CConstaterende datNoordenveld
Koppel je AI →
Document · PDF

5.7 Onderzoek LBD.pdf

Besluitvormende vergadering 17 februari 2021, gemeente NoordenveldBij agendapunt: Transformatieplan De Tip15.444 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Naar een vitaal en natuurlijk Drents bos

Visie en plan voor bosgebied De Tip te Norg

1

Colofon Titel

Naar een vitaal en natuurlijk Drents bos Visie en -plan voor bosgebied De Tip te Norg

Opdrachtgever

Gemeente Noordenveld

Opdrachtnemer

Landschapsbeheer Drenthe Kloosterstraat 11 9401 KD Assen T (0592) 316 616 E info@lbdrenthe.nl W www.lbdrenthe.nl Contactpersoon

Bert Dijkstra

Foto’s

Peter Vos (Vos ecologisch onderzoek)

Status

Eindversie

Datum

12-01-2021

2

Inhoudsopgave 1. Inleiding

5

2. Inventarisatie

7

2.1. Afbakening

7

2.2 Geschiedenis

7

2.3 Geomorfologie en hydrologie

8

2.4 Plantensoorten

9

Typering: Bos van arme zandgronden en Eiken- en beukenbos van lemige zandgronden

9

Verticale en horizontale structuur

9

Soorten

10

2.5 Fauna

10

Soorten

10

2.6 Wet en regelgeving

10

Gebiedsbescherming

10

Soortenbescherming

10

Onderdeel houtopstanden

11

Gedragscode Bosbeheer

12

Natuurnetwerk Nederland en Provinciaal Natuurbeheerplan

13

2.7 Expeditie Norgerduinen

13

2.8 Bestemmingsplan

13

Behoud en herstel van wezenlijke kenmerken

14

Woningen

15

Recreatiewoningen

15

Specifieke gebruiksregels

15

Vergunningplicht

16

2.9 Verblijf en gebruik

16

2.10 Ontsluiting

17

3. Kwetsbaarheidsanalyse en compensatieopgave

18

3.1 Algemeen

18

3.2. NNN kwaliteit

18

3.3. Soorten wet natuurbescherming

20

3.4 Compensatieopgave

22

4. Streefbeeld

24

4.1 Doelstelling

24

4.2 Landschappelijke en natuurlijke waarden

24

Bostype

24

Ligging in het landschap

25

Deelgebieden

25

Versterking van het natuurlijke karakter

26

Boom- en struiksoorten

27

Kruiden, grassen en heide

27

4.3 Wonen, inrichting, gebruik en beheer

27

3

Indeling in vlakken

27

Gebruiksregels

28

Natuurinclusief bouwen

28

Erfafscheidingen

29

Beheer

29

Monitoring

29

4.4 Streefbeeld compensatieterrein 5. Maatregelen en borging

29 35

5.1 Inleiding

35

5.1 Bos/natuurvlak

35

Maatregelen:

35

Borging:

35

5.2 Gebruiksvlak

36

Maatregelen:

36

Borging:

36

5.3 Woonvlak

36

Maatregelen

36

Borging

37

5.4 Compensatieterrein

37

Maatregelen

37

Borging

37

Bijlage 1. Soorten in het plangebied en omgeving

38

Bijlage 2. Mogelijk aan te planten houtige soorten

49

4

1. Inleiding De Vereniging Transitie Tip is in oktober 2019 opgericht om de belangen te behartigen van de bewoners van De Tip te Norg. De Tip betreft een gebied ten noorden van Norg met verspreide woningen aan de Langeloërweg, de Postmaatseweg en de Molenveenweg. De vereniging vertegenwoordigt vrijwel alle eigenaren. De doelstelling van de Vereniging voor deze bosvisie is zo geformuleerd: “De bewoners van De Tip willen graag wonen en recreëren in een aantrekkelijke omgeving. Met deze visie beogen de bewoners de natuurlijke kwaliteit van De Tip te versterken, zodat het er niet alleen mooier wordt, maar ook de eigenheid van het gebied blijft bestaan.” De visie maakt duidelijk op welke wijze wonen en recreëren samengaan met de natuur in het plangebied en moet worden gezien als een verdieping van het beeldkwaliteitsplan. Daar waar de documenten van elkaar verschillen heeft deze visie voorrang op het beeldkwaliteitsplan. Daarmee is de visie ook een onderbouwing voor het bestemmingsplan dat voor het gebied in voorbereiding is. In hoofdstuk 2 worden de resultaten weergegeven van een gemaakte inventarisatie. Bij die inventarisatie zijn de huidige natuurwaarden van het terrein, het verblijfsgebruik en de geldende regelgeving in kaart gebracht. In hoofdstuk 3 worden knelpunten geformuleerd vanuit de bestaande situatie en de verwachte ontwikkeling.

In hoofdstuk 4 is het streefbeeld voor het terrein geformuleerd, op basis van de provinciale natuurdoelen en de integrale visie Expeditie Norgerduinen. In hoofdstuk 5 is het streefbeeld uitgewerkt in (compensatie/mitigatie)-maatregelen en handvatten voor de eigenaren en gebruikers.

5

Figuur 1. Begrenzing van het plangebied op de kadastrale kaart (Pdok.nl) - aangeven Postmaatseweg en Langeloërweg.

6

2. Inventarisatie 2.1. Afbakening

Het plangebied wordt begrensd door de Postmaatseweg 2 tot en met 18 (even zijde) en 1 tot en met 17 (oneven zijde), de percelen langs de Langeloërweg van nr. 32 tot en met nr. 58 (even zijde) en de Molenveenweg nr. 4 tot en met 10. In de volksmond wordt dit gebied “De Tip” genoemd. De Postmaatseweg 10 ligt op een recreatieterrein en valt buiten het plangebied. Langeloërweg 46 bestaat niet als gebouw of bouwvlak. Aan de Molenveenweg zijn 2 bouwvlakken met huisnummers 4 en 6 waar momenteel geen gebouwen op staan (zie §2.9). De begrenzing zoals aangegeven in Figuur 1 is als uitgangspunt voor de inventarisatie gebruikt. Behalve de particuliere percelen zoals hiervoor met adressen aangeven, omvat dit ook tussenliggende percelen van Natuurmonumenten (grenzend aan Postmaatseweg) en van de gemeente Noordenveld (grenzend aan de Langeloërweg). Ecologisch-landschappelijk gezien vormt het een overgangsgebied waarin de menselijke invloed in de vorm van verharding, bebouwing en menselijke aanwezigheid mede bepalend is voor de natuurwaarden. De oppervlakte van het plangebied bedraagt circa 16 hectare. De totale oppervlakte van aaneengesloten bosgebieden ten noorden van Norg bedraagt ca 600 ha.

2.2 Geschiedenis

Het terrein is langdurig in gebruik geweest voor het weiden van vee en het verzamelen van plaggen en geriefhout. Door afplagging en overbeweiding ontstonden in de negentiende eeuw zandverstuivingen: de Molenduinen en de Langeloërduinen. Om het dorp en de akkers tegen overstuiving te beschermen, heeft men in de tweede helft van de negentiende eeuw op de stuifduinen bos aangelegd (Figuur 2). Omdat deze bossen werden aangelegd op het kale stuifzand, was men bij de aanleg aangewezen op pionierhoutsoorten als Grove den en ontwikkelde het bos zich aanvankelijk uiterst moeizaam. Het plangebied is een onderdeel van zo’n aangelegd bos. De Postmaatseweg loopt vanaf Norg tussen de Molenduinen en de Langeloërduinen naar het Groote diep. De naam duidt enerzijds op een oude postweg richting Fryslân en anderzijds op de hooilanden (madelanden/maten) langs het Groote diep. Er zou vroeger een doorwaadbare plaats zijn geweest ter hoogte van deze madelanden. Vanaf de jaren ‘20 van de vorige eeuw ontwikkelde Norg zich tot een recreatieve trekpleister. Dat kwam door de hoge belevingswaardering van het landschap en de natuur. Destijds zocht de recreant hier naar ontspanning, rust, ruimte, schone lucht, het ongerepte en het woeste. Deze populariteit resulteerde in een groot aantal recreatieve voorzieningen in en om het dorp, zoals pensions, hotels en zomerhuisjes en een intensief gebruik van het bos.

Vanaf eind vorige eeuw veranderde de recreatiebehoefte en veel voorzieningen werden ingrijpend veranderd of kregen een nieuw gebruik. Steeds meer recreatiewoningen werden permanent bewoond.

7

Figuur 2. Kaartbeeld van 1925 met daarin het plangebied aangegeven (CC by Kadaster 2020).

2.3 Geomorfologie en hydrologie

Het plangebied maakte vroeger deel uit van een stuifzandgebied. Het hiermee samenhangende duinreliëf is afgezet op het al aanwezige reliëf dat met name in de voorlaatste ijstijd is gevormd. Als gevolg hiervan heeft het terrein een gevarieerde hoogteligging (Figuur 3). De bodem bestaat uit (stuif)zand. Keileem bevindt zich op tenminste 40 cm onder het maaiveld. Door egalisatie is veel kleinschalig (duin)reliëf verdwenen. Het grondwaterniveau ligt over het algemeen diep onder het maaiveld. Volgens de bodemkaart van Stiboka ligt de gemiddeld hoogste grondwaterstand in het plangebied dieper dan 40-80 cm beneden het maaiveld. De gemiddeld laagste grondwaterstand ligt dieper dan 120 cm beneden het maaiveld. Tijdens de veldbezoeken (april 2020) was het gebied erg droog. Ten oosten van de Langeloërweg liggen plaatselijk veel ondiepe greppels, waar nog Pijpenstrootje groeit. Er was geen oppervlaktewater aanwezig ten oosten van de Langeloërweg. De Postmaatseweg kruist ter hoogte van het Molenveen een diepe ontwateringsgreppel. Ten zuiden van de Postmaatseweg stond er water in, evenals in nabijgelegen Molenveen dat deels een functie als ijsbaan heeft. Dit veen wordt gevoed door het grondwater uit het omliggende duinlandschap. De ontwateringsgreppel heeft hierop een negatieve invloed, omdat het water versneld wordt afgevoerd.

Kleinere wateren zijn er zowel aan de Langeloërweg als aan de Postmaatseweg in de vorm van tuinvijvers, waar het weglekken van water in de meeste (of alle) gevallen voorkomen wordt door vijverfolie (Figuur 3). Doordat er uitsluitend vanaf de weg is geïnventariseerd kunnen er meer vijvers en/of poelen zijn dan weergegeven. Het hemelwater van de woningen wordt voor zover bekend afgevoerd via het riool.

8

Beekdal Groote diep

Langeloër duinen

Molenveen Molenduinen

Norg Figuur 3. Hoogteligging: relatief laaggelegen delen zijn groen, hogere delen gaan via geel, en oranje naar rood. Stippen geven de ligging van tuinvijvers weer.

2.4 Plantensoorten Typering: Bos van arme zandgronden en Eiken- en beukenbos van lemige zandgronden Het bos bestaat uit verschillende vlakken met Grove den en Zomereik/Fijnspar. De kroonlaag is open, behalve in het naaldbosvak van de Postmaatseweg 3-17, waardoor er veel licht doorheen valt. De struiklaag bestaat voornamelijk uit Gewone vogelkers en Wilde lijsterbes. De kruidlaag is zeer schraal. Soorten die hier voorkomen zijn Struikhei, Blauwe bosbes, braam en Smalle stekelvaren. Het bos langs de Postmaatseweg kan getypeerd worden als naaldbos van het type Kussentjesmos-Dennenbos en type Brede stekelvaren. Langs de Langeloërweg is het bos meer gemengd en treden voornoemde typen op in mozaïek met Berken-Eikenbos. Deze bostypen van armere bosbodem ontwikkelen zich in de richting van een Beuken-Eikenbos met een oudere, beter ontwikkelde bosbodem, wat zichtbaar is in de spontane opslag van Hulst en de groei van Klimop en de aanwezigheid van soorten als Witte klaverzuring. De betekenis voor de biodiversiteit bestaat vooral uit (vaak bedreigde) paddenstoelen, korst- en bladmossen, enkele vaatplanten, insecten en broedvogels en kleine zoogdieren. De bosbodem is bedekt met een dikke strooisellaag, soms afgewisseld met een moslaag. Verticale en horizontale structuur De huidige situatie is een opgaand gemengd bos van het zandlandschap, waarbij het kronendak grotendeels open is.

Bosranden, in de vorm van zoom- en mantelvegetaties ontbreken in natuurlijke vorm, maar de openheid en de aanwezigheid van relatief veel goed ontwikkelde struiken en kleine bomen rond de woningen geven deze zone een bosrandkarakter. Er is weinig staand en dood liggend hout aanwezig. Op een aantal percelen is bos gekapt, hierdoor zijn er open plekken in het bos ontstaan, vooral ten noorden van de Postmaatseweg, maar ook aan de Langeloërweg. In het plangebied zijn enkele historische houtwallen aanwezig ter hoogte van de Langeloërweg 32 t/m 42 en ter hoogte van de Postmaatseweg 12-18. Vanwege de ouderdom hebben houtwallen potentieel een hoge natuurwaarde. Ter hoogte van de woningen zijn doorbraken en zijn de wallen deels beplant met gebiedsvreemde struiken en kruiden.

9

Soorten In Bijlage 1 zijn de soorten weergegeven die in (de omgeving van) het plangebied zijn vastgesteld. Het plangebied is vanaf de ontsluitingswegen en paden geïnventariseerd en het beeld is daarom onvolledig. Alleen door aanvullende en oppervlak dekkende (veld)inventarisatie kan een vollediger beeld worden verkregen. Rond de woningen heeft de vegetatie door tuinplanten en exotische bomen en struiken een minder natuurlijk karakter.

2.5 Fauna Tijdens de veldbezoeken zijn diverse vogelsoorten, Eekhoorn, Bastaardkikker, Citroenvlinder en andere ongewervelde dieren waargenomen. Door gesprekken met bewoners en bureaustudie ontstaat een meer compleet beeld. Het gebied is aantrekkelijk voor de fauna o.a. door de diversiteit in de vegetatie, de aanwezigheid van water en de bodemdynamiek. Rond de woningen is er voor broedvogels en vleermuizen relatief veel nest- en schuilgelegenheid aanwezig in de bebouwing en in nestkastjes. De beschikbaarheid van natuurlijke holten is waarschijnlijk laag. Er is relatief veel dicht en wintergroen struweel, waarin vogels kunnen nestelen. In een groep Douglassparren is een jaarrond beschermd nest van de Buizerd aanwezig. Een soort als de Huismus die sterk aan menselijke bebouwing gebonden is, is tijdens de veldbezoeken niet aangetroffen en komt waarschijnlijk niet voor. De tuinvijvers bieden voortplantingsplekken aan algemene soorten amfibieën, zoals Bastaardkikker, Bruine kikker en Gewone pad, maar mogelijk ook aan de Poelkikker. De Heikikker is meer gebonden aan natuurlijke wateren, zoals het Molenveen. Rond de woningen is relatief veel bodemverstoring, waardoor eentonige mos- en strooisellagen ontbreken. Door bodemverstoring en -verrijking kunnen er bijvoorbeeld meer wormen voorkomen, die als voedsel dient voor grotere dieren, zoals kikkers, padden, Ringslang en Hazelworm.

Hazelworm en Ringslang zijn zowel langs de Langeloërweg als de Postmaatseweg waargenomen. Van de Ringslang is bekend dat hij zich in het gebied voortplant in composthopen en jonge slangetjes worden wel eens waargenomen. Er is over het algemeen weinig staand en liggend (dik) dood hout aanwezig. Dode bomen en takken zijn belangrijk als dekking en schuilplaats voor zoogdieren, amfibieën en reptielen. Ook sommige vogels maken hun nesten in takkenrillen en dode liggende bomen. Dood hout vormt het voedsel voor ongewervelde dieren (en schimmels). Soorten In Bijlage 1 zijn de soorten weergegeven die uit bureaustudie naar voren zijn gekomen. Het plangebied is vanaf de ontsluitingswegen en paden geïnventariseerd en het beeld is daarom onvolledig. Alleen door aanvullende en oppervlak dekkende (veld)inventarisatie kan een vollediger beeld worden verkregen.

2.6 Wet en regelgeving Gebiedsbescherming Het plangebied valt niet onder de gebiedsbescherming van de Wet Natuurbescherming (WNb), omdat het niet tot een Natura 2000-gebied behoort. Het gebied ligt wel in de in de NNN, waardoor de gebiedsbescherming vanuit de Provinciale Omgevingsverordening wel van toepassing is. Soortenbescherming In het plangebied komen diverse beschermde soorten voor (Tabel 1, Bijlage 1). Op basis van de Wnb hebben Europees beschermde soorten (HRIV=Habitatrichtlijn Bijlage IV; VR=Vogelrichtlijn) de strengste beschermingsstatus. Daarna volgen de andere soorten (Wet natuurbescherming Andere soorten, WnbA) waarvoor bij verstoring, doden etc een ontheffing nodig is. De Wet natuurbescherming beschermt kwetsbare planten- en diersoorten, onder andere door een verbod op het verstoren of beschadigen van beschermde soorten en nesten. Van het verbod kan een ontheffing worden aangevraagd. Ten derde zijn er op grond van de Provinciale omgevingsverordening Drenthe vrijstellingen ingesteld van de ontheffingsplicht, waar het gaat om bouw- en beheeractiviteiten. Alle niet bij name genoemde soorten tenslotte vallen onder de zorgplicht. De zorgplicht houdt in dat je schade aan planten en dieren zoveel mogelijk voorkomt en vermijdt.

10

Bij het ingaan van de Wnb is de beschermde status van veel soorten vervallen, omdat deze soorten voornamelijk in natuurgebieden voorkomen en natuurgebieden al via het spoor van gebiedsbescherming beschermd zijn. Omdat het plangebied in een beschermd natuurgebied (§ 2.8) ligt, gaat het beschermen van soorten verder dan alleen de in de Wnb genoemde soorten. Er kan dan ook gedacht worden aan soorten die typerend zijn voor het natuurgebied en soorten die op de Rode Lijst (RL) staan. Naast de beschermde soorten middels de Wet natuurbescherming zijn er soorten ook beschermd middels de Rode lijst. De Rode Lijst (RL) is een instrument om prioriteiten te stellen en aanvullende bescherming te bieden aan zeldzame en bedreigde soorten die niet zijn opgenomen in de wet natuurbescherming. De lichtste categorieën zijn gevoelig (RL-GE) en kwetsbaar (RL-KW), de zwaardere categorieën zijn bedreigd (RL-BE), ernstig bedreigd (RL-EB) en uitgestorven (verdwenen - RL-VN), zie tabel 4 en 5 in bijlage. Onderdeel houtopstanden Kappen is vergunningplichtig bij gemeente en provincie. Bomen in bossen groter dan 10 are of rijbeplantingen van meer dan 20 bomen vallen onder de werking van de Wnb. De Boswet, waarin de kap van bomen en houtopstanden voorheen geregeld was, is per 1 januari 2017 opgegaan in de Wnb. De Wnb regelt dat kap altijd gevolgd moet worden door herplant.

De provincie is verantwoordelijk voor het beoordelen van kapmeldingen en het verlenen van ontheffingen. Daarnaast is er vaak ook een omgevingsvergunning voor kap bij de gemeente nodig. Wanneer dit wel of niet noodzakelijk is, is opgenomen in de Apv van de gemeente Noordenveld. De gemeente neemt binnen 8 weken een besluit over de omgevingsvergunning. Bij het verkrijgen van een vergunning, moet 6 weken worden gewacht ivm mogelijke bezwaren. Bij de provincie moet minimaal vier weken voor de uitvoering een kapmelding bij de Provincie Drenthe worden gedaan als er houtopstanden gekapt of gerooid (ontworteld) worden. De Provincie stuurt een ontvangstbevestiging als bewijs dat de melding ontvangen is. Als er vier weken na het doen van de melding geen bericht ontvangen is van de provincie, dan geldt dit als een stilzwijgende goedkeuring vanuit de provincie. Deze goedkeuring geldt voor een jaar na het doen van de kapmelding. Als de goedkeuringstermijn verstreken is terwijl de kap nog niet is uitgevoerd, moet een nieuwe melding worden gedaan. Wanneer de Provincie binnen vier weken een bericht stuurt, dat de melding niet goedgekeurd wordt, kan eventueel bezwaar worden aangetekend. Het kan voorkomen dat er spoedeisende redenen zijn om eerder te moeten beginnen met de kap. In dat geval kan een ontheffing worden aangevraagd van de wachttermijn van 4 weken.

Als er bomen door brand, storm of ziekte verloren zijn gegaan, dan geldt voor deze bomen ook de plicht tot herplanten binnen 3 jaar. Ook in deze gevallen moet een kapmelding bij de gemeente en provincie worden gedaan, ook al zijn de bomen al verloren gegaan. Bij een goedgekeurde kapmelding moeten de bomen binnen 3 jaar na de kap herplant worden (herplantplicht) op dezelfde grond. De herplanting moet minimaal van gelijkwaardige kwaliteit zijn en dezelfde oppervlakte zijn als die waarop zich de gevelde houtopstand zich bevond. Het is mogelijk dat een spontane natuurlijke verjonging deze doelen realiseert. De herbebossing moet binnen een termijn van 3 jaar een bedekkingsgraad hebben van 80%, met boomsoorten die geschikt zijn om gelet op de bodemkwaliteit en waterhuishouding ter plaatse uit te groeien tot een volwaardige en duurzame houtopstand. Indien het niet wenselijk is om op hetzelfde perceel de bomen weer te herplanten, kan bij de Provincie door de eigenaar een verzoek gedaan worden om deze op een ander perceel te herplanten (compensatie). Eén van de voorwaarden is dat de grond waarop de herbeplanting plaats vindt, vrij is van bos- en natuurcompensatieverplichtingen die zijn ontstaan uit hoofde van de Wet natuurbescherming en andere wet- en regelgeving. Een ontheffing moet binnen twee jaren na de kapmelding te worden aangevraagd.

In het geval de herplant wordt uitgevoerd via het principe van natuurlijke verjonging, kan ontheffing van de drie-jarentermijn worden aangevraagd. Daarvoor moet verjonging kansrijk zijn en wordt de termijn opgerekt van drie naar vijf jaar. Een ontheffing moet binnen twee jaren na de kapmelding worden aangevraagd.

11

Het dunnen van bos, het kappen van bomen waarbij er voor de overblijvende bomen ruimte blijft bestaan, geldt als regulier bosbeheer. Als vuistregel geldt dat het dunningspercentage onder de 30% blijft, dat wil zeggen dat tweederde van de bomen blijft staan en het karakter van het bos behouden blijft. Dan is melding en herplant niet nodig. Voor kappen van bomen is afhankelijk van de boomdikte en de woon- of recreatiebestemming een omgevingsvergunning nodig, dit wordt geregeld in het nieuwe bestemmingsplan. Gedragscode Bosbeheer Bij de uitvoering van bosbeheer kan niet altijd worden voorkomen dat in strijd met de verbodsbepalingen van de Wnb wordt gehandeld. Op basis van de Wnb is het mogelijk om bepaalde werkzaamheden, waaronder bestendig regulier bosbeheer, uit te voeren via een vrijstelling. Bij die vrijstelling geldt de voorwaarde dat wordt gewerkt volgens een door de staatssecretaris van EZ goedgekeurde gedragscode. Daartoe is de Gedragscode bosbeheer opgesteld. Deze is erop gericht dat werkzaamheden op een zodanig zorgvuldige wijze worden uitgevoerd dat er geen overtreding plaatsvindt van de verbodsbepalingen in de Wnb. Wanneer het bosbeheer wordt uitgevoerd volgens de Gedragscode bosbeheer, dan wordt voldaan aan de wettelijke verplichtingen en geldt (automatisch) een vrijstelling.

De Gedragscode bosbeheer spitst zich toe op soorten die in het bos voorkomen en legt de nadruk op soorten waarvan de duurzame instandhouding van de populaties mogelijk beïnvloed kan worden door de uitvoering van boswerkzaamheden. Daarom staan de vogelsoorten die vooral in het bos voorkomen en tevens zijn opgenomen in bijlage 1 van de Vogelrichtlijn en op de Rode lijst expliciet vermeld in de Checklist bosbeheer. De Gedragscode bosbeheer 2010-2017 is verlengd totdat de nieuwe gedragscode is goedgekeurd. Op dit moment wordt de nieuwe gedragscode bosbeheer ambtelijk beoordeeld door de RVO (www.vbne.nl).

Figuur 4. Beheertypen in het provinciaal Natuurbeheerplan (toelichting in tekst).

12

Natuurnetwerk Nederland en Provinciaal Natuurbeheerplan De provincie heeft in het provinciaal Natuurbeheerplan doelen vastgesteld om de natuur te behouden en te herstellen. In het Natuurbeheerplan 2020 is de actuele situatie aangegeven met behulp van beheertypen. Deze beheertypen geven een bepaalde kwaliteit aan: -

N15.02 (donkergroen) - Dennen-, eiken- en beukenbos zonder productie N16.03 (lichtbruin) - Droog bos met productie. Dit bostype is de productievariant van het bostype N15.02. N12.02 (geelgroen) - Kruiden- en faunarijk grasland (restant stuifzand waar geparkeerd wordt; is eigenlijk een stukje bosrand); N17.02 (bruin, geruit) - Droog hakhout (valt waarschijnlijk geheel buiten de begrenzing).

Op de provinciale ambitiekaart zijn alle gekleurde delen donkergroen - Dennen-, eiken- en beukenbos zonder productie (N15.02). In deze delen wordt een natuurlijker karakter van het bos nagestreefd dan nu het geval is. Niet ingekleurde delen, zoals de zuidzijde van de Postmaatseweg, hebben geen beheertype en er is geen ambitie voor vastgesteld. Voor de zuidzijde van de Postmaatseweg kan gestreefd worden naar type N15.02, gecombineerd met omvorming naar gevarieerd gemengd bos. In het plangebied wordt voor zover bekend geen hout geoogst en eventuele houtoogst bedraagt minder dan 20% van de oppervlakte of bijgroei. De potentie om het actueel aanwezige bos van type N16.03 (lichtbruin) om te vormen naar type N15.02 (donkergroen) is groot. De Langeloërweg is in het verleden aangegeven als faunaknelpunt. Door zijn breedte en verkeersintensiteit is dit een versnipperende structuur binnen het Natuurnetwerk. Om de versnipperende werking te verminderen, is de snelheid ter hoogte van het plangebied vijf jaar geleden verlaagd van 80 naar 60 km/uur. Faunapassages en toeleidende rasters zijn echter nog niet aangelegd.

2.7 Expeditie Norgerduinen

De gemeente Noordenveld wil in overleg met de provincie Drenthe en andere partijen komen tot een duurzame oplossing voor de situatie die is ontstaan rond de permanente bewoning van recreatiewoningen in De Tip. Uitgangspunten bij omzetting naar permanente bewoning zijn in ieder geval een gebiedsgerichte benadering met locatiespecifieke afwegingen. Ook moet er ruimtelijke, maatschappelijke, ecologische of landschappelijke meerwaarde ontstaan. Verder moet aan het overig provinciaal beleid op het vlak van onder meer wonen en natuur worden voldaan en aan wettelijke normen. De verschillende eigenaren van de natuurgebieden rond Norg en de gemeente Noordenveld zijn daarom in 2017 tot een visie gekomen in het document Expeditie Norgerduinen. De Norgerduinen zijn een cultuurhistorisch uniek en waardevol bosgebied, waar mensen en inheemse flora en fauna zich thuis voelen. Vanuit de genoemde uitgangspunten en de betrokkenheid en verantwoordelijkheid van bewoners, gebruikers en bevoegd gezag wordt gewerkt aan een toekomstbestendige en evenwichtige verdeling van de landschaps- en natuurwaarden, geaccepteerde en gedragen vormen van wonen en verblijf en een hoogwaardig toeristischrecreatief gebruik en aanbod. De landschappelijke en natuurlijke kwaliteiten bepalen het gebruik. Voor het plangebied betekent dit dat de biodiversiteit van flora en fauna, kenmerkend voor de (oude) bossen toeneemt.

Er is respect voor oude, waardevolle bomen en landschappelijke elementen en uitheemse beplanting is verbannen. Recreatie en de vrijetijdseconomie dragen bij aan de leefbaarheid in Norg en de Norgerduinen. De Norgerduinen zijn beschikbaar voor hoogwaardige verblijfsrecreatie. Maar dit mag niet ten koste gaan van het natuurlijke, bosrijke karakter van de Norgerduinen.

2.8 Bestemmingsplan Het plangebied maakt deel uit van het Bestemmingsplan Norgerduinen, vastgesteld in 2011. De hoofdbestemming is bos en er ligt een dubbelbestemming m.b.t. archeologie overheen. De waarde 'archeologie' is mede bestemd voor behoud van archeologische (verwachtings)waarden, in de vorm van ‘middelhoge trefkans’ of ‘hoge trefkans’ (zogenaamde IKAW-terreinen).

13

De voor ‘bos' aangewezen gronden zijn bestemd voor: a. behoud, herstel en ontwikkeling van de landschappelijke en natuurlijke waarden; b. dagrecreatie; c. verblijfsrecreatie, ter plaatse van de aanduiding ‘recreatiewoning’; d. wonen, uitsluitend ter plaatse van de aanduiding ‘wonen’; e. uitsluitend uitoefening agrarisch bedrijf, ter plaatse van de aanduiding ‘agrarisch’; f. verkeer, uitsluitend voor zover het bestaande wegen betreft; g. nutsvoorzieningen. Ter plaatse van de aanduiding ‘recreatiewoning’ mag het aantal recreatiewoningen ten hoogste het bestaande aantal bedragen. Behoud en herstel van wezenlijke kenmerken De doeleinden ten aanzien van natuurlijke en landschappelijke waarden worden nagestreefd door middel van behoud en herstel van de volgende kenmerken: Abiotische kenmerken: - geomorfologisch van belang zijnde, bijzonder stuifzandgebied met veel microreliëf; - lage grondwaterstand, daardoor weinig sloten; - het plangebied ligt in zijn geheel in een inzijgingsgebied. Biotische kenmerken: - botanisch rijk bos; - natuurlijke en landschappelijke waarde van houtopstanden en rijke ondergroei van loofsoorten; - monumentale en/of waardevolle individuele bomen; - soortenrijke beplanting, met name de Molenduinen; - verspreide vennen en heide; - gevarieerde broedvogelbevolking en roofvogels (havik en sperwer); - amfibieën en insecten bij vennen en heide.

18.

44. 16.

42.

14.

40.

12. 8. 17.

6.

4.

15.

3. M8 13. 7. 5. M10 11 9. x x

2.

38. 36. 34. 32.

Figuur 5. Kaartuitsnede Postmaatseweg uit het bestemmingsplan met daarin aangegeven de huisnummers van de woningen in het plangebied. Huisnummers in rood geven de huidige recreatieve bestemming aan. Met x zijn bouwvlakken aangegeven die momenteel niet bebouwd zijn. Kaart is noordgericht (Bron: RuimtelijkePlannen.nl).

14

58.

56.

54.

52. 50. 48.

Figuur 6. Kaartuitsnede Langeloërweg uit het bestemmingsplan met daarin aangegeven de huisnummers van de woningen in het plangebied. Huisnummers in zwart geven de huidige woonbestemming aan. Kaart is noordgericht (Bron: RuimtelijkePlannen.nl).

Cultuurhistorische/landschappelijke kenmerken: - overgangen van hoog en droog bos naar lage en natte veentjes; - overgangen van open stuifzanden naar dichte bossen; - afwisseling van open cultuurgrond met besloten bosgebied; - (zomer)huisjesterreinen en campings in met name de Langeloërduinen. Woningen Voor woningen in het plangebied geldt dat elk bouwvlak één woning aangeeft. Uitbreiding van het aantal bouwvlakken is niet aan de orde. De gebouwen dienen binnen een bouwvlak te worden gebouwd. Aan-/uitbouwen en bijgebouwen zijn toegestaan; de gezamenlijke bebouwde oppervlakte van het hoofdgebouw, aan-/uitbouwen en bijgebouwen bedraagt ten hoogste 200 m². Als de huidige oppervlakte al meer bedraagt, dan geldt de huidige oppervlakte als maximum. De oppervlakte van de aan-/uitbouwen en bijgebouwen bedraagt niet meer dan 60 m². Als de huidige oppervlakte al meer bedraagt, dan geldt de huidige oppervlakte als maximum. Recreatiewoningen Voor recreatiewoningen geldt dat uitsluitend de oppervlakte van het bestaande hoofdgebouw en de daarbij behorende bijgebouwen en aan-/uitbouwen op de bestaande locatie zijn toegestaan. Gesloten en open overkappingen, erfafscheidingen en andere terreinafscheidingsconstructies zijn niet toegestaan.

Van deze regels kan worden afgeweken voor het herbouwen van een recreatiewoning tot een maximale oppervlakte van het hoofdgebouw van 80 m2 en van een aan/uitbouw of bijgebouw van 20 m2, waarbij een vrijstaand bijgebouw niet is toegestaan. Ook de ligging van het bouwvlak mag worden gewijzigd, waarbij de onderlinge afstand tussen recreatiewoningen tenminste 25 m bedraagt en de afstand tot de perceelgrens tenminste 5 meter. De afstand tot de bestemmingsgrens moet tenminste 10 meter bedragen. Als de bestaande afstanden kleiner zijn, gelden de bestaande afstanden als minimum. Voorwaarde voor afwijking is dat er geen onevenredige aantasting plaatsvindt. Specifieke gebruiksregels Permanent bewonen is alleen toegestaan waar gronden de bestemming wonen hebben.

15

Vergunningplicht In verband met het natuurlijke karakter van het gebied zijn de bodem en de daarop voorkomende natuur beschermd middels de volgende regels: zonder omgevingsvergunning is niet toegestaan: 1. het aanleggen van wegen, paden, banen of parkeergelegenheden en het aanbrengen van andere oppervlakteverhardingen; 2. het vellen, rooien of beschadigen van houtgewassen; 3. het aanbrengen van ondergrondse of bovengrondse leidingen en daarbij behorende voorzieningen en/of constructies; 4. ophogen en afgraven van gronden. Werkzaamheden die normaal onderhoud tot doel hebben, bijvoorbeeld het snoeien van overhangende takken boven een pad, kunnen zonder vergunning worden uitgevoerd.

2.9 Verblijf en gebruik

Er is in het plangebied een brede variatie van extensieve recreatie in de natuur tot wonen met ingrijpende veranderingen in de natuurlijke omgeving. Gebruik als woning heeft een groter ruimtebeslag dan als recreatieonderkomen, vanwege de eisen die aan woningen worden gesteld en allerlei bijkomende zaken als een carport, opslag van een boot, etc. Ook zijn de tuinen bij woningen over het algemeen meer als tuin ingericht en onderhouden, waarschijnlijk omdat dit bij jaarrond aanwezigheid ook mogelijk is en de bestemming die invloed niet (voldoende) inperkt. De impact op het perceel waarop de woning staat, hangt af van het oppervlak en dichtheid. Het kleinste perceel (Postmaatseweg) heeft een oppervlakte van ca 600 m 2 en heeft volledig het karakter van een bewoond perceel. Omdat deze woning grotendeels omsloten is door bos, beperkt het verdwijnen van het boskarakter zich tot dit perceel. Bij grotere percelen, van ca 1300 m2 aan de zuidzijde van de Postmaatseweg is de invloed van verblijf en gebruik eveneens groot en is het bos teruggedrongen tot de perceelranden. Omdat hier diverse percelen aan elkaar grenzen, kan het boskarakter plaats maken voor het karakter van een coulisselandschap. Vanaf een perceelgrootte van 2000 m2 lijkt de dominantie van de woonfunctie doorbroken te worden en kan het bos vlakdekkend aanwezig zijn. Bij (nagenoeg) alle woningen is parkeergelegenheid.

De maat en vormgeving hangt vaak samen met het gebruik als recreatieonderkomen of woning. Op plekken met recreatief gebruik is de ontsluiting en parkeergelegenheid vaker half verhard, terwijl op plekken met woongebruik vaker bestraat is. Er zijn heggen, tuintjes, exotische struiken, tuinmeubilair, pergola’s, bloempotten, houtopslag, etc. Opvallend is de dominante aanwezigheid van Laurierkers. Dit is een geliefde struikensoort om als een soort groene muur het eigendom af te schermen. Het betreft een exotische soort die sterk contrasteert met het natuurlijke karakter van het gebied. Hetzelfde geldt voor de Rhododendron die ook veel, wel in mindere mate, aanwezig is. Rechte erfscheidingen verstoren het natuurlijke beeld, maar zijn vaak niet opvallend aanwezig, doordat het kleurgebruik natuurlijk oogt. In enkele gevallen is prikkeldraad toegepast; dit is een risico voor mensen en dieren (verstrikt raken). Qua hoogte zijn alle gesloten hekwerken passeerbaar voor een soort als de Ree. Gaashekken zijn vaak niet of onvoldoende passeerbaar voor soorten als Das en Egel. Door een toenemend gebruik als woning zijn steeds meer mensen jaarrond in het gebied aanwezig. Bij recreatief gebruik is de bezetting in de koude periode (oktober – maart) laag. In het algemeen is bij recreatie de aanwezigheid in de weekenden groter dan door de week en in de vakanties groter dan buiten de vakanties.

De aanwezigheid van mensen gaat gepaard met activiteiten die verstorend kunnen zijn voor de fauna. Het houden van huisdieren kan met zich meebrengen dat honden en katten loslopen of dat er hondengeblaf is.

16

2.10 Ontsluiting Het plangebied is ontsloten via de Langeloërweg, de Postmaatseweg en de Molenveenweg. De toegestane snelheid op de Langeloërweg bedraagt 60 km/uur; op de Postmaatseweg die eveneens buiten de bebouwde kom ligt, is 80 km/uur toegestaan. De Postmaatseweg gaat t.h.v. de Molenveenweg over in een onverharde zandweg. Langs de Langeloërweg ligt aan de oostzijde een gescheiden fietspad. De woningen hebben grotendeels een eigen ontsluiting, maar soms delen meerdere woningen hetzelfde ontsluitingspad. Aan de Langeloërweg liggen twee toegangen met parkeerplaatsen die toegang geven aan recreanten tot het bosgebied achter de woningen. Een ander pad loopt vanuit Norg richting het plangebied. Een oud bord geeft vanuit de richting van Norg aan dat honden en paarden niet zijn toegestaan. Vanaf de zuidelijke parkeerplaats is aangegeven dat honden moeten zijn aangelijnd. Vanaf enkele woningen sluiten kleine paadjes aan op het padennetwerk. In één geval is het privékarakter aangegeven met een artikel 461-bordje. Vanaf de Postmaatseweg is het bosgebied voor recreanten toegankelijk via de Molenveenweg en kleinere zijpaden van de Postmaatseweg. Ook hier geldt een aanlijngebod voor honden.

17

3. Kwetsbaarheidsanalyse en compensatieopgave 3.1 Algemeen

De transitie van recreatie naar wonen zal leiden tot druk op en of een aantasting van de bestaande natuurwaarden. Ten aanzien van de beleid- en wetgeving zijn het NNN (Natuur Netwerk Nederland) en de wet Natuurbescherming van belang. In dit hoofdstuk worden de te verwachten effecten van de transitie op deze twee aspecten getoetst.

3.2. NNN kwaliteit Afname bosareaal Uit de inventarisatie van het plangebied is gebleken dat de bestemming woning kan leiden tot ingrijpende veranderingen in de natuurlijk omgeving en dus kan leiden tot aantasten van de NNN kwaliteit. Bij permanent wonen neemt het ruimtebeslag toe. In het kielzog van mogelijkheid om het bebouwd oppervlak te laten groeien tot 200 m2 zal dit ruimtebeslag naar verwachting verder toe nemen, ook als het totale gebruiksvlak gehandhaafd blijft op 400 m2. De toename van ruimtebeslag uit zich in boomkap om meer zonlicht in tuin en op de woning te krijgen of om bladen takval te verminderen. De bosrand kan worden teruggedrongen naar de perceelsgrenzen. Als op het aangrenzende perceel hetzelfde proces plaatsvindt, dan zal het effect extra zichtbaar worden. In het gebied ten noorden van De Tip, waar permanent bewonen al langer plaatsvindt, is goed zichtbaar dat verdwijnen van bos als autonoom proces daadwerkelijk op kan treden. Hier zijn open plekken in het bos ontstaan die kunnen oplopen tot ruim 1000 m2 of het ontstaan van een park/coulisselandschap situatie. Het risico op aantasten van het bos is het grootst aan de zuidzijde van de Postmaatseweg vanwege de hogere dichtheid van (potentiële) woonkavels op relatief kleine kavels. Per kavel wordt hier naar verwachting het areaal bos alleen al op kavelniveau teruggedrongen naar een oppervlak van ca. 70.

Vanwege de hoge dichtheid van kavels zal deze afname sterker doorwerken op het geheel en areaal gesloten bos nog meer gaan afnemen en versnipperd raken. Bij grotere percelen in de rest van het onderzoeksgebied (kavels groter dan 2000 m2) zal de impact naar verwachting beperkt blijven omdat daar de woonfunctie op de kavel minder dominant zal zijn. Op kavelniveau zou hier een bosareaal overwegende tussen de 10 en 20 % kunnen afnemen, waarbij ook grotere aaneengesloten delen bos in stand blijven. Tabel 1. geeft een beeld van het verwachte verlies (%) aan bos- en natuurwaarde op kavelniveau.

Figuur 7. Effecten van permanent wonen op de bosbedekking. Met peilen zijn locaties aangeduid waar de bedekking bos op de kavels is geslonken naar <25 %.

18

De tuinen zelf worden bij permanent bewonen vaker ingericht als echte tuin, en verliezen hiermee de samenhang met het omliggende bos. Dit wordt o.a. veroorzaakt door het kappen van nog solitaire bomen (als overblijfsel van het oorspronkelijke bos), maar ook door het toepassen van niet inheemse bomen, struiken en plantensoorten. Bij een transitie naar permanent wonen moet de gebruiksvlakte van 400 m2 voor wat betreft bos- en hoge natuurwaarden als afgeschreven worden beschouwd. De definitieve oppervlakte van de gebruiksruimte van alle te transformeren woningen zou daarom de basis moeten vormen voor de kwantitatieve natuurcompensatie. Kwaliteitsverlies resterende bos Daarnaast kan het ruimtebeslag ook doorwerken in het overblijvende bos, opslag van materialen en verhardingen (parkeren) zijn daar voorbeelden van. Dit is niet toegestaan. Het effect hiervan is moeilijk te voorspellen omdat iedere eigenaar daar anders mee om zal gaan. Hetzelfde geldt voor het gebruik van hekwerken en schutting. Als deze gebruikt worden buiten de gebruiksruimte, bijvoorbeeld op de kavelgrens, dan komt de faunapaseerbaarheid in het gedrang. In theorie kan dit effect overal op gaan treden. Vooral de zuidzijde van de Postmaatseweg is extra kwetsbaar omdat daar naar verwachting het bos meer versnipperd zal raken.

Zonder restricties is er een reëel risico op aantasting van de kwaliteit van het resterende bos en zal een extra compensatie nodig zijn.

19

Tabel 1. Percentage gebruiksruimte op kavelniveau (op basis 400 m2). TIP A Adres zijn kavels ten Oosten van de Langeloerweg, TIP B ten westen daarvan. Grijze vlakken zijn samengevoegde kadastrale van 1 eigenaar.

TIP -A Adres LLW 32 LLW 34 LLW 36 LLW 38 LLW 40 LLW 42

Kadastraal D1579 D1580 D1581 D1651 D1652 D1706 D1583

TIP -B Adres Kadastraal

PMW 15

R5 C2991 C3024

PMW 12 MVW04* MVW06* MVW08 MVW10 PMW03 PMW05 PMW07 PMW09 PMW11 PMW13 PMW14 PMW16

C2211 R6 R7 R3 R2 R12 R11 R10 R9 R8 R4 C2830 C2264 C2943 C2711 C3023 C2260

PMW17 PMW18

Huidige bestemming Recreatie Recreatie Recreatie Recreatie Recreatie Bos Recreatie

% gebruiksruimte 15 9 11 31 14 15

Huidige bestemming % gebruiksruimte Recreatie (wonen is toegestaan met omgevingsvergunning o.b.v. artikel 4, lid 10 bijlage II Bor) 30 Bos Bos Pers Recreatie (wonen is toegestaan met persoonsgebonden gedoogvergunning) 69 Recreatie 31 Recreatie 29 Recreatie 29 Recreatie 23 Recreatie 34 Recreatie 29 Recreatie 29 Recreatie 30 Recreatie 30 Recreatie 31 Recreatie 19 Recreatie 15 Recreatie Bos 6 Recreatie Bos/recreatie 8

3.3. Soorten wet natuurbescherming Verlies aan groeiplaatsen van beschermde flora Het is niet uitgesloten dat in het plangebied de beschermde Dennenorchis voorkomt. Deze plantensoort is bekend uit dit in de naaste omgeving gelegen bosgebied. Door het vergroten van woningen en het verharden van oppervlakten, de uitbreiding van gebruiksruimte, bodemverstoring

20

en kwaliteitsverlies van het bos (met name het bosklimaat) kunnen groeiplaatsen van deze soort verdwijnen. Dit is vanwege de beschermde status van de soort niet toegestaan. Als de soort aanwezig is en verloren dreigt te gaan, is hiervoor ontheffing van de provincie, gecombineerd met compensatiemaatregelen nodig. Door vlakdekkende inventarisatie kan worden nagegaan of de soort op dit moment in het plangebied voorkomt. Op basis van de huidige kwaliteit van het plangebied wordt van de plantensoorten van de Rode Lijst alleen de Bosaardbei verwacht. Dit is een weinig kritische soort waarmee tijdens werkzaamheden rekening gehouden kan worden door de planten te verplanten naar een geschikte plek in de directe omgeving. Wanneer deze werkwijze wordt gevolgd, zijn negatieve effecten op de populatie van deze soort uitgesloten. Wat betreft groeiplaatsen van (korst)mossen en paddenstoelen is er over de 0-situatie op dit moment weinig te zeggen. Door het vergroten van woningen en verharde oppervlakken, de uitbreiding van gebruiksruimte, bodemverstoring en kwaliteitsverlies van het bos (met name het bosklimaat) kunnen groeiplaatsen van deze soort verdwijnen. Voor deze soortgroepen zou vlakdekkende inventarisatie nodig zijn om na te kunnen gaan welke effecten er zullen optreden.

Verlies van verblijfplaatsen van vleermuizen In de woningen, bijgebouwen en bomen in het plangebied kunnen vleermuisverblijfplaatsen aanwezig zijn. Deze verblijfplaatsen kunnen verstoord worden of verloren gaan door sloop- en bouwactiviteiten of door bomenkap. Voor deze activiteiten moet een ontheffing Wet Natuurbescherming bij de provincie Drenthe worden aangevraagd nav een vleermuisonderzoek en een compensatieplan. Veranderingen in het foerageergebied van vleermuizen Ingrepen in het plangebied werken verschillend uit voor de kwaliteit van het foerageergebied. Enerzijds kan dit positief uitwerken, omdat meer open ruimtes leiden tot een grotere lengte aan bosranden waar vleermuizen bij voorkeur foerageren, zonder dat de maat van deze open ruimten te groot wordt en het effect teniet wordt gedaan. Anderzijds kan de uitstraling van licht vanuit de woningen en door buitenverlichting toenemen, waardoor de kwaliteit van het foerageergebied afneemt. Om negatieve effecten op het foerageergebied minimaal te houden wordt geadviseerd om regels te stellen voor het gebruik van verlichting, bijvoorbeeld ten aanzien van lichtkleur (amberkleurig) en afscherming naar de omgeving toe (alleen gericht op bijvoorbeeld een looppad).

Verlies van verblijfplaatsen van de Steenmarter en Eekhoorn In woningen of bijgebouwen kunnen verblijfplaatsen van de Steenmarter aanwezig zijn. Deze verblijfplaatsen zijn beschermd en mogen niet zonder ontheffing verwijderd worden. Verwacht wordt dat de provincie de goedkeuring verstrekt, mits er voldoende compensatie aangeboden wordt. Er wordt daarom vanuit gegaan dat het bestemmingsplan op dit punt uitvoerbaar is. Hetzelfde geldt voor nesten van de Eekhoorn in bomen. Overige effecten op zoogdieren Algemene zoogdieren kunnen eveneens negatieve effecten ondervinden van ruimtebeslag en (licht)verstoring. Negatieve effecten op populatieniveau zijn uitgesloten. In het plangebied zijn diverse erfafscheidingen aanwezig. Op sommige plaatsen is prikkeldraad aanwezig. Van onder meer reeën en vleermuizen is bekend dat ze daarin verstrikt kunnen raken, met soms de dood tot gevolg. Geadviseerd wordt prikkeldraad te verbieden. Ook worden gaashekken gebruikt. Diverse soorten zoogdieren worden hierdoor gehinderd in hun gebruik van het gebied, zoals Egel en Das. Ook dichte takkenwallen kunnen tot barrière-effecten leiden. Dit kan worden opgelost door op regelmatige afstand doorgangen te maken. Hiervoor kunnen algemene regels worden gesteld.

Verstoring van broedvogels en verlies van nesten Verstoring van broedvogels kan eenvoudig worden voorkomen door verstorende activiteiten buiten de broedperiode uit te voeren. Van bepaalde vogelsoorten is het nest op de nestlocatie het hele jaar beschermd. Het mag niet worden verwijderd, omdat het nest het hele jaar gebruikt wordt als rustplek of het type nestplek 21

komt relatief weinig voor en de soort is ervan afhankelijk. Zo is het voor roofvogels een reden dat ze vaak niet zelf een nest bouwen, maar een gebruikt nest weer opnieuw gebruiken. Wanneer zo’n nest wordt verwijderd, verdwijnt in een groter gebied de broedmogelijkheid van die soort. In het plangebied worden geen jaarrond beschermde nesten in gebouwen verwacht. Zo is de Huismus er niet aangetroffen en voor Gierzwaluw zijn de daken over het algemeen niet geschikt. Van de Buizerd is een jaarrond beschermd nest bekend op de rand van het plangebied in een groep bomen die ook bij een uitbreiding van bouw- en gebruiksoppervlak geen gevaar lopen gekapt te worden. In de huidige situatie bevindt deze nestlocatie zich binnen 75 meter van diverse woningen, een afstand waarbinnen activiteiten tot verstoring van het nest kunnen leiden. Uitbreiding van het bouw- en gebruiksoppervlak zal ertoe leiden dat er dichterbij het nest verstorende activiteiten kunnen plaatsvinden. Gezien de huidige ligging van het gebruiksvlak is het niet of beperkt mogelijk om de uitbreiding een andere kant op te situeren. Wel kan er gedacht worden aan mitigerende maatregelen zoals extra beplanting die zichtlijnen naar het nest afschermt. Ten aanzien van dit jaarrond beschermde nest is ontheffing nodig voor de uitbreiding van gebouw- en gebruiksvlak.

Ingrepen in het leefgebied van amfibieën en reptielen In het plangebied komen diverse soorten amfibieën en reptielen voor die beschermd zijn en/of op de Rode Lijst staan. Een positief effect van de aanwezigheid van bebouwing is dat er meer licht op de bodem valt, er meer habitatvariatie is en oppervlaktewater in de vorm van kleine vijvers. De Ringslang profiteert er van de aanwezigheid van composthopen en vijvers. Negatieve effecten zijn er waar het natuurlijk karakter teveel wordt aangetast, bijvoorbeeld als dekkingsmogelijkheden onder takken en strooisel over een groot oppervlak niet meer aanwezig zijn. Negatieve effecten kunnen ook optreden door activiteiten, bijvoorbeeld doordat dieren overreden worden of verwond en gedood bij bouwwerkzaamheden. Voor het verlies aan leefgebied kan het verlies aan NNN worden aangehouden en hiervoor is goedkeuring van de provincie nodig. Wat betreft directe effecten door activiteiten is de zorgplicht voldoende om het verwonden en doden van dieren te voorkomen. Effecten op overige diergroepen Van de overige (ongewervelde) dieren komen er geen beschermde soorten voor. (Populaties van) Overige Rode-Lijstsoorten worden op basis van het biotoop niet verwacht. Mogelijk komen er wel Wilde bijen van de Rode lijst voor. Voorbehoud Er is (nog) geen vlakdekkende inventarisatie uitgevoerd.

Daarnaast kunnen beschermde en bedreigde soorten zich altijd nieuw vestigen. Deze inventarisatie heeft daarom een globaal en voorlopig karakter. De belangrijkste knelpunten die in het kader van het bestemmingsplan optreden, zijn aangegeven. Voor initiatiefnemers blijft altijd de zorgplicht vanuit de Wet natuurbeschermingswet gelden, waaronder de informatieplicht om zich voorafgaand aan een project zich op de hoogte te stellen van de aanwezigheid van beschermde soorten.

3.4 Compensatieopgave I

NNN

zie spelregels EHS: 1. Nee, tenzij-benadering met compensatie: herbegrenzing om andere dan ecologische redenen is van toepassing indien provincies met behoud van de oorspronkelijke kwantitatieve en kwalitatieve ambitie de begrenzing van de NNN om andere dan ecologische redenen wensen aan te passen om een (kleinschalige) ruimtelijke ingreep mogelijk te maken. Hiervoor gelden strikte voorwaarden, zo moet de herbegrenzing leiden tot een versterking van de NNN in het betreffende gebied. Per transitiekandidaat geldt een compensatieplicht van 640 m2.

22

Ten zuiden van de Postmaatseweg, aansluitend op het plangebied, ligt een agrarisch perceel als een enclave binnen de NNN. Dit perceel heeft al een bosbestemming, maar met een aanduiding ‘agrarisch’ wat maakt dat dit perceel ook agrarisch gebruikt kan worden. Omvorming van een gedeelte van het weiland naar natuur in de vorm van natuurcompensatie versterkt de NNN. De eigenaar heeft hiervoor zijn perceel beschikbaar gesteld en is betrokken bij het bepalen van het streefbeeld (zie ook 4.4).

II

Bescherming van houtopstanden (voormalige boswet) Houtopstanden zijn enkel onder de Wnb beschermd wanneer deze buiten de bebouwde kom liggen. Wanneer houtopstanden binnen de bebouwde kom liggen, dan gelden de gemeentelijk kapregels. Daarbuiten geldt de Wnb, dit is van toepassing op De Tip. Onder de Wnb zijn houtopstanden beschermd indien die minimaal 10 are bedragen en wanneer er meer dan 20 bomen in één of meerdere rijen staan. Voor dergelijke houtopstanden geldt bij kappen een meldingsplicht en een herplantplicht. Ook is mogelijk een ontheffing en compensatie nodig. Voor de kap van houtopstanden buiten de kom is ook een omgevingsvergunning bij de gemeente nodig.

III

Soortenbescherming 2. Dennenorchis - Als deze soort al voorkomt, zal dit op perceelniveau aan de orde zijn en komt compensatie redelijkerwijs voor rekening van de individuele eigenaar. Omdat compensatie waarschijnlijk zeer kostbaar is en het de vraag is of er wel een ontheffing voor verleend wordt, is de kwestie wel van belang voor de ligging van bouw- en gebruiksvlak en daarmee voor de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan. Vleermuizen: Compensatie vaste alle verblijfplaatsen is van een andere aard dan gebiedscompensatie. Bij (nieuw)bouwactiviteiten zal moeten worden vastgesteld of er in het betreffende pand kraam-, winter, zomer en paarverblijfplaatsen aanwezig zijn. Voor kleine verblijfplaatsen is natuurinclusief bouwen het belangrijkste middel om te kunnen compenseren/mitigeren. Hier is ook nog steeds een ontheffing voor nodig op perceelsniveau. 3. Foerageergebied: wel een verandering van de aard van het foerageergebied, niet per se negatief, verlichting wel een aandachtspunt: gebruiksregels; compensatie niet aan de orde. Ten aanzien van broedvogels en broedseizoen algemene voorschriften.

4. Mogelijk wordt het jaarrond beschermde nest van de Buizerd als gevolg van de uitbreiding van het bouw- en gebruiksvlak ongeschikt. Er zijn echter voldoende broedmogelijkheden in de omgeving aanwezig. De uitbreiding kan doorgang vinden, mits sterk verstorende werkzaamheden, zoals kap en sloop, buiten de broedperiode plaatsvinden. Ten aanzien van overige diergroepen algemene voorschriften.

5. Compensatie leefgebied via algemene NNN-compensatie.

23

4. Streefbeeld 4.1 Doelstelling

De bewoners van De Tip zijn zich ervan bewust dat ze in een bos- en natuurgebied wonen. Vanuit dit bewustzijn dragen de bewoners verantwoordelijkheid en zorg voor het bos op en rond hun eigendom. Tevens moet er een meerwaarde (beleidsmatige eis van de provincie Drenthe en gemeente Noordenveld) worden gecreëerd nu er een woonbestemming op het gebied komt te liggen. Daarnaast worden maatregelen genomen om de toegenomen impact op het bos als gevolg van de bestemmingswijziging te compenseren Om de natuurkwaliteit planmatig te borgen, is er de volgende tweeledige doelstelling: Tabel 2. Doelstellingen natuur en wonen. Natuur

Wonen1

Behoud, herstel en ontwikkeling van landschappelijke en natuurlijke waarden van het Drents bos, onder meer - een gave bodem - oude structuren zoals houtwallen, hakhout en oude bomen - ecologische waarden en hoge biodiversiteit - inheemse soorten en natuurlijke patronen - ontwikkeling natuur voor compensatie - bepaalde indicatorsoorten geven de natuurkwaliteit aan, waaronder amfibieën en reptielen, broedvogels, vleermuizen en dagvlinders

Bewustzijn van de natuurwaarden en kwaliteitsslag wonen in het bos - terughoudend omgaan met buitenverlichting - hekwerken en erfscheidingen gaan door materiaalkeuze en kleur op in het terrein - duurzame principes als regenwater afkoppelen en infiltreren, gft-afval composteren met maaisel, blad en twijgen - bij voorkeur halfverharding en houtsnippers i.p.v. klinkers en tegels - verstoring beperken door intensief gebruik te situeren bij de woning en naar randen toe te extensiveren - visuele verstoring beperken door uitgekiende aanplant dicht inheems struweel en toepassen takkenrillen

Realisatie van deze verantwoordelijkheid gebeurt door: -

-

Vergroten van de kennis van het gebied door monitoring, bijvoorbeeld met lokale IVN afdeling; Vergroten van de kennis van eenvoudige maatregelen t.b.v. flora en fauna; Integreren van monitoringskennis in het beheer van het groen rond de woningen; (ver)Bouwen volgens natuurinclusieve principes; Samenwerken met overheden zoals provincie en gemeente en beheerorganisaties als Landschapsbeheer Drenthe en Natuurmonumenten, bijvoorbeeld in de vorm van een klankbordgroep; Een aantal onderwerpen wordt vastgelegd in afspraken of regels die door de gemeente/provincie kunnen worden gehandhaafd, bijvoorbeeld ten aanzien van de kap van bomen, het bebouwde en verharde oppervlak, ingrepen in de bodem, verwijderen exoten, etc.

4.2 Landschappelijke en natuurlijke waarden Bostype De Langeloërduinen en de Molenduinen zijn ontstaan na langdurige roofbouw. Er wilde op den duur niets meer groeien, waardoor het zand in beweging kwam en waardoor het huidige reliëf tot stand kwam. Deze armoedige grondslag maakt dat het bos langdurig gedomineerd werd door eiken en grove dennen met een ondergroei van heide en bosbessen. Langzamerhand is het bos meer gesloten geraakt en ontwikkelt zich er een echte bosbodem. De bosontwikkeling gaat naar een Eiken-Beukenbos. In het plangebied treden twee ontwikkelingen op. Enerzijds ontstaan door de aanwezige dynamiek rijkere bosbodems die een goed uitgangspunt vormen voor een kruidenrijke bosflora, met soorten als Daslook, Bosanemoon, Hondsdraf, Speenkruid, Wilde hyacint, Gewone 1

Zie Beeldkwaliteitsplan 24

salomonszegel, Geel nagelkruid, (bonte) Gele dovenetel. Anderzijds biedt het openmaken perspectief voor het in stand houden van soorten die horen bij het (vroegere) open bos op stuifzand, zoals Levendbarende hagedis, Konijn en diverse soorten dagvlinders (Oranje zandoogje, Groot dikkopje). Ligging in het landschap Langs zowel de Langeloërweg als de Postmaatseweg is sprake van gradiënten die cultuurhistorisch bepaald zijn. Al heel lang vormen deze wegen belangrijke ontsluitingswegen waarvan de menselijke invloed uitstraalt op het omliggende gebied. Met name langs de Langeloërweg is sprake van oudere woningen. Naarmate de afstand tot de weg toeneemt, neemt de menselijke invloed af. Ecologisch gezien zijn deze gradiënten te beschouwen als bosranden. Er is openheid in de kroonlaag waardoor er meer licht op de bodem valt. Onder de kroonlaag is een afwisseling van struiken en struwelen, grazige en kruidachtige plekken, verharde en bebouwde plekken. Er is dus zowel in horizontaal als verticaal vlak variatie in structuur. In Nederland vallen bosranden vaak samen met de overgangen van relatief laaggelegen, vochtige en voedselrijke gronden naar hogere, droge en zeer arme gronden. De laaggelegen delen werden ontgonnen, terwijl op de onbruikbare hogere gronden bossen werden geplant. Bij het begrenzen van natuurgebieden zijn deze grenzen vaak zo in stand gebleven.

Het betekent dat veel dieren die in het bos leven, foerageren op agrarische gronden, omdat het bos te arm is. Voorbeelden zijn diverse vogelsoorten, Das en grote hoefdieren. Ook het plangebied vervult een dergelijke functie binnen het omliggende bos. Rond de woningen zijn water (tuinvijvers), verstoorde, voedselrijkere bodems en compost aanwezig, die positief uitwerken voor de biodiversiteit. De aanwezigheid van een ringslangenpopulatie die zich in de composthopen voortplant, is daarvoor exemplarisch. Ook voor amfibieën is de structuur, bodemdynamiek en beschikbaarheid van (voortplantings)water essentieel. De omliggende bossen zijn nog relatief jong en de beschikbaarheid van natuurlijke holten is er nog laag. Rond de woningen is de beschikbaarheid van (kunstmatige) holten hoger, doordat vleermuizen en vogels ruimten in muren en daken gebruiken en door de aanwezigheid van nestkasten. Hierdoor heeft het plangebied een meerwaarde in het omliggende bos.

Deelgebieden Het plangebied valt uiteen in vier deelgebieden: -

-

-

Langeloërweg: de bebouwing ligt geheel aan de oostzijde van de weg. Omdat er direct rond de woningen meer openheid is, valt er vanuit het westen licht in het achterliggende bos. Door specifieke maatregelen (maatwerk) kan het bosrandkarakter versterkt worden, waardoor de rustige oostzijde van alle percelen een doorgaand leefgebied of corridor kunnen vormen voor lichtminnende soorten als de Levenbarende hagedis, vlinders, etc. De Langeloërweg vormt een barriére voor kleine dieren, waarvoor in het kader van dit plan de migratiemogelijkheden kunnen worden verbeterd. Er wordt gestreefd naar de aanleg van faunapassages. Wanneer dat niet of onvoldoende mogelijk is, kan een snelheidsverlaging naar 50 km/uur een verbetering zijn ten opzichte van de huidige situatie. Dit ligt echter buiten de invloedsfeer van dit project. Zuidzijde Postmaatseweg: de ecologische waarde van het bos op deze plek is relatief klein, vanwege de overheersende fijnspar. De bodem is grotendeels bedekt met een dikke laag strooisel. Hier liggen kansen voor een bosrand aan de zuidzijde, waar het grenst aan agrarische percelen. Om ruimte en licht te creëren kunnen hier fijnsparren en lariksen groepsgewijs worden gekapt, waar bij de gevelde bomen worden verwerkt in rillen. De bosvegetatie wordt versterkt door de aanplant van inheems besdragend struweel.

Langs de Postmaatseweg blijft het donkere boskarakter eerst grotendeels gehandhaafd, maar wordt gestreefd naar de ontwikkeling van Eiken-Beukenbos met daarin soorten als Zoete kers. Om de gewenste ontwikkeling op gang te helpen, zullen er open plekken worden gemaakt waar de verjonging (deels) door aanplant van de genoemde soorten op gang wordt gebracht. Noordzijde Postmaatseweg: door specifieke maatregelen kan het natuurlijk karakter van de percelen worden versterkt. Het graslandperceel ten zuiden van de Postmaatse weg waarop natuurcompensatie plaatsvindt.

25

Versterking van het natuurlijke karakter Een bos is niet slechts een verzameling bomen, maar het vormt één geheel van de kroonlaag boven tot de bodem waarin de bomen wortelen. Op open plekken, waar geen kroonlaag aanwezig is, krijgt verjonging van het bos een kans. Het beheer van het bos moet gericht zijn op het versterken van het natuurlijke karakter waarbij het bos beter tegen een stootje (onvermijdelijke verstoring als gevolg van wonen en gebruik gronden) kan. De bestaande waarden zijn het gemengde bos met de daarin vastgestelde biodiversiteit. Het reliëf herinnert aan de geschiedenis als stuifzandlandschap, waarbij de houtwallen fungeerden als landschappelijke begrenzingen en veekeringen. Het is essentieel om het reliëf waar dat aanwezig is, te handhaven. In sommige gevallen kan het reliëf versterkt worden, door bijvoorbeeld grond die bij een verbouwing vrijkomt te hergebruiken in het herstel van een houtwal of door een laagte af te plaggen, waardoor water wordt ingevangen en vochtige vegetaties ontwikkeld kunnen worden. Dit zal echter incidenteel aan de orde kunnen zijn. Wat betreft bodem en waterhuishouding ligt er aan de Postmaatseweg een belangrijke kans om verdroging in een groter gebied tegen te gaan, maar dit betreft een diepe greppel die buiten de individuele eigendommen ligt (op de grond van Natuurmonumenten).

Deze greppel lijkt elke functie verloren te hebben en zou gedempt moeten worden. Dit heeft een meerwaarde voor het bos, maar valt buiten de scope van de transitie en is niet aan de bewoners. Het is een onderwerp voor nader onderzoek en een dialoog tussen Natuurmonumenten en gemeente. Door het hele gebied komen exotische soorten bomen en struiken voor, die een inbreuk maken op het natuurlijke karakter. Door het vervangen en verwijderen van deze bomen en struiken kan het natuurlijke karakter worden versterkt. Het meest is Laurierkers toegepast om groene afschermingen te maken. Waar dit in de vorm van een heg is gebeurd, is ook het rechte karakter ervan onnatuurlijk en moet bij herplant met inheemse soorten gekozen worden voor natuurlijke, speelse lijnen. Aan het begin van de Postmaatseweg nemen lariksen en fijnsparren een belangrijk deel in van het bos. Ook deze soorten zijn uitheems en in het beheer zal het aandeel gedurende langere tijd teruggebracht moeten worden tot hier en daar een enkele boom of boomgroep. Fijnsparren en lariksen hebben een ecologische waarde voor met name roofvogels, uilen, eekhoorns en paddenstoelen. Daarom kunnen ze in lage dichtheid in het bos blijven. Inheemse wintergroene soorten die van nature in deze bossen voorkomen, zijn Hulst, Taxus en Klimop.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordenveld&id=0fefeb8c-b4ec-4525-8faf-c6d34d2c98d5