1. Woonvisie Noordenveld Samen lukt het
Tekst van het document
sociale huur is welkom.
toevoeging’: sloop en verkoop moeten worden
-
gecompenseerd. -
Peize: prioriteit bij Zuid, met al voldoende sociale
Als gemeente bewaken we dat per dorp het gewenste
huurwoningen, aanvullend op de 16 in Oosterveld, in vervolgfases van Oosterveld en daarna binnendorps.
De corporaties steunen deze ambitie en houden hier in hun begroting, strategische keuzes en planvorming
-
rekening mee. We leggen dit samen vast in prestatieafspraken.
Norg: met Actium werken aan meer sociale
Veenhuizen, Een, Nieuw-Roden: werken aan een plan voor kleinschalige toevoeging.
-
Kleinere dorpen: geen projecten. Hier heeft kwaliteitsverbetering (renovatie of vervanging) prioriteit.
BETAALBAAR WONEN
Illustratie van de ‘rollende voorraad’ (bron: KAW)
Woonvisie Noordenveld | september 2023 29
3.1 VOLDOENDE, PASSENDE SOCIALE HUURWONINGEN De gemeente helpt de corporaties
andere ambities gelijktijdig een plek krijgen, zoals
mensen met een lokale sociale en/of economische binding
herinrichting van de woonomgeving of verdichting.
moeilijk aan bod komen. Statistieken ondersteunen deze
Verkoop van sociale huur: ja, mits. Verkoop van sociale
signalen niet. We onderzoeken daarom samen met
procedures. De gemeente draagt hieraan bij:
huurwoningen dient doelen: verandering van de
Woonborg en Actium welke knelpunten er in concrete
-
Bij elke ontwikkeling is 30% sociale huur voorwaarde,
voorraadsamenstelling van corporaties, vrij maken van
gevallen waren, wat de achtergrond daarvan was, en of
ongeacht eigendom van grond of vastgoed. Hiervoor
financiële middelen voor investeringen, toevoegen van
van daaruit reden is voor regels voor lokaal toewijzen. Een
stellen we een doelgroepenverordening vast.
betaalbare koop. Als gemeente staan we positief
mogelijkheid is het gebruik maken van voorrang voor lokale
Wanneer een partij een lager aandeel wenst, is dat
tegenover verkoop, mits de ‘dorpsdoelen’ behaald
zoekenden bij toewijzing.
bespreekbaar in combinatie met een vorm van
worden via compenserende bouw van sociale huur.
Om woningen toe te kunnen voegen, bieden we hulp aan. Het gaat om plek, financiële randvoorwaarden en soepele
-
-
Prestatieafspraken: over en weer
verevening. -
-
We hanteren een sociale grondprijs voor corporaties,
Lokaal initiatief omarmen
We stellen een nieuw kader op voor langjarige afspraken
zoals vastgelegd in de Kadernota Grondprijzen 2022-
Vanuit veel dorpen komen verzoeken om lokale initiatieven
met de corporaties en huurdersorganisaties, met deze
2025, met een jaarlijkse grondprijsbrief.
tot ontwikkeling te (mogen) brengen. Soms is ook een deel
woonvisie als houvast. Tot die tijd handelen we al in lijn
We stemmen met de corporaties procedures tijdig af
goedkope huurwoningen een wens. Als gemeente vragen
met deze woonvisie. Prestatieafspraken zijn wederkerig:
en voorkomen onnodige stappen of overlap daarin,
we eerst aan (een van) de corporaties om deel te nemen.
gemeente, corporaties en huurdersorganisaties stellen deze
zoals toetsing van plannen aan het Bouwbesluit.
Zij staan open voor gesprek over deelname, waarbij zij wel
samen op en we hebben allen een rol in de uitvoering.
rekening houden met bedrijfsmatige doelen en regels. Voorraadstrategie corporaties: onze wensen In prestatieafspraken gaan we in op het voorraadbeleid van
Lokaal toewijzen: nadere analyse nodig
corporaties. Onze wensen:
Binnen de Huisvestingswet ontstaat meer mogelijkheid tot
-
Bij vervanging: vroeg onderling afstemmen. Bij
lokaal toewijzen. In meerdere dorpen horen wij een oproep
vervanging gaan we vroeg in gesprek, zodat dat
tot lokaal toewijzen, in huur én koop. Er zijn signalen dat
BETAALBAAR WONEN
Woonvisie Noordenveld | september 2023 30
3.2 MIDDENHUUR KAN IETS TOEVOEGEN Vrije huur: geen prioriteit, maar initiatief is welkom
Kleine initiatieven en middenhuur: soms een mooie combi
In Noordenveld bedienen particuliere verhuurders een
Kleinschalige lokale particuliere initiatieven en middenhuur
bescheiden 5% van de totale huishoudens. De redenen om
gaan soms goed samen. Soms kan dat bovendien in
voor vrije huur te kiezen lopen uiteen. In positieve zin
bestaande gebouwen. Denk bijvoorbeeld aan een lokaal
vormt het een schakel tussen de sociale huur en de
betrokken investeerder die een bestaande school of
koopmarkt. Als gemeente staan we vanuit deze insteek
boerderij ombouwt tot woningen voor jongeren of ouderen.
positief tegenover particulier initiatief. Zelf ondernemen we
Wel zijn we kritisch:
geen actie om ontwikkelingen in gang te zetten.
-
Kwaliteitscriteria gelden overal, ook hier;
-
Landschapsontsierende gebouwen kunnen niet
Middenhuur door corporaties: welkom Initiatieven in het segment ‘middenhuur’ zien we als een
herbestemd worden; -
Woningen moeten een redelijke prijs-
nuttige aanvulling op onze woningvoorraad – via
kwaliteitverhouding hebben, ook op termijn. We maken
nieuwbouw of door omzetting naar vrije sector huur. De
daarover afspraken met ontwikkelaars. Onze op te
corporaties zijn hierbij onze voorkeurspartner. In de
stellen doelgroepenverordening helpt daarbij.
prijsklasse tot €1.000 is de vraag het grootst, en we kunnen bij corporaties vertrouwen op een goede prijskwaliteit verhouding en continuïteit daarin. De corporaties geven op dit moment echter prioriteit aan toevoeging van sociale huur.
BETAALBAAR WONEN
Woonvisie Noordenveld | september 2023 31
3.3 BETAALBARE KOOP: SAMEN OPTREKKEN Het is voor huishoudens met een lager inkomen steeds
Woningen komen dan beschikbaar voor jongere
lastiger om een betaalbare koopwoning in Noordenveld te
huishoudens.
vinden. Daarin is Noordenveld overigens niet uniek. Er zijn geen toverformules voor betaalbare koop. De markt bepaalt
‘Tweede jeugd’ voor huizen: starterslening, renovatiehulp
voor een belangrijk deel de prijzen van bestaande en
Vaak is na doorstroming modernisatie nodig (energie,
nieuwe woningen. Evengoed hebben we als gemeente
casco) of gewenst (uitstraling, comfort). We helpen kopers
mogelijkheden om het kopen van een huis betaalbaar te
om de woningen energetisch en technisch bij de tijd te
maken en te houden, en die zetten we in. De grootste
brengen. Daar zetten we ons op deze manier voor in:
kansen liggen in de bestaande woningvoorraad. Daarnaast
a.
Roden tot € 264.000
Norg tot € 181.000
Peize tot € 386.000
Een tot € 386.000
We vernieuwen met urgentie onze starterslening.
zorgen we met maatregelen voor meer goedkope
Onderzoek (Kadaster) bewijst dat dit helpt om een
woningtoevoeging en behoud van betaalbare woningen.
eerste stap te kunnen maken. De lening zal gelden
Deze behandelen we hierna.
voor bestaande woningen tot €355.000 (Woondeal):
TOT € 181.000
TOT € 264.000
TOT € 386.000
Roden
0
4
21
Soms zijn er nieuwe middelen, om huiseigenaren te
Peize
0
0
8
veel ruimte voor hun koopprijs. Nu wonen vaak mensen op
helpen met renoveren. Belangrijk daarbij zijn
Norg
3
6
9
leeftijd in deze woningen. Speciale kansen liggen in
financiële stimulansen om een deel van de
Andere kernen
0
1
2
doorstroming en renovatie.
investeringskosten weg te nemen. We zijn alert op
NOORDENVELD
3
11
40
Het bestaande beter benutten Juist in bestaande buurten staan veel woningen met relatief
b.
daar liggen de beste kansen én urgentie om
ACTUEEL AANBOD
doorstroming te versnellen.
nieuwe kansen op financiële hulpbronnen met dit Doorstromingsgerichte bouw: betaalbare koop komt vrij
doel.
Illustratie: actueel aanbod op Funda (jan 2023). Het prijssegment tot € 181.000 past bij een bruto jaarinkomen tot € 43.754 (inkomensgrens sociale huur). Het
Met een gevarieerd bouwprogramma zorgen we voor
prijssegment tot € 264.000 bij 1,5x modaal, en € 386.000 bij 2x modaal.
alternatieven voor hen en daarmee doorstroming.
Bronnen: Hypotheker en Funda (peildatum: januari 2023).
BETAALBAAR WONEN
Woonvisie Noordenveld | september 2023 32
3.3 BETAALBARE KOOP: SAMEN OPTREKKEN De voorraad verruimen
Nieuwe ontwikkelvormen. Een aantal ontwikkelvormen
het provinciale programma. Hierbij hebben we speciale
Op meerdere manieren proberen we ook nieuwe betaalbare
is gericht op betaalbaar wonen. Het gaat bijvoorbeeld
aandacht voor de positie van huidige ‘bewoners’ van
woningen toe te voegen aan de woningvoorraad:
om:
deze parken.
-
Doelgroepen vooraf vastleggen in bestemmingsplan.
-
collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO);
Als gemeente sturen we op een aandeel sociale huur
-
tiny houses;
Betaalbaar maken en houden: omgevingsplannen
en sociale koop binnen elk bestemmingsplan. Het
-
wooncoöperaties;
De mogelijkheid bestaat om in bestemmingsplannen (met
startpunt voor elk plan is, naast 30% sociale huur, ook
-
flexwonen;
de komst van de Omgevingswet vanaf 2024 omgevings-
30% sociale koop tot €355.000 (Woondeal).
-
erfsplitsing (toevoegen van extra woon-
plannen genoemd) regels op te stellen over het aandeel
bestemming(en) op een bestaande kavel)
betaalbare huur- en koopwoningen en de exploitatieduur.
-
Neerwaartse afwijking daarvan vraagt om een motivatie en een nog uit te werken vorm van -
-
-
splitsing van gebouwen (binnen bestaande panden
compensatie.
extra woonbestemming(en) mogelijk maken). Zie
Huisvestingsverordening: kapstok voor toewijzing
Gelijkmatige woningtoevoeging. Door woningen
ook de motie van de Raad van 12 oktober 2022.
Een huisvestingsverordening kan de bewoning van
gelijkmatig toe te voegen, voorkomen we dat er in
Voor zulke vormen geldt dat onze basishouding positief
woningen reguleren. Zo’n verordening wordt wettelijk
korte tijd veel woningen bij komen, met een hoog
is, maar ook dat alles maatwerk vergt en dat
verplicht om urgentiegroepen te definiëren bij
aandeel toestroom van buiten, daarna lange tijd
beschikbare ambtelijke capaciteit om speciale
woningtoewijzing en om antwoord te geven op de ‘fair
weinig.
verzoeken te behandelen onder druk staat.
share’ als het gaat om huisvesting van bijzondere
Bewoning van recreatiewoningen: punt van uitwerking.
doelgroepen op regionaal niveau. Op dit moment gaat onze
Verkoop van sociale huurwoningen zorgt voor meer
Provinciaal wordt gewerkt aan een programma Vitale
verordening alleen over bewoning van woonwagens.
aanbod in de goedkope koopklasse. Dit gaat altijd
vakantieparken. Als gevolg daarvan kunnen
Toewijzing van urgentiegroepen geven we een plek in onze
gepaard met goede afspraken over compensatie van
vakantieparken een permanente woonfunctie krijgen.
nieuwe herziene huisvestingsverordening (2023 / 2024).
het aanbod elders, en over een (technische en
In zo’n geval groeit de voorraad (betaalbare)
energetische) basis bij overdracht aan de koper.
koopwoningen. Dit werken we uit na vaststelling van
Verkoop sociale huurwoningen, onder voorwaarden.
BETAALBAAR WONEN
-
Woonvisie Noordenveld | september 2023 33
3.3 BETAALBARE KOOP: SAMEN OPTREKKEN Lokaal toewijzen, ook bij koop: overwegen
belang denken en werken, geeft dat aanleiding voor
partijen, op basis van deze woonvisie, andere kaders,
We onderzoeken het gebruik van de verruimde
een coöperatieve houding van de gemeente. Goede
eventueel in combinatie met ‘uitnodigingsplanologie’ bij
mogelijkheden die zijn aangekondigd in de (concept)
referenties zijn onderdeel van criteria voor het mogelijk
specifieke plekken. Zie ook hoofdstuk 2.
nieuwe Huisvestingswet, om tot 50% koopwoningen met
ontwikkelen in onze gemeente. Voorzienbaarheid in plannen. We geven vooraf aan wat
Doelmatige inzet van instrumenten
gemeente en/of met cruciale beroepen zoals leraar,
wij vragen aan ontwikkelende partijen. De
De wet staat nieuwe instrumenten toe om de woningmarkt
verpleegkundige of politieagent. Dit geldt bij woningen tot
kwaliteitsgids en deze woonvisie geven mee welke
te beïnvloeden. Ze zijn niet altijd voor Noordenveld geschikt
€355.000 (Woondeal. Of dit passend is bij Noordenveld,
afwegingen gemaakt worden. In gevallen van
en niet altijd weegt de inspanning op tegen het resultaat.
moet goed worden bezien: Noordenveld kiest er voor om
ontwikkelingsplanologie (specifieke plekken) kunnen
In het schema op de pagina hierna staan ook de
óók een instroomgemeente te zijn en de uitwerking van
daar eisen bij komen, bijvoorbeeld over groen of
instrumenten die we (voorlopig) niet willen inzetten.
deze mogelijkheid is juridisch op veel punten nog
parkeren. Deze werkwijze helpt partijen bij het doen
onduidelijk. Dit werken we in 2023-2024 verder uit.
van een passende investering, passend bij de kosten
voorrang lokaal toe te wijzen aan mensen uit eigen
-
en potentiële opbrengsten op een locatie. Een goed samenspel met ontwikkelaars.
-
Actief grondbeleid in speciale gevallen. Binnen ons
Ontwikkelende partijen zijn nodig om woningen toe te
grondbeleid kunnen we als gemeente – mits
voegen. We werken graag met hen samen, binnen
onderbouwd – zelf grond kopen. In situaties waarin wij
spelregels.
dat onvermijdelijk achten om regie te krijgen op
-
Goede omgang met marktpartijen. Als gemeente
planvorming, programmering en de kwaliteit, doen wij
steken wij energie in de werkrelatie met ontwikkelaars.
dat, via voorkeursrecht (wet voorkeursrecht
Die relatie zien we als wederkerig: wanneer
gemeenten) of directe aankoop. De voorkeur gaat
marktpartijen mede vanuit het maatschappelijke
echter uit naar goede afspraken met ontwikkelende
BETAALBAAR WONEN
Woonvisie Noordenveld | september 2023 34
UITGELICHT: INSTRUMENTEN De gemeente heeft diverse instrumenten tot haar beschikking om regie te voeren op de woningmarkt. In groen wat nu van toepassing is, in lichtgroen wat we onderzoeken, in geel wat we nu niet toepassen
Omgevingsplannen
Vastleggen van sociale huur/koop, middenhuur en particulier opdrachtgeverschap. Toepassen in nieuwe plannen.
Tijdelijke woningen
Tijdelijke woonbestemming, in panden of tijdelijk op een plek, sneller realiseren en betaalbaarder. Houd rekening met geldende regels, ook bij tijdelijk wonen. Zoeken naar passende vormen – zie 2.3 en 3.4.
Prestatieafspraken
Met corporaties en huurdersorganisaties afspraken maken over aantallen, prijzen, kwaliteit sociale huur en middenhuur. Jaarlijks, of langjarig vanuit een kaderdocument. Nieuw langjarig kader opstellen.
Huisvestingsverordening
Wordt verplicht als deel van Wet Regie Volkshuisvesting. Hierbinnen regels opstellen over urgentiegroepen en voorkomen van ongewenste speculatie. Uitwerken in 2023-2024.
Starterslening
Korting bij aankoop, via SVN. Helpt om de (eerste) stap op de woningmarkt mogelijk te maken. Herijken, bestaande voorraad, verhogen prijsgrens tot een relevant niveau voor starters op de koopmarkt.
Verzilverlening
Een tweede, aflossingsvrije hypotheek op basis van overwaarde, om levensloopbestendige woningaanpassing financierbaar te maken voor mensen vanaf 58 jaar. Dit is een bestaand instrument in Noordenveld.
Zelfbewoningsplicht
Kan afgedwongen worden bij bestemmingswijziging. Beperkt beleggers / verhuurders en verdringing. Bij schaarste nuttig, bij ontspannen markt beperkend en vereist handhaving. Kan ingezet worden.
BETAALBAAR WONEN
Onderzoeken
Grip op locatieontwikkeling en programma. Vereist visie op grondbeleid, specifieke expertise, financiële buffers (financiële risico’s). Is relatief snel inzetbaar. Beleid staat maatwerk toe, wordt bij urgentie ingezet.
Niet nu
Actief grondbeleid
Geen aanleiding voor
Benutten en invoeren
maar waar nieuwe inzichten alsnog aanleiding kunnen bieden, en in rood waarvoor duidelijk geen redenen zijn om het toe te passen. Recreatiewoningen > permanent
Keuzes voor permanente bewoning van (bestaande) recreatiewoningen: (tijdelijk) legaliseren of gedogen via een object-gebonden vergunning voor permanente bewoning. Afweging vindt plaats, keuzes volgen.
Lokaal toewijzen
Benutten van wettelijke ruimte om in huur en koop woningen toe te wijzen aan mensen met een lokale sociale of economische binding. Veel inwoners vragen hierom. Onderzoeken opties en voor- en nadelen.
Doelgroepenverordening
Vanaf invoering van de Omgevingswet per 1-1-2024 is een doelgroepenverordening niet meer nodig. De eisen krijgen hun plek in omgevingsplannen.
Opkoopbescherming
Een verbod om woningen zonder vergunning te verhuren voor een periode van 4 jaar. De gemeente mag zelf grenzen voor segmenten bepalen. Minder concurrentie koopmarkt. Vraagt onderbouwing. Nu onvoldoende urgent.
Grondkorting en anti-speculatiebeding
Verkoop onder de marktwaarde, verrekening bij doorverkoop ter voorkoming weglekken maatschappelijk geld. Voorbeeld: Koopgarant. Bewerkelijk instrument. Nu niet toepassen.
Verbod toeristische verhuur
Verbod is mogelijk, bij schaarste of leefbaarheidsproblemen. Is vooral van toepassing voor excessen. Kost onderbouwing, administratie en handhaving. Onvoldoende aanleiding.
Leegstandsverordening
Regels die eigenaren prikkelen om te zorgen voor verhuur en bewoning – registratie, aanbiedingsplicht, etc. Doorgaans gericht op incidenten. Toepassing onderzoeken in verband met case Veenhuizen.
Leegstandsvergunning
Bedoeld voor tijdelijke verhuur van te koop staande woningen die langere tijd niet verkocht kunnen worden. Vooral bij overaanbod aan woningen. Niet aan de orde.
Erfpacht
Middel voor betaalbaar(der) wonen. Gemeente blijft grondeigenaar. Eenmalige grondopbrengst blijft uit. Weinig populair bij kopers. Woonvisie Noordenveld | september 2023 35
3.4 AANDACHTSGROEPEN Koopstarters
samenwerken met marktpartijen;
Juist jongeren en starters lopen aan tegen moeilijkheden om een eerste stap op de woningmarkt te zetten. Verspreid
8.
in deze woonvisie zijn keuzes en maatregelen te vinden die bijdragen aan de mogelijkheden voor starters om een
jongerenontmoetingsplekken en opleidingen;
financieren en minder energielasten hebben, hierin -
woonruimte, hoe urgent dat is, waar het knelt.
flexwonen in de drie grote dorpen; 9.
eerste stap op de huur- en koopmarkt te zetten.
Ruimhartig omgaan met initiatieven die leiden tot
-
betaalbaar woningaanbod in alle dorpen.
Als uitvloeisel hiervan eventueel uitbreiden van de mogelijkheid tot het afsluiten van jongerencontracten
We brengen ze samen: 1.
Als gemeente brengen we preciezer in beeld waar, welke en hoeveel jongeren nu op zoek zijn naar
Zoeken naar mogelijkheden voor betaalbaar
door de corporaties, met een tijdelijk karakter, naar
Voldoende bouwen in de koop wat prijsstijging
Jongeren tot 23 jaar
voorbeeld van het Pakhuis in Roden.
beperkt;
Een speciale groep woningzoekenden wordt gevormd door
2.
30% sociale huur bouwen, voor kortere wachttijden;
jongeren tot 23 jaar. Zij kunnen zelden kopen, en zijn voor
met zorg en begeleiding. Een voorbeeld is het concept
3.
30% koop tot de grens van €355.000 (Woondeal) in
sociale huur aangewezen op woningen met een huur tot de
Kamers met Aandacht. In de woonzorgvisie /
bouwplannen;
‘kwaliteitskortingsgrens’ van €452,20 (peil 2023). Een
werkafspraken leggen we vast hoe gemeente,
Bouwen voor doorstroming in de koopsector zodat de
beperkt deel van de woningvoorraad is hier voor
corporaties en zorgorganisaties die goed kunnen
vele, relatief betaalbare koopwoningen in de oudere
aangewezen. De precieze woonvraag van deze groep is
oplossen. Gelijktijdig met het toewijzen van een
wijken versneld vrijkomen;
moeilijk vooraf te meten, omdat zij zich niet altijd (op tijd)
woning moet ook de begeleiding geregeld zij: wij en
Actualisering van de starterslening bij bestaande
inschrijven. Samen met de corporaties ondernemen we het
onze partners hebben daarin een gezamenlijke
woningen;
volgende:
verantwoordelijkheid in.
Verkoop van sociale huurwoningen (en compensatie
-
4.
5. 6. 7.
In een aantal gevallen valt de woonbehoefte samen
Verbeteren van de bewustwording en
daarvan in nieuwbouw);
naamsbekendheid van Thuiskompas onder deze groep,
Stimuleren van verduurzaming van verouderde
waarvoor mensen zich gratis kunnen inschrijven,
koopwoningen, waarmee starters méér kunnen
bijvoorbeeld door uitleg van corporaties bij
BETAALBAAR WONEN
-
Woonvisie Noordenveld | september 2023 36
3.4 AANDACHTSGROEPEN Statushouders en andere nieuwkomers
De spreidingswet (wetsvoorstel) gaat over de opvang van
de afweging en keuzes in hoe hier op termijn mee om
Gemeenten hebben een wettelijke taak in het opvangen en
asielzoekers, en bevat een voorstel voor het geven van een
te gaan: permanent wonen of recreatie. De gemeente
huisvesten van statushouders. De taakstelling voor
wettelijke taak aan gemeenten in het opvangen van
maakt afspraken op maat met eigenaren / beheerders
Noordenveld varieert de afgelopen jaren tussen de 20 en
asielzoekers. Met de val van het kabinet is de spreidingswet
van deze parken. Daarbij is het provinciale programma
80 en is anno 2023 ongeveer 90. Zij zijn aangewezen op
controversieel verklaard. Of deze wet in werking treedt en
Vitale Vakantieparken (in ontwikkeling) onze leidraad.
sociale huurwoningen en krijgen in de praktijk urgentie bij
hoe dit uitpakt voor Noordenveld is nog niet te zeggen,
Er is speciale aandacht nodig voor de positie van
het vinden van een woning, als gevolg van de urgentie tot
maar heeft aandacht.
zittende ‘bewoners’ bij verandering van regels en de effecten op de reguliere woningmarkt.
huisvesting en doorstroming. We constateren dat de meeste statushouders gericht zijn op Roden, waar ook de
Tijdelijk wonen: oplossing zoeken
grootste voorraad sociale huurwoningen is, en waar de
We streven naar een vaste plek in de samenleving voor de
terughoudend in, omdat de regie op deze vorm van
mogelijkheden om in te burgeren, te werken, netwerk op te
verschillende aandachtsgroepen. Er is een groeiende vraag
wonen beperkt is. Hieruit kunnen problemen ontstaan.
bouwen groter zijn. Tot op heden heeft dat niet tot grote
naar flexibele of tijdelijke woonvormen voor mensen die om
We besteden bij het herijken van onze
knelpunten geleid. Tegelijk zijn de corporaties alert op
uiteenlopende redenen tijdelijk een huis nodig hebben. Het
oplopende wachttijden. Als gemeente houden we
kan gaan om werk, privéomstandigheden, of andere zaken.
vooralsnog graag vast aan deze gang van zaken. Waar
Hun woonvraag is weliswaar tijdelijk, maar de behoefte aan
nodig kijken we naar tijdelijke oplossingen. We nemen de
woonruimte is blijvend en doorlopend. In de praktijk is elke
verantwoordelijkheid om een en ander te regelen. Dit doen
woonvraag nu maatwerk. Dat kost veel energie: het vinden
van mensen, zoals spoedzoekers. We starten als
wij in samenwerking met andere Drentse gemeenten en de
van een plek, soms ook het werken aan draagvlak in de
gemeente binnen de looptijd van deze visie een
provincie.
omgeving.
locatiestudie naar plek hiervoor. Het kan gaan om
-
Een deel van de tijdelijke woonvraag wordt
tijdelijke of structurele oplossingen. Zie ook hoofdstuk
opgevangen in vakantieparken. We maken momenteel
2.3.
BETAALBAAR WONEN
-
Kamerbewoning: als gemeente zijn we daar
huisvestingsverordening aandacht aan dit thema. -
We werken aan woonoplossingen voor jongeren (zie de pagina hiervoor).
-
Ook zoeken we naar een oplossing voor tijdelijk verblijf
Woonvisie Noordenveld | september 2023 37
3.4 AANDACHTSGROEPEN Woonwagenbewoners
Vooruitkijkend is de verwachting dat door natuurlijk verloop
Kwaliteit op peil houden
Noordenveld huisvest op dit moment 20 standplaatsen voor
er tot 2030 maximaal twee plekken vrij komen, en er
We nemen als gemeente minstens eens per twee jaar het
woonwagens op haar grondgebied: 5 aan de Klimopstraat
maximaal vier plekken gevraagd worden door starters. Een
initiatief voor een gesprek over de woonsituatie op beide
in Norg en 15 op Berkenheuvel in Roderesch. De grond is
uitbreiding met maximaal twee plekken kan noodzakelijk
locaties. Dit om te beluisteren of er wensen of problemen
van Actium, de wagens zijn particulier eigendom.
zijn, maar is op dit moment niet aan de orde.
zijn, en te bespreken hoe daar mee om te gaan. Bewoners
Europees is bepaald dat de cultuur van
Toewijzen kent een voorrangsvolgorde
woonwagenbewoners beschermd moet worden. Het
Toewijzing gebeurt via het Thuiskompas. In volgorde van
bewonen van een woonwagen is een recht. Als gemeente
urgentie gaat het hierom:
hebben we de taak om beleid voor woonwagens en
1.
kunnen ook zelf contact leggen met Actium of de
standplaatsen vast te stellen in de woonvisie als uitwerking van het landelijke beleidskader hierover (BZK, 2018).
Uitwonende kinderen van woonwagenbewoners, die niet meer op een woonwagenlocatie woonachtig zijn;
3.
andere huurders daar recht op hebben op een woning.
Woningzoekenden die wonen op een andere woonwagenlocatie van Actium;
4. Mogelijk enkele extra plaatsen nodig op termijn
Ingeschreven woningzoekenden die wonen op de woonwagenlocatie, inclusief de inwonende kinderen;
2.
Woonwagenbewoners met een lager inkomen hebben binnen een redelijke termijn recht op standplaats, net als
gemeente.
Voormalige bewoners van een woonwagenlocatie, die willen terugkeren naar het wonen in een woonwagen;
De afgelopen jaren zijn er geen signalen geweest van
Bij de toewijzing gelden de reguliere spelregels van
schaarste aan het aantal standplaatsen en wagens. In 2021
Passend Toewijzen.
inventariseerden we de behoefte, zoals vastgelegd in de Inventarisatie behoefte woonwagenstandplaatsen.
BETAALBAAR WONEN
Berkenheuvel, Roderesch
Woonvisie Noordenveld | september 2023 38
4
DUURZAME KWALITEIT 1. VOORTBOUWEN OP EUROPESE EN LANDELIJKE DOELEN 2. EEN WONINGGERICHTE AANPAK 3. EEN GEBIEDSGERICHTE AANPAK
4 DUURZAME KWALITEIT Keuzes en acties in dit hoofdstuk
Duurzaam is een breed begrip. Het gaat over houdbaar: het niet belasten van het milieu, maar ook over
4.3 Een gebiedsgerichte aanpak
toekomstwaarde in de tijd. Beide betekenissen raken het
Duurzame kwaliteit reikt verder dan alleen de woning. Voor
wonen direct. In dit hoofdstuk gaan we op beide vormen
het oplossen van de warmtevraag zijn soms collectieve
van duurzaamheid in.
oplossingen nodig en moet het gebied op de schop.
-
projecten die huiseigenaren met een laag inkomen te ondersteunen bij het verduurzamen van hun huis. -
Tegelijk willen we werken aan een woonomgeving die 4.1 Voortbouwen op Europese en landelijke doelen
groen is, klimaatbestendig, en uitnodigt tot duurzaam en
Sinds in 2015 het Klimaatakkoord van Parijs is vastgesteld,
gezond gedrag.
volgde landelijke regelgeving en verdere doorvertaling naar provincies, regio’s en gemeenten. Ook gemeentelijk hebben
Niet alle onderwerpen in deze woonvisie zijn ook werkelijk
we al stappen gezet. We bouwen daar op voort.
onderdeel van nieuw woonbeleid. In veel gevallen komen domeinen duurzaamheid en ruimte. In dat geval verwijzen
Een van onze hoofddoelen is dat de woningen in onze
we daar naar.
Actie 4b. Met de corporaties en huurdersorganisaties stellen we nieuwe doelen vast, als vervolg op hun grote inzet van de afgelopen jaren.
-
Actie 4c. Voortzetten gebiedsgerichte aanpak.
-
Doorlopend: met gemeentelijk duurzaamheidsbeleid voortbouwen op Europese en landelijke doelen.
-
ze voort uit bestaande, recente beleidskaders op de 4.2 Een woninggerichte aanpak
Actie 4a. We zoeken naar financiële hulpbronnen voor
Doorlopend: Naast deelname aan het Drents Energieloket en hun acties, bieden we ook zelf persoonlijke begeleiding aan voor huiseigenaren.
-
Doorlopend: bij bouwplannen zijn klimaatadaptatie,
gemeente snel energiezuiniger worden. Minder
biodiversiteit, circulariteit, energieverbruik en
warmtevraag, schone energieopwekking, betere
zorgvuldige omgang met groene ruimte (ladder
betaalbaarheid van het wonen. Maar we kijken ook naar duurzame inzetbaarheid, duurzaam materiaalgebruik.
duurzame verdorpsing) hoofdonderwerpen. -
Doorlopend: Lokaal initiatief kan financiële ondersteuning krijgen
DUURZAME KWALITEIT
Woonvisie Noordenveld | september 2023 40
4.1 VOORTBOUWEN OP EUROPESE EN LANDELIJKE DOELEN Klimaatakkoord van Parijs
ziet een individuele aanpak en een gebiedsgerichte.
Aan het klimaatakkoord uit 2015 doen bijna 200 landen
-
mee. Het is gericht op het beperken van de klimaatverandering. Het heeft ook gevolgen voor landelijk beleid voor de gebouwde leefomgeving.
Gebiedsgerichte aanpak is gericht op collectieve warmtevoorziening, wetgeving en ondersteuning.
-
Individuele aanpak is gericht op het wegnemen van belemmeringen, duidelijkheid geven over wat er kan, verduurzamen voor iedereen betaalbaar maken. Voor
Landelijk beleid: klimaatwet en coalitieakkoord
individuele huiseigenaren zijn er bijvoorbeeld de ISDE
De Nederlandse vertaling van de klimaatdoelen van Parijs is
subsidies en het Nationaal Warmtefonds. Ook krijgen
vastgelegd in de Klimaatwet en een Klimaatplan. Dit plan
marktpartijen hulp om huiseigenaren te ontzorgen met
wordt elke vijf jaar herzien. In het coalitieakkoord is de
kant-en-klaar pakketten en inkoopacties.
ambitie aangescherpt, gericht op onder meer terugdringen
De afschaffing van de Verhuurdersheffing wordt deels
van CO2-uitstoot, een fonds voor de transitie, een minister
gelabeld aan verduurzaming door corporaties. Het
en een isolatieprogramma. Daarmee raakt het ook het
landelijke Nationaal Isolatieprogramma beoogt dat in 2028
woonbeleid.
geen woningen met label EFG meer bestaan in de corporatievoorraad. Daarna zijn ook de labels D aan de
Nationale bouw- en woonagenda
beurt. Voor huurders van slecht geïsoleerde woningen komt
Het ministerie van BZK presenteerde in 2022 de Nationale
een vorm van compensatie. Hierover zijn afspraken
Woon- en Bouwagenda. Daaronder vallen de programma’s
gemaakt tussen het Rijk en koepelorganisatie Aedes.
Betaalbaar Wonen en Verduurzaming Gebouwde Omgeving. Doelen zijn CO2 reductie en betaalbaar wonen, door isolatie, installaties, warmtenetten en groen gas. Het Rijk
DUURZAME KWALITEIT
Het Rijksprogramma Betaalbaar Wonen en het beleidsprogramma Versnelling Verduurzaming Gebouwde Omgeving
Woonvisie Noordenveld | september 2023 41
4.1 VOORTBOUWEN OP EUROPESE EN LANDELIJKE DOELEN Programma Duurzaam Noordenveld 2040
Warmtevisie
Gemeenten hebben een grote rol in de verdere
De warmtevisie is gericht op het stapsgewijs overgaan van
doorvertaling van landelijk beleid en wetgeving voor de
aardgas op een andere warmtebron. Via drie routes werken
energietransitie. In het gemeentelijke duurzaamheidsbeleid
we als gemeente aan oplossingen:
zijn doelstellingen opgenomen rond vijf thema’s die met
1.
elkaar verweven zijn. De overkoepelende ambitie is om in 2040 als gemeente klimaatneutraal te zijn. Voor wat betreft
Individuele oplossingen, zoals volledig elektrisch verwarmen van de woning;
2.
verbouw en nieuwbouw willen we gebouwen realiseren die
Het gebruik van een alternatief duurzaam gas, zoals groengas of biogas;
in de winter de warmte beter vasthouden en in de zomer
3.
de hitte buitenhouden. Met groene daken en gevels
Daarbij zijn enkele gebieden aangewezen om te starten. Zie
(natuurinclusief bouwen) isoleren we en zorgen we voor
Gebiedsgerichte aanpak. Bij de warmtevisie hoort het
meer groen in de wijken. Met meer groen bevorderen we
Uitvoeringsprogramma Warmtevisie 2023.
Aansluiten op een warmtenet.
de biodiversiteit en bij gebiedsontwikkeling en herinrichting van bestaande wijken nemen we de gevolgen van klimaatverandering mee in het ontwerp.
Fragment uit de geldende gemeentelijke Warmtevisie
DUURZAME KWALITEIT
Woonvisie Noordenveld | september 2023 42
4.2 EEN WONINGGERICHTE AANPAK Voor corporaties geldt een andere manier van werken dan
Persoonlijke begeleiding
Financiële hulpmiddelen aanbieden
voor individuele huiseigenaren. Met name voor
We willen mensen helpen bij het maken van keuzes, zetten
Verduurzamen moet betaalbaar zijn. Er zijn landelijke en
huiseigenaren is er (ook) een rol voor de gemeente
van stappen, organiseren van hun verduurzaming. Onze
provinciale subsidies en leningen voor mensen die het met
Noordenveld, om hen op weg te helpen.
Energiecoaches helpen mensen daar persoonlijk bij, van
eigen middelen niet redden, zoals het landelijke Nationaal
kleine tips tot grotere plannen.
Warmtefonds en de Drentse subsidie voor isolatie voor
Informeren: Drents Energieloket
mensen met een inkomen op of rond het minimum. Die zijn
Een gemeente is geen eigenaar van woningen maar kan
Makelaars vragen een actieve rol te spelen
huiseigenaren wel helpen om het verduurzamen te
Met makelaars in onze gemeente maken we een aanpak
versnellen. Voor iedereen moet er goede informatie zijn.
om bij verkoop van bestaande woningen goede informatie
We zoeken actief naar aanvullende hulpbronnen. Binnen
Daarvoor is het Drents Energieloket de basis. Duurzaam
te geven over mogelijkheden om een huis te verduurzamen
Noordenveld hebben we bijvoorbeeld een wijkgericht
Noordenveld is hieraan verbonden. De gemeente heeft ook
– want die zijn er. Zij kunnen op het sleutelmoment van
project om minima te ondersteunen bij energiebesparing:
een eigen website: duurzaamnoordenveld.nu.
mutatie zorgen dat mensen een stap zetten.
zij kunnen gebruik maken van Energieklussers die kleine
te vinden op ons loket.
maatregelen in de woning kunnen aanbrengen zoals tochtstrips.
Het Drents Energieloket: ook Noordenveld is aangesloten en doet mee aan acties die vanuit het loket georganiseerd worden.
DUURZAME KWALITEIT
Woonvisie Noordenveld | september 2023 43
4.2 EEN WONINGGERICHTE AANPAK Corporaties: nieuw Rijksbeleid, nieuwe doelen
Nieuwbouw: landelijke eisen
Hergebruik van bebouwing
De corporaties Woonborg en Actium hebben al forse
Landelijke regelgeving voor nieuwbouw is de laatste jaren
Een bestaand gebouw een nieuwe functie geven, is in de
stappen gezet in de afgelopen jaren.
steeds verder aangescherpt. In het Bouwbesluit uit 2021
meeste gevallen de meest CO2-vriendelijke oplossing. We
-
De voorraad van Actium bestond per 2022 voor 80%
staan de eisen verwoord: alle nieuwbouw moet voldoen
ondersteunen initiatieven met dit karakter, uiteraard
uit woningen met energielabel B of beter.
aan de eisen voor Bijna Energieneutrale Gebouwen (BENG).
rekening houdend met kwaliteitskaders en de ruimtelijke
De voorraad van Woonborg bestond per 2022 voor
Er wordt gekeken naar energiebehoefte, fossiele opwekking
context: een pand moet behoudenswaardig zijn. Behalve
54% uit woningen met energielabel B of beter. Eind
daarbij en hernieuwbare energie. Als gemeente volgen we
dat we hiermee kansen krijgen om op bestaande plekken
2027 moet dit percentage zijn gegroeid tot bijna 70%.
de landelijke eisen.
nieuwe woonvormen toe te voegen, zien we dit ook als een
-
-
welkome vorm van circulariteit.
Voor alle corporaties geldt: de labels E, F, G zijn in 2028 verdwenen uit de voorraad.
Circulair bouwen
Doordat de corporaties de komende jaren meer dan
Het landelijke beleid is vastgelegd in Nederland circulair in
voorheen nieuwe woningen toevoegen, neemt het aantal
2050: 50% van deze einddoelstelling moet in 2030
energiezuinige woningen verder toe.
gerealiseerd zijn. Op dit moment heeft de gemeente Noordenveld nog geen beleid of plan voor (meer) circulair
Vooruitkijkend stellen we nieuwe doelen vast:
bouwen. Dit willen wij de komende jaren wel opstellen.
-
We maken nieuwe prestatieafspraken die in lijn zijn
Acht Drentse corporaties stelden inmiddels Drenthe Woont
met de doelen in Rijksbeleid en de afspraken met
Circulair op. In pilotprojecten werken zij aan circulariteit.
Aedes. De doelen kunnen in tijd veranderen.
Hun doel: in 2040 100% circulair bouwen en renoveren.
-
Met name het verder wegwerken van de woningen met een hoge warmtevraag heeft voorlopig prioriteit. Energiezuinige bouw in Nieuw-Roden door Woonborg
DUURZAME KWALITEIT
Woonvisie Noordenveld | september 2023 44
4.3 EEN GEBIEDSGERICHTE AANPAK Duurzame kwaliteit reikt verder dan alleen de woning. Voor
oplossingen voor individuele woningverbetering, zoals
het oplossen van de warmtevraag zijn soms collectieve
Vijfde Verloting en Middenveld Zuid (Roden) en Lange Streeken en Kortland (Peize)
oplossingen nodig en moet het gebied op de schop. Tegelijk willen we werken aan een woonomgeving die
-
De gemeente en Woonborg onderzoeken in de pilotwijk
groen is, klimaatbestendig, en uitnodigt tot duurzaam en
Ring van Roden wat de beste oplossing is om in de
gezond gedrag. Dat past bij uitstek bij één van de
warmtevraag te voorzien, in het bijzonder voor de
kernkwaliteiten van Noordenveld: een hoogwaardige,
oudere woningen in de buurt. Dit moet resulteren in
groene woonomgeving.
een wijkuitvoeringsplan. -
Op verschillende plekken onderzoekt de gemeente de
Gebiedsaanpak: voortzetten
kansen voor benutten van geothermie. Daarover komt
De gemeente Noordenveld heeft drie energieke buurten
voor 2025 duidelijkheid.
aangewezen. In deze buurten is er al samenwerking tussen gemeente, Energiecoöperatie Noordseveld (ECN) en
Lokaal initiatief; welkom
inwoners. In deze buurten kijken we samen naar een
Als onderdeel van het platform Duurzaam Noordenveld
warmteoplossing voor de woningen en naar kansen om de
ondersteunen we ook lokale initiatieven. Zoals het
leefbaarheid, de openbare ruimte en de sociale cohesie te
GroenDoen fonds, voor mensen die samen hun omgeving
versterken.
willen vergroenen. Initiatieven waarbij minimaal 10 mensen
-
Geselecteerde buurten met een gebiedsaanpak zijn
betrokken zijn kunnen aanspraak maken op een financiële
vooralsnog: Roderwolde e.o. / Energiek Roderwolde,
bijdrage van 500 tot 5000 euro.
Norg-West / Mooie buurt hè, Peize / Energiek Kortland. -
In wijken met recente woningbouw wordt gewerkt aan
DUURZAME KWALITEIT
Woonvisie Noordenveld | september 2023 45
4.3 EEN GEBIEDSGERICHTE AANPAK Hitte en water: criteria maken, problemen oplossen
cultuurhistorisch en archeologisch erfgoed vormen het
Het programma Duurzaam Noordenveld stelt vijf doelen.
casco voor ruimtelijke ontwikkelingen.
Eén daarvan is een toekomstbestendige woonomgeving. We willen beter omgaan met piekbuien en droogte, minder
Ladder voor duurzame verdorpsing als maat
hittestress ervaren, de leefomgeving voor mens en dier en
In landelijke wetgeving is de ‘ladder voor duurzame
planten verbeteren. Elk nieuw plan voor woningbouw moet
verstedelijking’ leidend bij locaties-afweging. Bij
een duidelijke visie bevatten op hitte, water en kwaliteit
locatiekeuzes voor woningbouw geldt dat mogelijkheden
van de leefomgeving. De criteria formuleren we in 2023-
binnen de bebouwde kom voorrang hebben op uitbreiden
2024. In 2023-2024 verwachten we tot een oplossing voor
buiten de bebouwde kom. In Noordenveld kan binnendorps
wateroverlast in Norg-West te komen.
groen van grotere waarde zijn dan buitendorps groen, en soms is verdere verdichting niet passend bij het behoud
Zorgvuldig omgaan met groen, landschap en natuur
van de kwaliteit en het karakter van een dorp. Dat is steeds
Het Noord-Drentse landschap is van unieke waarde. Het
een afweging. We spreken liever van duurzame verdorpsing
kleinschalige esdorpenlandschap, de veenkoloniën en
dan van verstedelijking en geven er onze eigen invulling
laagveenontginningen zijn samen met de Koloniën van
aan. De meest waardevolle plekken blijven zo gespaard.
Weldadigheid hét visitekaartje van onze gemeente. De
-
beekdalen zijn een verbindende schakel tussen de verschillende landschapstypen. Het gaat hierbij om gebieden buiten de bebouwde kom, maar ook om
Elk initiatief voor woningbouw moet gepaard gaan met een plan waar de (directe) omgeving beter van wordt.
-
Wanneer woningbouw ten koste gaat van landelijk gebied of groen, is een vorm van compensatie nodig.
dorpsgroen. De aantrekkelijkheid van onze gemeente staat hier direct mee in verbinding. Het landschap en haar
DUURZAME KWALITEIT
Woonvisie Noordenveld | september 2023 46
5
WONEN, WELZIJN, ZORG 1. CULTUUROMSLAG 2. PASSEND WONEN MET ZORG 3. EEN PASSENDE WOONOMGEVING 4. INNOVATIE, DIGITALISERING, WERKGEVERSCHAP
5 WONEN, WELZIJN, ZORG Transitie in de zorg: een grote uitdaging
Vier opgaven zijn leidend bij het zorgen voor een goed
5.2 Passend wonen met zorg
We wensen een inclusieve samenleving waar iedereen
aanbod aan wonen, welzijn en zorg. Daar gaan we in dit
Het scheiden van wonen en zorg gaat door. Alleen wanneer
volwaardig meetelt en mee kan doen, ongeacht leeftijd,
hoofdstuk nader op in:
thuis wonen echt niet meer gaat, is wonen en zorg in een
zorgvraag of beperking. Dat stelt ons allen voor een grote
1.
Een cultuuromslag;
verpleeghuissituatie mogelijk. Voor het overgrote deel van
uitdaging:
2.
Passend wonen met zorg voor iedereen;
de mensen komt de zorg aan huis. Aanvullend zijn er
-
De groep ouderen groeit verder en is gemiddeld ouder
3.
Een passende woonomgeving;
vooral tijdelijke situaties van verpleging en revalidatie. Dit
en zorgbehoevender. De druk op de zorg neemt toe.
4.
Innovatie, digitalisering, werkgeverschap
heeft gevolgen voor de organisatie en plek van
-
-
specialistische zorgvoorzieningen en de wijze van
Ook de groep mensen met een andere zorgachtergrond, bijvoorbeeld een verstandelijke
5.1 Cultuuromslag
zorglevering bij mensen thuis.
beperking of een GGZ-indicatie, woont in toenemende
We lopen aan tegen de grenzen van onze verzorgingsstaat.
De meeste mensen zullen niet verhuizen, en waar nodig
mate zelfstandig en in de eigen gemeente
Rijksbeleid stuurt al langer aan op een grotere
hun woning (moeten) aanpassen. Tegelijk groeit ook de
Noordenveld.
zelfredzaamheid van mensen – vanuit hun eigen belang
behoefte aan aangepaste woningen. De behoeften lopen
Het aandeel mensen met een zorgvraag ten opzichte
maar ook als noodzaak. Dit gaat gepaard met een
uiteen: van woningen voor vitale groepen met een hoge
van het aandeel mensen dat zorg kan leveren groeit
noodzakelijke cultuuromslag:
eigen zelfredzaamheid, tot woonvormen die een beschut of
verder. Nu al zijn er personeelstekorten in de zorg- en
-
Niet alleen georganiseerde partijen in wonen en zorg
beschermd alternatief bieden voor wat voorheen het
welzijnssector. Het betekent ook een dalend
hebben elkaar meer nodig, maar ook de samenhang
verzorgings- of verpleeghuis was.
mantelzorgpotentieel. De draagkracht om zorg te
met vrijwillige zorg en mantelzorg groeit. We moeten
leveren neemt af. -
De toename van de zorgvraag leidt ook tot hoge
het meer dan nu samen doen. -
Er is een groeiende aandacht voor preventie, gezond
kosten, voor de zorg en ondersteuning, maar ook in de
gedrag, investeren in het welbevinden van mensen,
fysieke omgeving (wonen, woonomgeving).
bewustwording. Dat voorkomt onnodige zorg.
WONEN, WELZIJN, ZORG
Woonvisie Noordenveld | september 2023 48
5 WONEN, WELZIJN, ZORG 5.3 Een passende woonomgeving
partners in het woonzorgnetwerk.
Uitgelicht: samen optrekken
Naast de woning zelf, is ook de woonomgeving een
In de paragrafen hierna werken we deze vier opgaven
Alleen in samenwerking met onze inwoners en partners
belangrijke factor in het welzijn en de zelfredzaamheid van
verder uit. We sluiten bij het maken van keuzes en het
komen we tot goede resultaten. Het gaat om professionele
mensen. Het gaat dan om een omgeving waarin
vinden van oplossingen aan op landelijke programma’s en
en vrijwillige organisaties in welzijn, zorg en wonen. En het
voorzieningen aanwezig of bereikbaar zijn, fysiek of anders
regionale voorbeelden, waaronder de Werkagenda Drents
gaat om onze inwoners die zorg en welzijn vragen en
digitaal. En het netwerk van voorzieningen, zoals
Zorglandschap uit 2019, een samenwerking tussen de
bieden, ouderen maar ook andere groepen. Als gemeente
eerstelijnszorgaanbieders, ontmoetingsmogelijkheden of
twaalf Drentse gemeenten, Zilveren Kruis en provincie
staan we midden tussen deze partijen, maar we vragen om
dagbesteding moet toegerust zijn op de behoefte.
Drenthe.
maximale inzet van al onze partners. Voor het verder
5.4 Innovatie, digitalisering, werkgeverschap
Deze woonvisie en een woonzorgvisie…
-
Naast alle inspanningen om te zorgen voor een
In deze woonvisie leggen we een deel van de ambities en
passende woning, omgeving en daarbij goede zorg, is
acties vast die een plek krijgen in de woonzorgvisie. Die
Inclusief wonen en leven: een recht
innovatie en digitalisering van groot belang. In de zorg
woonzorgvisie wordt in de periode 2023-2024 opgesteld en
Artikel 19 van de Universele verklaring van de rechten van
zal robotisering de komende jaren een groeiende rol
vastgesteld, in samenwerking met al onze partners. Daarbij
de mens erkent het recht van alle personen met een
krijgen, en digitalisering zoals zorg op het scherm
komt ook een set werkafspraken.
handicap om in de maatschappij deel te nemen. Het is een
uitwerken van de doelen in dit hoofdstuk, vragen we ook
-
om structurele inzet van onze professionele partners.
vanuit de thuissituatie wordt normaal.
taak van de overheid om dit zo goed mogelijk te
Nu al worden personeelstekorten gevoeld, en dit zal
waarborgen. Mensen met een handicap moeten vrij zijn in
naar verwachting toenemen. Des te belangrijker is dat
het kiezen van hun woonplek, daar een passende woning
Noordenveld een plek is waar (potentieel) personeel
vinden en toegang hebben tot alle diensten om maximale
graag wil en kan wonen. Daarnaast is goed
maatschappelijke deelname mogelijk te maken.
werkgeverschap een belangrijke uitdaging voor de vele
WONEN, WELZIJN, ZORG
Woonvisie Noordenveld | september 2023 49
5 WONEN, WELZIJN, ZORG Keuzes en acties in dit hoofdstuk -
Actie 5a. In 2023 -2024 werken we een woonzorgvisie
-
Actie 5g. Energie steken in bereikbaarheid basisdorpen.
uit met werkafspraken met onze zorgpartners over
-
Actie 5h. Voortzetten van de verzilverlening.
zorg en welzijn, samenwerking, wonen en omgeving,
-
Doorlopend: werken aan goede doelmatige aansluiting
innovatie, digitalisering en goed werkgeverschap. De -
professionele zorg, vrijwilligerswerk en mantelzorg
gemeente is de verbinder, maar we doen het samen.
-
Doorlopend: initiatieven toetsen met ons kader.
Actie 5b.Zorggeschikt wonen in plannen checken en
-
Doorlopend: met partners samen zorgen voor goede
toevoegen. Een derde geschikte / nultredenwoningen,
dagbesteding en vervoersmogelijkheden.
waaronder 200 ‘beschutte’ woonvormen, waaronder 90 ‘beschermde’ woonvormen. -
Actie 5c. We volgen met corporaties en zorgpartijen waar knelpunten zijn in de doorstroming uit beschermd naar zelfstandig wonen, en werken aan oplossingen.
-
Actie 5d. Nabij voorzieningenclusters de woonomgeving met voorrang geschikt maken – plannen checken
-
Actie 5e. We onderzoeken met onze zorgpartners of een woonvorm voor mensen met een beperking haalbaar is in bestaand vastgoed.
-
Actie 5f. We stimuleren bewoners om hun huis aan te pakken.
WONEN, WELZIJN, ZORG
Woonvisie Noordenveld | september 2023 50
5.1 CULTUUROMSLAG We lopen aan tegen de grenzen van onze verzorgingsstaat.
Regionale werkagenda’s, lokale samenwerking
mantelzorgers en inwoners is cruciaal. Het is van belang
Rijksbeleid stuurt al langer aan op een grotere
De partners in wonen en zorg moeten en willen meer
om maximale kwaliteit te blijven leveren, bij een groeiende
zelfredzaamheid van mensen – vanuit hun eigen belang
samenwerken. De Drentse samenwerking is al in 2015
en veranderende behoefte, met een inzet in mensen en
maar ook als noodzaak. Dit gaat gepaard met een
gestart, en sinds 2017 zijn er tweejaarlijkse werkagenda’s
middelen die grenzen kent. We maken in 2023 / 2024 een
noodzakelijke cultuuromslag:
voor ouderenzorg. Samenwerking op provinciale schaal
woonzorgvisie met concrete lokale werkafspraken, samen
-
Niet alleen georganiseerde partijen in wonen en zorg
leidt tot:
met onze partners. Daarin verwerken we de
hebben elkaar meer nodig, maar ook de samenhang
-
Snellere en betere aanpak van knelpunten;
uitgangspunten van deze woonvisie en sluiten we aan op
met vrijwillige zorg en mantelzorg groeit. We moeten
-
Effectieve belangenbehartiging;
de eerder gesloten convenanten, werkagenda’s,
het meer dan nu samen doen.
-
Versterken van de innovatiekracht;
kaderstellende documenten.
Er is een groeiende aandacht voor preventie, gezond
-
Landelijke kennis naar de regio brengen;
gedrag, investeren in het welbevinden van mensen.
-
Delen van kennis en opschalen van initiatieven.
-
Dat voorkomt onnodige zorg. Daarnaast is in 2021 het convenant ‘Weer Thuis’ getekend tussen onder andere de Noord-Drentse gemeenten, Cosis, Leger des Heils, GGZ, Woonborg en Actium. Doel: mensen indien mogelijk laten ‘doorstromen’ uit maatschappelijke opvang, medisch verblijf of beschermd wonen naar een zelfstandige woning met voldoende begeleiding. Samenwerken tussen gemeenten, zorgpartijen en het zorgkantoor, welzijnsorganisaties, corporaties, vrijwilligers,
WONEN, WELZIJN, ZORG
Woonvisie Noordenveld | september 2023 51
5.1 CULTUUROMSLAG Meer zelf doen
Professionals: doen waar je voor bent
organisaties met minder bureaucratie. Daarbij hoort
Vaker dan nu zullen onze inwoners zelf een bijdrage
Het bezoek van een zorgverlener heeft vaak ook een
ook: afstemming op inkoop. Dit is er op gericht om
leveren aan het welzijn en de zorg van inwoners:
welzijnskarakter: contact, gesprek, wegnemen van
algemene zorgvragen en het bijdragen aan het welzijn
mantelzorg en naoberschap, georganiseerde vrijwilligers,
obstakels in het dagelijks leven. Veel zorgverleners doen
van mensen te verdelen, ongeacht de organisatie
welzijnsorganisaties. Deze omslag vraagt veel van hen. De
dit, ongeacht de doelgroep of organisatie waarvoor zij
waarvoor iemand werkt. Zoals een poule van mensen,
druk op ondersteuning en de behoefte aan respijt / een
werken. Daarnaast is er verschil in eenvoudige en
gezamenlijke tijdroosters en gebiedsgericht verdelen
pauze in de ondersteuning neemt toe. In de eerstvolgende
specialistische zorg bij mensen. We zoeken naar een
van taken. We benutten voorbeelden elders om dit
Drentse werkagenda en in de uitwerking van de
andere balans, waarin welzijn, eenvoudige en
vorm te geven. De gemeente initieert deze
woonzorgvisie met werkafspraken is er aandacht voor:
specialistische zorgvragen op een doelmatige manier
-
Voorzieningen die bijdragen aan het welzijn en de
beantwoord worden. Dat is in het belang van al onze
zelfredzaamheid, zoals ontmoetingsruimte, de lokale
inwoners, omdat we zo de beschikbare aandacht en
winkel, bereikbaarheid;
specialistische kennis zo goed mogelijk verdelen.
-
-
ontwikkeling. -
We zoeken met elkaar naar manieren om vrijwilligers en mantelzorgers te ondersteunen.
Ondersteuning, waardering en afstemming van de inzet van welzijnsorganisaties, informele zorg
Met onze zorgpartners maken we in 2023 nieuwe
(naoberschap) en privé. Zoals respijtzorg (het tijdelijk
werkafspraken,. Het uitgangspunt is dat specialistische zorg
overnemen van mantelzorg) en het ruimhartig omgaan
en professionele zorg, de inzet van vrijwilligers en
met verzoeken tot mantelzorg-wonen.
mantelzorg en naoberschap zo veel mogelijk ineen grijpen.
Helpen van mensen die zelf preventieve stappen willen
Dit hangt samen met de Drentse Werkagenda (2022-2026).
nemen, onder meer met de Verzilverlening.
-
Specialistische zorg is voor specialistische zorgvragen. Dat betekent dat zij algemene taken niet uitvoeren.
-
WONEN, WELZIJN, ZORG
We komen tot een samenwerking tussen professionele
Woonvisie Noordenveld | september 2023 52
5.1 CULTUUROMSLAG Preventie, gezond blijven, meedoen
Daarnaast zetten we ons als gemeente actief in om:
Speciale aandacht gaat naar preventie en bewustwording.
-
in alle dorpen aanwezige ontmoetingsplekken te
De focus verschuift naar gedrag en gezondheid en welzijn,
behouden. Bij gebrek aan ontmoetingsruimte en een
om zo ziekte, sociaal isolement en zorg waar mogelijk te
behoefte, zoeken we naar een manier om dat toch te
voorkomen. Wanneer mensen bovendien regie hebben over
kunnen aanbieden.
hun eigen leven, daarin maximaal zelfredzaam zijn, draagt
-
doorlopend een goede en toegankelijke fysieke
dat bij aan het welbevinden van mensen, en dat scheelt
woonomgeving te realiseren in alle kernen. Met
zorg. We werken met onze partners in zorg en welzijn een
speciale aandacht voor de dorpscentra en de routes
praktische aanpak uit om dit te versterken. Denk aan:
naar clusters van zorggeschikte woningen en de
-
Stimuleren van een gezonde levensstijl (voorbeeld zie
(zorg)voorzieningen. We hebben het dan over veilige
kader);
en goed toegankelijke routes, met voldoende rust
-
Voorkomen van eenzaamheid;
mogelijkheden. Daarnaast nodigt de buitenruimte uit
-
Aandacht voor ook de mentale gezondheid;
tot beweging en ontmoeting. Dit is punt van aandacht
-
Voorlichting over aanpassingen in huis/inzet van
bij investeringen in de openbare ruimte.
technologie; -
-
Voorbeeld: Bloeizone Bakkeveen Bakkeveen heeft zichzelf als doel gesteld om een 'Bloeizone' te worden, naar het voorbeeld van Blue Zones. Dat zijn plaatsen waar mensen erg oud worden, maar belangrijker nog: gezond oud. In Bakkeveen zijn de afgelopen jaren vele projecten opgestart om de bewustwording van de inwoners ten aanzien van een gezonde leefstijl te vergroten. Hierbij kun je denken aan samen bewegen, sporten, eten, dansen, bloembollen planten, meer groen, minder tegel en nog veel meer. https://www.bakkeveen.nl/bakkeveen/bloeizonebakkeveen/
doorstroming te bevorderen. Een deel van de ouderen
Digitale vaardigheden, mede gericht op hulpvraag en
verhuist niet omdat zij allemaal obstakels ervaren zoals
sociaal contact;
hogere huurprijzen bij verhuizing of het regelen van de
Voorlichting/trainingen voor ouderen, zoals
verhuizing zelf. Met bijvoorbeeld verhuiscoaches of
valpreventie.
stimulerende regelingen om niet met te hoge kosten en nieuwe huren geconfronteerd te worden proberen we drempels weg te nemen.
WONEN, WELZIJN, ZORG
Bloemenproject in Bakkeveen (foto: Rens Hooyenga)
Woonvisie Noordenveld | september 2023 53
5.1 CULTUUROMSLAG Bewustwording Het is belangrijk dat inwoners bewust zijn van de uitdaging om iedereen naar behoefte te bedienen, wat zij daarin zelf kunnen betekenen (preventie, zelfredzaamheid, naoberschap) en hoe zij kunnen terugvallen op professionele zorg en ondersteuning. Met inwoners en specifiek de groep ouderen gaan we daarover in gesprek en zetten verschillende communicatiekanalen en -middelen in om hen te bereiken, zodat zij zelf beter kunnen anticiperen op hun toekomst. -
We werken met onze partners in zorg en welzijn een praktische aanpak uit om dit te versterken. Hoe beter
Achtergrond: 65-plussers laten doorstromen
Achtergrond: Tijdschrift ‘De Thuisblijver’
In de regio Zaanstreek-Waterland hebben 7 gemeente, 8
De Thuisblijver is een initiatief van 12 partners op het gebied
corporaties en huurdersorganisaties afspraken gemaakt om
van welzijn, wonen en zorg in Midden-Drenthe. Het is een
huurbehoud en een verhuisbonus in te zetten om de
gratis tijdschrift met praktische tips en mooie verhalen over
doorstroming van ouderen te stimuleren. Hierbij hebben
langer thuis wonen. Het tijdschrift is aan huis bezorgd bij alle
bewoners regionale keuzevrijheid, zowel qua gemeente als
inwoners van 60 jaar en ouder.
qua woningcorporatie van wie ze huren. Daarnaast werden ze ondersteund bij het vinden van een oplossing voor hun specifieke situatie. https://aedes.nl/ouderenhuisvesting/65-plussers-latendoorstromen-hoe-doe-je-dat
bewust onze inwoners (zorgvragers en hun familie / ondersteuners) zijn van de grenzen aan de organisatie van zorg en welzijn, hoe groter de kans dat met hulp uit de omgeving het thuis wonen lang houdbaar is. -
We steken energie in voorlichting: informatie over veranderingen in de zorg, mogelijkheden om huizen aan te passen en gebruik van technische hulpmiddelen, doorstromen naar een andere woning. Dat doen we door mensen collectief én individueel te benaderen.
WONEN, WELZIJN, ZORG
Aandacht voor bewustwording onder vitale senioren
Communicatie over langer zelfstandig wonen
Woonvisie Noordenveld | september 2023 54
5.2 PASSEND WONEN MET ZORG Overal in onze gemeente worden mensen ouder en overal
De opgave als onderdeel van het bouwprogramma
verwachten we een toename aan zorg en begeleiding. Dat
Hierna gaan we nader in op elke vorm van wonen en
geldt voor de grote kernen maar ook voor de inwoners van
aandachtspunten daarbij. We moeten de behoefte een plek
de kleinere dorpen en het landelijk gebied. Veel mensen
geven in ons totale programma voor woningtoevoeging.
blijven tot op hoge leeftijd wonen in hun huidige huis,
Een belangrijk deel betreft aanpassing van bestaande
overal in onze gemeente. De meesten doen dat uit vrije
woningen, maar ook nieuwbouw is nodig. Een overzicht:
wil: zij koesteren hun plek en hun omgeving, nemen eventuele ongemakken voor lief, verhuizen pas als het noodzakelijk is. We zien het als een belangrijk recht van 1. Thuis blijven wonen in de bestaande voorraad: aanpassing
mensen om daar eigen keuzes in te maken.
+ nieuwbouw / toevoeging
We onderscheiden vijf verschillende vormen voor zowel
Totaal 550 woningen focus lokale vraag
ouderen als andere groepen met een zorgvraag: a)
Thuis blijven wonen met lichamelijke beperkingen
b)
Een geschikte woning voor ouderen
c)
Een geschikte woning voor andere groepen
d)
Verzorgd en beschut wonen voor ouderen
e)
Verzorgd en beschut wonen voor andere groepen
f)
Beschermd wonen: geclusterd met 24-uurszorg en het bestaande verpleeghuis
We gaan in het bijzonder in op onze omgang met initiatieven voor wonen en zorg. WONEN, WELZIJN, ZORG
Een derde is direct geschikt / nultreden Waarvan 200 verzorgd/ beschut wonen Roden Nieuw-Roden Norg Veenhuizen Peize Een Waarvan 90 beschermd Roden Norg Peize
Aanvullende ambitie: telt op tot totaal 1.000 De rest is liefst eenvoudig geschikt te maken
Een derde geschikte woningen op een totaal van 1.000: een basisniveau aan levensloopbestendig wonen. De woning is per rolstoel toegankelijk vanaf buiten, en per rollator ook binnen doorgankelijk tussen woonkamer, slaapkamer, keuken en badkamer (rollatorgeschikt). Een hoger niveau streven we na bij woningen die specifiek voor mensen met een intensieve fysieke zorgvraag worden gebouwd: dan ook rolstoeldoorgankelijk intern (rolstoelgeschikt, geschikt voor verpleegzorg aan huis). Dit kan ook samenvallen met de toevoeging van woningen voor verzorgd / beschut wonen en extramurale geclusterde / beschermde woonzorgplekken met verpleegzorg.
Woonvisie Noordenveld | september 2023 55
5.2 PASSEND WONEN MET ZORG a) Thuis wonen met lichamelijke beperkingen Voor velen is het, ook met een zorgvraag, lang mogelijk om de huidige woonplek aan te houden. Soms is dat met ongemak. Vaak is woningaanpassing nodig, doen mensen een beroep op naoberschap, bekenden en familie en vrijwilligers, aangevuld met professionele aandacht. We
Achtergrond: veel ouderen en dubbele vergrijzing In de gemeente Noordenveld ligt het aandeel 65-plussers en 80-plussers nu al boven het gemiddelde. De huidige grote groep 65-80 jarigen passeert in grote aantallen de leeftijd waarop zorgvraag gemiddeld sterk toeneemt.;
doen als gemeente een beroep op de verantwoordelijkheid van huiseigenaren en verhuurders zelf. Op eigen initiatief de woning beter geschikt maken bij een zorgvraag, hoort bij het wonen en de ongemakken die het ouder worden met zich mee kan brengen. -
Samen met de corporaties blijven we werken aan bewustwording van ouderen, met tips en wegwijzers om tot initiatief te komen.
-
We zetten de ‘verzilverlening’ voort, waarmee ouderen zonder eigen middelen en leencapaciteit bij banken op basis van overwaarde toch hun huis kunnen aanpassen.
-
Aanvullend bieden we met de corporaties het Langer Zelfstandig Thuis pakket aan: een aanbod om kleine
Ouderen per gemeente in Nederland. Bron: CBS.
aanpassingen in huis te (laten) verrichten.
WONEN, WELZIJN, ZORG
Woonvisie Noordenveld | september 2023 56
5.2 PASSEND WONEN MET ZORG b) Geschikt wonen voor ouderen
gemeente, samen met onze partners in het wonen,
op pagina 54 voor een toelichting. In het algemeen wensen
Een logische stap als de huidige woning en/of tuin te groot
voorbereiden op een grotere dynamiek, en deze bovendien
we woningen met een flexibel bruikbare en aanpasbare
wordt, niet geschikt meer is of op de verkeerde plek staat
aanjagen:
plattegrond.
is om te verhuizen naar een geschikte woning. Deze
-
-
Meer dynamiek betekent: meer vrijkomende woningen
woningen zijn geschikt voor wonen met een zorgvraag,
voor andere groepen. Zo zetten we onze bestaande
liefst ‘levensloopbestendig’ / ook bruikbaar voor andere
woningen slimmer in en als bijvangst wordt in die
groepen. Dit kan een appartement zijn, maar ook een
woningen vaak geïnvesteerd door nieuwe bewoners.
grondgebonden woning met een kleine tuin, vaak dichterbij
We sturen aan op één derde van ons bouwprogramma volledig geschikt. Met corporaties en ontwikkelaars maken we daar (prestatie)afspraken over.
-
In de drie grote kernen gaan we uit van een straal van
De vraag wordt steeds gevarieerder. Daarvoor hebben
ca. 500m rondom voorzieningen (super, zorg) waar we
voorzieningen dan wat ze gewend waren. Soms is dit voor
we een passend aanbod nodig. Hier zoeken we actief
van alle ontwikkelaars verwachten dat woningen zo
ouderen de laatste stap in hun wooncarrière en kunnen ze
naar. Zie de pagina hierna voor meer toelichting.
ontwikkeld worden dat ze bij oplevering als ‘geschikt*’
De urgentie groeit. We verwachten dat elk jaar het
zijn. Uitzonderingen vragen om een overtuigende
aantal ouderen met een urgente verhuiswens groeit.
reden. Bij locaties in kleinere dorpen op een afstand
Ons aanbod is te veel geconcentreerd in Roden.
van ca. 250m van een supermarkt is geschikt bouwen
hier met behulp van thuis- en mantelzorg tot het einde
-
-
blijven wonen. Steeds vaker zien we dat een verhuizingen een tussenstap is.
-
We stemmen structureel af met corporaties én Klaar zijn voor andere woonbehoeften
marktpartijen om te beluisteren waar de behoefte ligt en
In toenemende mate zullen mensen wél een stap willen
hoe mensen verleid kunnen worden tot een verhuisstap.
ook onze inzet.