11. Managementletter 2022.pdf
Tekst van het document
Budgethouders regeling op papier en in systeem
Autorisatiematrix
Toetsingskader rechtmatigheid WMO en Jeugdwet
Sluitende interne beheersing op rechtmatigheidsrisico toekenning
Functiescheiding in sub administratie t.a.v. de aanvraag en de beschikking
Ingevulde checklist/onderzoeksrapport per WMO / jeugd aanvraag
Functiescheiding tussen degene die de beschikking afgeeft (budgethouder) en degene die de prestatielevering vaststelt bij ontvangst declaratie
Verbijzonderde interne controle op aanvraag/doorverwijzing – en toekenningen
BEHEERSMAATREGELEN IN HET PROCES 1. Autorisatie / functiescheiding tussen consulent die aanvraag beoordeelt en functionaris die beschikking goedkeurt en afgeeft 2. Uniform toetsing-/beoordelingskader voor ontvangen aanvragen en voldoen aan wettelijke vereisten 3. Richtlijnen/beleid inzake de WMO en Jeugdzorg 4. Autorisatie op prestatielevering door hiertoe bevoegde functionaris 5. Controle op betaalbestand 6. Evaluatie bij her-aanvraag
BEVINDINGEN EN EFFECT OP ONZE CONTROLEAANPAK
(AANVULLENDE) GEGEVENSGERICHTE WERKZAAMHEDEN
CONCLUSIE
OPMERKINGEN
Opzet en bestaan AO/IB
Niet alle belangrijke procesrisico’s worden afgedekt
Aansluiting vaststellen tussen de financiële administratie en de sub-administratie Steekproef op rechtmatigheid WMO en Jeugdlasten Detailwerkzaamheden ten aanzien van de prestatielevering (inclusief PGB)
Werking AO/IB
Gezien proces en IT-bevindingen, werking niet getest
Aansluiting lasten Jeugd en WMO met de gecontroleerde productieverantwoordingen
IT-beheersmaatregelen
Bevindingen met betrekking tot IT geconstateerd (zie hoofdstuk 4)
Controle van inschatting OHW die door de financiële afdeling is opgesteld
VIC op proces
Proces is onderdeel van het controleplan
Conclusie proces
Wij kunnen niet volledig steunen op het proces
Conclusie controleaanpak
DASHBOARD
Incasso van eigen bijdrages vaststellen a.d.h.v. CAK-opgave (WMO) Controlewerkzaamheden achterstanden WMO en Jeugd
Gegevensgericht
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen processen | WMO / Jeugd
35
Bevinding
A3 – ZICHTBARE KWALITEITSTOETSING IN UITKERINGSADMINISTRATIE ONTBREEKT
KANS: laag
Jaar van constatering
2016
IMPACT: midden
Onze bevinding/ constatering 20162021
In opzet dienen alle aanvragen in het kader van de WMO en Jeugdzorg te worden beoordeeld door een consulent en vervolgens te worden getoetst door een tweede medewerker (collegiale toetst) of (juridische) kwaliteitsmedewerker. Deze toetsing is middels een workflow gedigitaliseerd in Blinqt / X-works, waarbij niet middels een checklist of andere wijze aantoonbaar is dat de kwaliteitstoetsing heeft plaatsgevonden. Wij kunnen derhalve niet vaststellen of bij het verstrekken van de voorzieningen aan de juiste rechtmatigheidscriteria is getoetst.
Geconstateerde opvolging in 2022
Deze bevinding is in 2022 nog niet opgevolgd. Door de gemeente Noordenveld wordt gekeken of binnen X-works dit (zichtbaar) af te dwingen is.
Risico/Gevolg
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Doordat een zichtbare controle op de invoer ontbreekt, ontstaat het risico dat er fouten worden gemaakt bij de invoering van de verstrekte producten (i.e. zorg en/of uitkering). Hierdoor is het mogelijk dat cliënten de verkeerde producten ontvangen. Doordat de zorgtoewijzing aan de zorgaanbieder is verstuurd voordat de juridische toets heeft plaatsgevonden en voordat de beschikking is verstuurd bestaat het risico dat er zorg wordt ingekocht waar onvoldoende grondslag voor is.
Wij adviseren u om de gecontroleerde toetspunten van de uitgevoerde kwaliteitstoetsing, waaruit blijkt dat individuele verstrekkingen voldoen aan de wet- en regelgeving, meer in detail en zichtbaar vast te leggen. Dit kan mogelijk bereikt worden door de toetspunten op te nemen in X-works zodat achteraf aantoonbaar is hoe de controles zijn uitgevoerd en wat de conclusies per onderdeel waren.
Reactie management/ Opvolging
DASHBOARD
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Factsheet | Uitkeringen
36
NORMEN EN VERWACHTINGEN T.A.V. PROCES
INSCHATTING INTERNE BEHEERSMAATREGELEN BEHEERSMAATREGELEN IN HET PROCES
Actuele AO-beschrijving aansluitend op de verordeningen
Richtlijnen ten behoeve van de uit te voeren uniforme interne controles
Totaalanalyse (realisatie versus budget) per categorie in de Participatiewet
Autorisatiematrix
Gehanteerd toetsingskader rechtmatigheid per soort uitkering
Primaire functiescheiding tussen toetsing van de aanvraag, de toekenning en uitbetaling
In te vullen checklists per soort uitkering
Sluitende IT General Controls
Verbijzonderde interne controle op uitkeringsaanvragen – toekenningen, stopzetting, afwijzingen en uitbetalingen
1. Autorisatie/functiescheiding tussen consulent, toetsing, definitieve toekenning en uitbetaling
2. Uniform toetsings-/beoordelingskader voor ontvangen aanvragen en herindicatie
3. Richtlijnen/beleid inzake de uitkeringen
4. Controle op betaalbestand tevens in relatie tot openstaande vorderingen
BEVINDINGEN EN EFFECT OP ONZE CONTROLEAANPAK
(AANVULLENDE) GEGEVENSGERICHTE WERKZAAMHEDEN
CONCLUSIE
OPMERKINGEN
Opzet en bestaan AO/IB
Niet alle belangrijke procesrisico’s worden afgedekt
Werking AO/IB
Gezien proces en IT-bevindingen, werking niet getest
IT-beheersmaatregelen
Bevindingen met betrekking tot IT geconstateerd (zie hoofdstuk 4)
VIC op proces
Proces is onderdeel van het interne controleplan
Conclusie proces
Wij kunnen niet volledig steunen op het proces
Conclusie controleaanpak
DASHBOARD
Aansluiting vaststellen tussen de financiële administratie en de uitkeringenadministratie Aansluiting vaststellen tussen de SISA-verantwoording, de uitkeringenadministratie en de financiële administratie Detailcontrole of het toetsingskader is nageleefd (controle op rechtmatigheid) Detailcontrole op de juistheid van de lasten in het kader van de Participatiewet
Gegevensgericht
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen processen | Uitkeringen
37
Bevinding
A4 - Onvoldoende afdwingbaarheid uniform toetsingskader
KANS: midden
Jaar van constatering
2021
IMPACT: midden
Onze bevinding/ constatering 2021
Wij hebben vastgesteld dat er sprake is van afgedwongen functiescheiding in het primaire toekenning-, en beschikkingsproces. Er is echter geen sprake van een uniform toetsingskader/checklist die door de workflow in de uitkeringenadministratie wordt afgedwongen en daarmee waarborgt dat alle aanvragen op een uniforme manier worden behandeld.
Geconstateerde opvolging in 2022
Deze bevinding is in 2022 nog niet opgevolgd. Door de gemeente Noordenveld wordt gekeken of binnen de staande geautomatiseerde processen dit kan worden ontwikkeld. Daarnaast hebben wij vastgesteld dat in 2022 door de gemeente is overgaan op het digitaal tekenen van beschikkingen. Dit wordt echter niet meer op persoonsniveau gedaan maar uit hoogte van functionaris ‘consulent inkomen’. Als gevolg hiervan is het niet mogelijk om vast te stellen of er sprake is van functiescheiding tussen het toekennen en het beschikken binnen het proces.
Risico/Gevolg
Het risico bestaat dat door het onvoldoende afdwingbaar maken van de toetspunten er uitkeringen worden verstrekt welke niet aan de relevante wet- en regelgeving voldoen.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Wij adviseren u om de workflow rondom het proces van het verstrekken van uitkeringen volledig te digitaliseren. Hierbij dienen de relevante toetspunten met betrekking tot de wet- en regelgeving in de workflow te worden afgedwongen.
Reactie management/ Opvolging
DASHBOARD
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Factsheet | Subsidieverstrekkingen
NORMEN EN VERWACHTINGEN T.A.V. PROCES
38
INSCHATTING INTERNE BEHEERSMAATREGELEN BEHEERSMAATREGELEN IN HET PROCES
Actuele AO-beschrijving
Vastgestelde subsidieverordening en onderliggende beleidsregels
Budgethoudersregeling op papier en in systeem
Betrouwbaar subsidievolgsysteem
Sluitende IT General Controls rondom het IT-systeem
Verbijzonderde interne controle op interne beheersmaatregelen
Interne analyse op verstrekte subsidies
1. De subsidieverordening wordt vastgesteld door de gemeenteraad
2. Functiescheiding t.a.v. verlenen subsidies
3. Aansluiting tussen subsidievolgsysteem en financiële administratie
4. Juiste en tijdige vaststelling verstrekte subsidies
BEVINDINGEN EN EFFECT OP ONZE CONTROLEAANPAK
(AANVULLENDE) GEGEVENSGERICHTE WERKZAAMHEDEN
CONCLUSIE
OPMERKINGEN
Opzet en bestaan AO/IB
Niet alle procesrisico’s worden zichtbaar afgedekt
Werking AO/IB
Voor dit proces is gekozen voor een gegevensgerichte aanpak waarbij geen testwerkzaamheden worden gepland.
IT-beheersmaatregelen
Zaaksysteem subsidies niet in scope voor IT-audit
VIC op proces
Proces is onderdeel van het controleplan
Conclusie proces
Wij kunnen niet volledig steunen op het proces
Conclusie controleaanpak
DASHBOARD
Detailcontrole op de verstrekte subsidies Detailcontrole rechtsmatigheidsaspecten in het kader van de algemene subsidieverordening van de gemeente Noordenveld.
Gegevensgericht
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen processen | Subsidieverstrekkingen
39
Bevinding
A5 – NALEVING SUBSIDIEPROCES IS NIET VOLLEDIG GEBORGD
KANS: midden
Jaar van constatering
2019
IMPACT: midden
Onze bevinding/ constatering 20192021
Binnen het subsidieproces van de gemeente Noordenveld hebben wij voorgaande jaren diverse bevindingen geconstateerd:
Geconstateerde opvolging in 2022
Binnen het Zaaksysteem worden nu de BR en BEL-subsidies automatisch geregistreerd middels een webformulier in het Zaaksysteem. Daarnaast vinden nog handmatige registraties plaats in het geval een subsidieaanvraag niet via het webformulier binnenkomt. Dit zorgt ervoor dat voor 2022 het merendeel van de subsidies via het Zaaksysteem loopt.
1. 2.
Functiescheiding (vier-ogen principe) in het proces subsidies wordt niet afgedwongen in Zaaksysteem en is om die reden niet altijd zichtbaar. Hoewel er sprake is van een Zaaksysteem, wordt niet afgedwongen dat alle verstrekte subsidies in het Zaaksysteem worden geregistreerd.
Verder is door de gemeente het beleid gevormd dat financiële afwikkeling van een subsidie door de financiële administratie alleen maar kan plaatsvinden in het geval dat ze vanuit het Zaaksysteem een bericht ontvangt met hierin de beschikking. Ondanks bovenstaande (goede) ontwikkeling is er geen afdwingbaar proces ten aanzien van een zichtbare inhoudelijke, financiële dan wel juridische toetsing geïmplementeerd voor alle subsidies en dient, zoals in ons advies is opgenomen, gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd te worden. Risico/Gevolg
Het risico bestaat dat subsidies worden verstrekt zonder dat een zichtbare inhoudelijke, financiële dan wel juridische toetsing heeft plaatsgevonden. Het risico hiervan is dat subsidies onrechtmatig worden toegekend. Daarnaast bestaat het risico dat niet direct aantoonbaar gemaakt kan worden dat een subsidie rechtmatig is verstrekt.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Wij adviseren om subsidies consequent te administreren in het Zaaksysteem en om per subsidie zichtbaar te toetsen of de aanvraag binnen de subsidievoorwaarden past. Wij zullen tijdens de jaarrekeningcontrole in overleg met uw VIC een gedetailleerde controle uitvoeren ten aanzien van de rechtmatigheid van de subsidies.
Reactie management/ Opvolging
DASHBOARD
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen processen | Subsidieverstrekkingen
40
Bevinding
A6 - GEEN PERIODIEKE AANSLUITING ZAAKSYSTEEM OP FINANCIEEL SYSTEEM
KANS: midden
Jaar van constatering
2022
IMPACT: laag
Onze bevinding/ constatering
In het Zaaksysteem worden de subsidieaanvragen, onderliggende documentatie en beschikkingen geregistreerd. Het opnemen van een subsidie in het Zaaksysteem wordt niet afgedwongen, zoals ook in de voorgaande bevinding A7 is beschreven. Hierdoor is geen (directe) aansluiting te maken tussen het Zaaksysteem en de financiële administratie. Uit de verkregen documentatie blijkt verder dat in veel gevallen dat bij de geregistreerde subsidies geen financiële gegevens zijn opgenomen in het Zaaksysteem dan wel niet eenvoudig op totaalniveau kunnen worden geëxporteerd. Dit bemoeilijkt een eventuele aansluiting tussen het Zaaksysteem en de financiële administratie.
Risico/Gevolg
Het risico bestaat dat subsidies worden verstrekt die niet zijn opgenomen in het Zaaksysteem en waarvoor geen toetsing heeft plaatsgevonden. Het risico hiervan is dat subsidies onrechtmatig worden toegekend. Daarnaast bestaat het risico dat niet direct aantoonbaar gemaakt kan worden dat een subsidie rechtmatig is verstrekt. Doordat een aansluiting niet gemaakt kan worden bestaat daarnaast het risico dat de subsidielasten niet juist / volledig zijn verantwoord in de financiële administratie.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Wij adviseren om subsidies consequent te administreren in het Zaaksysteem en om per subsidie zichtbaar te toetsen of de aanvraag binnen de subsidievoorwaarden past. Wij raden daarbij aan te onderzoeken of het mogelijk is om alsnog een aansluiting op te stellen tussen het Zaaksysteem en het financieel systeem. Wij zullen tijdens de jaarrekeningcontrole in overleg met uw VIC een gedetailleerde controle uitvoeren ten aanzien van de rechtmatigheid van de subsidies.
Reactie management/ Opvolging
DASHBOARD
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Factsheet | Gemeentelijke belastingen
NORMEN EN VERWACHTINGEN T.A.V. PROCES
41
INSCHATTING INTERNE BEHEERSMAATREGELEN BEHEERSMAATREGELEN IN HET PROCES
Actuele AO-beschrijving
Vastgestelde belastingverordeningen inclusief tarieventabel
Budgethoudersregeling op papier en in systeem
Betrouwbare belastingadministratie
Sluitende IT General Controls rondom het IT-systeem
Interne analyse belastingopbrengsten
1. Gemeenteraad stelt jaarlijks belastingverordeningen vast (incl. tarieven) 2. Functiescheiding t.a.v. invoer tarieven in belastingadministratie 3. Functiescheiding t.a.v. kohieren in relatie tot opleggen aanslagen 4. Cijferanalyse: verwachte opbrengsten vergelijken met realisatie 5. Aansluiting sub-administratie met financiële administratie
BEVINDINGEN EN EFFECT OP ONZE CONTROLEAANPAK
(AANVULLENDE) GEGEVENSGERICHTE WERKZAAMHEDEN
CONCLUSIE
OPMERKINGEN
Opzet en bestaan AO/IB
Niet alle procesrisico’s worden afgedekt
Werking AO/IB
Werking van het proces is niet getest
IT-beheersmaatregelen
GOUW niet in scope voor IT
VIC op proces
Proces is onderdeel van het controleplan
Conclusie proces
Wij kunnen niet volledig steunen op het proces
Conclusie controleaanpak
DASHBOARD
Cijferanalyse ten aanzien van volledigheid belastingopbrengsten Consistentiecontroles (o.a. 0-objecten, grote waardeveranderingen, objecten zonder subject, vrijstellingen en blokkeringen) Detailcontrole dubieuze voorzieningen Totaal aansluiting belastingapplicatie GOUW en Key2Financiën
Gegevensgericht
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen processen | Belastingen
42
Bevinding
A7 – UITGEVOERDE ANALYSES ONVOLDOENDE ZICHTBAAR EN HERLEIDBAAR
KANS: laag
Jaar van constatering
2022
IMPACT: laag
Onze bevinding/ constatering
Tijdens de interim-controle hebben wij geconstateerd dat de door het team belastingen uitgevoerde analyses ten aanzien van o.a. vrijstellingen, 0-waarden, grote afwijkingen en blokkeringen beperkt zichtbaar en herleidbaar zijn. De onderbouwing van eventuele afwijkingen tussen 4WOZ (wat toeziet op de aantallen beschikkingen en objecten) en Key2 (wat toeziet op het financiële aspect) wordt niet met onderliggende brondocumentatie zichtbaar vastgelegd. De uitgevoerde analyse is daarmee voor ons niet reproduceerbaar en herleidbaar.
Risico/Gevolg
Door de huidige opzet zijn de analyses onvoldoende zichtbaar en herleidbaar. Daarnaast blijkt uit onze ervaring dat verschillen in de bovenstaande analyses in de praktijk nog wel eens kunnen leiden tot (hoewel wellicht voor de jaarrekening niet materieel) bedragen aan gemiste belastingopbrengsten.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Wij adviseren u om de onderbouwing van de geconstateerde afwijkingen bij de analyse zichtbaar vast te leggen met een duidelijke opvolging van eventuele bijzonderheden vanuit de uitgevoerde analyse.
Reactie management/ Opvolging
DASHBOARD
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Factsheet | Grondexploitaties
NORMEN EN VERWACHTINGEN T.A.V. PROCES
43
INSCHATTING INTERNE BEHEERSMAATREGELEN BEHEERSMAATREGELEN IN HET PROCES
Actuele AO-beschrijving
Jaarlijkse actualisatie van het MPG en rapportages (peilstok)
Vastgestelde nota grondbeleid
Jaarlijkse grondprijzenbrief
Stedelijke programma’s
Budgethoudersregeling op papier en in systeem
Sluitende IT General Controls rondom het IT-systeem
(Verbijzonderde) interne controle op onderbouwing van schattingen en wijzigingen in ramingen
1. Het MPG wordt vastgesteld en periodiek geactualiseerd 2. Periodieke actualisering of herziening grondexploitaties 3. Jaarlijkse resultaatbepaling t.b.v. jaarrekening en afsluiting grex 4. Uniforme methodiek voor bepaling voorziening en winst-verliesneming 5. Uniforme methodiek/besluitvorming voor doorberekening interne kosten 6. Zichtbare controle op actualisatie en inputvariabelen/parameters
BEVINDINGEN EN EFFECT OP ONZE CONTROLEAANPAK
(AANVULLENDE) GEGEVENSGERICHTE WERKZAAMHEDEN
CONCLUSIE
OPMERKINGEN
Opzet en bestaan AO/IB
Alle procesrisico’s worden zichtbaar afgedekt
Werking AO/IB
Werking van het proces is niet getest
IT-beheersmaatregelen
Grondexploitaties niet in scope voor IT
VIC op proces
VIC kijkt met name naar juistheid van transacties, niet naar waardering
Conclusie proces
Wij kunnen steunen op het proces
Conclusie controleaanpak
DASHBOARD
Schriftelijk documenteren/beschrijven van het interne schattingsproces en interne waarborgen Beoordeling voorzieningen (in de balans en ramingen voor onvoorzien binnen complexen) Toets op onderbouwing parameters en actualisatie schattingen Toetsing/steekproef op rekenkundige juistheid, output grondexploitaties en naleving kaders grondprijzenbrief Onderbouwing interne doorberekeningen en besluitvorming (interne uren/interne kosten)
Gegevensgericht
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Factsheet | Beheersing verbonden partijen
NORMEN EN VERWACHTINGEN T.A.V. PROCES
44
INSCHATTING INTERNE BEHEERSMAATREGELEN BEHEERSMAATREGELEN IN HET PROCES
Actuele nota verbonden partijen
Inventarisatie verbonden partijen (zowel bij begroting als jaarrekening)
Periodieke tussentijdse monitoring op resultaten verbonden partijen en (indien van toepassing) tijdig een begrotingswijziging opstellen
Beoordelen jaarrekeningen 2022 van de verbonden partijen
1. Actuele kadernota en uitvoeringsnota verbonden partijen 2. Rapportage in begroting, voortgangsrapportage en jaarrekening 3. Periodieke (her)inschatting risico’s verbonden partijen (bestuurlijk/ financieel/waardering in relatie tot jaarrekening) (risicomanagement) 4. Periodieke monitoring (beleidsmatig, juridisch, financieel)
BEVINDINGEN EN EFFECT OP ONZE CONTROLEAANPAK
(AANVULLENDE) GEGEVENSGERICHTE WERKZAAMHEDEN
CONCLUSIE
OPMERKINGEN
Opzet en bestaan AO/IB
Niet alle belangrijke procesrisico’s worden afgedekt
Werking AO/IB
Werking van het proces is niet getest
IT-beheersmaatregelen
Verbonden partijen niet in scope voor IT
VIC op proces
Proces is geen onderdeel van het controleplan
Conclusie proces
Wij kunnen niet volledig steunen op het proces
Conclusie controleaanpak
DASHBOARD
Beoordelen jaarrekeningen 2022 van de verbonden partijen opgenomen in paragraaf verbonden partijen Aansluiten van jaarrekening 2022 op de verantwoordingen / controleverklaringen van de uitbestede diensten (vaststellen getrouwheid en rechtmatigheid)
Gegevensgericht
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen processen | Beheersing verbonden partijen
45
Bevinding
A8 – Nota verbonden partijen verouderd
KANS: laag
Jaar van constatering
2022
IMPACT: laag
Onze bevinding/ constatering
Wij constateren dat de gemeente Noordenveld niet beschikt over een actuele nota verbonden partijen (huidige versie stamt uit 2007).
Risico/Gevolg
Het risico bestaat dat de huidige nota verbonden partijen onvoldoende aansluit op de huidige vereisten en wensen van de gemeente. Zo is er bijvoorbeeld geen uitwerking gegeven ten aanzien van rechtmatigheidsverantwoording, die over boekjaar 2023 door het college afgegeven dient te worden. Onrechtmatig handelen van verbonden partijen kan mogelijk impact hebben op de rechtmatigheid van de gemeente Noordenveld.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
Wij adviseren om de nota verbonden partijen te updaten, rekening houdend met de aankomende rechtmatigheidsverantwoording.
Reactie management/ Opvolging
DASHBOARD
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
46
B. Detailbevindingen IT-beheer
B.1 Logische Toegangsbeveiliging
47
Bevinding
PROCEDURE AUTORISATIEBEHEER & PERIODIEKE CONTROLE
KANS: midden
Jaar van constatering
2020
IMPACT: hoog
Onze bevinding
De gemeente heeft in 2021 een procedure autorisatiebeheer opgesteld. Op basis van een beoordeling op deze procedure is vastgesteld dat de procedure niet aansluit met de huidige inrichting van de processen waarbij het eveneens niet mogelijk gaat zijn om binnen afzienbare tijd de procedure passend te maken voor de gemeente. Dit gezien de beperkte omvang, tijd en middelen vanuit de gemeente. Aanvullend is op basis van interviews vernomen dat de procedure in beperkte mate is afgestemd met de functioneel beheerders. Als onderdeel van het autorisatiebeheerproces dient een autorisatiematrix te worden opgesteld waarin per functie de benodigde rollen en rechten in de systemen zijn vastgesteld. Voor Beaufort en X-works geldt dat een autorisatiematrix buiten het systeem om is opgesteld. Echter zijn de rollen en rechten per gebruiker gedefinieerd en niet op functieniveau. In het verlengde hiervan worden autorisaties voor Beaufort op basis van bestaande gebruikers toegekend. Voor X-works geldt dat wel functies zijn aangegeven, maar dat binnen de functiegroepen de rollen niet eenduidig zijn toegekend. Autorisaties in X-works worden op basis van een aanvraagformulier toegekend. Voor K2F is buiten het systeem om geen autorisatiematrix opgesteld waardoor autorisaties op basis van eigen inzicht en kennis van de applicatie door de functioneel beheerder worden toegekend.
Voor het uitdiensttredingsproces geldt dat geen formeel proces is ingericht waarbij gebruik wordt gemaakt van een ticketingsysteem voor het uitdienstmelden van gebruikers. Hierdoor is het niet mogelijk om vast te stellen of gebruikers en bijbehorende autorisaties tijdig geblokkeerd worden. Om adequate procedures rondom het toekennen, wijzigen en intrekken van gebruikers met bijbehorende autorisaties in applicaties te borgen, dient periodiek een review plaats te vinden op de gebruikers met bijbehorende autorisaties. Wij hebben vastgesteld dat dergelijke reviews voor alle applicaties in scope inmiddels zijn uitgevoerd, echter zijn geen controleverslagen van deze reviews beschikbaar waardoor wij de juistheid en volledigheid van de review, eventuele bevindingen en opvolging niet kunnen vaststellen.
Risico
Door het ontbreken van een adequate autorisatiebeheerprocedure, autorisatiematrices, periodieke reviews en de naleving hiervan bestaat het risico dat medewerkers onterechte gebruikersaccounts en/of autorisaties bezitten waardoor de functiescheidingsprincipes van de gemeente mogelijk doorbroken kunnen worden met het risico op ongeautoriseerde handelingen.
Onze aanbeveling
Wij adviseren om in samenspraak met de functioneel beheerders de bestaande autorisatiebeheerprocedure aan te scherpen zodat deze passend gemaakt kan worden volgens hetgeen binnen de gemeente mogelijk en wenselijk is. In deze procedure dienen het proces en uitgangspunten voor het toekennen, wijzigen en intrekken van gebruikers nader toegelicht te worden. Als onderdeel van dit proces adviseren wij om een overkoepelende autorisatiematrix op te stellen waarin per functionaris de toegang tot de applicatie en bijbehorende rollen in de applicatie worden vastgesteld. Wij adviseren om zowel de autorisatiebeheerprocedure als de autorisatiematrix te laten formaliseren door bevoegd management. Aanvullend adviseren wij om een formeel proces in te richten voor uitdiensttredingen zodat deze tijdig (op of voor uitdienstdatum) worden gemeld en de toegang wordt ontzegd. Aan de hand van de autorisatiematrix dienen verzoeken tot het toekennen, wijzigen en intrekken van gebruikers en autorisaties zichtbaar beoordeeld te worden waarbij niet langer gebruik wordt gemaakt van bestaande voorbeeldgebruikers. Ook dient de periodieke gebruikersreview zichtbaar plaats te vinden aan de hand van deze matrix teneinde de juistheid van autorisaties te controleren.
Aanvullend adviseren wij om minimaal jaarlijks aan de hand van de uitdienstlijst een periodieke controle op de actualiteit van gebruikers uit te voeren. Hierbij is het van belang om de resultaten en mogelijke opvolging van de review vast te leggen.
Reactie management
DASHBOARD
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
B.2 Logische Toegangsbeveiliging
48
Bevinding
Authenticatie
KANS: midden
Jaar van constatering
2022
IMPACT: midden
Onze bevinding
Om onbevoegde toegang tot systemen te beperken is het van belang dat vanuit gemeente Noordenveld voldoende maatregelen, waaronder strenge wachtwoordeisen en two factor authentication, worden afgedwongen. Vanuit de gemeente zijn hier vorig jaar zichtbare verbeteringen op doorgevoerd. Alleen op Windows AD geldt dat meerdere eindgebruikers zijn uitgezonderd van de periodieke wachtwoordwijziging. Hierdoor is het mogelijk om wachtwoorden jarenlang te gebruiken. Op basis van een nadere analyse hebben wij vastgesteld dat de betreffende gebruikers niet beschikken over een actief X-works account waardoor het risico voor de jaarrekeningcontrole beperkt is. De wachtwoordeisen voor K2F zijn verslechterd ten opzichte van vorig jaar. Hergebruik van wachtwoorden is inmiddels toegestaan, tevens wordt initiële wachtwoordwijziging niet afgedwongen vanuit de applicatie.
Risico
Doordat onvoldoende wachtwoordeisen worden afgedwongen of gebruikers worden uitgezonderd van het wachtwoordbeleid bestaat het risico dat wachtwoorden door onbevoegden worden achterhaald en kunnen worden misbruikt. Hierdoor zouden mogelijk de functiescheidingsprincipes doorbroken kunnen worden en ongeautoriseerde handelingen worden uitgevoerd.
Onze aanbeveling
Wij adviseren om de wachtwoordinstellingen op K2F conform het wachtwoordbeleid van de gemeente in te laten richten. Daarnaast adviseren wij om jaarlijks een controle uit te voeren op de naleving van het wachtwoordbeleid en eveneens een controle uit te voeren op de gebruikers die zijn uitgezonderd van het wachtwoordbeleid op Windows AD.
Reactie management
DASHBOARD
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
B.3 Logische Toegangsbeveiliging
49
Bevinding
Gebruikers met beheerrechten
KANS: midden
Jaar van constatering
2020
IMPACT: hoog
Onze bevinding
Gebruikers met beheerrechten beschikken over dusdanige rechten in de applicaties waarmee zij andere gebruikers kunnen aanmaken, autorisaties kunnen toewijzen en/of softwarematige wijzigingen zoals wachtwoordinstellingen en loginstellingen kunnen doorvoeren. Vanwege de impact die gebruikers met beheerrechten kunnen veroorzaken bij ongeautoriseerde wijzigingen, dient het aantal gebruikers te worden beperkt tot het noodzakelijk minimum en dienen de rechten alleen te worden toegekend aan gebruikers die deze rechten op basis van functie benodigd hebben. Op basis van systeeminspecties in Key2Financiën, X-works en Beaufort is vastgesteld dat beheerrechten zijn belegd bij gebruikers die formeel werkzaam zijn vanuit de lijnorganisatie waardoor onvoldoende functiescheiding wordt gewaarborgd. Voor Key2Financiën geldt dat slechts één beheerder is aangesteld. Hierdoor wordt de continuïteit van (het beheer van de applicatie) onvoldoende gewaarborgd. In geval van nood is echter wel een maatregel ingericht voor het vrijgeven van gebruikers.
Risico
Accounts met beheerrechten bezitten alle rechten en kunnen hiermee gewenste functiescheidingen doorbreken en eventueel ongeautoriseerde wijzigingen (bijvoorbeeld stamgegevens of financiële transacties) doorvoeren. Dit is een inherent risico van beheeraccounts dat aanzienlijk wordt verhoogd door deze accounts te beleggen in de lijnorganisatie.
Onze aanbeveling
Wij adviseren om het aantal beheeraccounts binnen de verschillende applicaties zoveel mogelijk in te perken. Aanvullend adviseren wij om een duidelijke functiescheiding aan te brengen tussen het gebruik en het beheer van applicaties. Dit door de kritische processen omtrent applicatiebeheer (zoals o.a. het aanmaken, verwijderen, wijzigen van gebruikers en rechten, het wijzigen van systeeminstellingen zoals wachtwoordinstellingen, loginstellingen, het installeren van updates) te centraliseren bij de IT-afdeling en niet te beleggen bij gebruikers die formeel vanuit de lijnorganisatie werkzaam zijn.
Reactie management
DASHBOARD
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
B.4 Change Management
50
Bevinding
Change management
KANS: midden
Jaar van constatering
2020
IMPACT: midden
Onze bevinding
Teneinde softwarematige wijzigingen op een adequate manier door te voeren op de applicaties heeft de gemeente gedurende het jaar een change management procedure opgesteld. Op basis van een beoordeling op deze procedure is vastgesteld dat de procedure niet aansluit met de huidige inrichting van het change management proces waarbij het eveneens niet mogelijk gaat zijn om binnen afzienbare tijd de procedure passend te maken voor de organisatie. Dit gezien de beperkte omvang, tijd en middelen vanuit de gemeente. Aanvullend is op basis van interviews vernomen dat de procedure in beperkte mate is afgestemd met de functioneel beheerders. Het wijzigingenbeheerproces van Key2Financiën valt onder verantwoordelijkheid van de gemeente. Vooralsnog geldt in het huidige proces dat release notes op informele wijze beoordeeld worden waarbij de impact van de wijzigingen niet zichtbaar wordt vastgelegd. Eveneens worden testwerkzaamheden niet uitgevoerd op basis van standaard testplannen en worden de testresultaten en formele akkoorden vanuit de gebruikersorganisatie niet vastgelegd. Het risico hieromtrent is echter beperkt doordat gedurende het jaar geen wijzigingen zijn doorgevoerd op de productieomgeving van K2F en K2F op termijn mogelijk vervangen gaat worden. Het wijzigingenbeheerproces van X-Works en Beaufort valt (grotendeels) onder verantwoordelijkheid van de leveranciers.
Voor X-works geldt dat de organisatie zelf nog wel de verantwoordelijkheid draagt om testwerkzaamheden uit te voeren. De gemeente heeft gedurende het jaar zichtbaar testwerkzaamheden uitgevoerd op basis van release notes. De standaard functionaliteit van de applicatie wordt niet zichtbaar beoordeeld of door de leverancier zichtbaar verantwoord.
Risico
Door het ontbreken van een adequate wijzigingenbeheerprocedure bestaat het risico dat door implementatie van de wijziging een onbetrouwbare functionaliteit, interface of verstoringen in de applicatie ontstaat en daarmee onbetrouwbare gegevensverwerking. Zodra er geen assurance-verklaring aanwezig is, bestaat het risico dat de ingerichte beheersmaatregelen bij de leverancier mogelijk niet in lijn is met het beleid vanuit de organisatie. Eveneens bestaat het risico dat mogelijk aanvullende maatregelen die door de gebruikersorganisatie moeten worden uitgevoerd niet bekend zijn bij de organisatie.
Onze aanbeveling
Wij adviseren om de bestaande procedure voor wijzigingsbeheer in overeenstemming met de functioneel beheerders passend te maken voor hetgeen haalbaar is voor de gemeente Noordenveld. Aanvullend adviseren wij om in Topdesk een change management proces in te richten voor de systemen Key2Financiën, X-works en Beaufort waarin een beoordeling op release notes, eventuele testwerkzaamheden en een goedkeuring voor productie-inname wordt vastgelegd. Tevens adviseren wij om de testwerkzaamheden volgens vooraf gedefinieerde testplannen uit te voeren en vast te leggen.
Reactie management
DASHBOARD
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
B.5 Continuïteit
51
Bevinding
CONTINUÏTEIT
KANS: laag
Jaar van constatering
2022
IMPACT: hoog
Onze bevinding
Voor X-Works en Beaufort geldt dat de continuïteitsmaatregelen vallen onder verantwoordelijkheid van de leverancier. De leverancier van X-Works (Blinqt) beschikt niet over een ISAE3402 type II assurance-verklaring waardoor onvoldoende aangetoond kan worden of de continuïteitsmaatregelen bij de leverancier naar behoren hebben gewerkt. Op basis van ontvangen documentatie hebben wij vernomen dat Blinqt de hosting van de applicatie heeft uitbesteed aan een derde partij Tilaa die beschikt over een ISAE 3402 type I verklaring. Deze assurance-verklaring is door de gemeente reeds opgevraagd, maar niet ontvangen waardoor wij onvoldoende inzicht kunnen verkrijgen over de uitgevoerde beheersmaatregelen omtrent continuïteit. Tevens heeft dit jaar bij de leverancier Blinqt een hack plaatsgevonden. Op basis van interviews is vernomen dat tijdens de hack de gegevens van de gemeente niet zijn getroffen. Ten tijde van de IT-audit is echter nog geen rapportage met de gemeente gedeeld waarin de resultaten van het onderzoek naar de hack uiteen zijn gezet. Voor Beaufort geldt dat de leverancier beschikt over een ISAE3402 type II assurance-verklaring. Vanuit de gemeente is de assurance-rapportage over 2021 beoordeeld. De assurance-verklaring over 2022 is op het moment van de IT-audit nog niet beschikbaar. Derhalve hebben wij deze continuïteitsmaatregelen nog niet beoordeeld.
Aangezien geen verstoringen hebben plaatsgevonden voor K2F in 2022 hebben wij de continuïteitsmaatregelen niet beoordeeld.
Risico
Zodra er geen assurance-verklaringen aanwezig zijn, bestaat het risico dat de ingerichte beheersmaatregelen bij de leveranciers mogelijk niet in lijn zijn met het beleid vanuit de organisatie. Eveneens bestaat het risico dat mogelijk aanvullende maatregelen die door de gebruikersorganisatie moeten worden uitgevoerd niet bekend zijn bij de organisatie.
Onze aanbeveling
Voor X-Works adviseren wij om in gesprek te gaan met de leverancier over de mogelijkheden omtrent een assuranceverklaring of om op een andere wijze inzicht te verkrijgen in de manier waarop continuïteitsmaatregelen wordt uitgevoerd en gemonitord. Zeker gezien de recente hack die bij de leverancier heeft plaatsgevonden vraagt dit om extra urgentie. Wij adviseren om de ISAE 3402 type II rapportage van Beaufort eind Q1 2023 op te vragen en deze kritisch en zichtbaar te beoordelen teneinde vast te stellen of de getroffen maatregelen in lijn zijn met het beleid van de gemeente. Naast de beoordeling op de getroffen maatregelen bij de leverancier dient ook te worden beoordeeld in hoeverre de user entity controls (controles die vallen onder verantwoordelijkheid van de gemeente) afdoende zijn gewaarborgd.
Reactie management
DASHBOARD
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
52
C. Afgewikkelde detailbevindingen
Detailbevindingen processen | Personeelsproces
53
Bevinding
Onderlinge controles niet goed zichtbaar
KANS: n.v.t.
Jaar van constatering
2016
IMPACT: n.v.t.
Onze bevinding/ constatering
De salarisadministratie wordt gevoerd door een tweetal medewerkers, waarbij is afgesproken dat er een onderlinge controle plaatsvindt op de maandelijkse mutatieverwerking. Wij hebben geconstateerd dat deze controle niet in alle gevallen zichtbaar is vastgelegd en dat een procedure voor vervanging bij afwezigheid ontbreekt.
Geconstateerde opvolging in 2022
Tijdens de interim-controle hebben wij vastgesteld dat financieel adviseur AO/IC op basis van een standenregister een controle verricht waarbij op basis van brondocumentatie wordt vastgesteld of de mutaties juist zijn verwerkt. Daarnaast wordt maandelijks door de VIC een steekproef uitgevoerd op personele mutaties waarbij het risico afdoende is gemitigeerd.
Risico/Gevolg
n.v.t.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
n.v.t.
DASHBOARD
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
Detailbevindingen processen | Gemeentelijke belastingen
54
Bevinding
Aandachtspunten met betrekking tot de conversie van de belastingapplicatie
KANS: n.v.t.
Jaar van constatering
2021
IMPACT: n.v.t.
Onze bevinding/ constatering
Gedurende 2021 heeft u een conversie doorgevoerd van de belastingapplicatie Probel naar GOUW. Het risico bestaat dat door een onjuist geïmplementeerde en ingerichte belastingapplicatie de kans aanwezig is dat onjuiste dan wel onvolledige belastingaanslagen worden opgelegd.
Geconstateerde opvolging in 2022
Conversie heeft in 2021 plaatsgevonden, bevinding niet meer van toepassing in 2022.
Risico/Gevolg
n.v.t.
Ons advies/ Uw aanvullende werkzaamheden
n.v.t.
DASHBOARD
ONTWIKKELINGEN
SIGNIFICANTE PROCESSEN
IT-BEHEERSING
INTERNE CONTROLE
BIJLAGEN
55
bdo.nl