CConstaterende datNoordenveld
Koppel je AI →
Document · PDF

5 Bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl regels en bijlagen_compressed

Oordeelsvormende vergadering 27 maart 2024, gemeente NoordenveldBij agendapunt: Ontwikkeling Zuidpoort Terheijl31.452 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Bestemmingsplan

Zuidpoort Terheijl

Bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl

Projectnummer 0436453.100 Revisie 03 Datum 5-3-2024

Auteur(s) Stephan Hammink

Opdrachtgever Gemeente Noordenveld

datum vrijgave beschrijving revisie 22-2-2024 vastgesteld

goedkeuring S. Hammink

vrijgave J. Fuite

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

Inhoudsopgave Toelichting

7

Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Planologisch regime 1.3 Uitgangspunt en begrenzing nieuw bestemmingsplan 1.4 Leeswijzer

9 9 10 10 10

Hoofdstuk 2 Planbeschrijving 2.1 Bestaande situatie 2.2 Ruimtelijk kader 2.3 Beoogde situatie 2.4 Beeldkwaliteitsplan

11 11 12 15 19

Hoofdstuk 3 Beleidskaders 3.1 Rijksbeleid 3.2 Provinciaal beleid 3.3 Gemeentelijk beleid

21 21 24 33

Hoofdstuk 4 Milieukundige en ruimtelijke aandachtspunten 4.1 Milieuzonering 4.2 Geluid 4.3 Luchtkwaliteit 4.4 Bodem 4.5 Externe veiligheid 4.6 Archeologie en cultuurhistorie 4.7 Water 4.8 Geur 4.9 Spuitzones 4.10 Ecologie 4.11 Verkeer en parkeren 4.12 M.e.r.-beoordeling

39 39 40 43 45 49 50 54 55 56 57 63 64

Hoofdstuk 5 Juridische vormgeving 5.1 Inleiding 5.2 Planvorm 5.3 Opzet van de regels

67 67 67 67

Hoofdstuk 6

Economische uitvoerbaarheid

73

Hoofdstuk 7 7.1 Participatie 7.2 Overleg 7.3 Zienswijzen

Maatschappelijke uitvoerbaarheid

75 75 75 76

Bijlagen bij toelichting

77

Bijlage 1

Ruimtelijk kader Terheijl

79

Bijlage 2

Historisch bodemonderzoek

125

Bijlage 3

Verkennend en nader bodem- en asbestonderzoek

313

Bijlage 4

Indicatieve partijkeuring geluidswal bodemkwaliteit

1101

blad 3 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

Bijlage 5

Archeologisch bureauonderzoek

1153

Bijlage 6

Archeologisch inventariserend veldonderzoek

1189

Bijlage 7

Natuurtoets Terheijl

1237

Bijlage 8

Nader onderzoek natuur 2019

1281

Bijlage 9

Vleermuizenonderzoek

1305

Bijlage 10

Actualisatie natuurtoets Terheijl 2022

1335

Bijlage 11

Nader onderzoek natuur 2023

1353

Bijlage 12

Natuurtoets - Gebiedsbescherming

1367

Bijlage 13

Stikstof

1403

Bijlage 14

AERIUS-berekeningen realisatiefase

1425

Bijlage 15

AERIUS-berekening gebruiksfase

1433

Bijlage 16

Water

1443

Bijlage 17

Watertoets

1465

Bijlage 18

Geluid

1485

Bijlage 19

Besluit hogere grenswaarde

1513

Bijlage 20

Geluid - warmtepompen

1515

Bijlage 21

Aanmeldnotitie m.e.r.-beoordeling

1539

Bijlage 22

Participatie

1565

Bijlage 23

Vooroverlegreactie provincie Drenthe

1593

Bijlage 24

Beeldkwaliteitsplan

1599

Bijlage 25

Reactienota zienswijzen ontwerpbestemmingsplan

1635

Regels

1671

Hoofdstuk 1 Artikel 1 Artikel 2

Inleidende regels Begrippen Wijze van meten

1673 1673 1682

Hoofdstuk 2 Artikel 3 Artikel 4 Artikel 5 Artikel 6 Artikel 7 Artikel 8 Artikel 9 Artikel 10

Bestemmingsregels Bos Groen Natuur Verkeer - Verblijfsgebied Wonen Wonen - 1 Wonen - Boerderij Waarde - Archeologie 2

1683 1683 1685 1686 1689 1691 1696 1700 1705

Hoofdstuk 3 Artikel 11 Artikel 12 Artikel 13 Artikel 14 Artikel 15

Algemene regels Anti-dubbeltelregel Algemene bouwregels Algemene gebruiksregels Algemene afwijkingsregels Overige regels

1709 1709 1710 1711 1712 1713

blad 4 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

Hoofdstuk 4 Artikel 16 Artikel 17

Overgangs- en slotregels Overgangsrecht Slotregel

1715 1715 1716

Bijlagen bij regels

1717

Bijlage 1

Archeologische beleidsadvieskaart Noordenveld

1719

Bijlage 2

Toelichting op archeologische beleidsadvieskaart

1721

Bijlage 3

Groenplan

1731

Bijlage 4

Staat van Bedrijven

1733

Bijlage 5

Verlichting - vleermuizen

1737

blad 5 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

Toelichting

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

Hoofdstuk 1 1.1

Inleiding Aanleiding Initiatiefnemer is van plan het plangebied (figuur 1.1) ten oosten van de weg Scheperij in Terheijl opnieuw in te richten met woningbouw en natuur. Hiertoe worden een bestaande fouragehandel en een vervallen, leegstaande boerderij (Scheperij 6) verwijderd. De bestaande bedrijfswoning van de fouragehandel blijft gehandhaafd als reguliere woning. Het plan voorziet in 35 nieuwe vrijstaande woningen en de boerderij Scheperij 6 wordt als woning iets naar achteren geplaatst. De agrarische gronden ten noorden van de geprojecteerde woningen krijgen een natuurbestemming. Op die gronden wordt natuur ontwikkeld en wordt een schuilstal mogelijk gemaakt voor de grote grazers die in het gebied worden ingezet ten behoeve van het beheer van de nieuwe natuur. Daarnaast wordt ook een gebouw toegestaan voor opslag van het materiaal en materieel, dat wordt gebruikt voor het onderhoud en beheer van de natuurgronden. Het plan voorziet ook in de realisatie van extra waterberging om een deel van de wateropgave van de bestaande bebouwde kom op te vangen. De vigerende bestemmingsplannen staan de voorgenomen ontwikkelingen niet toe. Om het plan mogelijk te maken is voorliggend bestemmingsplan opgesteld.

Figuur 1.1: Plangebied voor ontwikkeling Zuidpoort Terheijl

blad 9 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

1.2

Planologisch regime

1.2.1

Vigerende bestemmingsplannen Het voorliggende bestemmingsplan vervangt voor het weergegeven plangebied de volgende bestemmingsplannen: Kern Nieuw-Roden (vastgesteld door de gemeenteraad op 27 oktober 2010); Buitengebied Noordenveld (vastgesteld door de gemeenteraad op 17 april 2013; Woonwijken Roden (vastgesteld door de gemeenteraad op 22 april 2015); Parkeren Noordenveld (vastgesteld door de gemeenteraad op 20 juni 2018)

1.3

Uitgangspunt en begrenzing nieuw bestemmingsplan

1.3.1

Uitgangspunt De aanleiding voor het bestemmingsplan betreft de voorgenomen ontwikkelingen die niet passen binnen de vigerende bestemmingsplannen. Daarbij vormt het ruimtelijk kader (zie paragraaf 2.2) het uitgangspunt voor de ontwikkeling. Het plan is opgesteld conform de Standaard Vergelijkbare Bestemmingsplannen 2012 (SVBP 2012).

1.3.2

Begrenzing Het plangebied ligt in en ten noordwesten van Roden in de provincie Drenthe. De begrenzing van het plangebied in het noorden wordt gevormd door voor natuur aangewezen gebieden. Aan de oostzijde liggen gronden met een agrarische en een natuurbestemming en de bestaande bebouwing van het dorp. Aan de zuidzijde grenst het plangebied aan de wijk Vijfde Verloting. Aan de westzijde ligt de wijk Nieuw-Roden. De wegen Terheijlsterweg en Scheperij vormen daarbij de westelijke begrenzing van het plangebied. De begrenzing is globaal weergegeven in figuur 1.1.

1.4

Leeswijzer Hoofdstuk 2 gaat in op de ruimtelijke structuur van het plangebied aan de hand van de bestaande en de beoogde situatie. In hoofdstuk 3 komt het relevante beleid op rijksniveau, provinciaal en gemeentelijk niveau aan bod. Hoofdstuk 4 benoemt vervolgens de milieukundige en ruimtelijke aandachtspunten. In hoofdstuk 5 is de juridische vormgeving van het plan beschreven. De hoofdstukken 6 en 7 verwoorden achtereenvolgens de economische uitvoerbaarheid en de resultaten van inspraak en overleg.

blad 10 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

Hoofdstuk 2

Planbeschrijving

2.1

Bestaande situatie

2.1.1

Ligging en bereikbaarheid Het plangebied is gelegen ten noordwesten van de kern Roden in de kop van de provincie Drenthe op circa acht kilometer van de stad Groningen. Andere nabijgelegen kernen zijn Nieuw-Roden, Leek en Peize (figuur 2.1). In de nabije omgeving liggen de N372, N373 en de N979. Via de N372 is de stad Groningen te bereiken in noordwaartse richting (via de Rijksweg A7) en in oostelijke richting (via de provinciale weg). De N373 leidt naar het zuiden naar de kern Norg en de N979 naar de kernen Zevenhuizen en Haulerwijk.

Figuur 2.1: Indicatieve weergave van het plangebied nabij de kernen Leek en Peize De bestaande woonwijken van Roden liggen overwegend aan de westzijde van het centrumgebied. De ontwikkellocatie ligt ten noorden van de wijk Vijfde Verloting (en voor een klein deel er binnen) en ten westen van de wijk De Hofsteden (figuur 2.2). Het plangebied grenst aan deze bestaande wijken en grenst aan de Terheijlsterweg en Scheperij.

blad 11 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

Figuur 2.2: Indicatieve weergave van het plangebied in Roden

2.1.2

Ruimtelijke structuur In de huidige situatie bestaat het plangebied grotendeels uit onbebouwde gronden die in gebruik zijn voor agrarische doeleinden. Een uitzondering vormt de vervallen boerderij aan de Scheperij 6 en het bedrijfsperceel van de fouragehandel aan de Terheijlsterweg 51-53. Beide bebouwde locaties worden in de ontwikkeling betrokken. Kenmerkend voor het plangebied is de kavelstructuur. De totale oppervlakte van het plangebied bedraagt circa 20 hectare.

2.2

Ruimtelijk kader Op 7 oktober 2015 heeft de Raadscommissie van de gemeente Noordenveld ingestemd met het opgestelde Ruimtelijk Kader Terheijl voor de onwikkelingslocatie Terheijl. De belangrijkste aspecten van het kader worden kort belicht en zijn eveneens terug te vinden in bijlage 1. Doel Het ruimtelijk kader geeft de spelregels aan om het gebied Terheijl optimaal te benutten en waarbij het cultuurhistorisch waardevolle en groene karakter van Terheijl wordt behouden. Het geeft voor de toekomst richting aan de mogelijke ruimtelijke ontwikkelingen op het gebied van wonen, grondgebruik (landbouw, landschap en natuur), water(berging) en (recreatief en utilitair) verkeer. De opzet van het plan is zodanig dat het plan in de nabije toekomst opgenomen kan worden in een nog op te stellen ruimtelijk plan van de gemeente. Landgoed Terheijl: een identiteit in groter geheel De landgoederenzone Nienoord – Terheijl – Mensinge is binnen de Intergemeentelijke Structuurvisie (IGS) Leek – Roden aangewezen als groene ruggengraat. Het beleid richt zich op behoud en versterking van de zone als geheel en ontwikkeling van Terheijl in het bijzonder. De kracht van de zone ligt in de diversiteit ervan: eenheid door verscheidenheid.

blad 12 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

De drie landgoederen hebben qua landschapstypen en functionaliteit elk hun eigen identiteit en zijn in verschillende eeuwen ontstaan. Nienoord en Terheijl zijn met elkaar verbonden op grond van de verveninggeschiedenis. Het landgoed Terheijl wordt beschouwd als een landgoed van alleman. Een kleinschalige lokale parel voor bezoekers uit de omgeving. De vijf pijlers van het raamwerk moeten door toekomstige ruimtelijke initiatieven worden gerespecteerd en verder versterkt waar mogelijk.

Gewoon bijzonder Verhalen en geschiedenis tastbaar - Het verhaal van Terheijl is rijk aan historie, van de eerste kloosterlingen tot aan de aankoop van gronden door de vereniging Natuurschoon. Elke tijd voegt een nieuw verhaal toe. Het (letterlijk en figuurlijk) vertellen van deze geschiedkundige verhalen maakt het leven en werken uit andere tijden opnieuw beleefbaar. Landschap en geschiedenis leesbaar - Het landschap kent vele gezichten ontstaan in verschillende tijdsperioden uit de vroegere en recente ontwikkelingen. Het landschappelijk casco van het landgoed Terheijl draagt deze geschiedenis nog in zich. Het is een samenhangende compilatie van relicten en elementen. Er liggen volop kansen om de leesbaarheid van het landschap te herstellen en te vergroten De lijst Heldere plek - de omkadering, de lijst van het landgoed is niet helder. De begrenzingen zijn deels waarneembaar maar ontbreken in zuidelijke richting. Door de lijst aan deze zijde te voorzien van een duidelijke markering is de plek van het landgoed helder. Ook de entrees van het landgoed zijn niet herkenbaar aanwezig. Eenheid op het landgoed - Terheijl mist herkenbaarheid, het is nu een doorgangslandschap zonder een voelbare eenheid. Het herstellen van de lijst maakt deze eenheid tastbaar en voelbaar.

Een verbonden hart Kloppend hart, voor iedereen! - Het centrale punt van het landgoed, op de kruising van de lanenstructuur gelegen. Een plek met een rijke geschiedenis aan bewoning van kloosterlingen tot welgestelden en boeren. Verbonden met de waterstructuren, de groenstructuren, wegenstructuren en de bebouwingsstructuren in de omgeving van het landgoed. De plek mist nu een invulling van dit hart, een toekomstige, nieuwe invulling moet een maatschappelijk draagvlak hebben en openbaar toegankelijk zijn, een bijzondere plek beleefbaar voor iedereen. blad 13 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

Assenkruis - het hart van het landgoed is verbonden met de omgeving door de formele laanstructuur van het assenkruis. De lanen zijn elk verbonden met bijzondere cultuurhistorische locaties, zoals de Thedemaborg en de Scheperij. Zij vormen van oudsher de entreepoorten tot het landgoed. Oorspronkelijke west-as, over het Baggelveld, is in de groenstructuur herkenbaar aan de lossere belastingstructuur van houtsingels. De verkeersfunctie is echter verschoven naar de Schapenweg. Tweedeling Open en besloten landschap - Een tweedeling in landschappelijke sferen. Het meer open deel aan de westzijde met landbouw (open weide) als hoofdgebruik. Het meer besloten deel aan de oostzijde met als hoofdgebruik de massa van de bospercelen(zowel natuur als bosbouw). In het noordelijke kwadrant is de sfeer herkenbaar van het parkbos van het Natuurschoonbos, in het zuidelijke kwadrant is de sfeer herkenbaar als besloten natuurbos. Sfeergebieden Ontwikkeling van sferen in de loop der tijd - De laanstructuur van het assenkruis verdeeld het landgoed in gebieden die zich verschillend hebben ontwikkeld door de tijd heen. Zo is de westelijke zijde een open landschap met landbouw als hoofdgebruik. De oostelijke zijde is dichter en valt in twee sfeergebieden te verdelen. De besloten sfeer van het parkbos, met de lanen en cultuurlijke elementen van het Natuurschoonbos.

Zuidelijk gelegen is er de besloten sfeer van het natuurbos. Vijf lagen In het ruimtelijk kader worden vijf lagen onderscheiden: Groen: groenstructuren en elementen; Blauw: waterstructuren en elementen; Grijs: wegenstructuren en elementen; Rood: bebouwingsstructuren en elementen; Bruin: geschiedenis en cultuurhistorische elementen. Groen Voor groen worden er vijf ontwikkelingsrichtingen onderscheiden: 1. 2. 3. 4. 5.

blad 14 van 1738

Versterken groen raamwerk; kloppend hart, groen assenkruis in samenhang met de toegangspoorten.; Versterken lijst, een groene begrenzing; Bos, ontwikkeling in sferen parkbos en natuurbos, versterken natuurwaarden; Erfontwikkeling, gebiedseigen erven; Behouden historische groene elementen

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

Blauw Voor water worden er vier ontwikkelingsrichtingen onderscheiden: 1. Toekomstgericht zoeken naar ruimte voor landbouw en (natte) natuur; 2. Herstellen historische waterstructuren en elementen; 3. Potklei ondergrond benutten om specifieke natuurdoelen te versterken; 4. Bergingscapaciteit stedelijke wateropgave Vijfde Verloting. Wegen Voor wegen worden er drie ontwikkelingsrichtingen onderscheiden: 1. Herstellen historische routes; 2. Completeren functionele routes; 3. Rondje Terheijl, de lijst van het landgoed is toegankelijk. Rood Voor de bebouwing worden er drie ontwikkelingsrichtingen onderscheiden, aansluitend op de hierarchie en historische ontwikkelingen: Huize Terheijl, voor iedereen! Historische entreepoorten en boerderij Rome Verspreid kleinschalig wonen. Bruin De ontwikkelingsrichting is gericht op de lokale geschiedenis van de locatie en om de verhalen beleefbaar te maken. In de volgende paragraaf is ingegaan op de stedenbouwkundige schets voor Zuidpoort Terheijl, waarbij de opzet van de ontwikkellocatie is afgestemd op de vijf lagen, zoals bepaald in het ruimtelijk kader. Bij de planvorming is ook rekening gehouden met de cultuurhistorische waarden, zie paragraaf 3.2.1.

2.3

Beoogde situatie In figuur 2.3 is het plangebied weergegeven in een stedenbouwkundige schets. Deze schets toont de globale ligging van de woningen in het zuidelijke deel van het plangebied en de te herbouwen boerderij Scheperij 6 in het de natuurontwikkeling met schuilstal / beheersgebouw in het noordelijk deel. Woningen Er worden grenzend aan de woonwijken de Hofsteden en de Vijfde Verloting 35 nieuwe vrijstaande grondgebonden woningen gerealiseerd. Rondom de noordelijke woningen wordt bos aangeplant. De bestaande bedrijfswoning Terheijlsterweg 51 wordt bestemd als reguliere woning; de bestaande bedrijfsgebouwen worden gesloopt (op een kantoor na). De bestaande maar vervallen bedrijfswoning/boerderij Scheperij 6 wordt gesloopt en iets naar achteren herbouwd in de kenmerkende hoofdvorm van de boerderij; de overige bestaande bedrijfsgebouwen worden gesloopt. Gemeentelijk beleid is gericht op maximaal 150m2 bebouwd oppervlak voor het hoofdgebouw. Aangezien dit plan doelt op excellente woonmilieus, langs de Terheijlsterweg en grenzend aan het Allemansgoed in uitzonderlijk grote kavels voorziet, is vanuit dat perspectief het doel grotere bebouwde oppervlakken te realiseren en tussen eerdergenoemde randen en het overige plangebied een onderscheid te maken.

Bebouwingsoppervlakken die passend zijn qua schaal en ruimtelijk verbeeld zijn in het BKP (bijlage 24) komen overeen met een hoofdgebouw van maximaal 400m2 voor de 9 bospercelen, 300m2 voor de woningen langs de Terheijlsterweg en 200m2 voor de overige woningen. Daarnaast is het gemiddelde bebouwd oppervlak (incl. bijgebouwen) van de

blad 15 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

bestaande woningen langs de rand van de wijk, de vijfde verloting rond de 300 tot 350m2. De groene uitstraling van de projectlocatie blijft onverminderd gewaarborgd. Het realiseren van een dergelijke grote woning is gezien de omgeving ter plaatse, voorstelbaar. Het betreft hier een ruim opgezet deel van de wijk, met groen- en waterstructuur in het overgangsgebied. Wegen, lanen en paden De ontsluitingsstructuur voor autoverkeer sluit op één punt aan op het bestaande wegennetwerk ter plaatse van de Dingspil in het zuidoosten van het plangebied vanuit wijk de Hofsteden. Dwars over een bestaande waterpartij wordt een nieuw dijklichaam (met duiker) gebouwd waarmee een nieuwe formele entree naar de woonwijk ontstaat. Het dijklichaam kent hiermee een duidelijke poortfunctie en mag als zodanig worden uitgewerkt tot formele hoofdtoegang tot Zuidpoort Terheijl (zijde Terheijlsterweg). Voor calamiteiten (brandweer/ambulance/politie) kan het fietspad eveneens worden gebruikt, mits deze aan voorwaarden voldoet (voldoende gewaarborgde breedte/toegankelijkheid/afsluitbaarheid). Het fiets- en wandelverkeer kent echter meerdere informele aansluitingen met bestaande structuren.

Denk daarbij aan voortzettingen van wandelpaden binnen het wadi-park en aan de fiets- en wandelpaden langs bestaande houtwallen, overhoekse zichtlijnen en organische uitbreidingen van knuppel- en wandelpaden naar bestaande bospercelen (parkbos en Natuurschoonbos) Water Belangrijk kenmerk van de totale ontwikkeling betreft realisering van natte schraallanden en wadi-achtige greppels en plasdrassen omringd door bloemrijk grasland. Er wordt bewust gezocht naar combinaties van landbouw en natte natuur en versterking van historische waterstructuren en elementen. Doel is mede het creëren van waterberging in natte en droge perioden alswel het afkoppelen van regenwater op het riool. Begrazing van de natte schraallanden wordt verzorgd door grote grazers (schotse hooglanders) die op natuurlijke wijze zorg dragen voor nieuwe groei. Bezoekersvriendelijke afscheidingen zullen zorgdragen voor de veiligheid tussen mens en dier. Bos, bomenlanen, bospartijen, hagen en rietpartijen De nabij gelegen bospercelen zijn de aanleiding geweest om in de aansluiting en overgang van nat naar droog, aan de rand van het plangebied op de grens met een bestaande houtwal, boskavels te realiseren.

De boom als thema speelt in het totale plan een belangrijke rol; houtwallen worden gerevitaliseerd en incidentele formele en informele boomopstellingen worden aan het plan toegevoegd (formele en informele rijopstellingen). Nabij wadi's zullen rietpartijen en hoge grassen het beeld bepalen. Het groene en uniforme karakter van de wijk zal verder versterkt worden door hoge en lage hagen ter plaatse van overige perceelsgrenzen in de overgang van prive naar openbaar.

blad 16 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

Figuur 2.3: Zuidpoort Terheijl verkaveling (BA23, 14-09-2023).

Figuur 2.4: Scheperij 6 (BA32, 11-09-23) Zichtlijnen Zichtopeningen, zichtlijnen en het spel tussen open en besloten zijn belangrijke kenmerken van het agrarische coulissenlandschap van Drenthe. Het spel tussen open en gesloten, tussen privé en openbaar, tussen kijken en bekeken worden, speelt ook een rol in Zuidpoort Terheijl. De meest nadrukkelijke ontworpen formele zichtlijn is de noord-zuid lopende zichtlijn naar het midden van het grote open begrazingsgebied, centraal over de middengreppel van het toekomstige waterbergingsgebied. Kenmerkend voor de begrenzing van dit begrazingsgebied is de houtwal ten noorden en de houtwal ten zuiden, per definitie een spel creërend tussen een centraalperspectief (tunneleffect) en overdwars open zichtlijnen (doorkijkjes). Ten westen zijn ook de straatwegen Scheperij en Terheijlsterweg aan beide zijden van de weg begroeid met een enkele bomenrij. Aan de oostzijde van het plangebied stuikt het slagenlandschap met open weiden blad 17 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

bospercelen en waterberging. Informele zichtlijnen over de wadi en over de waterstructuren aan de oostgrens zorgen voor visuele aansluiting met de omringende woonwijken en het open landschap. Bij elkaar opgeteld zijn dit samen de typerende elementen in het landschap die evenzo terugkomen in het "klein" binnen de contouren van de woonwijk en zo het spel van beslotenheid en openheid laten continueren.

Figuur 2.5: Formele en informele centraalperspectieven Natuur De gronden ten noorden van de geprojecteerde woningbouw bestaat uit bosopstanden, natte schraallanden, wadi-achtige greppels en eenvoudige wandelpaden/knuppelpaden. Op de natuurgronden wordt een schuilschuur gerealiseerd voor maximaal 25 grote grazers. Daarnaast wordt hier een beheergebouw gerealiseerd waar het materiaal en materieel wordt opgeslagen ten behoeve van het beheer van de natuur. Het totale natuurgebied heeft een oppervlakte van bijna 11 hectare. De nieuwe natuur bestaat deels uit de aanleg van bloemrijk grasland op de oostelijke gronden en, waterpartijen en plasdras met leefruimte voor grote grazers. In het gebied zijn langs de blad 18 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

randen wandelpaden geprojecteerd.

2.4

Beeldkwaliteitsplan Aanvullend op het bestemmingsplan is een verdere verfijning van de openbare ruimte gewenst, waarbij een beeldkwaliteitsplan voor toekomstige marktpartijen een belangrijk uitgangspunt vormt. Doel van het beeldkwaliteitsplan (BKP) is ruimte, inspiratie en beperkingen te geven op gebied van ontwerpvrijheid aan de toekomstige gebruikers en bewoners, waarbij behoud van de voorgestelde beeld- en ruimtekwaliteit van het ontwerpplan wordt gewaarborgd. De ontwerpregels in het BKP kunnen worden gezien als aanvullende eisen naast het Bouwbesluit en het vigerend bestemmingsplan. Een beeldkwaliteitsplan vormt de basis voor de kwaliteit van het openbare gebied. Daarnaast heeft het beeldkwaliteitsplan een raadplegende- en een toetsende functie bij het ontwerpen van bouwplannen en het toetsen van die plannen door de welstandscommissie. Thematische deelgebieden Om vorm te geven aan de stedelijke uitbreiding van Roden-West met 35 nieuwe woningen is een passende aansluiting en inpassing met het huidige cultuurlandschap (esdorpenlandschap, ontginningslandschap) gewenst en tevens het belangrijkste uitgangspunt in het projectplan. Bestaande structuren worden daarmee versterkt, geaccentueerd, verduurzaamd en uitgebreid. Het woonprogramma speelt een belangrijke sleutelrol in de totstandkoming van deze ambitie.

Daartoe is het plangebied op te delen in 4 verschillende deelgebieden, elk met hun eigen themathiek: 1. 2. 3.

4.

Scheperij 6 / noordelijk natuurdeel, schuilschuur, beheergebouw en gronden voor nieuwe natuur en waterberging Boskavels, groots opgezette kubistische villa’s en grote schuurwoningen omringd met boswanden, waarbij de bouwgronden als patio’s in de boskavel zijn ontworpen Vrije kavels met kleine schuurwoningen thematisch geclusterd in vier deelgebieden in directe aansluiting op de bestaande woonwijken en de aangrenzende groenstructuren (bos, wadi’s) Lintbebouwing Terheijlsterweg

Voor de vier deelgebieden zijn in het BKP, dat als bijlage 24 is bijgevoegd, ontwerpregels geformuleerd. Daarnaast zijn uitgangspunten opgenomen voor de inrichting van de openbare ruimte.

blad 19 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

Hoofdstuk 3

Beleidskaders

3.1

Rijksbeleid

3.1.1

Nationale omgevingsvisie De nationale omgevingsvisie (NOVI) 'Duurzaam perspectief voor onze samenleving' komt voort uit de Omgevingswet en is in 2022 in werking getreden. Uitgangspunt is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang. Zo worden in gebieden betere, meer geïntegreerde keuzes gemaakt. Vier prioriteiten hierin zijn: 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; 2. Duurzaam economisch groeipotentieel; 3. Sterke en gezonde steden en regio's; 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Binnen deze prioriteiten worden drie afwegingsprincipes gehanteerd, die helpen om beleidskeuzes te maken. Dit zijn: 1. Combinaties van functies hebben voorrang op enkelvoudige functies; 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal; 3. Afwentelen wordt voorkomen. Tot het moment dat de Omgevingswet ingaat (verwacht 1 januari 2024 geldt de omgevingsvisie als structuurvisie en zijn de ruimtelijke belangen geborgd in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). Voor het plangebied wordt rekening gehouden met een waterhouding die ook een oplossing biedt voor de bestaande bergingsproblemen in de naastgelegen wijk en draagt daarmee bij aan de klimaatadaptatie. Verder raakt de ontwikkeling in het plangebied, gezien de relatief kleine omvang, geen opgaven die zijn opgenomen in de NOVI.

3.1.2

Besluit algemene regels ruimtelijke ordening Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) regelt de doorwerking van 13 nationale belangen op ruimtelijk gebied in gemeentelijke bestemmingsplannen door het stellen van de juridische kaders. Het Barro is ook wel bekend als de AMvB Ruimte. Het besluit is per 17 december 2011 in werking getreden. In het Barro zijn opgenomen: het Project Mainportontwikkeling Rotterdam; militaire terreinen en -objecten; de Wadden; de kust (inclusief primaire kering); de grote rivieren; de Werelderfgoederen Per 1 oktober 2012 is een wijziging van het Barro in werking getreden. In deze wijziging zijn de volgende onderwerpen toegevoegd: reserveringen uitbreidingen weg en spoor; veiligheid vaarwegen; het netwerk voor elektriciteitsvoorziening; de buitendijkse uitbreidingsruimte in het IJsselmeer; bescherming van de (overige) primaire waterkeringen; reservering voor rivierverruiming Maas; de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Het plangebied ondervindt geen belemmering uit belangen die in het Barro zijn opgenomen. De schaal van voorliggend bestemmingsplan heeft geen raakvlak met het nationaal beleid.

blad 21 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

3.1.3

Ladder voor duurzame verstedelijking, Besluit ruimtelijke ordening De Ladder voor duurzame verstedelijking is een instrument voor efficiënt ruimtegebruik, met een motiveringsvereiste voor het bevoegd gezag als nieuwe stedelijke ontwikkelingen planologisch mogelijk worden gemaakt. Bij besluit van 28 augustus 2012 is de Ladder toegevoegd aan artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) en vervolgens op 1 oktober 2012 in werking getreden. Op 1 juli 2017 is het Bro gewijzigd, waarbij een nieuwe Laddersystematiek geldt. De Ladder staat als instrument niet op zichzelf, maar geeft mede vorm aan de systeemverantwoordelijkheid van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor een goede ruimtelijke ordening. Deze verantwoordelijkheid brengt met zich mee, dat de minister er voor zorgt dat decentrale overheden over de juiste instrumenten kunnen beschikken voor een zorgvuldige benutting van de ruimte. Hieronder wordt begrepen het voorkomen van overprogrammering, het faciliteren van groei, het anticiperen op stagnatie en het leefbaar houden van krimpregio's. De Ladder is onder andere van toepassing op bouwplannen die worden aangemerkt als nieuwe stedelijke ontwikkeling.

Bij het bepalen óf en hoe de Ladder moet worden toegepast zijn de volgende aspecten van belang: De Ladder is onder andere van toepassing op bouwplannen die worden aangemerkt als nieuwe stedelijke ontwikkeling. Bij het bepalen óf en hoe de Ladder moet worden toegepast zijn de volgende aspecten van belang: 1. Is er sprake van een stedelijke ontwikkeling? 2. Is de stedelijke ontwikkeling nieuw? 3. Wat is het ruimtelijk verzorgingsgebied? 4. Is er behoefte aan de voorgenomen ontwikkeling? 5. Ligt de ontwikkeling in bestaand stedelijk gebied? In het navolgende worden de hierboven genoemde aspecten beschreven en afgewogen. Ad 1. Stedelijke ontwikkeling Of er sprake is van een stedelijke ontwikkeling wordt bepaald door de aard en omvang van de ontwikkeling, in relatie tot de omgeving. Voor wonen geldt, dat voor woningbouwlocaties vanaf twaalf woningen sprake is van een stedelijke ontwikkeling die Ladderplichtig is. Het woningbouwplan omvat 35 nieuwe woningen. Het plan is derhalve aan te merken als een stedelijke ontwikkeling. Ad 2. Nieuwe stedelijke ontwikkeling De Laddertoets geldt alleen voor nieuwe stedelijke ontwikkelingen. Beoordeeld moet worden of sprake is van een nieuw beslag op de ruimte.

Daarvan is in het beginsel sprake als het nieuwe ruimtelijke besluit meer bebouwing mogelijk maakt dan er op grond van het voorheen geldende planologische regime aanwezig was, of kon worden gerealiseerd. Bij een ruimtebeslag van meer dan 500 m2 is er al sprake van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Op grond van de vigerende bestemmingsplannen zijn geen woningen toegestaan. Het plan is derhalve aan te merken is als een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Ad 3. Ruimtelijk verzorgingsgebied Wanneer sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling, moet de behoefte aan die ontwikkeling worden gemotiveerd. De behoefte moet worden bepaald binnen het ruimtelijk verzorgingsgebied van de ontwikkeling. De aard en omvang van de ontwikkeling zijn leidend voor het schaalniveau waarop de ruimtebehoefte moet worden afgewogen. Het ruimtelijk verzorgingsgebied is in onderhavig plan groter dan de gemeente Noordenveld. De helft van alle verhuizingen vindt namelijk over de gemeentegrens van Noordenveld plaats. Uit CBS-cijfers blijkt dat de gemeente Noordenveld een aantrekkelijke gemeente is om in te wonen en dat veel mensen van buiten de gemeente naar Noordenveld verhuizen. Voor

blad 22 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

het onderhavig bestemmingsplan kan worden geconcludeerd dat het verzorgingsgebied een regionale grootte betreft. Ad 4. Behoefte woningbouw Zoals hiervoor al staat vermeld, dient de behoefte aan de nieuwe stedelijke ontwikkeling die mogelijk wordt gemaakt, te worden beschreven. Daarbij is het niet relevant of het plangebied binnen of buiten bestaand stedelijk gebied ligt. Kort gezegd is de 'behoefte' het saldo van de aantoonbare vraag naar de voorgenomen ontwikkeling (de komende 10 jaar, zijnde de looptijd van het bestemmingsplan) verminderd met het aanbod in planologische besluiten, ook als dit aanbod feitelijk nog niet is gerealiseerd (harde plancapaciteit). In 2012 zijn binnen de Regio Groningen-Assen afspraken gemaakt over woningbouw om ervoor te zorgen dat de vraag en het aanbod van locaties in goede balans kwam. In 2015 is besloten om onderzoek te doen naar de actuele trends en ontwikkelingen en zijn nieuwe prognoses opgesteld (Companen, d.d. 17 juni 2015). Dit onderzoek bevestigde de enorme populariteit van het stedelijke wonen in Groningen. Tevens gaf het een geactualiseerd en genuanceerder beeld van de om de stad heen liggende regio. In het vervolg op dit onderzoek is tevens de vraag gesteld of de afspraken uit 2012, tot stand gekomen ten tijde van crisis op de woningmarkt en sterk gericht op aantallen, ook niet herijkt zouden moeten worden.

Hiertoe is een “Woningmarktanalyse regio Groningen Assen 2017-2030” opgesteld (Weusthuis & Partners en KAW, d.d. 12 april 2017). Deze analyse bevestigde, dat de opgave op de woningmarkt anno 2017 anders is dan in 2012. In 2012 moest drastisch in het aantal nieuwbouwwoningen worden gesnoeid. De recente woningmarktmonitor laat zien, dat er in 2017 weer een sterk toegenomen vraag naar woningen was. Deze vraag landt met name in de stad Groningen en de regio ten zuidwesten van de stad, waaronder de gemeente Noordenveld valt. In de gemeente Noordenveld zal naar verwachting een gemiddelde uitbreidingbehoefte van 525 woningen gelden. Hierbij is aangegeven, dat de plancapaciteit in Roden en omgeving tot 2030 niet toereikend is. In het woningmarktonderzoek 2020-2030 (KAW, d.d. 16 maart 2020) wordt zelfs gesproken over een gemiddelde uitbreidingsbehoefte van 775 woningen binnen de gemeente Noordenveld. Hiernaast is een nadere onderverdeling gemaakt in de behoefte aan woningen per woonmilieu. Zo blijkt dat in de gemeente Noordenveld een grote behoefte is (circa 400 woningen) aan centrumdorps wonen. Hierbij gaat het om compacter wonen nabij de dorpskern in grondgebonden woningen. Naast de woningbehoefte aan centrumdorps is er grote behoefte aan woningen binnen de categorie excellent dorp (circa 225 woningen) en landelijk gebied (circa 300 woningen).

De ontwikkeling in voorliggend plan past binnen de Regio Groningen-Assen gemaakte woningbouwafspraken. De nadruk binnen de regionale afstemming ligt op de kwalitatieve invulling van het programma, toegespitst op de lokale vraag en behoefte. Daarnaast past het initiatief ook binnen de gemeentelijke woonvisie. Zoals paragraaf 3.3.1 stelt, volgt uit recent woningmarkt dat nog een substantiële behoefte is in Roden / Nieuw-Roden aan grondgebonden woningen. Met name in Roden / Nieuw-Roden wordt een tekort aan locaties gesignaleerd. Het voorliggende plan staat als project Zuidpoort Terheijl op de planningslijst woningbouw. Tot slot wordt opgemerkt dat het plan voorziet in 35 vrijstaande koopwoningen (exclusief kavel Scheperij 6) in het prijssegment van € 500.000 v.o.n. tot € 800.000 v.o.n., afhankelijk van de woninggrootte en de kavelgrootte. Onderzoek van KAW-Weusthuis (2017) geeft aan, dat er in de regio Groningen-Assen een grote behoefte is aan excellente woonmilieus. Het onderzoek signaleert een tekort van 500 woningen in dit segment, dat niet of nauwelijks kan worden opgelost binnen bestaande excellente woonmilieus. Een deel daarvan zal op kleinschalige uitbreidingslocaties gesitueerd moeten worden. Gelet op de eisen die kopers aan een dergelijk milieu stellen, biedt de locatie Zuidpoort Terheijl uitstekende kansen. De blad 23 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

kern Roden heeft bovendien een sterk open woningmarkt met veel instroom vanuit een ruime regio. Het aantrekken van kopers van elders moet derhalve goed te doen zijn. Ad 5. Bestaand stedelijk gebied In artikel 1.1.1 onder h van het Bro is een nadere omschrijving van het begrip 'bestaand stedelijk gebied' vastgelegd. Als bestaand stedelijk gebied wordt aangemerkt: 'bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur'. Het plangebied ligt grotendeels buiten de dorpen Roden en Nieuw-Roden. Geconcludeerd kan worden dat het plangebied geen onderdeel is van het bestaand stedelijk gebied. In het plan worden 35 nieuwe vrijstaande woningen op ruime kavels gerealiseerd, waarbij de ruimtelijke kwaliteiten van de kavels zijn te vinden in het landschap en het unieke uitzicht in combinatie met het landelijke karakter. Het creëren van een dergelijk woonmilieu is op locaties binnen het bestaand stedelijk gebied niet voorhanden. Daarnaast geldt, dat in het regionale woningbouwprogramma voor de gemeente Noordenveld locaties zijn opgenomen voor uitbreiding, inbreiding en herstructurering. Dit programma is een afgewogen programmering van ruimteclaims en regionaal maatwerk.

Het programma van Noordenveld kan niet volledig binnen bestaand stedelijk gebied worden gerealiseerd; de capaciteit van de binnenstedelijke locaties is kleiner is dan de actuele regionale behoefte. Conclusie De ladder voor duurzame verstedelijking vormt geen belemmering voor het doorgaan van de voorgenomen ontwikkelingen.

3.2

Provinciaal beleid

3.2.1

Omgevingsvisie Drenthe (2018) Provinciale Staten hebben op 2 juli 2014 ingestemd met de Actualisatie Omgevingsvisie Drenthe 2014. Deze visie is in 2018 nogmaals geactualiseerd en vastgesteld op 3 oktober 2018. De Omgevingsvisie Drenthe is een centraal visiedocument. De visie formuleert de belangen, ambities, rollen, verantwoordelijkheden en sturing van de provincie in het ruimtelijke domein. In de visie zijn vier wettelijk voorgeschreven provinciale planvormen samengenomen: de provinciale structuurvisie op grond van de Wet ruimtelijke ordening (Wro); het provinciaal milieubeleidsplan op grond van de Wet milieubeheer (Wm); het regionaal waterplan op grond van de waterwetgeving; het Provinciaal Verkeers- en Vervoersplan op grond van de Planwet verkeer en vervoer. De Omgevingsvisie is hét kader voor de ruimtelijk-economische ontwikkeling van Drenthe. De Omgevingsvisie beschrijft de ruimtelijk-economische ontwikkeling van Drenthe voor de periode tot 2030, met in sommige gevallen een doorkijk naar de periode erna. Als in de tekst wordt gesproken over ‘lange termijn’, betreft het de periode na 2030. De Omgevingsvisie heeft voor de provincie vooral een interne binding.

Dit betekent dat de provincie bij de uitoefening van haar taken aan de Omgevingsvisie gebonden is Missie De volgende missie is geformuleerd: "Het waarderen van de Drentse kernkwaliteiten en het ontwikkelen van een bruisend Drenthe, passend bij deze kernkwaliteiten." De kernkwaliteiten dragen bij aan de identiteit en aantrekkelijkheid van Drenthe. Het provinciaal belang ligt in het behouden en waar mogelijk ontwikkelen van deze kernkwaliteiten. Deze missie is ingegeven door wat inwoners, medeoverheden en maatschappelijke partners belangrijk vinden voor de toekomst van Drenthe. De

blad 24 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

kernkwaliteiten zijn de kwaliteiten die bijdragen aan de identiteit en aantrekkelijkheid van Drenthe. Samen met vertegenwoordigers van overheden, belangengroepen, marktpartijen en inwoners heeft de provincie de volgende kernkwaliteiten van Drenthe benoemd: rust, ruimte, natuur en landschap; oorspronkelijkheid (authenticiteit, Drents eigen); naoberschap; kleinschaligheid (Drentse schaal); menselijke maat; veiligheid. Het provinciaal belang ligt in het behouden en, waar mogelijk, ontwikkelen van de kernkwaliteiten. In hoofdstuk 4 van de Omgevingsvisie is voor alle kernkwaliteiten een uitwerking naar meer concrete indicatoren gemaakt, namelijk landschap, cultuurhistorie, aardkundige waarden, archeologie, rust en natuur. Zorgvuldig ruimtegebruik In Drenthe kunnen mensen nog ruimte beleven. Dat wil de provincie bewaken, ook wanneer er nieuwe ontwikkelingen zijn. Zorgvuldig ruimtegebruik is van provinciaal belang. Milieu- en leefomgevingskwaliteit De provincie streeft naar een gezonde en veilige leefomgeving voor mens, plant en dier. Het beschermen van de kwaliteit van milieu en leefomgeving is veelal op Europees en nationaal niveau geregeld. Daarbij zijn diverse taken en verantwoordelijkheden bij de provincies neergelegd.

Deze taken, gericht op het beschermen van de kwaliteit van lucht, water en bodem en het verbeteren van de verkeersveiligheid, waterveiligheid en externe veiligheid, zijn daarmee van provinciaal belang. Kaarten en doelstellingen Op kaarten behorende bij de Omgevingsvisie Drenthe zijn de kernkwaliteiten nader weergegeven. Op een aantal kaarten (wanneer relevant) is het plangebied als volgt aangeduid. Natuur Het Natuurnetwerk Nederland is vastgelegd in kaart D3 bij de provinciale verordening. Hierin is geregeld dat een plan moet voorzien in een toelichting hoe het plan zich verhoudt tot het behoud en de ontwikkeling van de kernkwaliteiten in het betreffende gebied. Daarnaast mag het plan de betreffende kernkwaliteiten niet significant aantasten. De beoogde woningen worden niet gebouwd in het NNN-gebied. Binnen het NNN-gebied wordt uitsluitend nieuwe natuur toegevoegd middels bloemrijk grasland. Het bestaande waterbassin, dat buiten het plangebied ligt blijft behouden. Landschap De kwaliteit en de diversiteit van het Drentse landschap dragen sterk bij aan een aantrekkelijk milieu om in te wonen, te werken en te recreëren. Binnen Drenthe zijn zes landschapstypen te onderscheiden. Het meest voorkomende landschapstype in de provincie is het hoogveenontginningslandschap.

Van provinciaal belang is de orthogonale samenhang tussen het systematische ontginningspatroon van grootschalige openheid met kenmerkende wijkenstructuur en de bebouwingslinten met daaruit opgaande percelen. Het provinciaal beleid is gericht op het behouden en versterken van de samenhang en de openheid met de wijken en de rechtlijnige landschapsstructuur. Het plangebied is onderdeel van het landschap van de veenkoloniën en van het esdorpenlandschap: Het provinciaal beleid is voor het esdorpenlandschap gericht op behoud van de open ruimte en het versterken van esrandbeplanting en behoud van het onbebouwde karakter en het versterken van karakteristieke beekdal(rand)beplanting. blad 25 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

Het provinciaal beleid is voor het landschap van de veenkoloniën gericht op het behouden en versterken van de samenhang en de openheid met de wijken en de rechtlijnige landschapsstructuur. . Op de kaart van de kernkwaliteiten Landschap is het plangebied bekeken. De 'es' ligt niet in de nabije omgeving, beekdalen wel. Met het ontwerp van het plan is rekening gehouden met de beekdalen, zodat dit op een natuurlijke wijze overloopt in de wigvormige waterplas die in het plangebied wordt gerealiseerd. Het plan is afgestemd op de kenmerken van het landschap. Cultuurhistorie Het cultuurlandschap, met daarin het gebouwde erfgoed als ankerpunt, is sterk bepalend voor hoe men de leefomgeving ervaart. Het geeft er betekenis aan en is zo direct verbonden met het beeld van de Drentse identiteit. Daarom heeft de provincie de Cultuurhistorische Hoofdstructuur (CHS), die het provinciaal belang vastlegt, met daarin drie sturingsniveaus. Het beleid van de provincie Drenthe ten aanzien van cultuurhistorie is beschreven in de beleidsnota Cultuurhistorisch Kompas Drenthe. Het plangebied maakt onderdeel uit van het cultuurhistorische deelgebied 'Kop van Drenthe - rijk landschap, rijke dorpen'. In dit gebied geldt het sturingsniveau: 'eisen stellen'. In dit gebied gelden de volgende ambities vanuit de provincie: Het in stand houden van de karakteristiek van het esdorpenlandschap.

Deze karakteristiek uit zich in een zichtbare ruimtelijke samenhang tussen esdorp, es, beekdal en veld, met bijbehorend microreliëf en beplantingselementen als houtwallen, esrandbosjes en middeleeuwse gebruiksbossen. Bovendien kent het esdorpenlandschap een grote tijdsdiepte, wat blijkt uit zichtbare en onzichtbare (pre)historische bewoningssporen als nederzettingen, grafmonumenten en celtic fields. Dit wordt in het bijzonder op het Noordscheveld weerspiegeld; Het vasthouden en zorgvuldig doorzetten van de ruimtelijke opzet van de esdorpen. Deze opzet wordt getypeerd door een vrije ordening van bebouwing en boerderijen, afwisseling tussen bebouwde plekken en open ruimtes (in het bijzonder de brinken) en doorzichten naar het omliggende buitengebied; Het behouden van de openheid van de brede beekdalen, als contrast met hun scherpe begrenzingen in de vorm van houtwallen en bossen.

Het veiligstellen van de karakteristiek van de randveenontginningen, door het behouden van licht slingerende wegdorpen en verder versterken van de houtwalpatronen en de opstrekkende verkaveling in het buitengebied; Het beleefbaar houden van het verschoven lint van Sandebuur – Roderwolde en het lint van Peizerwold en de daaraan gekoppelde reeks van veenterpen als bewoningsflanken van het beekdal van het Peizerdiep; Het blijvend zichtbaar onderscheiden van de reeks van landgoederen rond Eelde en Paterswolde. Deze reeks wordt gekenmerkt door een karakteristieke tuin- en parkaanleg, ingebed in landschappelijke structuren, met een variatie in maat en schaal en een doorlopende afwisseling van open en besloten ruimtes. Daarnaast hebben initiatiefnemers van ruimtelijke ontwikkelingen de verantwoordelijkheid om de cultuurhistorische hoofdstructuur als inspiratiebron (als drager) te benutten voor ontwikkelingen. Het beekdal en de essen van Drenthe liggen niet in het plangebied. Er is geen sprake van de nabijheid van een esdorp of een randveenontginning. Bij de planvorming is als volgt rekening gehouden met cultuurhistorische belangen. De Scheperij is een historische plek. Vroeg in de vorige eeuw was deze plek de rand van het kloosterbisdom Terheijl. Het ligt op de grens van het heidegebied de vijfde verloting.

De weilanden aan de noordzijde van de boerderij Scheperij 6 werden als graasland gebruikt. De afgelopen 10 jaar is de staat van de boerderij zienderogen slechter en slechter geworden. blad 26 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

De natuur heeft vrij spel gekregen en feitelijk, het enige wat nog staat is een fundament. Het doel om een boerderij op te richten met bezoekerscentrum en een landgoed is gestrand. De gehele ontwikkeling in nu gefocust op de locatie Scheperij.

Figuur 3.1: Scheperij 6, 2011

Figuur 3.2: Scheperij 6, 2016

Figuur 3.3: Scheperij 6, 2021 blad 27 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

De denkrichting voor de ontwikkeling heeft verschillende invalshoeken namelijk: 1.

2. 3.

Op deze locatie is een woonhuis en een boerenbedrijf het vertrekpunt. Het bedrijf bestaat vooral uit een stal voor de schotse hooglanders en een kleinere stal voor de stalling van materieel. alle bestaande opstallen zijn tezamen 975m2 gebouwd oppervlak; in rood voor rood als 975m2 terug te bouwen . Uit het fragment van de bouwregels van het vigerende bestemmingsplan Buitengebied, mag bij een agrarisch bedrijf de woning een footprint maximaal 150 m2 zijn, tenzij dit in de huidige situatie groter is. De bedrijfsgebouwen mogen een oppervlak hebben tot 15.000 m2 (!). In het vigerende plan is de bestaande bedrijfswoning (de boerderij Scheperij 6, bestaande uit voor- en achterhuis) binnen de bestemming "Agrarisch Agrarisch bedrijf" en binnen de aanduiding 'karakteristiek' gelegen.

Figuur 3.4: Geldende bestemmingsplan 4.

De geschiedenis van de boerderij in zijn algemeenheid heeft een enorme ontwikkeling doorgemaakt, vrijwel allemaal ontstaan uit de Langhuisboerderijen. Helaas is er geen enkele die nog bestaat. In veel gevallen zag je een grote bekapte schuur met klein of groot voorhuis. Deze voorhuizen zijn met name op veel plekken zodanig in de 19e eeuw als welvaartsuitdrukking getransformeerd.

Figuur 3.5: Langhuisboerderijen Ontwikkeling typologie en plattegrond van de noordelijke boerderij. Van oorsprong was het wonen of woonhuis onderdeel van de stal. Destijds uit bittere noodzaak, omdat de stal met de dieren warmte gaf aan het leven in de woonvertrekken. Naarmate de welvaart toenam en ook de werkwijze op de boerderij is het woongedeelte meer en meer los komen te staan van de stal. Feitelijk kun je veel boerderijen classificeren als blad 28 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

KOP-HALS-ROMP. De Noord-Hollandse en Drentse boerderij is nooit echt getransformeerd, omdat juist die landsdelen veelal in armoede bleven door slechtere landbouw gronden in de 18e en 19e eeuw.

Figuur 3.6: Typologie en plattegrond En nu de parallel naar de Scheperij: De huidige staat van Scheperij 6 is onherstelbaar. De schuur is ingestort en het voorhuis staat op instorten. De houten constructie is compleet weggerot. De stenen ruïne is overgroeid en de nog resterende muren missen elke vorm van samenhang. Langs de voorzijde, parallel aan de Terheijlster weg wordt een voetpad aangelegd om Roden (vijfde-verloting) betere loopverbindingen met het allemansgoed Terheijl te geven. In de toekomst wordt de optie gereserveerd voor een fietspad richting Leek. De bestaande afstand van de voorgevel Scheperij 6 tot de zijkant van de Terheijlsterweg is 11,5 meter. De ruimte die noodzakelijk is voor de aanleg van het wandel/fietspad is de minimale verplaatsing (11,5meter) van de te herbouwen hoofdvorm van de boerderij Scheperij 6 richting het oosten. De positie van het fietspad bepaalt de nieuw voorgevel van de nieuw op te richten Scheperij 6. Voorhuis en schuur van de op te richten Scheperij 6 krijgt als geheel een woonbestemming met kantoor. De voorkant van het voorhuis kan met de minimale verplaatsing ten gevolge van het fietspad net achter de geluidscontour liggen. Het geornamenteerde voorhuis wordt op een eigentijdse wijze herbouwd. De schuur (het achterhuis/ de romp van de boerderij) zal in vorm en grote, overeenkomstig de oorspronkelijke vorm terugkomen.

De architectuur van voorhuis en schuur zal onderling van elkaar verschillen, zoals dat oorspronkelijk ook was. De wijze van detaillering, ornamenteren en volume opbouw van de schuur zal nader onderzocht moeten worden in een architectonisch ontwerp. Archeologie Het provinciaal beleid voor de Drentse archeologie is gericht op instandhouding, bescherming, beleven en benutten. Het archeologisch erfgoed behoort tot het ruimtelijk erfgoed en is een belangrijke bouwsteen van de ruimtelijke kwaliteit en identiteit van Drenthe. Het plangebied heeft het beschermingsniveau '1: Generiek' en voor een deel beschermingsniveau '4: verwachte archeologische waarden, beekdal'. blad 29 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

Het aspect archeologie wordt nader beschreven in paragraaf 4.6. Uit de uitgevoerde archeologische onderzoeken blijkt dat de trefkans op archeologische vondsten gering is. Aardkundige waarden Drenthe heeft een eigen karakter, een eigen (ruimtelijke) identiteit, die door inwoners en bezoekers hoog wordt gewaardeerd. Het aardkundige landschap van Drenthe is hiervoor in belangrijke mate bepalend. De provincie wil deze waarden behouden en, waar mogelijk, herstellen. Het provinciaal belang ligt in het behouden en, waar mogelijk, ontwikkelen van de kernkwaliteit aardkundige waarden. De provincie wil inhoud geven aan ruimtelijke kwaliteit, om de identiteit en aantrekkelijkheid van Drenthe te behouden en te versterken. Het doel is de archiefwaarde van de bodem te behouden en de landvormen, die karakteristiek zijn voor het Drentse landschap, te behouden en te versterken, als onderdeel van de kernkwaliteit oorspronkelijkheid. Het plangebied ligt voor een deel binnen beschermingsniveau middel (i.c. het deel waar natuur wordt aangelegd, oranje gearceerd in onderstaande figuur) en voor een deel in beschermingsniveau generiek (het deel waar de woningen zijn geprojecteerd, geel gearceerde deel in onderstaande figuur).

Figuur 3.7: Uitsnede kaart 7: kernkwaliteit aardkundige waarde Initiatiefnemers van ruimtelijke ontwikkelingen hebben in gebieden met beschermingsniveau middel de verantwoordelijkheid om in het planproces aan te geven hoe zij de aardkundige kwaliteiten als onderlegger voor nieuwe plannen benutten. In de gebieden met generiek gelden de aardkundige kwaliteiten als potentiële inspiratiebron. Het plangebied ligt in op het Drenths Plateau in het aardkundige hoofdlandschap Keileemplateau.Het Drentse keileemplateau is ontstaan onder het landijsdek dat zich hier zo’n 150.000 jaar geleden uitbreidde. Het ijs schraapte het landschap af tot een vlak plateau en zette een enkele meters dikke leemlaag af, de keileem. De dikte en samenstelling van deze laag wisselen van plek tot plek. Het gebied heeft dan ook een licht golvend karakter. Op de keileem is gedurende de laatste ijstijd, het Weichselien, dekzand afgezet. Het keileemplateau wordt doorsneden door beekdalen en is bezaaid met vele ronde of ovale laagtes, waaronder pingoruïnes. De wisselende dikte en de variatie in samenstelling van keileem en dekzanden en de vele vennen zorgen voor een grote variatie aan habitats. Droge en vochtige delen kunnen over korte afstand sterk wisselen. Vanwege de ondiepe ligging van keileem (begint doorgaans tussen de 40 en 120 cm.) zijn er bodems die karakteristiek zijn voor natte omstandigheden.

Ook de aanwezigheid van vele zwerfstenen is kenmerkend. blad 30 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

Diepe grondbewerking en doorsnijdingen kunnen de hydrologie verstoren door het doorbreken van de keileemlaag. Vergravingen en egalisaties tasten de bodemopbouw en het licht golvende reliëf aan. Esdekken staan bloot aan erosie door het intensieve landbouwkundig gebruik als bloembollenteelt en productie van graszoden. Middelhoge bescherming, richting: Via een beschermende bestemmingsregeling c.q. inrichting en beheer bijdragen aan behoud en herstel van de samenhang en gradiëntsituaties en aan versterking van de beleving, inclusief de zwerfstenen. Generieke bescherming: Inspiratie Bij ontwikkelingen de natuurlijke elementen, inclusief de zwerfstenen, en gradiënten als inspiratie gebruiken, onder meer gericht op versterking van de beleving. Ten aanzien van de natuurontwikkeling met waterberging geldt dat er bij de plannen geen sprake is van activiteiten die leiden tot diepe grondbewerking en doorsnijdingen waardoor de hydrologie wordt verstoord. Er is geen sprake van vergravingen en egalisaties die de bodemopbouw en het licht golvende reliëf aantasten. De woningbouw vindt plaats op gronden met een generieke bescherming. Gezien het feit dat in het zuidelijk deel van het plangebied woningbouw plaatsvindt op gronden die in het verleden reeds zijn verstoord door bestaande bebouwing, is er ter plaatse geen sprake van een significante aantasting van de kernkwaliteit Aardkundige waarden.

Ter plaatse van de gronden waar nog geen bebouwing staat geldt dat volgens de Algemene Hoogtekaart Nederland er geen sprake is van reliëf. Die gronden zijn in het kader van de agrarische functie in het verleden geëgaliseerd, zie figuur 3.8. Ook op die gronden is er geen sprake van een significante aantasting van de kernkwaliteit Aardkundige waarden.

Figuur 3.8: Uitsnede Algemene hoogtekaart Nederland

3.2.2

Provinciale omgevingsverordening Drenthe Gekoppeld aan de Omgevingsvisie heeft de provincie een Omgevingsverordening opgesteld. De meest recente versie is op 3 oktober 2018 vastgesteld. Op 6 september 2022 is de NNN kaart 2022 vastgesteld. In de Omgevingsverordening worden regels gesteld ten aanzien van het provinciaal belang. De volgende regels zijn relevant voor het plangebied. Kernkwaliteiten De kernkwaliteiten zoals beschreven in de omgevingsvisie 'paragraaf 3.2.1 zijn verankerd in de verordening. Deze schrijft voor dat de bijdrage van het plan aan het behoud en de ontwikkeling van de betrokken kernkwaliteiten in het plan moet worden getoetst. Dit is voor het plangebied gedaan in paragraaf 3.2.1. Hieruit volgt dat aan de omgevingsverordening wordt voldaan. Ladder voor duurzame verstedelijking De provincie heeft in het kader van het zorgvuldig ruimtegebruik (toepassen ladder voor duurzame verstedelijking) voorwaarden opgenomen. Hierbij is aangegeven dat een plan

blad 31 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

alleen kan voorzien in woon-werklocaties, verblijfsrecreatie, detailhandel en infrastructuur wanneer blijkt dat dit plan vanuit de ladder gerechtvaardigd is. In paragraaf 3.1.3 is een toets aan de Ladder met succes doorlopen. Natuurnetwerk Nederland Het plangebied ligt deels in het Natuurgebied Nederland (NNN kaart 2022), zie onderstaande figuur.

Figuur 3.9.: Uitsnede NNN kaart 2022 Artikel 2.28 van de Omgevingsverordening bepaalt, dat de gronden aangeduid op de kaart het Natuurnetwerk Nederland vormen, waarvoor geldt dat een ruimtelijk plan, indien het een bestemmingsplan betreft voor gronden die in het Natuurbeheerplan zijn begrensd als nieuwe of bestaande natuur, een wijzigingsbevoegdheid bevat die bepaalt dat burgemeester en wethouders een bestemming kunnen wijzigen in een natuur- of bosbestemming. De gronden in de NNN zijn in voorliggend plan grotendeels bestemd als Natuur. Alleen de achtertuin bij de boerderij Scheperij 6 ligt in het NNN. Op basis van artikel 2.29 beschrijft de toelichting van het ruimtelijk plan de wezenlijke kenmerken en waarden van het desbetreffende deel van Natuurnetwerk Nederland, zoals aangegeven in het Natuurbeheerplan; hoe de wezenlijke kenmerken en waarden worden beschermd; en hoe negatieve effecten op de wezenlijke kenmerken en waarden worden voorkomen. Dit is beschreven in paragraaf 4.10 en bijlage 12. De begrenzing van de NNN is gebaseerd op de plannen voor de ontwikkeling van een nieuw landgoed, waarbij het landhuis bij benadering midden in het perceel zou komen te liggen. Hiervan heeft de provincie eerder aangegeven, dat dit een passende ontwikkeling zou zijn.

Nu zijn de plannen om de bestaande boerderijlocatie door te ontwikkelen met wonen ter plaatse van de voormalige boerderij Scheperij 6. Hiervoor is de huidige boerderijkavel te klein en zal deze binnen de begrenzing van het NNN en de om te vormen landbouwgrond plaatsvinden. Aangezien het gehele perceel nog landbouwgrond is, past het binnen de begrenzing van het NNN om deze ontwikkeling te laten plaatsvinden. De motivatie om deze ontwikkeling binnen het NNN plaats te laten vinden is dat door de ontwikkeling van wonen en de natuurontwikkeling de kwaliteit en de kwantiteit van de aanwezige natuur wordt vergroot, waardoor er een netto voordeel is voor de natuur. Voorliggend plan sluit daarmee blad 32 van 1738

Ruimte - Antea Nederland B.V.

vastgesteld bestemmingsplan Zuidpoort Terheijl Gemeente Noordenveld Projectnummer 0436453.100

aan bij de regels zoals deze weergegeven zijn in de Provinciale Omgevingsverordening.

3.2.3

Aanwijzing Aanvullende Strategische Voorraden (ASV's) De provincie Groningen heeft vier gebieden aangewezen, waar in de toekomst mogelijk drinkwater gewonnen kan worden: Leek-Roden, Zuidoost Groningen, Veendam en Bellingwolde. Deze gebieden bleken op basis van uitgebreid vooronderzoek het meest geschikt als potentiële waterwingebieden, oftewel Aanvullende Strategische Voorraden (ASV's). In het komende jaar onderzoekt de provincie Groningen samen met het Waterbedrijf Groningen, of deze vier gebieden ook daadwerkelijk geschikt zijn als ASV's. Dat moet eind 2023 duidelijk worden. Met deze aanwijzing kan aanvullend onderzoek plaatsvinden in de vier zoekgebieden. Elk gebied heeft zijn eigen kenmerken en onderzoeksvragen. De provincie Groningen en het waterbedrijf Groningen gaan per gebied de gevolgen van een drinkwaterwinning voor de omgeving in kaart brengen. Op basis van alle uitkomsten wijst de provincie Groningen naar verwachting in het voorjaar van 2024 de definitieve ASV-gebieden aan in de Provinciale Omgevingsverordening (POV). Als een gebied daadwerkelijk aangewezen wordt als potentieel waterwingebied (ASV), betekent dat nog niet, dat er ook direct een drinkwaterwinning komt. Dat kan wel tien jaar duren.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordenveld&id=7ff6e37b-2c62-4abe-87d7-a6c15fbc61a6