBij agendapunt: Gewijzigde vaststelling bestemmingsplan Peize-Zuid en vaststelling beeldkwaliteitsplan Peize-Zuid25.413 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

39

3.4 KWALITEIT VAN DE VOORRAAD DUURZAAMHEID Hoogste gasverbruik in de woonkernen De kaart rechts laat zien wat het relatieve gasverbruik van woningen is. Dat wil zeggen: hoeveel kuub gas wordt er gemiddeld per kuub woning gebruikt? Op plekken die groen kleuren staan naar verhouding veel energiezuinige woningen, op plekken die rood kleuren staan woningen die relatief veel energie verbruiken. In de woonkernen zien we doorgaans de minst zuinige woningen. Dat is te verklaren: de woningvoorraad is daar relatief oud en minder goed geïsoleerd, waardoor die plekken sneller rood of oranje kleuren. Het gaat daarbij vaak om particuliere woningen. Het vraagt om een goede strategie om verduurzaming in de koopsector op gang te krijgen, omdat ingrepen vaak gepaard gaan met veel geld. In de sociale huursector is vaak al veel gedaan om woningen energiezuiniger te maken. Plekken met veel sociale

huurwoningen zullen op de kaart daardoor vaker geel of groen kleuren.

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

40

3.5 MARKTPOSITIE WELKE PLEKKEN ZIJN OP TERMIJN MOGELIJK KWETSBAAR? Combinatie van woning en omgeving De kaart hiernaast laat het toekomstperspectief van woningen zien. Daarbij is gekeken naar woning én omgeving, waarbij de omgeving zwaarder meeweegt dan de woning, zoals eerder onderzoek naar verhuismotieven liet zien. Rode of oranje gebieden zijn plekken waar de kans op vraaguitval op termijn het grootst is, uitgaande van de woningvoorraad op dit moment. Zie bijlagen B.2 en B.3 voor scores op omgeving en vierkantemeterwaarde afzonderlijk. Dorpen aan de zuidwestrand van Noordenveld hebben zwakste marktpositie. De combinatie van een verouderde woningvoorraad, weinig voorzieningen en een minder goede bereikbaarheid kan daar zorgen voor lokale vraaguitval. De kans daarop is tot 2030 nog klein, omdat er nog groei wordt verwacht. Impulsen in de woningvoorraad voorkomen dat deze plekken op termijn echt kwetsbaar worden. Let op: het model houdt geen rekening met minder meetbare, ‘zachte’ kenmerken als imago, sociale binding in een dorp of landschappelijke kwaliteit. Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

41

3.6 WOONWAGENS EN STANDPLAATSEN RODERESCH EN NORG Twintig standplaatsen voor woonwagens In de gemeente Noordenveld zijn twee locaties met standplaatsen voor woonwagens: de Berkenheuvel in Roderesch en de Klimopstraat in Norg. In Roderesch zijn in totaal vijftien ‘vakken’ en in Norg vijf. Beide locaties zijn in beheer van Actium. In het nieuwe ‘Beleidskader gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid’, dat in de zomer van 2018 door het Rijk is opgesteld, staat onder andere dat het aantal standplaatsen niet mag afnemen zolang er behoefte is. Hoe groot de behoefte aan standplaatsen in Noordenveld precies is, is niet bekend. De gemeente en woningcorporatie Actium gaan dat binnenkort onderzoeken. De woningbehoefte die we in hoofdstuk 5 laten zien, is daarom exclusief de eventuele vraag naar extra standplaatsen.

Het nieuwe beleidskader rondom het gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid. Bron: Ministerie van BZK (2018).

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

42

4 VERHUISGEDRAG

43

4.1 METHODIEK ORIËNTATIE, KEUZES EN AFWEGINGEN Keuzeprocessen van verhuizers leren kennen

Hoe brachten we het oriëntatieproces in beeld?

voorkeur genoemd werden, maar waar men zich later wél op

Om de toekomstige woningbouwplannen in Noordenveld

Bijna iedereen doorloopt voordat hij of zij verhuist een

heeft georiënteerd, zien we in dit onderzoek als alternatief

beter af te stemmen op de wensen van verhuizers is het

oriëntatieproces. Je begint met zoeken op de plek die het

of tweede voorkeur.

belangrijk te weten welke keuzes en afwegingen potentiële

meest aan je wensen voldoet en je richt je vaak specifiek op

verhuizers maken. Dat proces is als onderdeel van het

een bepaald soort woning en/of prijssegment. Een klein deel

Twee fictieve voorbeelden ter illustratie (cijfers

marktonderzoek voor de regio Groningen-Assen voor zo’n

vindt daadwerkelijk de woning die hij of zij zoekt, maar het

corresponderen met de onderdelen uit het oriëntatieproces):

3.500 recent verhuisden in beeld gebracht.

merendeel stelt de eisen bij. Dat leidt er vaak toe dat het zoekproces zich verbreedt en meer plekken in beeld komen.

Een deel van hen (ca. 500) woont nu in de gemeente Noordenveld. De rest woont nu weliswaar buiten de

Om erachter te komen welke plekken dat zijn, vroegen we

gemeente, maar heeft zich mogelijk wel op één of meer

recent verhuisden hun oriëntatieproces te reconstrueren:

dorpen in Noordenveld georiënteerd. In de analyses hierna

1.

Waar woonde iemand vóórdat hij of zij ging verhuizen?

nemen we daarom iedereen mee die nu in Noordenveld

2.

Waar begon iemand met zoeken?

woont, er hiervoor woonde of bij wie Noordenveld onderdeel

3.

Waar zocht iemand eventueel nog meer?

van het oriëntatieproces was.

4.

Waar wilde iemand beslist niet wonen?

5.

Waar woont iemand nu?

In het kader hiernaast leggen we kort uit hoe we het

oriëntatieproces van recent verhuisden precies in beeld

Plekken waar iemand begon met zoeken rekenen we tot de

brachten. Voor een verkorte weergave van dit hoofdstuk: zie

eerste voorkeur van mensen. Plekken die niet als eerste

Verhuisde X

Verhuisde Y

1 Leek

1 Leek

2 Roden en Nieuw-Roden

2 Roden en Nieuw-Roden

3 Peize

3 Peize

4 Stad Groningen

4 Stad Groningen

5 Roden

5 Peize

Woont op plek eerste voorkeur (‘geslaagd’ qua plek)

Woont op plek tweede voorkeur (maakte ‘secondbest-keuze’)

paragraaf 4.7.

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

44

4.2 ORIËNTATIE EN VESTIGING WELKE PLEK HAD DE EERSTE VOORKEUR EN HOEVEEL MENSEN VONDEN DAT? Noordenveld als onderdeel van regio Zuidwest

Meer marktdruk dan gemiddeld in Zuidwest

wilden wonen, maar bij wie dat uiteindelijk niet lukte. Voor

Binnen het regionale marktonderzoek is de gemeente

Uit de verhuisenquête blijkt dat huishoudens zich vaker

Norg geldt hetzelfde, maar signalen verderop wijzen erop

Noordenveld onderdeel van subregio Zuidwest. Behalve

oriënteerden op Noordenveld dan dat ze er zijn gaan wonen.

dat huishoudens er wél vaak een woning kunnen vinden. Het

Noordenveld vallen daar ook de gemeente Tynaarlo en de

Dat betekent dat sommige huishoudens eigenlijk in

is dus denkbaar dat een deel in eerste instantie naar Norg

voormalige gemeenten Leek en Zuidhorn (nu onderdeel van

Noordenveld wilden wonen, maar daar niet de woning

kijkt, maar later om andere redenen besluit er niet te gaan

Westerkwartier) en Haren (nu Groningen) onder.

vonden die ze zochten. Zij zijn uiteindelijk ergens anders

wonen. In Roden en Nieuw-Roden en in de woonkernen is

gaan wonen. Zeer waarschijnlijk had Noordenveld deze

het verschil minimaal. Daar lijken vraag en aanbod min of

De tabel rechts laat van alle huishoudens die aan het

huishoudens aan zich kunnen binden als het juiste

meer in balans te zijn.

regionale marktonderzoek meededen zien waar zij zich in

woningaanbod voorhanden was geweest.

eerste instantie op oriënteerden en waar zij uiteindelijk zijn gaan wonen. Om aan te geven hoe de vraag zich verhoudt

De marktdruk ligt in Noordenveld iets hoger dan in de rest

Regio / gemeente / dorp

Gezocht

Gevonden

Saldo

Stad Groningen

1104

899

-205

Stad Assen

482

604

122

tot andere plekken in de regio Groningen-Assen laten we de

van subregio Zuidwest. Dat blijkt ook uit het voorbeeld dat

aantallen voor Groningen, Assen, Noordoost en heel

we net gaven: in Noordenveld verhuisden 36 huishoudens

Noordoost

473

565

92

naar elders omdat ze er geen passende woning vonden,

Zuidwest

996

988

-8

Noordenveld

454

418

-35

Zuidwest ook zien.

gemiddeld over heel Zuidwest waren dat per saldo acht.

Roden en Nieuw-Roden

205

210

5

huishoudens als eerste voorkeur naar Noordenveld.

Binnen Noordenveld bestaan wel verschillen. In Peize is het

Peize

97

83

-14

Uiteindelijk zijn er 418 huishoudens gaan wonen. Er zijn dus

verschil tussen oriënteren en vestigen relatief groot. Er zijn

Norg

84

58

-26

36 huishoudens die eigenlijk in Noordenveld wilden wonen,

dus relatief veel huishoudens die in eerste instantie in Peize

woonkernen

68

68

0

Een afleesvoorbeeld: van alle ondervraagden keken 454

maar elders terecht zijn gekomen.

Oriëntatie en vestiging per gebied. Bron: verhuisenquête regio Groningen-Assen (april 2019). Let op: de aantallen hebben

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

betrekking op de eerste voorkeur van huishoudens!

45

4.2 ORIËNTATIE EN VESTIGING WIE SLAAGDEN VAAK QUA PLEK, WIE MINDER VAAK? In de tabel rechts laten we zien welke groepen vaak elders

Sociale huurders vinden wel vaak een woning

Norg lag het aantal vestigers hoger dan het aantal zoekers,

zijn gaan wonen omdat zij geen passende woning vonden op

Huishoudens die een sociale huurwoning zoeken lukt het

wat erop wijst dat sommigen in eerste instantie buiten Norg

de plek van hun eerste voorkeur (rode cellen). We laten ook

vaak wel om in Noordenveld te gaan wonen. Met name in

een woning zochten.

zien welke groepen juist wel vaak slaagden (groene cellen). Jonge gezinnen vinden vaakst niet wat ze zoeken Naar soort huishouden

In het algemeen geldt dat gezinnen het vaakst zijn uitgeweken naar elders omdat ze niet de woning vonden die ze zochten. Dat geldt het sterkst in Norg. In Peize slaagden jonge gezinnen naar verhouding het vaakst, maar ook daar geldt dat sommige huishoudens uiteindelijk buiten het dorp zijn gaan wonen, omdat ze in Peize geen woning konden vinden.

Gebied

klein <35

klein 35-65

gezin <35 gezin 35-65

Naar gewenst eigendom 65+

SH

PH

KO

Noordenveld Roden en Nieuw-Roden Peize

*

Norg

*

woonkernen

*

Kleine huishoudens: verschilt per dorp Voor kleine huishoudens geldt een wisselend beeld. In Peize verhuisden vooral kleine huishoudens tot 35 jaar naar elders

omdat ze geen passende woning konden vinden. In Roden

Mate waarin doelgroepen slaagden qua plek. Bij groepen met een (*) is de respons te laag om betrouwbare uitspraken over te doen. Bron: verhuisenquête regio Groningen-Assen (april 2019). Lichtgroen: significant vaker gevonden dan gezocht, lichtrood: significant vaker gezocht dan gevonden. Extremen zijn aangegeven met

en Nieuw-Roden en in Norg geldt dat juist voor kleine

donkergroen of donkerrood. Wit: ongeveer even vaak gezocht als gevonden. De afkortingen ‘SH’, ‘PH’ en ‘KO’ staan voor huishoudens die

huishoudens in de leeftijd 35 tot 65 jaar.

respectievelijk een sociale huur-, particuliere huur- of koopwoning zochten.

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

46

4.2 ORIËNTATIE EN VESTIGING WELK WOONMILIEU HAD DE EERSTE VOORKEUR EN HOEVEEL MENSEN VONDEN DAT? Meer profiel in woonmilieus gewenst

Woonmilieu

In de verhuisenquête is ook gevraagd wat voor soort buurt

Centrum van een groot dorp

26

17

-9

mensen zoeken en in wat voor soort buurt zij nu wonen. De

Dorpse woonbuurt

105

127

23

tabel rechts laat zien welke soorten buurten in Noordenveld

Woondorp

41

57

16

meer of minder gevraagd worden.

Landelijk gebied

59

43

-17

‘Excellent’ dorps

15

9

-6

totaal

307

307

In het algemeen geldt dat er behoefte is aan meer profiel in

Veel gezocht en weinig

soorten buurten: óf wonen in het centrum van een groter

Gezocht

Gevonden

Saldo

gevonden: centrum van een

dorp met een karakteristieke sfeer en voorzieningen nabij, óf

groter dorp (linksboven),

Oriëntatie en vestiging per woonmilieu. Bron: verhuisenquête regio

ruim en landelijk wonen. Overigens hoeft dat laatste niet per

landelijk wonen (rechtsboven),

Groningen-Assen (april 2019).

se wonen in het buitengebied te betekenen, maar kan dat

excellent dorps (onder)

ook wonen in een ruim opgezette buurt aan de rand van een dorp zijn. Een deel mag ‘excellent’ zijn, om zo tegemoet te komen aan de vraag naar meer luxe en onderscheidende woonproducten op een hoogwaardige locatie. Andersom geldt dat er een overschot is aan de doorsnee

woonbuurtjes in kleine en grotere dorpen. Het gaat dan vooral om buurtjes met veel vroeg-naoorlogse rijwoningen en appartementen, in huur en koop.

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

Veel gevonden en weinig gezocht: dorpse woonbuurt (links) en woondorp (rechts)

47

4.2 ORIËNTATIE EN VESTIGING WIE SLAAGDEN VAAK QUA WOONMILIEU, WIE MINDER VAAK? De tabel hiernaast laat per dorp zien welke groepen vaak slaagden qua woonmilieu (groene cellen) en wie voor een ander woonmilieu kozen omdat zij er geen passende woning konden vinden (rode cellen). Gezinnen komen vaak in dorpse buurten terecht Hoewel gezinnen ouder dan 35 jaar vaak op zoek zijn naar een koopwoning in of rondom het centrum van een groter dorp, belanden zij relatief vaak in een dorpse woonbuurt.

Woonmilieu

Klein <35

Klein 35-65 Gezin <35 Gezin 35-65

65+

SH

PH

KO

Centrum van een groot dorp Dorpse woonbuurt Woondorp Landelijk gebied ‘Excellent’ dorps Mate waarin doelgroepen slaagden qua woonmilieu. Bron: verhuisenquête regio Groningen-Assen (april 2019).

Dat is deels te verklaren doordat woningen in dat soort

Lichtgroen: significant vaker gevonden dan gezocht, lichtrood: significant vaker gezocht dan gevonden. Extremen zijn aangegeven met

buurten vaak ruim zijn, zowel qua woonoppervlakte als qua

donkergroen of donkerrood. Wit: ongeveer even vaak gezocht als gevonden. De afkortingen ‘SH’, ‘PH’ en ‘KO’ staan voor huishoudens die

buitenruimte, passend bij de wens van gezinnen met

respectievelijk een sociale huur-, particuliere huur- of koopwoning zochten.

kinderen. In iets mindere mate geldt hetzelfde voor de woondorpen.

Er is op kleine schaal wel vraag naar, dus bij plannen voor

Daar komen alle groepen vaker terecht dan zij in eerste

nieuwbouw is het denkbaar om op dit segment in te spelen,

instantie zoeken. Vooral koopwoningen worden daar vaak

(uiteraard) in het bijzonder in de koopsector.

gevonden. Excellent dorps wonen wordt in Noordenveld nauwelijks gevonden, omdat het aanbod ervan ook klein is.

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

48

4.2 ORIËNTATIE EN VESTIGING HOEVEEL MENSEN KOZEN VOOR SECOND-BEST? In de tabel rechtsboven laten we zien hoeveel huishoudens

(Nieuw-)Roden en Peize: vaak bewust alternatief

nu wonen op de plek die zij als eerste voorkeur aangaven en

In Roden en Nieuw-Roden slaagde 87% van de huishoudens

hoeveel huishoudens qua plek een second-best-keuze

qua plek. Dat is iets meer dan gemiddeld. Van de groep die

maakten. De tabel eronder laat zien bij hoeveel procent van

Roden en Nieuw-Roden niet als eerste voorkeur zag, maar

de second-best-groep die plek in het rijtje van tweede

er nu wel woont, noemde bijna de helft (46%) Roden en

voorkeuren genoemd werd.

Nieuw-Roden als tweede-voorkeursplek. Beide dorpen worden dus vaak als serieus alternatief in de woonplaats-

Meerderheid woont op plek van eerste voorkeur

oriëntatie meegenomen.

Deze plek had hun eerste voorkeur

Deze plek was een second-bestkeuze

Roden en Nieuw-Roden

87%

13%

Peize

81%

19%

Norg

91%

9%

woonkernen

80%

20%

Noordenveld

85%

15%

Woont nu in:

In totaal woont 85% van de verhuisden op de plek van hun

% second-best-groep dat deze plek als tweede voorkeur noemde

eerste voorkeur; zij zijn dus ‘geslaagd’ qua plek. Dat is

Het profiel voor Peize is vergelijkbaar, behalve dat daar nog

Woont nu in:

evenveel als gemiddeld in de hele regio Groningen-Assen.

iets meer huishoudens als second-best-keuze terecht

Roden en Nieuw-Roden

46%

kwamen, vooral uit de stad Groningen. Ruim 40% van hen

Peize

41%

noemde Peize wel als serieuze tweede-voorkeursoptie.

Norg

28%

Kleine dorpen Noordenveld

24%

Norg: vaakst geslaagd qua plek In Norg slaagden naar verhouding de meeste huishoudens qua plek. Van de huishoudens die de afgelopen vijf jaar in

Woonkernen weinig als alternatief genoemd

Norg zijn komen wonen, gaf 91% Norg aan als plek van

Huishoudens die naar een van de woonkernen verhuisden,

eerste voorkeur. Omgekeerd zijn dus relatief weinig

deden dat iets vaker dan gemiddeld als second-best-optie.

huishoudens als second-best-keuze in Norg gaan wonen

Daar komt bij dat de woonkernen weinig als tweede-

(9%). Degenen die dat wel deden, noemden Norg in slechts

voorkeursoptie zijn genoemd. Desondanks geldt: 80% vond

een kwart van de gevallen als tweede-voorkeursplek.

zijn of haar eerste voorkeur en is dus geslaagd qua plek!

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

Eerste voorkeuren en second-best-keuzes. Bron: verhuisenquête regio Groningen-Assen (april 2019). Afleesvoorbeeld: in Roden en NieuwRoden maakte 13% een second-best-keuze qua plek. Zij wonen nu dus in Roden en Nieuw-Roden, maar noemden die plek niet als eerste voorkeur. Van deze groep noemde 46% Roden en Nieuw-Roden wél als tweede voorkeur.

49

4.2 ORIËNTATIE EN VESTIGING WAAR WILDEN ZIJ EIGENLIJK WONEN EN WAAR KWAMEN ZIJ VANDAAN? Hoofddorpen gevoed door overdruk zuidkant Stad

Veel second-best-kiezers woonden in Groningen

In de tabel rechtsboven laten we zien waar de groep die een

Degenen die als gevolg van een second-best-keuze in

second-best-keuze qua plek maakte eigenlijk had willen

Noordenveld kwamen wonen, zochten niet alleen in de stad

wonen (top drie, uitgaande van hun eerste voorkeur).

Groningen, maar ze woonden er vaak ook al. De tabel

Zochten eigenlijk een woning in: Wonen nu in:

1

2

3

(Nieuw-)Roden

GR, zuidelijke wijken

ZW, Haren

GR, westelijke wijken

rechtsonder laat de vorige woonplaats van deze groep zien.

Peize

ZW, Haren

GR, zuidelijke wijken

ZW, excellent wonen

Voor de dorpen in Noordenveld zien we een duidelijke

Met name huishoudens die als second-best voor Roden en

Norg

-

-

-

tweedeling in eerste-voorkeursoriëntatie. Huishoudens die

Nieuw-Roden of Peize kozen, woonden in de stad Groningen

de volledige kernen Roden, Nieuw-Roden en Peize als

én keken in eerste instantie dus ook naar de stad.

woonkernen

ZW, volledige kernen

second-best-optie kozen, wilden in eerste instantie aan de zuidwestkant van Groningen (zuidelijke en westelijke

Second-best-kiezers die naar de woonkernen verhuisden,

stadswijken, Haren, Eelderwolde, Eelde-Paterswolde)

woonden relatief vaak al in regio Zuidwest, waarvan een

Woonden hiervoor in: Wonen nu in:

GR

AS

NO

ZW

Elders

4%

4%

9%

7%

wonen. Voor Norg bestaat een heel wisselend beeld,

deel in de volledige kernen. Ook Assen zorgde voor enige

waardoor de aantallen te laag zijn om betrouwbare

instroom naar de woonkernen. Doordat Noordenveld aan de

(Nieuw-)Roden

76%

uitspraken over te doen.

rand van de regio ligt, is er in Norg en de woonkernen ook

Peize

82%

0%

7%

11%

0%

relatief veel instroom van buiten de regio. Dat is in Roden,

Norg

50%

13%

0%

0%

37%

Nieuw-Roden en Peize minder of niet het geval.

woonkernen

13%

19%

0%

42%

26%

Noordenveld

63%

7%

4%

16%

11%

Huishoudens die de woonkernen als second-best-optie kozen, hadden eigenlijk in een volledige kern in Zuidwest

willen wonen. Binnen Noordenveld gaat het dan vooral om

In het algemeen geldt dat gezinnen het vaakst second-best

Roden en Nieuw-Roden, daarbuiten vrijwel alleen om Leek-

kozen (bijna 50%) en ouderen het minst vaak (ca. 15%).

Bron: verhuisenquête regio Groningen-Assen (april 2019)

Tolbert.

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

50

4.3 GEWENSTE WONING HOEVEEL MENSEN VONDEN HUN OPTIMALE WONING? Hoeveel mensen vonden de woning die ze zochten?

Waarop leverden mensen in?

Suboptimale woningkeuzes in de sociale huursector hebben

In de verhuisenquête vroegen we mensen wat voor woning

De meeste verhuizers die een suboptimale woningkeuze

dus vaker raakvlakken met wooncomfort: nieuwer betekent

zij zochten en wat voor woning zij uiteindelijk vonden. Als

maakten, leverden in op het type woning. Veel mensen

vaak duurzamer en een betere onderhoudsstaat van de

het eigendom, type en prijssegment dat ze zochten

zochten eigenlijk een vrijstaande woning in het segment

woning. In de koopsector zijn suboptimale keuzes vaker

overeenkomt met wat ze vonden, dan maakte iemand een

tussen € 200.000 en € 400.000, maar zijn gaan wonen in

gerelateerd aan ruimte: van vrijstaand wonen (wens) naar

optimale woningkeuze. Komt dat niet overeen, dan maakte

een tweekapper of rijwoning, vaak rond de € 250.000. Dat

tweekappers en rijwoningen (nu) betekent vaak ook minder

iemand een suboptimale woningkeuze. We kijken hier alleen

gebeurde verspreid over de dorpen in Noordenveld.

oppervlakte in en om huis.

naar mensen die daadwerkelijk in Noordenveld zijn gaan wonen.

Mensen die qua koopprijs een suboptimale keuze maakten, zijn vaak in een duurdere woning gaan wonen dan ze in

Woont nu in:

Optimale woning gevonden

Optimale woning niet gevonden

In Noordenveld vond gemiddeld 38% van de verhuizers de

eerste instantie wilden. Het meest voorkomend is de

Roden en Nieuw-Roden

34%

66%

woning waar ze naar op zoek waren. Dat is iets minder dan

concessie van segment € 250.000 tot € 300.000 (wens) naar

Peize

36%

64%

gemiddeld in de regio Groningen-Assen (42%). De rest

segment € 300.000 tot € 400.000 (nu). Dat gebeurde vooral

Norg

46%

54%

maakte (op delen) een suboptimale keuze. Er bestaan wel

in Peize, Roden en Nieuw-Roden.

woonkernen

47%

53%

Noordenveld

38%

62%

verschillen tussen dorpen. In Roden en Nieuw-Roden maakten verhuizers relatief vaak een suboptimale

Bewoners van sociale huurwoningen maakten naar

woningkeuze. In Norg en de woonkernen slaagden mensen

verhouding vaker suboptimale woningkeuzes dan

juist het vaakst qua woning.

huiseigenaren. Zij leveren niet zozeer in op type, maar vaker

Optimale en suboptimale woningkeuzes. Bron: verhuisenquête regio Groningen-Assen (april 2019).

op prijs (wens: vaak goedkoper) en vooral op bouwjaar (wens: vaak nieuwer).

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

51

4.3 GEWENSTE WONING WAT VOOR KENMERKEN ZIJN MEER OF MINDER GEWENST? Meer koopwoningen in de grotere dorpen

Wensen in Roden en Nieuw-Roden

Wensen in Norg

De overzichten hierna laten per dorp zien waar het

Meer koopwoningen, bij voorkeur vrijstaand of kavels in het

Meer koopwoningen, bij voorkeur vrijstaand of kavels

woningaanbod aan had moeten voldoen om maximaal op de

middeldure segment

Iets meer in het duurdere koopsegment, vanaf € 200.000

behoefte van woningzoekenden in te spelen. Daarbij kijken

Ook: meer woningen in koopsegment tot € 200.000

Minder sociale huur, maar binnen sociale huur wel meer tot

we óók naar wensen van mensen die eigenlijk in

Iets meer aanbod in segment € 607 tot € 651 sociale huur

€ 424 en juist minder boven € 607

Noordenveld hadden willen wonen.

Iets minder particuliere huur

Particuliere huur is in evenwicht

Meer duurzame woningen met lage energielasten, iets meer

Meer woningen met potentie tot aanpassen / naar eigen wens

gestapeld*, maar vooral: meer nieuwbouw

vormgeven, maar ook: meer nieuwbouw

In het algemeen zien we dat er meer behoefte is aan koopwoningen, met name in de drie grootste dorpen. Dat kunnen ook kavels zijn. Opvallend is dat er op de meeste plekken vraag is naar nieuwe woningen of woningen met een recent bouwjaar. Dat is vermoedelijk het gevolg van het beperkte aanbod aan nieuwbouwlocaties: mensen zoeken eigenlijk een nieuwe woning met veel kwaliteit (lees ook: duurzaam), maar komen vanwege gebrek aan aanbod in een iets oudere woning terecht. Zij doen op bepaalde punten dus concessies. In de sociale huur is de wens meer kwalitatief en vaak op prijs en/of betaalbaarheid gericht.

Wensen in Peize

Wensen in de woonkernen

Iets meer koopwoningen, met name vrijstaand of kavels,

Verdeling over koop, sociale huur, particuliere huur is in balans

maar ook iets meer rijwoningen

Bij koop: iets meer middensegment (€ 250.000 tot € 300.000),

Meer woningen in koopsegment tot € 250.000

iets minder duur en heel goedkoop

Minder aanbod in segment € 414 tot € 607 sociale huur, meer

Bij sociale huur: minder in segment € 414 tot € 607, maar meer

aanbod tot € 424 en vooral € 651 tot € 720

tot € 414 of juist € 607 tot € 720

Iets meer vrijesectorhuur boven € 720

Meer recente / nieuwe woningen

Meer duurzame woningen met lage energielasten

Meer duurzame woningen met lage energielasten, meer onderhoudsvrij

* Op dorpsniveau is de extra vraag naar appartementen gering, maar opgeteld tot het niveau van Noordenveld is er wel enige vraag. Het is reëel om die vraag te projecteren op Roden en eventueel op Peize. Zie hoofdstuk 5 voor een onderverdeling naar segmenten.

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

52

4.4 VERHUISREDENEN WAAROM VESTIGDEN MENSEN ZICH, WAAROM VERTROKKEN ZIJ? Zuidwest om omgeving én woning gewild

In het algemeen geldt dat Noordenveld gewild is vanwege

Huishoudens die van buiten de regio Groningen-Assen naar

In de verhuisenquête vroegen we huishoudens naar de

het woningaanbod én de omgeving. Met name de ruimte in

Noordenveld verhuizen, doen dat vaak vanwege werk en de

belangrijkste motieven om te verhuizen. De tabel hieronder

en om de woning maakt dat woningzoekenden kiezen voor

rustige en groene woonomgeving. Voor hen is de combinatie

laat zien welke motieven het belangrijkst waren, voor

Noordenveld. Daarnaast maken veel huishoudens de stap

van bereikbaarheid én groen een belangrijk vestigingsmotief.

huishoudens die zich in Noordenveld vestigden en eruit zijn

van een huurwoning (vaak in de stad) naar een koopwoning.

vertrokken. Ter referentie zijn ook de percentages voor alle

Deze keuze hangt vaak samen met gezinsvorming,

Nabijheid Stad versus veel rust, ruimte en groen

volledige kernen en woonkernen in Zuidwest (waar

samenwonen en trouwen.

Overigens geldt: hoe groter de afstand tot de stad

Noordenveld onder valt) toegevoegd.

Groningen, hoe meer vestigers voor de plek kiezen vanwege

Belangrijkste reden: Woning

Plek

Persoonlijk

Anders

Gevestigd in

De tabel rechts laat zien dat in het bijzonder huishoudens

rust en groen. Afstand en omgevingskwaliteit lijken dus een

die eerder in de stad Groningen woonden vaak vanwege de

belangrijk onderdeel van het afwegingskader van verhuizers

woning naar Noordenveld verhuizen. Groter wonen wordt

te vormen.

het vaakst als reden genoemd. Bij mensen die eerder al in

ZW, volledige kern

30%

22%

37%

11%

een regiogemeente woonden is dat verschil kleiner. Zij

ZW, woonkern

25%

30%

34%

11%

woonden al relatief groot en verhuizen juist vaker om

Noordenveld

28%

25%

37%

10%

persoonlijke redenen (werk, samenwonen, etc.).

Verhuisrichting

Woning

Plek

Persoonlijk

Stad GR > N’veld

39%

29%

28%

4%

Regio > N’veld

27%

19%

37%

17%

Het rustige en groene karakter van Noordenveld wordt door

Buiten regio > N’veld

13%

34%

47%

7%

28%

25%

37%

10%

Vertrokken uit ZW, volledige kern

24%

17%

42%

18%

Belangrijkste reden: Anders

ZW, woonkern

22%

18%

38%

22%

vestigers het vaakst als positief verhuismotief genoemd. Met

gemiddeld

Noordenveld

30%

12%

31%

27%

name Stadjers kiezen vaak voor Noordenveld vanwege rust,

Verhuisredenen naar richting. Bron: verhuisenquête regio Groningen-

ruimte en groen (90% van de vestigers noemt dit).

Assen (april 2019).

Belangrijkste verhuisredenen. Bron: verhuisenquête regio GroningenAssen (april 2019).

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

53

4.5 CONCESSIES WAT HADDEN MENSEN HET LIEFST ANDERS GEDAAN? Verhuizen is concessies doen

Overal: duurzaamheid als concessie

Huurders: iets vaker plek als verbeterpunt

Het lukt bijna niemand om qua plek, qua woonmilieu en qua

In alle dorpen in Noordenveld worden duurzaamheid en

Sociale huurders zien hun woonplaats en woonmilieu naar

woning de ideale keuze te maken. Om erachter te komen

energiezuinigheid vaak als concessie genoemd. Deels komt

verhouding iets vaker als verbeterpunt dan huiseigenaren.

wat het grootste pijnpunt in de verhuiskeuze van mensen is

dat doordat woningen in Noordenveld relatief groot zijn (een

Volgens veel huurders komt dat doordat zij een woning

geweest, vroegen we huishoudens wat ze achteraf het liefst

grotere woning betekent hogere energielasten), maar de

toegewezen krijgen, waardoor ze minder grip hebben op de

anders hadden gedaan. De tabel rechts laat per dorp zien

energiescans uit hoofdstuk 3 laten zien dat een deel van de

directe woonomgeving (overlast, buren, soort buurt) dan

wat de grootste concessie van mensen is geweest.

voorraad ook meetbaar veel energie verbruikt.

mensen die een woning kopen. Huurders die de woning wél als verbeterpunt noemen, zien het liefst dat hun woning een

Woningkenmerk vaakst punt van verbetering

hoogwaardiger afwerking heeft of duurzamer is.

De meeste huishoudens die in Noordenveld zijn komen wonen hadden het liefst een kenmerk van de woning anders gezien (63%). In Roden en Nieuw-Roden wordt ruimte in de woning het vaakst als concessie genoemd. In Peize, Norg en de woonkernen hadden mensen vaak liever een ander woningtype gekozen. Beide concessies zijn te relateren aan het feit dat veel second-best-kiezers eigenlijk vrijstaand wilden wonen, maar in een (kleinere) rijwoning of

tweekapper terecht kwamen (zie paragraaf 4.3). Meer

Woonplaats

Soort buurt

Kenmerk van de woning

Roden en Nieuw-Roden

20%

16%

64%

Peize

19%

10%

70%

Norg

26%

19%

54%

woonkernen

26%

23%

51%

Noordenveld

21%

16%

63%

Gebied

Concessies. Bron: verhuisenquête regio Groningen-Assen (april 2019).

aanbod aan vrijstaand wonen had bij een deel van de verhuizers dus tot een optimale(re) woningkeuze geleid.

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

54

4.6 ZOEKTIJD EN OBSTAKELS HOELANG DEDEN MENSEN OVER HET VINDEN VAN EEN WONING? Langste zoektijden in Peize

Oudere gezinnen zoeken het langst

Sociale huurders zoeken iets langer

In de verhuisenquête vroegen we mensen hoelang hun

Met name gezinnen ouder dan 35 jaar – vaak de gezinnen

Uit gegevens van Woonborg en Actium blijkt dat sociale

zoektocht naar een andere woning duurde. Daaruit blijkt dat

met oudere kinderen die meer ruimte zoeken – zijn het

huurders gemiddeld zo’n acht maanden actief zoeken naar

huishoudens die in Peize zijn gaan wonen gemiddeld het

langst bezig om een woning te vinden. Dat heeft zeer

een andere huurwoning (zie paragraaf 3.3). Daarmee ligt de

langst hebben gezocht: circa 300 dagen. In de woonkernen

waarschijnlijk alles te maken met het beperkte aanbod van

gemiddelde zoektijd iets hoger dan bij kopers, maar het

zochten mensen iets korter, maar met gemiddeld 275 dagen

ruime, vaak nieuwe gezinswoningen in Noordenveld. Vooral

verschil is beperkt. Uit de verhuisenquête blijkt dat huurders

nog steeds langer dan gemiddeld in Noordenveld (circa 235

gezinnen die in Peize zijn gaan wonen deden significant

uit Peize het langst zochten. Ook dat sluit aan op het beeld

dagen). In Norg, Roden en Nieuw-Roden zijn de zoektijden

langer over het vinden van een woning. In paragraaf 4.2

dat Peize een iets hogere marktdruk heeft dan de rest van

het kortst: in Norg zoeken mensen circa 180 dagen, in

zagen we dat oudere gezinnen wel vaak slagen qua plek en

Noordenveld.

Roden en Nieuw-Roden zo’n 210 dagen.

woonmilieu. Het lijkt er dus op dat deze groep vrij ‘kieskeurig’ is: ze zoeken net zolang totdat ze een woning op

De gemiddelde zoektijden bij huiseigenaren passen bij het

de juiste plek gevonden hebben.

beeld dat naar voren komt uit de gemiddelde vraagprijzen per m² woning, zoals we in paragraaf 3.2 lieten zien. Daar waar de prijzen het hoogst liggen, is veel vraag en weinig aanbod, waardoor mensen langer op zoek zijn naar een passende woning.

< 3 mnd

3-6 mnd

6-12 mnd

1-3 jaar

> 3 jaar

Gemiddelde zoektijd (dagen)

Roden en Nieuw-Roden

40%

24%

20%

13%

3%

212

Peize

24%

27%

19%

23%

7%

301

Norg

43%

27%

21%

6%

4%

182

woonkernen

32%

28%

14%

18%

8%

275

Noordenveld

36%

26%

19%

15%

5%

236

Gebied

Gemiddelde zoektijd. Bron: verhuisenquête regio Groningen-Assen (april 2019).

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

55

4.6 ZOEKTIJD EN OBSTAKELS WELKE OBSTAKELS KWAMEN ZOEKERS TEGEN? Weinig aanbod in prijssegment grootste obstakel

Sociale huurders ervaren minder concurrentie

Jonge huishoudens ervaren vaakst concurrentie

Aan recent verhuisde huishoudens is ook gevraagd welke

De obstakels die sociale huurders ervaren in hun zoekproces

Huishoudens tot 35 jaar die een koopwoning zoeken, zeggen

obstakels zij tegenkwamen in hun zoekproces (zie de tabel

lijken erg op die van kopers: het is soms lastig om een

het vaakst last te hebben van concurrentie door andere

rechtsonder). Het gebrek aan aanbod in het gewenste

woning in het gewenste prijssegment of het gewenste type

kopers. Dat past bij het beeld uit paragraaf 4.2: jonge

prijssegment wordt daarbij het vaakst genoemd. Vooral in

te vinden. Huurders ervaren wel wat minder concurrentie

huishoudens – vooral gezinnen – slagen minder vaak op hun

Norg hadden mensen moeite om een woning in het juiste

van andere woningzoekenden dan kopers.

eerste-voorkeursplek, doen concessies op (delen van) hun

segment te vinden. Daar ging het vooral om het

woningkeuze of wijken uit naar elders.

koopsegment vanaf € 200.000, zoals we zagen in de overzichtjes in paragraaf 4.3. Het gebrek aan aanbod van het gewenste woningtype werd ook relatief vaak genoemd. Dat obstakel komt in elk dorp ongeveer evenveel voor.

Gebied

Weinig aanbod in Weinig aanbod in Weinig aanbod in Wat ik wilde, kon gewenste prijs gewenste type de juiste kwaliteit ik niet betalen

Veel concurrentie van andere zoekers

Andere redenen

Roden en Nieuw-Roden

21%

23%

13%

15%

23%

7%

concurrentie van andere zoekers. Dat is vergelijkbaar met

Peize

25%

15%

15%

20%

15%

10%

andere gebieden in subregio Zuidwest. In Roden, Nieuw-

Norg

38%

25%

0%

25%

13%

13%

Roden en Peize ervaren mensen iets meer concurrentie van

woonkernen

31%

23%

0%

23%

15%

21%

anderen, in Norg juist heel weinig.

Noordenveld

24%

22%

10%

18%

20%

9%

Ongeveer een op de vijf woningzoekenden ervaart

Problemen en obstakels bij het zoeken naar een woning. Bron: verhuisenquête regio Groningen-Assen (april 2019).

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

56

KADER: WOONWENSEN VAN MEDIOREN REGULIERE EN BIJZONDERE WOONVORMEN Hoe ziet de woonwens van ‘jonge ouderen’ eruit?

hergebruiken van bestaande panden zouden zij als serieuze

Liever wonen met leeftijdsgenoten dan tiny houses

Een specifieke vraag binnen het marktonderzoek is de vraag

optie meenemen in hun afwegingen. In vergelijking met

Medioren staan duidelijk minder open voor minimalistische

naar reguliere en bijzondere woonvormen door medioren.

andere dorpen overwegen medioren ook vaak zelf te

woonvormen als tiny houses dan andere leeftijdsgroepen.

Het gaat daarbij om 55- tot 70-jarigen, van wie een deel bij

bouwen in Peize, al dan niet in een experimentele vorm. Bij

Gemiddeld overweegt 31% minimalistisch wonen, terwijl dat

verhuizing kiest voor een tussenvorm van regulier wonen en

het maken van plannen voor Peize-Zuid is het verstandig om

onder medioren in Zuidwest slechts 5 tot 10% is. Medioren

wonen met zorg. Denk bijvoorbeeld aan wonen in een hofje

deze vormen van wonen een plek te geven, bijvoorbeeld

zouden sneller kiezen voor vormen van ‘homogeen wonen’:

of wonen samen met leeftijdsgenoten.

door een deel welstandsvrij te laten bouwen of kaders te

wonen met gelijkgestemden of leeftijdsgenoten, al dan niet

stellen voor duurzaam bouwen.

in een hofje.

In de verhuisenquête vroegen we medioren of zij voor een

Roden en Nieuw-Roden

Peize

Norg

Zelf bouwen

22%

32%

28%

27%

26%

Samen bouwen

13%

19%

16%

16%

16%

in het (middel)dure segment. Zie de

Experimenteel bouwen

18%

29%

22%

22%

22%

schema’s in de bijlage voor een

Wonen in een hofje

16%

21%

18%

20%

18%

precieze vraagverdeling. Sommige

Minimalistisch zoals tiny houses

5%

11%

6%

8%

7%

Wonen met gelijkgestemden

24%

22%

22%

27%

24%

Wonen met meer generaties

30%

31%

26%

26%

29%

zelf hun vrijstaande woning kunnen

Duurzaam bouwen

56%

71%

64%

67%

63%

bouwen), andere producten lenen

Hergebruik van gebouwen

43%

53%

49%

55%

49%

bijzondere woonvorm hadden gekozen als die mogelijkheid

Bijzondere woonvorm:

er was geweest. Hun uitspraken hebben we vertaald naar een ‘kanswaarde’: ‘misschien’ weegt voor een derde mee, ‘waarschijnlijk’ voor twee derde en ‘zeker wel’ volledig. Het antwoord ‘niet’ nemen we niet mee in de analyse. Peize staat meest open voor bijzondere woonvormen Opvallend is dat medioren die Peize meenamen in hun

verhuisoriëntatie het vaakst openstaan voor bijzondere woonvormen. Met name duurzaam bouwen en het

woonkernen Noordenveld

Uitgedrukt in traditionele productcombinaties zoeken medioren het vaakst een vrijstaande koopwoning

bijzondere woonvormen lenen zich hier goed voor (bijv. experimenteel bouwen / kavels waarop mensen

zich beter voor rijwoningen (bijv. wonen in een hofje).

Mate waarin medioren openstaan voor bijzondere woonvormen. Bron: verhuisenquête regio GroningenAssen (april 2019).

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

57

4.7 VERHUISGEDRAG SAMENGEVAT DE RODE DRAAD UIT DE VERHUISENQUÊTE Roden, Nieuw-Roden en Peize vaakst in beeld

Woonmilieus: meer profiel gewenst

Grootste obstakels: schaarste en concurrentie

In Noordenveld is de druk op de woningmarkt iets hoger dan

Binnen dorpen zijn er verschillen in de gewildheid van

In Peize deden huishoudens gemiddeld het langst over het

in andere gemeenten ten zuidwesten van Groningen. Als we

plekken. In het algemeen is er meer behoefte aan wonen in

zoeken van een woning, in Norg het kortst. In het algemeen

kijken naar de eerste oriëntatie van mensen, dan is Peize het

het centrum van een groter dorp met een karakteristieke

geldt dat oudere gezinnen in Noordenveld het langst bezig

meest gewild. Als we ook kijken naar de alternatieve keuzes

sfeer en voorzieningen nabij óf juist ruim en landelijk wonen,

waren met zoeken. Veel woningzoekenden kwamen

van mensen die eigenlijk in de stad wilden wonen, dan zijn

aan de dorpsrand. Er is juist minder vraag naar ‘doorsnee’

obstakels tegen tijdens het zoeken. Schaarste aan woningen

zowel Peize als Roden en Nieuw-Roden vaak in beeld. Deze

buurtjes in kleine en grotere dorpen.

in het gewenste prijssegment of type werd het vaakst

dorpen zijn dus vaak een serieus alternatief voor stadse

genoemd, gevolgd door concurrentie op de woningmarkt.

zoekers, vaak vanwege bereikbaarheid en ligging (bij Peize

Vonden mensen de woning die ze zochten?

Niet geheel verrassend zagen jongere huishoudens

in het bijzonder: de nabijheid van de Onlanden). Norg en de

Ongeveer twee derde van de verhuizers deed op één of

concurrentie van anderen het vaakst als obstakel. Hoewel

woonkernen zijn minder vaak in beeld bij stadjers. De

meer kenmerken van de woning concessies. In Roden en

dat niet met de enquêteresultaten te onderbouwen is, ligt

woonkernen vormen wel vaak een alternatief voor mensen

Nieuw-Roden gebeurde dat het vaakst, in Norg en de

het voor de hand dat hogere woningprijzen als gevolg van

die eerst in Roden, Nieuw-Roden, Peize of Norg zochten.

woonkernen het minst vaak. Kopers deden het vaakst

‘tegen elkaar opbieden’ door deze groep als grootste

concessies op het woningtype (bijv.: wenste vrijstaand,

obstakel wordt gezien.

Jonge gezinnen slagen in Noordenveld het minst vaak qua

maar woont nu twee-onder-één-kap) en daarmee

woonplek. Dat betekent dat zij vaak moeten uitwijken naar

samenhangend de prijs. Huurders leverden niet zozeer in op

Peize staat meest open voor bijzondere woonvormen

elders om de geschikte woning te vinden. Voor een deel is

woningtype, maar wel op prijs (vaak duurder dan ze wilden)

Onder medioren (‘jonge ouderen’) zijn duurzaam bouwen en

dat buiten Noordenveld. Sociale huurders en senioren lukt

en met name op bouwjaar (wens: nieuwer, en dus met meer

hergebruik van oude panden het vaakst genoemd als

het wél vaak om op de gewenste plek een woning te vinden.

kwaliteit). Duurzaamheid werd door zowel kopers als

bijzondere woonvorm, en dan vooral in Peize. Er is onder

huurders vaak als verbeterpunt aan de woning genoemd.

medioren weinig behoefte aan tiny houses.

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

58

5 WONINGBEHOEFTE EN PROGRAMMERING

59

5.1 BEHOEFTE PER WOONMILIEU UITKOMSTEN MARKTONDERZOEK REGIO GRONINGEN-ASSEN Vertaling naar woonmilieus

Centrumdorps wonen en dorpse woonbuurten

In het regionale marktonderzoek is de totale behoefte

CD

van 460 tot 1.075 extra woningen verder verdeeld over

scenario. Een interpretatie van de uitkomsten volgt

WB

hierna.

karakteristieke sfeer en voorzieningen binnen handbereik, óf ruim en landelijk wonen. Beide woonmilieus uiten zich in de vraag naar grondgebonden wonen: zo’n 80%. De centrumdorpse vraag staat in relatie met vernieuwing van bestaande woonbuurten om

Legenda CD WB WD

Noordenveld

Centrumdorps Woonbuurt in een groot dorp Woondorp

ED

Excellent dorps

LG

Landelijk gebied

-50 WD

300 LG Vooral koop 95% GGB

400 CD 30% SH 80% GGB

225 ED Vooral koop 95% GGB

-100 WB

Gewenste netto ontwikkeling per woonmilieu bij scenario midden. Aandeel per product is een inschatting o.b.v. de bruto vraag naar beschikbare woningen. Gebaseerd op verhuisenquête regio GroningenAssen (april 2019).

Er is minder vraag naar ‘wonen in woondopen’, maar meer behoefte aan ‘wonen in landelijk gebied’. Het is

Relatie met:

uitkomsten voor Noordenveld weer voor het hoge

WD

óf wonen in of nabij het centrum met een Relatie met:

woonmilieus. Het cartogram rechtsonder geeft de

In volledige kernen zien we een tweedeling in de vraag:

Woondorpen en landelijk gebied

LG

logischer om dit op te vatten als ruimte bieden voor: -

maatwerkontwikkelingen in het buitengebied;

-

kleinschalige ontwikkelingen bij woondorpen;

-

bij grootschaligere nieuwe uitbreidingen een deel zeer ruim van opzet ontwikkelen.

het centrum heen. De verhuisenquête laat een

In woondorpen zijn vroeg-naoorlogse, complexmatig

overschot aan dat soort buurten zien, terwijl dit vaak

gebouwde woningen het meest kwetsbaar. In

juist buurten met grondgebonden woningen zijn nabij

Noordenveld komen die op kleine schaal voor.

dorpscentra. Het kan reden zijn tot herontwikkeling

Corporaties spelen hierop in door te verdunnen bij

(vooral sociale huur), maar meer nog tot stimuleren van

vervanging. Leegstand in de koopsector is op termijn

renovatie (in het bijzonder bij koopwoningen). Als we

denkbaar, maar in Noordenveld is dat risico minder

alleen naar de wensen van verhuisden kijken, dan moet

groot. Stagnerende doorstroming en achterblijvende

ongeveer 30% van het beschikbare woningaanbod in de

prijsontwikkeling en investeringsbereidheid zijn

sociale huursector vallen. De rest is particuliere huur of

voorlopig de grootste risico’s in de koopsector.

koop. Het betekent dus niet dat daadwerkelijk 30% van

Woningen op ruime kavels hebben soms toekomst als

de sociale huurvoorraad in een centrumdorps milieu

nieuwbouwkavel. Het is raadzaam om nu al een

hoeft te staan.

strategie te maken voor de langere termijn, om zo problemen een slag voor te zijn.

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

60

5.1 BEHOEFTE PER WOONMILIEU UITKOMSTEN MARKTONDERZOEK REGIO GRONINGEN-ASSEN Excellent dorps ED

Centrumdorps

Woondorpen

Excellent dorps en landelijk gebied

In de regio is vraag naar ‘excellent dorps’ wonen. Excellent dorps wonen kan samenvallen met centrumdorps wonen,

Relatie met: CD WB LG

maar op kleine schaal ook met landelijk en ruim wonen in of rondom woondorpen. Imago en uitstraling zijn lastig meetbare factoren, maar wel van belang bij excellent wonen. In Noordenveld is Peize-Zuid een voorbeeld waar we kansen zien om excellent wonen te ontwikkelen (zie verderop).

WD

De afbeeldingen hiernaast geven een impressie van het soort woonmilieus dat we hierboven noemden.

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

61

5.2 BEHOEFTE AAN SOCIALE HUURWONINGEN BEPALENDE FACTOREN Behoefteraming

een marge van 5% voor uitzonderingssituaties. De

Het is niet eenvoudig om precies te berekenen hoeveel

regels gelden voor nieuwe huurcontracten voor

daalt de afhankelijkheid van sociale huur en hogere

sociale huurwoningen er in Noordenveld en in de

woningen met een huur tot € 720 (liberalisatiegrens,

inkomens zorgen voor een kleinere groep die toegang

verschillende dorpen daarbinnen nodig zijn. Dat komt

prijspeil 2019).

heeft tot sociale huur;

doordat er veel factoren zijn die de vraag beïnvloeden. We

-

Een deel van de huurders woont ‘scheef’: met een te

-

-

Economische ontwikkeling: bij een groeiende koopkracht

Woonmilieuvoorkeuren: we weten dat huishoudens met

hebben te maken met regels, we zien trends en er zijn

hoog inkomen in een sociale huurwoning, bijvoorbeeld

een laag inkomen bij verhuizing vaker dan gemiddeld

toekomstige ontwikkelingen die soms redelijk te voorspellen

omdat de huurder meer is gaan verdienen. In

kiezen voor een plek met voorzieningen, zoals een

zijn, maar soms ook beduidend minder goed.

Noordenveld is dat zo’n 10%. Omgekeerd is iedereen vrij om te kopen. In Noordenveld woont 7,5% van de

Regels die de vraag beïnvloeden

huishoudens met een laag inkomen niet in een

De sociale huursector is gebonden aan regelgeving.

corporatiewoning.

-

Huishoudens met een inkomen tot de huurtoeslaggrens

supermarkt of school; -

Toegankelijkheid van de koopmarkt: lage rentes of soepelere hypotheekvoorwaarden zorgen voor meer vraag naar een koopwoning;

-

Verschuiving van onzelfstandig wonen naar zelfstandig

(€ 22.700 voor eenpersoons- en € 30.825 voor

Andere ontwikkelingen die de vraag beïnvloeden

meerpersoonshuishoudens) moeten sinds 1 januari 2016

Er zijn ook veel andere factoren die de vraag naar sociale

in principe een woning toegewezen krijgen met een

huurwoningen beïnvloeden. Dat zijn in elk geval:

huur onder de aftoppingsgrenzen (€ 607 voor een- en

-

Ontwikkeling van het aantal huishoudens;

Deze factoren leveren in theorie een ruime bandbreedte op

tweepersoonshuishoudens en € 651 voor drie- of

-

Samenstelling van de doelgroep, waaronder de mate

van sterke toename tot sterke afname van de behoefte aan

meerpersoonshuishoudens). Corporaties zijn daartoe

waarin ouderen daadwerkelijk de stap van koop naar

sociale huur. Om toch keuzes te maken, werken we hierna

verplicht in ten minste 95% van de gevallen. Ze hebben

huur maken;

toe naar een werkbare bandbreedte.

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

wonen onder ouderen; -

De mate waarin beleggershuur een alternatief vormt.

62

5.2 BEHOEFTE AAN SOCIALE HUURWONINGEN BANDBREEDTE OP GEMEENTENIVEAU Benadering: behoefte aan sociale huurwoningen

Socrates-model

Management van onzekerheden

De verwachting is dat het aantal huishoudens in

Het landelijke Socrates-model voorspelt dat het aantal

Het netto toevoegen van 55 woningen tot 2030 lijkt een

Noordenveld nog substantieel groeit. Deels is dat het gevolg

huishoudens dat aanspraak maakt op sociale huur in de

ondergrens, maar er blijven tal van onzekerheden op de

van eigen aanwas (zo’n 190 huishoudens tot 2030), deels

periode 2018-2030 de volgende ontwikkeling doormaakt:

woningmarkt die ervoor kunnen zorgen dat die ondergrens

komt dat door de overdruk in de stad Groningen, waardoor

-

Lage variant: -0,9%

door de tijd heen verandert. Woningen toevoegen blijft hoe

huishoudens de stap naar de regio maken. Die laatste groep

-

Hoge variant: +1,6%

dan ook management van onzekerheden, waarbij feitelijke

bestaat voor 9% uit sociale huurders en voor 91% uit kopers of particuliere huurders. De totale groei van 460 tot 1.075 huishoudens bestaat voor

monitoring (in cijfers en signalen) strategische keuzes moet Dat leidt tot de volgende behoefteraming voor Noordenveld:

voeden, zoals nieuwbouw, sloop, verdunning, verkoop, per

-

Behoefte laag: 17,3% - 0,9% = 16,4%

dorp, met daarbij oog voor de vraag van nu en de

-

Behoefte hoog: 17,3% + 1,6% = 18,9%

overschotten die op termijn mogelijk zullen ontstaan.

een deel uit huishoudens die met hun inkomen tot de doelgroep van beleid horen. De meeste van hen maken

Voor de stadse vraag naar sociale huur houden we 9% aan,

Het is bovendien nog onzeker wat de behoefte aan sociale

daadwerkelijk aanspraak op een sociale huurwoning. De rest

zoals blijkt uit de verhuisenquête van het regionale

huur na 2030 is. Naar verwachting vlakt de totale

woont met een lager inkomen in een koop- of particuliere

marktonderzoek.

woningvraag af (de zogenaamde ‘hobbel’). Dat betekent

huurwoning. Bij de benadering van de behoefte aan sociale

mogelijk dat de vraag naar sociale huur stagneert of (zeer

huur kijken we alleen naar de groep die daadwerkelijk

Omgerekend naar aantallen leidt dat tot de volgende

lokaal) een omslag maakt naar krimp. Als dat gebeurt, is dat

aanspraak maakt op een sociale huurwoning. Volgens de

bandbreedte tot 2030*:

het eerst te merken in de woonkernen. Monitoring is ook Laag

Lokale Monitor Wonen is dat in Noordenveld 17,3% van het

Midden

Hoog

totale aantal huishoudens. Dat is dus gecorrigeerd voor

Door eigen vraag

‘goedkope’ en ‘dure’ scheefheid.

Door stadse vraag

25

50

80

Totale behoefte aan sociale huur

55

85

115

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

hiervoor cruciaal.

30 tot 35 * Het gaat hier om de behoefte aan zelfstandige woningen, dus exclusief bijvoorbeeld jongerenhuisvestiging (met meerdere kamers achter één voordeur) of woningen voor mensen met een zorgindicatie.

63

5.2 BEHOEFTE AAN SOCIALE HUURWONINGEN VERTALING NAAR DORPEN Overwegingen voor maken van strategie per dorp

-

Goed onderhoud;

Uitgangspunt is dat corporaties overal blijven investeren.

Strategieën van corporaties gaan veel verder dan alleen

-

Toevoeging door nieuwbouw of herbestemming van

Zonder investeringen in de kwaliteit van de bestaande

bestaande gebouwen (zoals een lege school);

voorraad lopen corporaties het risico op een negatieve

Sloop (en naar behoefte vervanging) van woningen

spiraal waarin matige woningkwaliteit overgaat in (verdere)

er een afweging nodig: geen actie, renovatie of

waar geen vraag naar is of waar de benodigde

afname van woningvraag.

verduurzaming, sloop-nieuwbouw, verkoop, etc. Belangrijk is

investering onevenredig hoog is vergeleken met het

aantallen. Ongeacht of er in een dorp veel of weinig groei is, het grootste deel van de voorraad staat er al. Per woning is

-

dat woningen en bijbehorende woonlasten betaalbaar blijven

eindresultaat;

voor de doelgroep. Dat leidt per dorp tot een set aan

-

Verkoop van huurwoningen;

maatregelen, die opgeteld moeten passen binnen de totale

-

Dit alles binnen een totale afweging met oog voor

investeringsruimte van de corporaties en die zowel nu als in de toekomst verstandig zijn.

betaalbaarheid van het wonen, duurzaamheid en financiële haalbaarheid. Uiteraard zijn er naast denken in een rollende voorraad ook

Denk in een ‘rollende voorraad’

andere oplossingen, zoals niet-permanente bouwvormen.

Grote investeringen vragen om een afschrijving over tientallen jaren, terwijl in sommige dorpen de zekerheid

Bij groeiende dorpen zal het resultaat van nieuwbouw of

ontbreekt of er in die tijdspanne nog voldoende woningvraag

herbestemmen groter moeten zijn dan sloop en verkoop, in

is. Door te denken in een ‘rollende voorraad’ hoeven

krimpende dorpen andersom. Het is nergens aannemelijk dat

investeringen van nu niet samen te vallen met mogelijke

de voorraad volledig naar nul daalt, tenzij uitponden in de

De rollende voorraad: het tapijt uitrollen (nieuwbouw) betekent aan de

overschotten op langere termijn. Ongeacht of een dorp

kleinste dorpen vanuit efficiëntie een overweging kan zijn.

achterkant het tapijt weer oprollen (sloop van oude, incourante

groeit of krimpt, overal is inzet nodig. Dat betekent:

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

woningen). Zou vernieuw je de voorraad en houd je je dorp gewild.

64

5.2 BEHOEFTE AAN SOCIALE HUURWONINGEN VERTALING NAAR DORPEN 1: Sociale huur binnen de totale behoefteontwikkeling

Ontwikkeling in de tijd

Aantallen per dorp De verwachte 55 tot 115 extra sociale huurwoningen

het aantal woningen in Noordenveld met 3,5 tot 7,5% toe.

verdelen we als volgt over de dorpen:

huurwoningen. Dat is een groei van 0,4 tot 0,8% op de totale voorraad. Op de langere termijn vlakt de

Lichte groei

Daarbinnen gaat het om 55 tot 115 extra sociale

Groei

Bij een groei van 460 tot 1.075 huishoudens tot 2030 neemt

Stabiel

huishoudensgroei af, en daarmee ook de woningbehoefte. 2020

2025

2030

2040

De figuren rechts schetsen deze gedachte. -

Extra behoefte

Roden en Nieuw-Roden

2.005

30 tot 40

Peize

325

20 tot 35

Norg

280

5 tot 15

woondorpen

165

0 tot 5

De eerste figuur laat in grijs de totale behoefteontwikkeling zien richting 2040, beginnend op

Accenten per segment

2: Positie van dorpen rondom het gemiddelde

relatief veel groei, daarna afvlakkend, maar wel nog

Uit de verhuisenquête blijkt dat vraag en aanbod qua type redelijk in evenwicht zijn. Er is een lichte verschuiving naar

Na 2030 neemt de onzekerheid toe.

grondgebonden zichtbaar, vooral in de woonkernen. Dat is in

gemiddelde zien. In rood nogmaals de bandbreedte voor sociale huur, in geel de drie grootste dorpen en de

woondorpen in Noordenveld.

lijn met de strategie van de corporaties, die zich bij

Lichte groei

De tweede figuur laat de positie van dorpen rondom het

Groei

steeds groei. In rood de bandbreedte voor sociale huur.

Stabiel

-

Huidig aantal

nieuwbouw of vervanging in woonkernen vooral op grondgebonden wonen richten. Qua prijs zien we dat er iets

meer vraag is naar de segmenten goedkoop en betaalbaar 2020

2025

2030

2040

hoog. De overige segmenten zijn er al voldoende en de vraag daarnaar is lager.

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

65

5.2 BEHOEFTE AAN SOCIALE HUURWONINGEN VERTALING NAAR DORPEN Roden, Nieuw-Roden en Peize

zolang de toegankelijkheid ervan maar goed is. Recente

-

In deze dorpen is de grootste behoefte aan extra sociale

cijfers van Woonborg laten zien dat er ook onder jongeren

buurten. Met name in Peize ligt het relatieve gasverbruik

huur te verwachten. De positie van deze dorpen binnen de

tot 23 jaar een behoefte is aan appartementen op een goede

van grondgebonden woningen hoger dan gemiddeld (zie

gemeente en de stadsregio is goed, waardoor vraagdaling

locatie. Hoewel de prognose rekening houdt met de vorming

paragraaf 3.3).

ook op de langere termijn niet aannemelijk is.

van huishoudens door jongeren, kan het zijn dat de

-

Renovatie en verduurzaming van woningen in bestaande

Verkoop van grondgebonden sociale huurwoningen. Er

aantallen voor met name Roden iets onderschat worden.

is vanuit de stadsregio vraag naar betaalbare,

De woonvraag in Roden, Nieuw-Roden en Peize richt zich

Extra aanbod kan er namelijk voor zorgen dat jongeren in

grondgebonden koopwoningen. Doordat de marktpositie

voor twee derde op grondgebonden wonen en voor een

Noordenveld blijven wonen, terwijl zij anders mogelijk naar

goed is, zijn er weinig risico’s te verwachten en is de

derde op appartementen. Dat komt overeen met het huidige

een stad als Groningen waren verhuisd. Monitoring door de

kans op blijvend versnipperd bezit klein. Verkoop leidt

aanbod aan sociale huurwoningen. Er is behoefte aan een

corporaties is belangrijk bij het bepalen van de precieze

ertoe dat er op andere plekken in het dorp

grotere mix van segmenten, met netto iets meer goedkope

vraag.

gecompenseerd moet worden. Dat biedt kansen voor

of juist dure woningen (met kwaliteit). Gezien de

verdichting op binnendorpse locaties.

bouwkosten is het echter niet reëel dat het aanbod aan

Bij de grondgebonden woonvraag speelt juist een

goedkope woningen met nieuwbouw vergroot kan worden.

kwaliteitswens: er zijn weliswaar (vooral) al veel

Het schema op pagina 68 geeft het wensprogramma voor

rijwoningen, maar die zijn lang niet altijd van de gewenste

Roden, Nieuw-Roden en Peize weer, met een indicatie van

Bij appartementen is de locatie erg belangrijk: het liefst in

kwaliteit. Een combinatie van toevoeging en sloop-

doelgroepen per type en segment.

de dorpskern, nabij voorzieningen, zodat de appartementen

nieuwbouw is voor dit type denkbaar. Andere denkbare

ook geschikt zijn voor senioren. In de praktijk mogen dat

strategieën voor deze dorpen zijn:

ook levensloopbestendige, grondgebonden woningen zijn,

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

66

5.2 BEHOEFTE AAN SOCIALE HUURWONINGEN VERTALING NAAR DORPEN Norg

Woonkernen

is goed om hierover met de dorpen in gesprek te blijven. Als

De vraag in Norg is vooral lokaal van aard. Er is nog enige

Hier is beperkt extra vraag te verwachten. Uit de

corporatie kun je enige schaarste aanhouden om dit

groei te verwachten, maar minder dan in Roden en Peize,

verhuisenquête blijkt vooral dat er een kwalitatieve wens is.

probleem het hoofd te bieden.

doordat er minder overloop vanuit Groningen is te

Het zijn vooral (aanstaande) gezinnen tussen 30 en 40 jaar

verwachten.

die bereid zijn om meer te betalen (segment boven € 607) in

Het schema op pagina 68 geeft het wensprogramma voor

ruil voor een modernere woning. Met het oog op het binden

Norg en de woonkernen weer, met een indicatie van

De verwachting is dat de woonvraag vooral grondgebonden

van inwoners kan het een kans zijn om deze doelgroep te

doelgroepen per type en segment.

van aard is. Dat komt overeen met het huidige aanbod in

huisvesten. In de dorpen ligt dus vooral een

Norg. Qua prijs ligt de nadruk op het goedkopere segment.

vernieuwingsopgave, die in sommige dorpen gepaard zal

Ook hier geldt dat toevoegen van goedkope grondgebonden

gaan met verdunning en wellicht op andere plekken met

woningen met nieuwbouw niet aannemelijk is. De rest van

enige verdichting. De verwachting is dat in dorpen aan de

de opgave in Norg richt zich op renovatie en verduurzaming

zuidwestrand van de gemeente op termijn vooral verdund

van bestaand bezit. Bij verkoop van woningen is het

moet worden, terwijl dichter bij Groningen en in mindere

belangrijk dat er bij voorkeur alleen verkocht wordt uit

mate Assen nog enige netto toevoeging denkbaar is.

complexen (rijen) waar al versnipperd bezit is. Ook is het beter geen woningen met een kwetsbare marktpositie op de

Een probleem dat in veel Drentse woonkernen speelt, is dat

koopmarkt te brengen. Langer in bezit houden van dit soort

dorpen met enige ontspanning op de woningmarkt

woningen kan wel tegemoet komen aan de vraag naar iets

huishoudens aantrekken die weinig binding met het dorp

meer goedkope woningen.

hebben. Dat kan negatieve effecten op het dorp hebben. Het

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

67

5.2 BEHOEFTE AAN SOCIALE HUURWONINGEN WENSPROGRAMMA Roden en Nieuw-Roden

Peize

Norg

woonkernen

Top-3 doelgroepen die hier vooral naar kijken:

grondgebonden

20 tot 35

15 tot 40

5 tot 15

0 tot 5

tweeoudergezin, 30 tot 40 jaar, eenoudergezin

appartement

10 tot 20*

5 tot 20

-

-

goedkoop

stabiel

mag meer

betaalbaar laag

stabiel

mag minder

betaalbaar hoog

mag meer

stabiel

stabiel

mag meer

Type

70 jaar en ouder, jonger dan 30 jaar, stel

Prijssegment

duur

Renovatie van bestaand bezit, verkoop van

Aanvullend

jonger dan 30 jaar, alleenstaand, 55 tot 70 jaar maatwerk, maar liefst óf maatwerk, met nadruk op tot € 424 óf boven € 607 goedkoop i.c.m. kwaliteit

70 jaar en ouder, eenoudergezin, 30 tot 40 jaar 70 jaar en ouder, tweeoudergezin, stel tweeoudergezin, stel, 70 jaar en ouder

Renovatie van bestaand bezit, mogelijk ‘schuiven’ met

grondgebonden woningen om aan vraag naar

bezit (in ene dorp wat verkopen, in andere iets

betaalbare koop te voldoen, verdichten op

bijbouwen). Voorzichtig zijn met versnippering.

centrumdorpse locaties (zie cartogram op pagina 60).

Verdichten op centrumdorpse locaties (zie cartogram op pagina 60).

Let op: het gaat om netto aantallen, dus exclusief nieuwbouw als gevolg van eventuele sloop van woningen. Gelet op de

Voor elk type en prijssegment zijn de drie doelgroepen genoemd die

toekomstbestendigheid van woningen is het verstandig zo veel mogelijk levensloopgeschikt te bouwen (sowieso bij appartementen, dus met

zich daar het meest op oriënteren. In bijlage B.4 staat een preciezer

lift). Appartementen zijn in de praktijk vaak inwisselbaar voor een levensloopgeschikte, grondgebonden woning.

overzicht. Let op: de cijfers zijn in verband met celvulling gebaseerd

* De totale vraag naar appartementen in Roden ligt mogelijk iets hoger door een behoefte onder jongeren. Inschrijfgegevens van Woonborg

op de antwoorden voor de hele subregio Zuidwest!

en het aantal reacties op een recent opgeleverd appartementencomplex voor jongeren wijzen daarop.

Woningmarktonderzoek Noordenveld | 29 april 2020 | Definitief

68

5.3 BEHOEFTE AAN KOOPWONINGEN BANDBREEDTE OP GEMEENTENIVEAU Overloop uit Stad vooral gericht op koop

Laag

Midden

Hoog

Het bouwtempo in de stad Groningen lag zelden boven de

Het regionale marktonderzoek laat zien dat driekwart van de

Door eigen vraag

overloop uit de stad Groningen zich richt op subregio

Door stadse vraag

245

535

805

1.000 woningen per jaar. Om maximaal in te spelen op de vraag moeten dat de komende jaren enkele honderden

Zuidwest, waar Noordenveld onderdeel van is. Het grootste

Totale behoefte aan koop

405

690

960

woningen meer zijn. Daarvan uitgaande verwachten we dat

155 tot 160

deel van de behoefte (zo’n 90%) richt zich op de

Noordenveld eerder rekening moet houden met de

koopsector. Bij vraaggericht bouwen betekent dat dus dat

Bouw in Stad sterk bepalend voor koopvraag in

bovenkant van de bandbreedte voor koopwoningen dan de

het aandeel koopwoningen de komende jaren sneller zal

Noordenveld

onderkant, omdat de stad die aantallen waarschijnlijk niet

stijgen dan het aandeel huurwoningen. De verhuisenquête

Het feit dat de vraag naar koopwoningen voor een groot

gaat halen. Belangrijk is dat locaties beschikbaar zijn en

gaf ook aan dat vooral gezinnen de stad verruilen voor de

deel gevoed wordt door de stad Groningen en dat de vraag

tijdig ingezet kunnen worden.

regio, omdat zij ruimer en groener willen wonen. Om

naar koop in totaliteit een groot aandeel van de woningvraag

voldoende op de stadse vraag in te kunnen spelen, moet het

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordenveld&id=6f155ef8-8d35-42b9-bdf1-2d26e8f66455