3. Managementletter 2021 gemeente Noordenveld.pdf
Tekst van het document
Verder dient informatiebeveiliging en privacy verder verankerd te worden door dit breed in de organisatie en bij leveranciers/klanten te blijven communiceren, opvolgen en monitoren, zodat het beleid en procedures bekend zijn, (uit)gedragen en gehandhaafd wordt (awareness). Graag denken wij met u mee over de gevolgen voor uw organisatie en voor de interne beheersing van deze processen.
DASHBOARD
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVEILIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
27
5. Bevindingen interne controle
5.1 Verbijzonderde interne controle
5.1 Verbijzonderde interne controle
28
In de management letters van voorgaande jaren zijn wij ingegaan op de bestaande inrichting van de Verbijzondere Interne Controle (VIC) bij de gemeente Noordenveld in relatie tot de jaarrekeningcontrole.
Verdere ontwikkeling mogelijk door de VIC zelfstandiger vooraf een risicoanalyse te laten opstellen en door te rapporteren over bevindingen zodat ook een basis aanwezig is voor de rechtmatigheidsverantwoording
Vanuit de 4-varianten die wij voorgaand jaar hebben beschreven in onze management letter, kwalificeert de VIC van gemeente Noordenveld vooralsnog in een combinatie van variant 1 en 2. Zie onderstaand een korte samenvatting van de varianten: 1. de VIC als instrument om de aanlevering van stukken aan de accountant te verbeteren; 2. de VIC als onderdeel van het interne beheersingskader om toezicht te houden op de uitvoering van interne beheersingsmaatregelen; 3. de VIC als interne beheersingsmaatregel, waarop de accountant kan steunen bij zijn organisatiegerichte werkzaamheden; 4. de VIC als interne auditfunctie (IAF, zoals bedoeld in Standaard 610). Als onderdeel van de organisatieontwikkeling, zie ook hoofdstuk 2.1, heeft de gemeente een visie ontwikkeld op de interne beheersing. De VIC/medewerkers AO/IC zijn in deze visie als de 3e lijn of defence gepositioneerd. Hierbij dient de VIC vast te stellen of de in opzet aanwezige interne beheersing ook in bestaan en werking aanwezig is en rapporteert hierover via afzonderlijke rapportages aan het MT en het college. Voor boekjaar 2021 is de VIC van de gemeente Noordenveld echter nog primair gericht op het uitvoeren van de in het interne controleplan opgenomen (gegevensgerichte) testaantallen.
Een verdere ontwikkeling van de VIC in het licht van de aanstaande rechtmatigheidsverantwoording door het college en de in gang gezette organisatieontwikkeling lijkt gewenst. De risicoanalyse van de VIC en de diepgang van de VIC rapportages kan daarbij verder geformaliseerd worden. Voor een goede invulling hiervan lijkt een opschaling naar categorie 3 minimaal noodzakelijk. Alleen dan ontstaat er immers een VIC die op grond van expliciete afwegingen en risico inschattingen op basis van voldoende eigen werkzaamheden kan komen tot een zelfstandige rapportage en oordeelsvorming richting het college. Voor het college is dit dan de basis waarop zij tot haar rechtmatigheidsverantwoording kan komen. Het is voor de gemeente Noordenveld de uitdaging om de meerwaarde van de VIC te vergroten door middel van het aanscherpen van de risicoanalyses per proces en meer procesgerichte controles uit voeren. Daarnaast dient de VIC een oordeel te vormen over het in opzet en bestaan aanwezig zijn van voldoende effectieve interne beheersing alsmede de werking van deze interne beheersing te testen en hier periodiek over te rapporteren. Indien benodigd is de VIC ‘het slot op de deur’ en dient de VIC aanvullende (gegevensgerichte) werkzaamheden (te laten) uitvoeren.
DASHBOARD
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVEILIGING
INTERNE CONTOLE
BIJLAGEN
29
Bijlagen
A
Detailbevindingen processen
B
Detailbevindingen ICT
30
A. Detailbevindingen processen
Factsheet | Planning & Control
NORMEN EN VERWACHTINGEN T.A.V. PROCES
31
INSCHATTING INTERNE BEHEERSMAATREGELEN BEHEERSMAATREGELEN IN HET PROCES
Actuele planning voor de rapportagemomenten
Stramien voor het opstellen van specificaties bij een rapportage
Stramien voor het opstellen van een rapportage (tussentijds dan wel jaarrekening)
Controle op juistheid en volledigheid van de opgenomen gegevens in de rapportage
Vaststellen dat de informatie welke ten grondslag ligt aan de rapportage betrouwbaar tot stand is gekomen
3. Controle op verwerking begrotingswijzigingen
Vaststellen dat de voorafgaande en nagekomen journaalposten zichtbaar worden gecontroleerd op toelaatbaarheid en juiste verwerking
4. Totstandkoming tussentijdse rapportages
Verbijzonderde interne controle op interne beheersmaatregelen
1. Controle/functiescheiding opstellen rapportage en de controle hierop 2. Totstandkoming en autorisatie begroting(wijzigingen)
5. Controle op verwerking memoriaalboekingen
BEVINDINGEN EN EFFECT OP ONZE CONTROLEAANPAK CONCLUSIE
OPMERKINGEN
Opzet en bestaan AO/IB
Alle belangrijke procesrisico’s worden afgedekt
Werking AO/IB
Gezien proces en IT-bevindingen, werking niet getest
IT-beheersmaatregelen
Bevindingen met betrekking tot IT geconstateerd (zie hoofdstuk 4)
VIC op proces
VIC verricht deelwaarneming op juiste verwerking memoriaalboekingen
Conclusie proces
Wij kunnen o.a. als gevolg van IT-bevindingen niet volledig steunen op het proces
Conclusie controleaanpak
DASHBOARD
(AANVULLENDE) GEGEVENSGERICHTE WERKZAAMHEDEN Deelwaarneming op de memoriaalboekingen 2021 Deelwaarneming op de transitorische posten ultimo boekjaar
BDO kiest voor een gegevensgerichte controle
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVEILIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen processen | Planning & Control
32
Bevinding
A1 - Ontbreken afdwingbaarheid 4-ogen principe bij invoer memoriaalboekingen en begrotingswijzingen
KANS: laag
Jaar van constatering
2021 - A1
IMPACT: laag
Onze bevinding/ constatering
Tijdens de interim-controle hebben wij een beeld gevormd van de inrichting van het proces Planning en Control bij de gemeente Noordenveld. De gemeente heeft een proces ingeregeld waarbij sprake is van diverse controles in zowel het proces met betrekking tot het opstellen van de begroting, (tussentijdse)rapportages alsmede een proces voor begrotingswijzigingen en memoriaalboekingen. Door het financiële systeem wordt echter niet afgedwongen dat een memoriaalboeking door een tweede medewerker gecontroleerd dient te zijn, voordat deze definitief geboekt wordt.
Opvolging
Betreft een nieuwe bevinding welke opgenomen is ter verbetering van de interne beheersing, zie hoofdstuk 3.1, derhalve heeft er nog geen opvolging plaatsgevonden.
Risico/Gevolg
Het risico bestaat dat memoriaalboekingen danwel begrotingswijzigngen onjuist worden verwerkt in de financiële administratie.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Wij adviseren uw workflow rondom het invoeren van memoriaalboekingen en begrotingswijzigingen in de financiële administratie dusdanig in te richten dat collegiale toetsing (vier-ogen principe) wordt afgedwongen. Met betrekking tot de begrotingswijzigingen hebben wij begrepen dat met ingang van het boekjaar 2021 een slotwijziging zal worden ingevoerd welke het risico op begrotingsonrechtmatigheden verder mitigeert.
DASHBOARD
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVEILIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Factsheet | Inkopen & Aanbestedingen
NORMEN EN VERWACHTINGEN T.A.V. PROCES
INSCHATTING INTERNE BEHEERSMAATREGELEN BEHEERSMAATREGELEN IN HET PROCES
Actuele AO-beschrijving
Vastgesteld inkoopbeleid en analyse inkoop
Budgethouders regeling op papier en in systeem
Contract- en/of verplichtingenadministratie
Sluitende interne beheersing op rechtmatigheidsrisico aanbestedingen
Functiescheiding in financieel systeem t.a.v. bestellen/budget/prestatie (3-way match)
Sluitende controle betalingsverkeer en crediteurenstamgegevens
Sluitende IT General Controls rondom het IT-systeem
Verbijzonderde interne controle op interne beheersmaatregelen
Controle op betrouwbaarheid en juistheid van betaallijsten
Interne analyse spendanalyse
1. Sluitende interne beheersing op rechtmatigheidsrisico aanbestedingen
BEVINDINGEN EN EFFECT OP ONZE CONTROLEAANPAK CONCLUSIE
OPMERKINGEN
Opzet en bestaan AO/IB
Beperkte controles in het proces op aanbesteden/prestaties
Werking AO/IB
Gezien proces en IT-bevindingen, werking niet getest
IT-beheersmaatregelen
Bevindingen met betrekking tot IT geconstateerd (zie hoofdstuk 4)
VIC op proces
Proces is onderdeel van het controleplan
Conclusie proces
Wij kunnen o.a. als gevolg van IT-bevindingen niet volledig steunen op het proces
Conclusie controleaanpak
DASHBOARD
33
2. Functiescheiding t.a.v. bestellen/budget/prestatie 3. Controle op betaalbestand 4. Controle op mutaties crediteurenstamgegevens 5. Check op BTW-codering en verwerking
gegevensgericht (zie onder)
6. Controle op activeren/kosten/onderhoud (bij opstellen jaarrekening)
gegevensgericht (zie onder)
(AANVULLENDE) GEGEVENSGERICHTE WERKZAAMHEDEN Gedetailleerde spendanalyse EU-aanbestedingen incl. analyse van de volledigheid van de crediteuren in deze spendanalyse; Detailcontrole betalingen & prestatielevering; Detailcontrole verrichte betalingen op Rabobank-rekening; Controle juistheid activering/exploitatie/onderhoud; Analyse BTW-codering
BDO kiest voor een gegevensgerichte controle
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVELIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen processen | Inkopen & Aanbestedingen
34
Bevinding
A2 - Prestatielevering niet altijd geborgd
KANS: laag
Jaar van constatering
2016 – Bevinding 1
IMPACT: laag
Onze bevinding/ constatering
Onze bevinding en/of constatering in 2016 Uit onze controle blijkt dat niet altijd geborgd is dat er een functiescheiding is tussen aangaan van verplichtingen, registratie van de ontvangst/levering van de prestatie en de facturering. Geconstateerde opvolging in 2019 Tijdens de interim-controle 2019 hebben wij vastgesteld dat er een projectgroep is ingesteld welke betrokken is bij het implementeren van een inkoopmodule in K2F. In deze inkoopmodule wordt middels digitale autorisaties in de workflow vastgesteld dat het betreffende onderdeel inzake prestatielevering door de budgethouder wordt geaccordeerd. Momenteel maken diverse medewerkers van de afdeling Beheer gebruik maken van de inkoopmodule, waarbij voor inkopen >5.000 euro de levering in K2F dient te worden geautoriseerd en de brondocumentatie hieraan te worden toegevoegd.
Geconstateerde opvolging in 2021
Tijdens de interim-controle 2021 hebben wij begrepen dat de pilot, bij de afdeling Beheer met betrekking tot het gebruik van de inkoopmodule en de prestatielevering, momenteel nog onderhanden is. Naar wij hebben begrepen heeft dit tot nu toe geleid tot wisselende ervaringen van de gebruikers. De komende periode zal er onderzoek worden uitgevoerd of afhankelijk van de gemeentelijke ambitie de pilot zal worden uitgebreid naar de overige afdelingen.
Risico/Gevolg
Het risico bestaat dat, indien de prestatielevering niet wordt vastgesteld, facturen ten onterechte geautoriseerd worden voor akkoord. In het kader van onze controle van de jaarrekening schatten wij dit risico laag, omdat de budgethouders zijn toegewezen aan facturen/stromen zodat zij voldoende in staat zijn om facturen inhoudelijk te kunnen controleren.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Wij adviseren u om ook voor de overige afdelingen de prestatielevering consequent te gaan vaststellen en dit aspect te borgen in het werkproces. Voor de jaarrekeningcontrole 2021 zal middels detailcontroles achteraf de juistheid van de prestatielevering moeten worden vastgesteld.
DASHBOARD
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVELIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen processen | Inkopen & Aanbestedingen
35
Bevinding
A3 – Rechtmatigheid aanbestedingen niet geborgd
KANS: midden
Jaar van constatering
2017 – bevinding 2
IMPACT: hoog
Onze bevinding/ constatering
Onze bevinding in 2017 De gemeente Noordenveld beschikt niet over een centraal contractenregister. Voornemens tot inkoop worden via het inkoopmeldformulier gemeld bij de inkoper. De inkoper adviseert vervolgens over de te kiezen aanbestedingsstrategie. Er zijn echter geen waarborgen getroffen dat alle voornemens tot inkoop ook daadwerkelijk, voorafgaand aan het aangaan van de verplichting, bij de inkoper worden gemeld. Wel hebben wij begrepen dat Noordenveld onlangs een bestelmodule bij Centric heeft aangeschaft waarmee het inkoopproces kan worden geprofessionaliseerd en het ook mogelijk is om de betrokkenheid van de inkopers aan de voorkant van het proces te borgen. Dit vinden wij een goede ontwikkeling. Geconstateerde opvolging in 2019 Tijdens de interim-controle 2019 hebben wij vastgesteld dat er een projectgroep is ingesteld welke betrokken is bij het implementeren van de inkoopmodule in K2F. Momenteel maken diverse medewerkers van de afdeling Beheer gebruik maken van de inkoopmodule, waarbij voor bestellingen >5.000 euro de inkoopmodule dient te worden gehanteerd. Hierbij is ingeregeld dat bestellingen >25.000 euro door de manager en bestellingen >50.000 euro door de inkoper goedgekeurd dienen te worden.
Geconstateerde opvolging in 2021
Tijdens de interim-controle 2021 hebben wij geconstateerd dat de inkoopmodule nog niet verder is uitgerold, zie ook bevinding A2. Tevens hebben wij begrepen dat het momenteel nog niet in de bestelmodule is ingeregeld dat de inkoper boven een bepaald bedrag goedkeuring dient te geven. Wij hebben begrepen dat de komende periode een onderzoek zal worden uitgevoerd waarbij de verdere borging van het proces rondom contractmanagement en de rechtmatigheid van inkopen zal worden onderzocht.
Risico/Gevolg
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
DASHBOARD
Het onvoldoende dwingend inregelen van de workflow rondom inkopen en aanbesteden leidt tot het risico dat er bestellingen worden verricht waarvan de inkopen Europees aanbesteed hadden moeten worden en waarbij de lasten derhalve onrechtmatig zijn. Het risico van het ontbreken van danwel een onvolledig contractenregister is dat er onvoldoende zicht is op wanneer eventuele aanbestedingen plaats dienen te vinden. Mogelijk het zicht op de volledige omvang van verplichtingen ontbreekt. Het risico ontstaat op onrechtmatige inkopen doordat niet tijdig wordt gesignaleerd dat een contract afloopt en niet op juiste wijze wordt aanbesteed. Het niet vastleggen van een raming van de geraamde kosten en het tussentijds monitoren van de werkelijke bestedingen ten opzichte van de opdrachtwaarde kan veroorzaken dat er sprake is van onrechtmatigheden als gevolg van, of het niet tijdig signaleren van, wezenlijke wijzigingen van de (raam)overeenkomst.
Wij adviseren u om de implementatie van de inkoopmodule verder in te richten dat gewaarborgd wordt dat alle relevante inkopen, cf. het gemeentelijke aanbestedingsbeleid >10.000 euro vooraf door de inkoper worden beoordeeld. Hiermee wordt het risico dat rechtmatigheidsfouten worden gemaakt aan de voorkant van het proces gemitigeerd. Voor de jaarrekeningcontrole 2021 is het van belang om, middels gedetailleerde spendanalyses, achteraf de rechtmatigheid van de inkopen aan te tonen (zie ook hoofdstuk 2.6). Tevens adviseren wij om een centraal contractenregister in te richten op basis waarin bijvoorbeeld de looptijd en maximale opdrachtwaarde worden geregistreerd.
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVELIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Factsheet | Personeel
36
NORMEN EN VERWACHTINGEN T.A.V. PROCES
INSCHATTING INTERNE BEHEERSMAATREGELEN BEHEERSMAATREGELEN IN HET PROCES
Actuele AO-beschrijving
Vastgestelde arbeidsvoorwaarden, actueel declaratiereglement
Autorisatiematrix bevoegdheden
Toetsingskader naleving CAO-voorwaarden in relatie tot opgestelde arbeidsovereenkomsten
Vierogen-principe omtrent controle mutaties salarisadministratie
Sluitende IT General Controls rondom de IT-omgeving
Controle op betrouwbaarheid en juistheid van betaallijsten
Verbijzonderde interne controle op interne beheersmaatregelen
Uitwerking VIC WNT conform het BDO-werkprogramma
Autorisatiematrix bevoegdheden op papier en in systeem
Interne analyse personeelskosten
1. Controle/functiescheiding verwerking mutaties salarisadministratie 2. Autorisatie arbeidsovereenkomst conform mandaat
3. Controle bruto/netto-berekening 4. Interne controle op volledige mutatieverwerking salarisadministratie 5. Controle op declaraties 6. Controle op naleving WNT 7. Aansluiting sub-administratie met financiële administratie
BEVINDINGEN EN EFFECT OP ONZE CONTROLEAANPAK CONCLUSIE
OPMERKINGEN
Opzet en bestaan AO/IB
Alle belangrijke procesrisico’s worden afgedekt
(AANVULLENDE) GEGEVENSGERICHTE WERKZAAMHEDEN Aansluiting salarisadministratie financiële administratie Cijferanalyse loonkosten per FTE per periode Voorbereiding WNT controle door de gemeente Noordenveld
Werking AO/IB
Gezien proces en IT-bevindingen, werking niet getest
IT-beheersmaatregelen
Bevindingen met betrekking tot IT geconstateerd (zie hoofdstuk 4)
VIC op proces
Proces is onderdeel van het controleplan
Conclusie proces
Wij kunnen o.a. als gevolg van IT-bevindingen niet volledig steunen op het proces
Conclusie controleaanpak
DASHBOARD
BDO kiest voor een gegevensgerichte controle
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVELIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen processen | Personeel
37
Bevinding
A4 – Onderlinge controles niet goed zichtbaar
KANS: laag
Jaar van constatering
2016 – Bevinding 3
IMPACT: laag
Onze bevinding/ constatering
Onze bevinding en/of constatering in 2016 De salarisadministratie wordt gevoerd door een tweetal medewerkers, waarbij is afgesproken dat er een onderlinge controle plaatsvindt op de maandelijkse mutatieverwerking. Wij hebben geconstateerd dat deze controle niet in alle gevallen zichtbaar is vastgelegd en dat een procedure voor vervanging bij afwezigheid ontbreekt. Geconstateerde opvolging in 2017 Door de salarisadministratie is in 2017 een verbeterslag gemaakt door de controle zichtbaar vast te leggen. Uit gesprekken met betrokken functionarissen blijkt dat er onvoldoende functiescheiding binnen het personeelsproces aanwezig is. Doordat het personeelsproces door twee medewerkers wordt uitgevoerd waarbij het per maand verschilt wie de controle uitvoert, maar beide medewerkers mutaties (kunnen) maken is er mogelijk sprake van zelftoetsing. Hierdoor blijft het eerder genoemde risico, onafgedekt, binnen het personeelsproces aanwezig. Geconstateerde opvolging in 2019 Tijdens de interim-controle hebben wij vastgesteld dat financieel adviseur AO/IC op basis van een standenregister een controle verricht waarbij op basis van brondocumentatie wordt vastgesteld of de mutaties juist zijn verwerkt.
Geconstateerde opvolging in 2021
Hoewel wij hebben vastgesteld dat de controle op de mutatieverwerking en standenregister zichtbaar wordt uitgevoerd is nog onvoldoende toetsbaar hoe deze controle wordt verricht en welke toetspunten hierbij zijn gehanteerd. Dit betreft een aanbeveling ter verbetering van de interne procesgang welke in het verleden is gerapporteerd en waarvan het management heeft aangegeven de restrisico’s te accepteren. Gezien de ambitie van het college om de organisatie verder te ontwikkelen hebben wij deze bevinding wederom gerapporteerd.
Risico/Gevolg
Het risico bestaat dat er onjuiste mutaties in de salarisapplicatie worden verricht, met onjuiste salarisbetalingen als gevolg die niet of niet tijdig worden gesignaleerd.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Wij hebben begrepen dat de gemeente per afdeling/proces het volwassenheidsniveau inzichtelijk gaat maken en bepalen hoe de interne beheersing verder kan worden ontwikkeld. Afhankelijk van het ambitieniveau kan de gemeente er voor kiezen om de controles dusdanig in te richten dat achteraf voldoende zichtbaar en toetsbaar is dat alle mutaties door een andere medeweker dan die ze heeft ingevoerd zijn gecontroleerd.
DASHBOARD
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVELIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Factsheet | Sociaal Domein (WMO & Jeugd)
NORMEN EN VERWACHTINGEN T.A.V. PROCES
38
INSCHATTING INTERNE BEHEERSMAATREGELEN
Actuele AO-beschrijving aansluitend op de WMO/Jeugd verordening
Richtlijnen t.b.v. de uit te voeren uniforme interne controles
Budgethouders regeling op papier en in systeem
Autorisatiematrix
Toetsingskader rechtmatigheid WMO en jeugdwet
Sluitende interne beheersing op rechtmatigheidsrisico toekenning
Functiescheiding in sub administratie t.a.v. de aanvraag en de beschikking
Ingevulde checklist/onderzoeksrapport per WMO/jeugd aanvraag
Functiescheiding tussen degene die de beschikking afgeeft (budgethouder) en degene die de prestatielevering vaststelt bij ontvangst declaratie
Verbijzonderde interne controle op aanvraag/doorverwijzing – en toekenningen
BEHEERSMAATREGELEN IN HET PROCES 1. Autorisatie/functiescheiding tussen consulent die aanvraag beoordeelt en functionaris die beschikking goedkeurt en afgeeft 2. Uniform toetsing-/beoordelingskader voor ontvangen aanvragen en herevaluaties 3. Richtlijnen/beleid inzake de WMO en Jeugdzorg
4. Autorisatie op prestatielevering door hiertoe bevoegde functionaris
5. Controle op betaalbestand
BEVINDINGEN EN EFFECT OP ONZE CONTROLEAANPAK CONCLUSIE
OPMERKINGEN
Opzet en bestaan AO/IB
Alle belangrijke procesrisico’s worden afgedekt
(AANVULLENDE) GEGEVENSGERICHTE WERKZAAMHEDEN Aansluiting vaststellen tussen de financiële administratie en de sub-administratie Steekproef op prestatielevering WMO, PGB en Jeugd Incasso van eigen bijdrages vaststellen a.d.h.v. CAK-opgave (WMO)
Werking AO/IB
Gezien proces en IT-bevindingen, werking niet getest
IT-beheersmaatregelen
Bevindingen met betrekking tot IT geconstateerd (zie hoofdstuk 4)
VIC op proces
Proces is onderdeel van het controleplan
Conclusie proces
Wij kunnen o.a. als gevolg van IT-bevindingen niet volledig steunen op het proces
Verschillen analyse – CBO-budget versus realisatie Steekproef/controle of het toetsingskader is nageleefd (controle op rechtmatigheid)
Conclusie controleaanpak
DASHBOARD
Controle VIC op juistheid declaraties en woonplaatsbeginsel
BDO kiest voor een gegevensgerichte controle
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVELIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen processen | Sociaal Domein (WMO & Jeugd)
39
Bevinding
A5 - Zichtbare kwaliteitstoetsing
KANS: midden
Jaar van constatering
2016 – Bevinding 4
IMPACT: laag
Onze bevinding/ constatering
Onze bevinding 2016: In opzet dienen alle aanvragen in het kader van de WMO en Jeugdzorg te worden beoordeeld door een consulent en vervolgens te worden getoetst door een tweede medewerker (collegiale toetst) of (juridische) kwaliteitsmedewerker. Deze toetsing is middels een workflow gedigitaliseerd in GWS, waarbij niet middels een checklist of andere wijze aantoonbaar is dat de kwaliteitstoetsing heeft plaatsgevonden. Wij kunnen derhalve niet vaststellen of bij het verstrekken van de voorzieningen aan de juiste rechtmatigheidscriteria is getoetst.
Geconstateerde opvolging in 2021
Per 1 januari 2020 is GWS vervangen door een nieuwe applicatie Blinqt (Xworks). Hierbij is ingeregeld dat het bepalen van de zorgvraag en de primaire registratie in Xworks plaats vindt door een Noordenveldmedewerker. Op basis van het door de client ondertekende resultatenplan controleert een medewerker administratieve ondersteuning (AO), niet zichtbaar, de registratie in Xworks op volledigheid en vult deze waar nodig aan en stelt de concept beschikking op. Na het akkoord van de medewerker AO in Xworks wordt het toewijzingsbericht (301) naar de zorgaanbieder verstuurd. In Xworks is ingeregeld dat na akkoord van de medewerker AO op de zorgtoewijzing en de concept beschikking een interne kwaliteitstoetsing dient plaats te vinden door een juridisch kwaliteitsmedewerker. Bij deze controle is echter niet zichtbaar op basis van welke toetspunten deze controle wordt uitgevoerd.
Risico/Gevolg
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
DASHBOARD
Doordat een zichtbare controle op de invoer ontbreekt, ontstaat het risico dat er fouten worden gemaakt bij de invoering van de verstrekte producten (i.e. zorg en/of uitkering). Hierdoor is het mogelijk dat cliënten de verkeerde producten ontvangen. Doordat de zorgtoewijzing aan de zorgaanbieder is verstuurd voordat de juridische toets heeft plaatsgevonden en voordat de beschikking is verstuurd bestaat het risico dat er zorg wordt ingekocht waar onvoldoende grondslag voor is.
Wij adviseren u om de gecontroleerde toetspunten van de uitgevoerde kwaliteitstoetsing, waaruit blijkt dat individuele verstrekkingen voldoen aan de wet- en regelgeving, meer in detail en zichtbaar vast te leggen. Dit kan mogelijk bereikt worden door de toetspunten op te nemen in Xworks zodat achteraf aantoonbaar is hoe de controles zijn uitgevoerd en wat de conclusies per onderdeel waren.
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVELIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen processen | Sociaal Domein (WMO & Jeugd)
40
Bevinding
A6 – Controle op prestatielevering
KANS: middel
Jaar van constatering
2021 – A6
IMPACT: middel
Onze bevinding/ constatering
De gemeente Noordenveld is verantwoordelijk voor het vaststellen van de prestatielevering van de zorg. Vanuit de afgelopen jaarrekeningcontroles is gebleken dat de gemeente niet in alle gevallen heeft kunnen aantonen dat voor alle betaalde zorg ook daadwerkelijk prestaties zijn geleverd, wat als onzekerheid is aangemerkt. Dit heeft overigens niet alleen betrekking op de gemeente Noordenveld, maar dit is het algemene beeld wat ook bij andere gemeenten zichtbaar is. De gemeente heeft in het proces diverse beheersmaatregelen t.a.v. de zorgprestatielevering opgenomen. Dit betreft onder andere een klachtenregistratie, een materiële controle door het versturen van bevestigingsbrieven en het achteraf ontvangen van productieverantwoordingen (inclusief controleverklaring) van zorgaanbieders. Gezien het proces met betrekking tot de klachtenregistratie en het versturen van bevestigingsbrieven onvoldoende is, is hier voor de afgelopen jaarrekeningcontroles geen zekerheid aan ontleend. Dit betreft onder andere het monitoren of aan alle ontvangen klachten een zichtbare opvolging is gegeven en conclusies zijn getrokken en het boordelen wat de impact is op de prestatielevering als er geen respons op verstuurde bevestigingsbrieven is ontvangen.
Opvolging
Betreft een nieuwe bevinding welke opgenomen is ter verbetering van de interne beheersing, zie hoofdstuk 3.1, derhalve heeft er nog geen opvolging plaatsgevonden.
Risico/Gevolg
Het risico bestaat dat er voor zorg wordt betaald waar geen prestatie voor geleverd is.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
De grootste zekerheid voor de jaarrekeningcontrole wordt verkregen door het ontvangen en beoordelen van productieverklaringen die ontvangen worden van zorginstellingen. Op basis van het landelijk ‘Accountantsprotocol financiële productieverantwoording WMO en Jeugdwet’ is afgesproken dat zorgaanbieders met een landelijke omzet groter dan € 125.000 een productieverklaring inclusief controleverklaring van een onafhankelijke accountant dienen aan te bieden. Op basis van het doornemen van diverse contracten hebben wij vastgesteld dat de gemeente niet in alle gevallen in de contracten tussen gemeente en zorgaanbieder contractueel heeft vastgelegd dat aan de verantwoordingsvoorwaarden zoals beschreven in het landelijk accountantsprotocol dient te worden voldaan. Wij adviseren te onderzoeken voor welke zorgaanbieders met een totale omzet die hoger is dan €125.000 momenteel geen productieverantwoording wordt ontvangen en met deze aanbieders in gesprek te gaan over het aanleveren van productieverantwoording. Voor de resterende restonzekerheid adviseren wij de gemeente om te onderzoeken welke mate van onzekerheid de gemeente bereid is te accepteren in relatie tot de benodigde ambtelijke inspanningen.
DASHBOARD
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVEILIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Factsheet | Uitkeringen
41
NORMEN EN VERWACHTINGEN T.A.V. PROCES
INSCHATTING INTERNE BEHEERSMAATREGELEN BEHEERSMAATREGELEN IN HET PROCES
Actuele AO-beschrijving aansluitend op de verordeningen
Richtlijnen ten behoeve van de uit te voeren uniforme interne controles
Totaalanalyse (realisatie versus budget) per categorie in de Participatiewet
Autorisatiematrix
Gehanteerd toetsingskader rechtmatigheid per soort uitkering
Primaire functiescheiding tussen toetsing van de aanvraag, de toekenning en uitbetaling
In te vullen checklists per soort uitkering
Sluitende IT General Controls
Verbijzonderde interne controle op uitkeringsaanvragen – toekenningen, stopzetting, afwijzingen en uitbetalingen
1. Autorisatie/functiescheiding tussen consulent, toetsing, definitieve toekenning en uitbetaling
2. Uniform toetsings-/beoordelingskader voor ontvangen aanvragen en herindicatie
3. Richtlijnen/beleid inzake de uitkeringen
4. Controle op betaalbestand tevens in relatie tot openstaande vorderingen
BEVINDINGEN EN EFFECT OP ONZE CONTROLEAANPAK CONCLUSIE
OPMERKINGEN
Opzet en bestaan AO/IB
Alle belangrijke procesrisico’s worden afgedekt
Werking AO/IB
Gezien proces en IT-bevindingen, werking niet getest
IT-beheersmaatregelen
Bevindingen met betrekking tot IT geconstateerd (zie hoofdstuk 4)
VIC op proces
Proces is onderdeel van het interne controleplan
Conclusie proces
Wij kunnen o.a. als gevolg van IT-bevindingen niet volledig steunen op het proces
Conclusie controleaanpak
DASHBOARD
(AANVULLENDE) GEGEVENSGERICHTE WERKZAAMHEDEN Geen aanvullende werkzaamheden. Reguliere werkzaamheden zijn gepland
BDO kiest voor een gegevensgerichte controle
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVELIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen processen | Uitkeringen (incl. Tozo)
42
Bevinding
A7 – Onvoldoende afdwingbaarheid uniform toetsingskader
KANS: laag
Jaar van constatering
2021 – A7
IMPACT: laag
Onze bevinding/ constatering
Tijdens de interim-controle hebben wij een beeld gevormd van de inrichting van het proces rondom het verstrekken van uitkeringen bij de gemeente Noordenveld. De gemeente heeft een proces ingeregeld waarbij sprake is van diverse controles in zowel het toekennings-, en beschikkingsproces, de registratie in de uitkeringenadministratie als voor het verwerken van signalen van het Inlichtingenbureau (IB-signalen). Ter verbetering van de interne procesgang en met name ten behoeve de zichtbaarheid en afdwingbaarheid van de interne controles signaleren wij het volgende aandachtspunt: Wij hebben vastgesteld dat er sprake is van afgedwongen functiescheiding in het primaire toekenning-, en beschikkingsproces. Er is echter geen sprake van een uniform toetsingskader/checklist die door de workflow in de uitkeringenadministratie wordt afgedwongen en daarmee waarborgt dat alle aanvragen op een uniforme manier worden behandeld.
Opvolging
Betreft een nieuwe bevinding welke opgenomen is ter verbetering van de interne beheersing, zie hoofdstuk 3.1, derhalve heeft er nog geen opvolging plaatsgevonden.
Risico/Gevolg
Het risico bestaat dat door het onvoldoende afdwingbaar maken van de toetspunten er uitkeringen worden verstrekt welke niet aan de relevante wet-, en regelgeving voldoen.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Wij adviseren u om de workflow rondom het proces van het verstrekken van uitkeringen volledig te digitaliseren. Hierbij dienen de relevante toetspunten met betrekking tot de wet- en regelgeving in de workflow te worden afgedwongen.
DASHBOARD
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVEILIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Factsheet | Subsidieverstrekkingen
NORMEN EN VERWACHTINGEN T.A.V. PROCES
43
INSCHATTING INTERNE BEHEERSMAATREGELEN BEHEERSMAATREGELEN IN HET PROCES
Actuele AO-beschrijving
Vastgestelde subsidieverordening en onderliggende beleidsregels
Budgethouders regeling op papier en in systeem
Betrouwbaar subsidievolgsysteem
Sluitende IT General Controls rondom het IT-systeem
Verbijzonderde interne controle op interne beheersmaatregelen
Interne analyse op verstrekte subsidies
1. De subsidieverordening wordt vastgesteld door de gemeenteraad
2. Functiescheiding t.a.v. verlenen subsidies
3. Aansluiting tussen subsidievolgsysteem en financiële administratie
4. Juiste en tijdige vaststelling verstrekte subsidies
BEVINDINGEN EN EFFECT OP ONZE CONTROLEAANPAK CONCLUSIE
OPMERKINGEN
Opzet en bestaan AO/IB
Niet alle procesrisico’s worden zichtbaar afgedekt
(AANVULLENDE) GEGEVENSGERICHTE WERKZAAMHEDEN Aansluiting subsidieregistratie op financiële administratie en jaarrekening, dit gebeurt per jaareinde Detailcontrole lasten als gevolg van de verstrekte subsidies o.b.v.
Werking AO/IB
Voor dit proces is gekozen voor een gegevensgerichte aanpak waarbij geen testwerkzaamheden worden gepland.
IT-beheersmaatregelen
Subsidies niet in scope voor IT
VIC op proces
Proces is onderdeel van het controleplan
Conclusie proces
De AO/IB van dit proces is op orde
Conclusie controleaanpak
DASHBOARD
Detailcontrole rechtsmatigheidsaspecten i.h.k.v. de ASV 2011
BDO kiest voor een gegevensgerichte controle
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVELIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen processen | Verstrekte subsidies
44
Bevinding
A8 – Ontbreken vier-ogen principe in zaaksysteem
KANS: midden
Jaar van constatering
2019
IMPACT: laag
Onze bevinding/ constatering
Onze bevinding en/of constatering in 2019 Wij hebben vastgesteld dat er een zaaksysteem is geïmplementeerd, Mozard, waarin het proces met betrekking tot het verstrekken van subsidies gevolgd kan worden. Wij hebben met betrekking tot de interne beheersing van de verstrekte subsidies de volgende aandachtspunten:
Wij hebben vastgesteld dat er sprake is van onvoldoende functiescheiding in het primaire subsidieproces, gezien er in het zaaksysteem geen vier-ogen principe wordt afgedwongen bij de toekenning en vaststelling van de subsidies. Hoewel er sprake is van een zaaksysteem Mozard wordt niet afgedwongen dat alle verstrekte subsidies in het zaaksysteem worden geregistreerd. Er vindt geen periodieke aansluiting plaats tussen de verstrekte subsidies in het zaaksysteem en Key2F.
Geconstateerde opvolging in 2021
Wij hebben vastgesteld dat sinds oktober 2021 een nieuw zaaksysteem (Zaaksysteem) is geïmplementeerd welke Mozard heeft vervangen. Hoewel het zaaksysteem volledig in gebruik is genomen bevindt deze zich nog in de testfase. Hierdoor zijn onder andere de hiervoor genoemde aandachtspunten uit 2019 nog niet gefaciliteerd.
Risico/Gevolg
Het risico bestaat dat er subsidies worden verstrekt die niet aan de verantwoordingsrichtlijnen en/of subsidieverordening voldoen. Verder loopt u als gemeente het risico op onrechtmatig verstrekte subsidies doordat niet alle verstrekte subsidies worden geregistreerd.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Wij adviseren om te implementeren dat alle verstrekte subsidies via het zaaksysteem dienen te lopen, waarbij in het zaaksysteem wordt afgedwongen dat er sprake is van het vier-ogen principe. Tevens adviseren wij om de huidige subsidieverordening welke uit 2011 afkomstig is te actualiseren.
DASHBOARD
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVELIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Factsheet | Gemeentelijke belastingen
NORMEN EN VERWACHTINGEN T.A.V. PROCES
45
INSCHATTING INTERNE BEHEERSMAATREGELEN BEHEERSMAATREGELEN IN HET PROCES
Actuele AO-beschrijving
Vastgestelde belastingverordeningen inclusief tarieventabel
Budgethouders regeling op papier en in systeem
Betrouwbare belastingadministratie
Sluitende IT General Controls rondom het IT-systeem
Interne analyse belastingopbrengsten
1. Gemeenteraad stelt jaarlijks belastingverordeningen vast (incl. tarieven)
2. Functiescheiding t.a.v. invoer tarieven in belastingadministratie
3. Functiescheiding t.a.v. kohieren in relatie tot opleggen aanslagen
4. Cijferanalyse: verwachte opbrengsten vergelijken met realisatie
5. Aansluiting sub-administratie met financiële administratie
BEVINDINGEN EN EFFECT OP ONZE CONTROLEAANPAK CONCLUSIE
OPMERKINGEN
Opzet en bestaan AO/IB
Niet alle procesrisico’s worden vooraf afgedekt
Werking AO/IB
Werking van het proces is niet getest
IT-beheersmaatregelen
Belastingen niet in scope voor IT
VIC op proces
Proces is onderdeel van het controleplan
Conclusie proces
De AO/IB van dit proces is op orde
Conclusie controleaanpak
DASHBOARD
(AANVULLENDE) GEGEVENSGERICHTE WERKZAAMHEDEN Cijferanalyse ten aanzien van volledigheid belastingopbrengsten Consistentiecontroles (o.a. 0-objecten, grote waardeveranderingen, objecten zonder subject, vrijstellingen en blokkeringen) Detailcontrole dubieuze voorzieningen Totaal aansluiting belastingapplicatie en Key2Financiën
BDO kiest voor een gegevensgerichte controle
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVELIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen processen | Gemeentelijke belastingen
46
Bevinding
A9 – Aandachtspunten met betrekking tot de conversie van de belastingapplicatie
KANS: laag
Jaar van constatering
2021 – A9
IMPACT: hoog
Onze bevinding/ constatering
Tijdens de interim-controle hebben wij een beeld gevormd van de inrichting van het proces rondom de belastingopbrengsten van de gemeente Noordenveld. Gedurende 2021 heeft u een conversie doorgevoerd van de belastingapplicatie Probel naar Gouw. Gezien het financiële belang conversie heeft u ervoor gekozen om de initiële grote kohieren nog op te leggen in Probel en de kleinere vervolgkohieren gedurende het jaar op te leggen in Gouw. Als voorbereiding op de conversie hebben er diverse overleggen plaatsgevonden tussen de leverancier, de gemeente en BDO en is onder andere een conversie en implementatieplan opgesteld. Uit diverse gesprekken met medewerkers van de gemeente hebben wij begrepen dat de conversie momenteel nog onderhanden is en dat de vervolgkohieren nog moeten worden opgelegd. Tijdens de interim-controle hebben wij daarom de implementatie en inrichting van Gouw niet kunnen beoordelen.
Opvolging
Betreft een nieuwe bevinding welke opgenomen is ter verbetering van de interne beheersing, zie hoofdstuk 3.1, derhalve heeft er nog geen opvolging plaatsgevonden.
Risico/Gevolg
Het risico bestaat dat door een onjuist geïmplementeerde en ingerichte belastingapplicatie de kans aanwezig is dat onjuiste danwel onvolledige belastingaanslagen worden opgelegd.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Met betrekking tot de conversie adviseren wij om de in het conversie en implementatieplan opgenomen werkzaamheden uit te voeren. De basis van deze werkzaamheden betreft het juiste en volledig overzetten van de brondata. Voor de jaarrekeningcontrole ontvangen wij graag een analyse (inclusief zichtbare aansluitingen) of de brondata juist en volledig zijn geconverteerd. De relevante brondata betreft onder ander het aantal objecten, de waardering van de objecten en de belastingdebiteuren. Tevens ontvangen wij graag een analyse waaruit blijkt dat alle belastingaanslagen met betrekking tot 2021 juist en volledig zijn opgelegd. Met betrekking tot de inrichting van het proces adviseren wij om de applicatie dusdanig in te richten dat er sprake is van afdwingbare functiescheiding bij het invoeren van de tarieven en het opleggen van de kohieren.
DASHBOARD
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVEILIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Factsheet | Grondexploitaties
NORMEN EN VERWACHTINGEN T.A.V. PROCES
47
INSCHATTING INTERNE BEHEERSMAATREGELEN BEHEERSMAATREGELEN IN HET PROCES
Actuele AO-beschrijving
Jaarlijkse actualisatie van het MPG en rapportages (peilstok)
Vastgestelde nota grondbeleid
Jaarlijkse grondprijzenbrief
Stedelijke programma’s
Budgethouders regeling op papier en in systeem
Sluitende IT General Controls rondom het IT-systeem
(Verbijzonderde) interne controle op onderbouwing van schattingen en wijzigingen in ramingen
1. Periodieke actualisering of herziening grondexploitaties 2. Jaarlijkse resultaatbepaling t.b.v. jaarrekening en afsluiting grex 3.
Uniforme methodiek voor bepaling voorziening en winst-verliesneming
4.
Uniforme methodiek/besluitvorming voor doorberekening interne kosten
6. Zichtbare controle op actualisatie en inputvariabelen/parameters
BEVINDINGEN EN EFFECT OP ONZE CONTROLEAANPAK CONCLUSIE
OPMERKINGEN
Opzet en bestaan AO/IB
Alle belangrijke procesrisico’s worden afgedekt
Werking AO/IB
Werking van het proces is niet getest
IT-beheersmaatregelen
Grondexploitaties niet in scope voor IT
VIC op proces
VIC kijkt met name naar juistheid van transacties, niet naar waardering
Conclusie proces
De AO/IB van dit proces is op orde
Conclusie controleaanpak
DASHBOARD
(AANVULLENDE) GEGEVENSGERICHTE WERKZAAMHEDEN Geen aanvullende werkzaamheden. Reguliere werkzaamheden zijn gepland.
BDO kiest voor een gegevensgerichte controleaanpak
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVELIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Factsheet | Beheersing verbonden partijen
NORMEN EN VERWACHTINGEN T.A.V. PROCES
48
INSCHATTING INTERNE BEHEERSMAATREGELEN BEHEERSMAATREGELEN IN HET PROCES
Actuele nota verbonden partijen
Inventarisatie verbonden partijen (zowel bij begroting als jaarrekening)
Periodieke tussentijdse monitoring op resultaten verbonden partijen en (indien van toepassing) tijdig een begrotingswijziging opstellen
Beoordelen jaarrekeningen 2021 van de verbonden partijen
1. Actuele nota verbonden partijen & evaluatie daarvan eens per vier jaar
2. Rapportage in begroting, trimesterrapportages en jaarrekening
3. Periodieke (her)inschatting risico’s verbonden partijen (bestuurlijk/ financieel/waardering in relatie tot jaarrekening) (risicomanagement)
4. Periodieke monitoring (beleidsmatig, juridisch, financieel)
BEVINDINGEN EN EFFECT OP ONZE CONTROLEAANPAK CONCLUSIE
OPMERKINGEN
Opzet en bestaan AO/IB
Niet alle procesrisico’s worden zichtbaar afgedekt
(AANVULLENDE) GEGEVENSGERICHTE WERKZAAMHEDEN Actualisatie van de nota verbonden partijen (huidig nota stamt uit 2007) Actualisatie van de verbonden partijen (ten tijde van opstellen jaarrekening) Beoordelen jaarrekeningen 2021 van de verbonden partijen
Werking AO/IB
Werking van het proces is niet getest
IT-beheersmaatregelen
Verbonden partijen niet in scope voor IT
VIC op proces
Proces is geen onderdeel van het controleplan
Conclusie proces
Wij kunnen niet volledig steunen op het proces
Conclusie controleaanpak
DASHBOARD
Gegevensgericht
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVELIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
49
B. Detailbevindingen IT
Detailbevindingen IT
50
Bevinding
B1 - LOGISCHE TOEGANGSBEVEILIGING – AUTORISATIEBEHEER EN PERIODIEKE REVIEW ZIJN NIET ADEQUAAT
KANS: middel
Jaar van constatering
Vanuit voorgaande jaren
IMPACT: hoog
Applicaties
Key2Financiën, X-Works en Beaufort
Bevindingen
De gemeente heeft gedurende het jaar een procedure autorisatiebeheer opgesteld. Op basis van een beoordeling op deze procedure is vastgesteld dat de procedure niet aansluit met de huidige inrichting van de processen waarbij het eveneens niet mogelijk gaat zijn om binnen afzienbare tijd de procedure passend te maken voor de praktijk. Dit gezien de beperkte omvang, tijd en middelen vanuit de gemeente. Bovendien is vastgesteld dat de procedure nog niet is goedgekeurd door bevoegd management. Aanvullend is op basis van interviews vernomen dat de procedure in beperkte mate is afgestemd met de functioneel beheerders. Als onderdeel van het autorisatiebeheerproces dient een autorisatiematrix te worden opgesteld waarin per functie de benodigde rollen en rechten in de systemen zijn vastgesteld. Dergelijke autorisatiematrices zijn inmiddels vanuit het ICT-team opgesteld, echter sluit dit niet aan met de daadwerkelijke functies die gebruikt worden binnen de gemeente en de daadwerkelijk ingerichte rollen en rechten in de systemen. Op basis van interview is vernomen dat de bestaande autorisatiematrices in beperkte mate zijn afgestemd met de functioneel beheerders. Specifiek voor X-works geldt dat vanuit de functioneel beheerders en proceseigenaar een autorisatiematrix is opgesteld, deze matrix vereist alleen nog een verdiepingsslag op het juiste functieniveau.
Doordat de bestaande autorisatiematrices nog onvoldoende aansluiten met de praktijk wordt voor het toekennen en wijzigen van autorisaties gebruik gemaakt van bestaande voorbeeldgebruikers in Key2Financiën, X-works en Beaufort. Daarnaast geldt voor het uitdiensttredingsproces dat geen formeel proces is ingericht voor het tijdig afmelden van gebruikers en bijbehorende autorisaties. Om adequate procedures rondom het toekennen, wijzigen en intrekken van gebruikers met bijbehorende autorisaties in applicaties te borgen, dient periodiek een review plaats te vinden op de gebruikers met bijbehorende autorisaties. Wij hebben vastgesteld dat dergelijke reviews voor alle applicaties in scope inmiddels zijn uitgevoerd, echter geldt voor Key2Financiën dat wij op basis van ontvangen documentatie nog onvoldoende kunnen vaststellen dat een volledige review op juistheid van toegewezen rechten en actualiteit van gebruikers is uitgevoerd.
Risico/Gevolg
Door het ontbreken van een adequate autorisatiebeheerprocedure, autorisatiematrices en de naleving hiervan bestaat het risico dat medewerkers onterechte gebruikersaccounts en/of autorisaties bezitten waardoor de functiescheidingsprincipes van de gemeente mogelijk doorbroken kunnen worden met het risico op ongeautoriseerde handelingen.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Wij adviseren om in samenspraak met de functioneel beheerders de bestaande autorisatiebeheerprocedure aan te scherpen zodat deze passend gemaakt kan worden volgens hetgeen binnen de gemeente mogelijk en wenselijk is. In deze procedure dient het proces en uitgangspunten voor het toekennen, wijzigen en intrekken van gebruikers nader toegelicht te worden. Als onderdeel van dit proces adviseren wij om een overkoepelende autorisatiematrix op te stellen waarin per functionaris de toegang tot de applicatie en bijbehorende rollen in de applicatie worden vastgesteld. Wij adviseren om zowel de autorisatiebeheerprocedure als de autorisatiematrix te laten formaliseren door bevoegd management. Aanvullend adviseren wij om een formeel proces in te richten voor uitdiensttredingen zodat deze tijdig (op of voor uitdienstdatum) worden gemeld en de toegang wordt ontzegd. Aan de hand van de autorisatiematrix dienen verzoeken tot het toekennen, wijzigen en intrekken van gebruikers en autorisaties zichtbaar beoordeeld te worden waarbij niet langer gebruik wordt gemaakt van bestaande voorbeeldgebruikers. Ook dient de periodieke gebruikersreview zichtbaar plaats te vinden aan de hand van deze matrix teneinde de juistheid van autorisaties te controleren.
Aanvullend adviseren wij om minimaal jaarlijks aan de hand van de uitdienstlijst een periodieke controle op de actualiteit van gebruikers uit te voeren. Hierbij is het van belang om de resultaten en mogelijke opvolging van de review vast te leggen.
DASHBOARD
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVELIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen IT
51
Bevinding
B2 - LOGISCHE TOEGANGSBEVEILIGING – AUTHENTICATIE
KANS: middel
Jaar van constatering
2021
IMPACT: middel
Applicaties
X-Works
Bevindingen
Om onbevoegde toegang tot systemen te beperken is het van belang dat vanuit gemeente Noordenveld voldoende maatregelen, waaronder strenge wachtwoordeisen en two factor authentication, worden afgedwongen. Vanuit de gemeente zijn hier gedurende het jaar zichtbare verbeteringen op doorgevoerd. Alleen op Windows AD geldt dat de lockout policy niet volledig conform het wachtwoordbeleid van de gemeente en de minimale eisen van BDO is ingericht. Daarnaast is vastgesteld dat diverse eindgebruikers zijn uitgezonderd van het wachtwoordbeleid op Windows AD. Op basis van een nadere analyse hebben wij vastgesteld dat de betreffende gebruikers niet beschikken over een actief Xworks account waardoor het risico voor de jaarrekeningcontrole beperkt is.
Risico/Gevolg
Doordat onvoldoende wachtwoordeisen worden afgedwongen of gebruikers worden uitgezonderd van het wachtwoordbeleid bestaat het risico dat wachtwoorden door onbevoegden worden achterhaald en kunnen worden misbruikt. Hierdoor zouden mogelijk de functiescheidingsprincipes doorbroken kunnen worden en ongeautoriseerde handelingen worden uitgevoerd. Het risico is echter beperkt doordat deze gebruikers niet beschikken over een actief X-works account.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Wij adviseren om de wachtwoordinstellingen op Windows AD aan te laten sluiten met de wachtwoordeisen die in het wachtwoordbeleid van de gemeente zijn vastgesteld. Als onderdeel hiervan dient een lock-out policy van minimaal zeven foutieve inlogpogingen te worden ingericht. Aanvullend adviseren wij om jaarlijks een controle uit te voeren op de naleving van het wachtwoordbeleid en eveneens een controle uit te voeren op de gebruikers die zijn uitgezonderd van het wachtwoordbeleid op Windows AD.
DASHBOARD
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVELIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen IT
52
Bevinding
B-3 LOGISCHE TOEGANGSBEVEILIGING – GEBRUIKERS MET BEHEERRECHTEN
KANS: middel
Jaar van constatering
Vanuit voorgaande jaren
IMPACT: middel
Applicaties
Key2Financiën, X-Works en Beaufort
Bevindingen
Gebruikers met beheerrechten beschikken over dusdanige rechten in de applicaties waarmee zij andere gebruikers kunnen aanmaken, autorisaties kunnen toewijzen en/of softwarematige wijzigingen zoals wachtwoordinstellingen en loginstellingen kunnen doorvoeren. Vanwege de impact die gebruikers met beheerrechten kunnen veroorzaken bij ongeautoriseerde wijzigingen, dient het aantal gebruikers te worden beperkt tot het noodzakelijk minimum en dienen de rechten alleen te worden toegekend aan gebruikers die deze rechten op basis van functie benodigd hebben. Op basis van systeeminspecties in Key2Financiën, X-works en Beaufort is vastgesteld dat beheerrechten zijn belegd bij gebruikers die formeel werkzaam zijn vanuit de lijnorganisatie waardoor onvoldoende functiescheiding wordt gewaarborgd. Voor Key2Financiën geldt dat slechts één gebruiker beschikt over beheerrechten. Hierdoor wordt de continuïteit van (het beheer van de applicatie) onvoldoende gewaarborgd.
Risico/Gevolg
Accounts met beheerrechten bezitten alle rechten en kunnen hiermee gewenste functiescheidingen doorbreken en eventueel ongeautoriseerde wijzigingen (bijvoorbeeld stamgegevens of financiële transacties) doorvoeren. Dit is een inherent risico van beheeraccounts dat aanzienlijk wordt verhoogd door deze accounts te beleggen in de lijnorganisatie.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Wij adviseren om het aantal beheeraccounts binnen de verschillende applicaties zoveel mogelijk in te perken. Aanvullend adviseren wij om een duidelijke functiescheiding aan te brengen tussen het gebruik en het beheer van applicaties. Dit door de kritische processen omtrent applicatiebeheer (zoals o.a. het aanmaken, verwijderen, wijzigen van gebruikers en rechten, het wijzigen van systeeminstellingen zoals wachtwoordinstellingen, loginstellingen, het installeren van updates) te centraliseren bij de IT-afdeling en niet te beleggen bij gebruikers die formeel vanuit de lijnorganisatie werkzaam zijn.
DASHBOARD
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVELIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen IT
53
Bevinding
B4 - WIJZIGINGENBEHEER
KANS: hoog
Jaar van constatering
Vanuit voorgaande jaren
IMPACT: hoog
Applicaties
Key2Financiën, X-Works en Beaufort
Bevindingen
Teneinde softwarematige wijzigingen op een adequate manier door te voeren op de applicaties heeft de gemeente gedurende het jaar een Change Management procedure opgesteld. Op basis van een beoordeling op deze procedure is vastgesteld dat de procedure niet aansluit met de huidige inrichting van het change management proces waarbij het eveneens niet mogelijk gaat zijn om binnen afzienbare tijd de procedure passend te maken voor de praktijk. Dit gezien de beperkte omvang, tijd en middelen vanuit de gemeente. Bovendien is vastgesteld dat de procedure nog niet is goedgekeurd door bevoegd management. Aanvullend is op basis van interviews vernomen dat de procedure in beperkte mate is afgestemd met de functioneel beheerders. Het wijzigingenbeheerproces van Key2Financiën valt onder verantwoordelijkheid van de gemeente. Vooralsnog geldt in het huidige proces dat release notes op informele wijze beoordeeld worden waarbij de impact van de wijzigingen niet zichtbaar wordt vastgelegd. Eveneens worden testwerkzaamheden niet uitgevoerd op basis van standaard testplannen en worden de testresultaten en formele akkoorden vanuit de gebruikersorganisatie niet vastgelegd. Het wijzigingenbeheerproces van X-Works en Beaufort valt (grotendeels) onder verantwoordelijkheid van de leveranciers.
Voor X-works geldt dat de organisatie zelf nog wel de verantwoordelijkheid draagt om testwerkzaamheden uit te voeren. Inmiddels is vanuit de organisatie een testplan opgesteld, echter is dit plan nog niet gedetailleerd genoeg om vast te stellen of de juiste en voldoende testwerkzaamheden worden uitgevoerd. Voor Beaufort geldt dat de leverancier beschikt over een ISAE3402 type II assurance-verklaring waarbij het change-management-proces als onderdeel van de assurance-rapportage is opgenomen. Aanvullend worden vanuit de gemeente de release notes voorafgaande aan het doorvoeren van wijzigingen zichtbaar beoordeeld vanuit de gebruikersorganisatie.
Risico/Gevolg
Door het ontbreken van een adequate wijzigingenbeheerprocedure bestaat het risico dat door implementatie van de wijziging een onbetrouwbare functionaliteit, interface of verstoringen in de applicatie ontstaat en daarmee onbetrouwbare gegevensverwerking. Zodra er geen assurance-verklaring aanwezig is of geen zichtbare beoordeling op assurance-verklaringen wordt uitgevoerd, bestaat het risico dat de ingerichte beheersmaatregelen bij de leveranciers mogelijk niet in lijn zijn met het beleid vanuit de organisatie. Eveneens bestaat het risico dat mogelijk aanvullende maatregelen die door de gebruikersorganisatie moeten worden uitgevoerd niet bekend zijn bij de organisatie.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Wij adviseren om de bestaande procedure voor wijzigingsbeheer in overeenstemming met de functioneel beheerders passend te maken voor hetgeen haalbaar is voor de gemeente Noordenveld. Aanvullend adviseren wij om in Topdesk een change-management-proces in te richten voor de systemen Key2Financiën, X-works en Beaufort waarin een beoordeling op release notes, testwerkzaamheden en een goedkeuring voor productie-inname worden vastgelegd. Ook adviseren wij om de testwerkzaamheden volgens vooraf gedefinieerde testplannen uit te voeren en vast te leggen.
DASHBOARD
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVELIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen IT
54
Bevinding
B5 - CONTINUÏTEIT
KANS: middel
Jaar van constatering
Vanuit voorgaande jaren
IMPACT: middel
Applicaties
Key2Financiën, X-Works en Beaufort
Bevindingen
Key2Financiën wordt door de gemeente zelf beheerd waardoor de continuïteitsmaatregelen onder verantwoordelijkheid vallen van de gemeente. Op basis van ontvangen documentatie hebben wij onvoldoende kunnen vaststellen dat back-ups en de monitoring hierop zijn uitgevoerd. Eveneens is voor Key2Financiën geen volledige restore test uitgevoerd. Voor X-Works en Beaufort geldt dat de continuïteitsmaatregelen vallen onder verantwoordelijkheid van de leverancier. De leverancier van X-Works (Blinqt) beschikt niet over een ISAE3402 type II assurance-verklaring waardoor onvoldoende aangetoond kan worden of de continuïteitsmaatregelen bij de leverancier naar behoren hebben gewerkt. Op basis van ontvangen documentatie hebben wij vernomen dat Blinqt de hosting van de applicatie heeft uitbesteed aan een derde partij Tilaa die beschikt over een ISAE 3402 type I verklaring. Deze assurance-verklaring is door de gemeente reeds opgevraagd, maar nog niet ontvangen waardoor wij onvoldoende inzicht kunnen verkrijgen over de uitgevoerde beheersmaatregelen omtrent continuïteit. Voor Beaufort geldt dat de leverancier beschikt over een ISAE3402 type II assurance-verklaring. Vanuit de gemeente is de assurance-rapportage over 2020 beoordeeld, echter zijn deze werkzaamheden niet zichtbaar vastgelegd.
Risico/Gevolg
Door het eventueel ontbreken zichtbare monitoring op back-ups en de uitvoering van een periodieke restore bestaat het risico dat bij een calamiteit blijkt dat de herstelmogelijkheden van de back-up oplossingen niet functioneren. Door het eventueel ontbreken van incident- en probleemmanagement bestaat het risico dat verstoringen niet tijdig worden gesignaleerd en verholpen. Zodra er geen assurance-verklaringen aanwezig zijn of geen zichtbare beoordelingen op assurance-rapportages uitgevoerd, bestaat het risico dat de ingerichte beheersmaatregelen bij de leveranciers mogelijk niet in lijn zijn met het beleid vanuit de organisatie. Eveneens bestaat het risico dat mogelijk aanvullende maatregelen die door de gebruikersorganisatie moeten worden uitgevoerd niet bekend zijn bij de organisatie.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Wij adviseren om zichtbare monitoring uit te voeren op back-ups en minimaal jaarlijks een volledige restoretest uit te voeren voor Key2Financiën waarbij de resultaten van deze test zichtbaar worden vastgelegd. Wij adviseren om de ISAE 3402 type II rapportage van Beaufort eind Q1 2022 op te vragen en deze kritisch en zichtbaar te beoordelen teneinde vast te stellen of de getroffen maatregelen in lijn zijn met het beleid van de gemeente. Naast de beoordeling op de getroffen maatregelen bij de leverancier dient ook te worden beoordeeld in hoeverre de user entity controls (controles die vallen onder verantwoordelijkheid van de gemeente) afdoende zijn gewaarborgd. Voor X-Works adviseren wij om de assurance-rapportage van Tilaa kritisch en zichtbaar te beoordelen conform het voorgenoemde proces. Indien niet alle continuïteitsmaatregelen in de assurance-rapportage van Tilaa zijn opgenomen, dient samen met de leverancier bepaald te worden in hoeverre het bestaan en de werking van de overige continuïteitsmaatregelen aangetoond kan worden.
DASHBOARD
AANDACHTSPUNTEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
INFORMATIEBEVELIGING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
55
bdo.nl