1. Woonvisie Noordenveld Samen lukt het
Tekst van het document
WOONVISIE NOORDENVELD SAMEN LUKT HET
in opdracht van Gemeente Noordenveld SEPTEMBER 2023
VOORWOORD “Hier kom ik weg, hier stiet ons huus
De woonopgave gaat echter niet alleen over het bouwen
Bliekbar kom ik daor altied weer terecht
van nieuwe woningen. We hechten ook veel waarde aan
Hier kom ik weg”
het verduurzamen van bestaande woningen en wijken. En
Uit: Hier kom ik weg, Daniel Lohues
aan de leefbaarheid en voorzieningen, die van groot belang zijn voor het welzijn van onze inwoners. We willen ervoor
Beste inwoners van Noordenveld,
zorgen dat er voldoende geschikte woningen zijn voor mensen met speciale zorgbehoeften, zodat iedereen de
Noordenveld is een prachtige gemeente om in te wonen.
zorg en ondersteuning kan krijgen die nodig is.
Een mooie groene omgeving, goede voorzieningen en een regio die kansen biedt voor jong en oud. Een plek waar
Met trots presenteer ik dan ook de woonvisie Noordenveld
mensen zich mee verbonden voelen.
‘Samen lukt het’. Het opstellen van deze woonvisie hebben we samen gedaan met onze inwoners en ook met lokale
De noodzaak om nieuwe woningen te bouwen is duidelijk.
deskundigen. Ik wil dan ook iedereen bedanken die heeft
Onze bevolking verandert en onze gemeente groeit. Jonge
meegewerkt aan deze woonvisie. Samen kunnen we
gezinnen, alleenstaanden en ouderen hebben allemaal
werken aan een gemeente Noordenveld waar het goed
behoefte aan een passende woning. We willen er voor
wonen is, waar mensen zich verbonden voelen met elkaar
zorgen dat er voldoende betaalbare woningen beschikbaar
en met het landschap.
zijn, zodat iedereen een plek heeft om thuis te noemen. Tegelijkertijd willen we ervoor zorgen dat deze nieuwe woningen op een verantwoorde manier worden geplaatst,
Kirsten Ipema,
met respect voor ons waardevolle landschap.
Wethouder gemeente Noordenveld
VOORWOORD
Woonvisie Noordenveld | september 2023 2
INLEIDING
4
1 SAMEN LUKT HET
9
2 RUIMTE MAKEN VOOR WONEN
12
3 BETAALBAAR WONEN
26
4 DUURZAME KWALITEIT
39
5 WONEN, WELZIJN, ZORG
47
6 UITVOERING
68
BIJLAGEN
75
Woonvisie Noordenveld | september 2023 3
INLEIDING Woonvisie: blijven werken aan woonkwaliteit
Met visie aan de slag
Met deze woonvisie leggen we als gemeente vast hoe we
Deze visie kijkt tien jaar vooruit en geldt als kader in elk
We onderscheiden centrum-, basis- en woondorpen,
blijven werken aan de hoge woonkwaliteit in onze
geval tot 2028. In 2027 evalueren we de visie, of eerder als
en landelijk gebied. Voor alle dorpen zetten we ons in.
gemeente, tegelijk ruimte biedend aan de grote woonvraag
daar aanleiding voor is binnen de Raad. De visie bevat een
Deze indeling helpt ons om keuzes te maken
in onze gemeente. We willen graag ruimte geven aan
uitvoeringsagenda op gemeente- en kernniveau. Deze
die passen bij de schaal
initiatief en sturen op kwaliteit. Dat doen we voor onze
wordt periodiek geëvalueerd. Bovendien monitoren we de
van elk dorp.
huidige en toekomstige inwoners. Dat lukt samen met vele
voortgang van de woningbouwproductie. In elk hoofdstuk
partners, zoals corporaties, zorg- en welzijnspartijen,
staan aan het begin de belangrijkste keuzes en acties. We
marktpartijen. Wonen hangt samen met vele andere
geven aan welk soort initiatieven gewenst zijn, hoe we
thema’s, zoals duurzaamheid, zorg, zorgvuldig
daarnaar kijken, wat partijen van ons als gemeente mogen
Basisdorpen met vaak
ruimtegebruik: daartussen leggen we de verbanden.
verwachten, waarin we zelf het initiatief nemen.
nog enkele basis-
Een wettelijk belangrijke basis voor afspraken
Enquête en gesprekken als bouwsteen
Een woonvisie helpt ook bij het nakomen van onze
Voor deze visie gebruikten we onderzoeken en
wettelijke plicht: voor het maken van prestatieafspraken
beleidsdocumenten (lokaal en landelijke kaders). Ook
met de corporaties en huurdersorganisaties, als antwoord
vroegen we inwoners naar hun ideeën, met behulp van een
(Altena, Langelo, Lieveren,
op de nog te vormen gemeentelijke woonzorgvisie die alle
enquête. Daarover gingen we in gesprek, in dorpen, met
Nietap, Peest, Peizermade,
gemeenten moeten opstellen, als onderbouwing bij het
corporaties, huurdersorganisaties, marktpartijen,
maken of beoordeling van vele initiatieven voor
zorgpartijen en medewerkers van de gemeente.
woningbouw.
INLEIDING
Centrum-, basis- en woondorpen, landelijk gebied
De drie centrumdorpen Roden, Norg en Peize
voorzieningen: Nieuw-Roden, Een en Veenhuizen Woondorpen met beperkte voorzieningen:
Roderesch, Roderwolde, Steenbergen, Westervelde, Zuidvelde.
Woonvisie Noordenveld | september 2023 4
INLEIDING In stappen naar een visie Maptionnaire
In september 2022 spraken we met corporaties,
Betrokkenheid College en Raad
huurdersorganisaties, makelaars en ontwikkelaars. Zie
Na elke tussenstap was er afstemming en debat met het
bijlage 1 voor de rode draad van deze gesprekken.
college en de gemeenteraad. De Raad is aan het begin van het proces geïnformeerd over de te nemen stappen, en
We vroegen inwoners om hun mening te geven via een Maptionnaire, een online enquête. Inwoners konden onder
Gerichte zorg- en welzijnsbijeenkomsten
halverwege twee keer om te spreken over inhoudelijke
meer op de kaart aangeven waar wel en niet gebouwd
In een parallel proces aan de woonvisie spraken we,
dilemma’s. Door het college en de Raad werd het
moet worden en waar iets aangepakt moet worden. In
verspreid over drie bijeenkomsten, met verschillende
document vrijgegeven voor inspraak. De reacties zijn
totaal hebben bijna 800 inwoners van Noordenveld de
zorgpartijen en welzijnspartijen. Zie bijlage 1 voor de rode
verwerkt. Op 28 september heeft de Raad het besluit
enquête ingevuld in het najaar van 2022. Zie ook bijlage.
draad van deze gesprekken / bijeenkomsten.
genomen over de Woonvisie.
Vier dorpsavonden
Nauwe samenwerking met een projectgroep
In oktober waren er vier dorpsavonden waar we met
In interne overleggen, met inzet vanuit meerdere
inwoners spraken. We spraken met hen in Peize, Roden &
disciplines, gaven we richting en inhoud aan de visie.
Nieuw-Roden, Norg en Langelo (kleinere kernen avond). Zie
Participatie
bijlage 3 voor een samenvatting van de uitkomsten.
Opstellen College en Raad
Lokale kennis Deskresearch
2022 Juli INLEIDING
Aug
College
Raad
Sep
Maptionnaire enquête
Okt
Gesprekken corporaties huurdersorganisaties marktpartijen zorg- en welzijn
Nov
Vier dorpsavonden & jongerenbijeenkomst
Dec
College
Jan
Raad
Hoofdlijn woonvisie
Feb
College en Vrijgave voor Concept Gesprekken consult Raad inspraak woonvisie corporaties huurdersorganisaties marktpartijen zorg- en welzijn
Mrt
Apr
Mei
Inspraak
Vaststelling
Sep 2023
Woonvisie Noordenveld | september 2023 5
ACHTERGROND: DE WOONVISIE STAAT NIET OP ZICHZELF Landelijk: Nationale Woon- en Bouwagenda
Regionale verstedelijkingsstrategie
Regionale woondeal Noord-Drenthe en RGA
Het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke
Veel opgaven overstijgen gemeentegrenzen en vragen om
De Drentse gemeenten spraken af tenminste 13.000
Ordening heeft onder leiding van Hugo de Jonge
een gezamenlijke langetermijnperspectief. De
woningen te bouwen tot en met 2030, de Noord-Drentse
verschillende programma’s uitgerold. Volkshuisvesting is
Verstedelijkingsstrategie Regio Groningen-Assen omvat dit.
gemeenten bijna 4.000, Noordenveld 707. Dat is
hiermee weer kerntaak van de overheid. De diverse
De verstedelijkingsstrategie stelt 7 ontwikkelprincipes
opgenomen in de Drentse woondeal en de woondeal van
programma’s zetten in op het verbeteren van de
centraal waaraan woningbouwplannen getoetst worden.
de regio Groningen Assen. De woningbehoefteprognose is
beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van het
Deze principes moeten zorgen voor een gezonde en
cijfermatig onderbouwd in de trendanalyse RGA uit 2022.
woningaanbod. Concreet is de doelstelling om 900.000
duurzame leefomgeving waarin ook de omgeving
Een plancapaciteit van 1.300 woningen is een veilige keuze
woningen toe te voegen tot 2030, waarvan 2/3 betaalbaar
meeprofiteert. Als NOVEX*-gebied heeft de regio inmiddels
om vertraging en uitval te overbruggen. Bekende projecten
is en met een evenwichtige verdeling over gemeenten. Ook
een bijzondere status waarin Rijk, provincies en gemeenten
zijn Peize Zuid, Norg Oosterveld en Roden
gaat het om voldoende woningen voor aandachtsgroepen.
samenwerken aan het toevoegen van woningen.
Vrijetijdsboulevard. Maar er zijn meer locaties nodig. Deze
Het doel is een duurzame huisvesting voor iedereen
opgaven komen terug in deze woonvisie. Onderdeel van de
mogelijk te maken, ook in kwetsbare gebieden. De
woondeal is dat er ook voldoende sociale huur- en
verschillende programma’s en thema’s zijn verweven in de
koopwoningen worden toegevoegd. De woondeal gaat in
opbouw van de woonvisie.
op voorwaarden om tot aantallen te komen: de rol van gemeente, provincie en Rijk daarin. De gemeenten vragen
Trendanalyse regio Groningen Assen
het Rijk om te helpen plannen uitvoeringsgereed te maken.
Onderzoek naar de woonbehoefte in de regio Groningen-
Deze actuele woonvisie is onderdeel van de afspraken:
Assen (2019, update 2022) wijst op een behoefte aan
doorlopend actueel onderzoek en beleid hanteren.
21.000 woningen tussen 2022 en 2030 en nog eens 15.000 * In het programma NOVEX werken alle overheden samen een
woningen tussen 2030 en 2040. Werking van de woningmarkt (KAW, 2019) INLEIDING
Ruimtelijke ontwikkelstrategie regio (Zwarte Hond, 2021)
ruimtelijk voorstel voor zestien aandachtsgebieden. Het gaat om gebieden met een ruimtelijke opgave van nationaal belang. Woonvisie Noordenveld | september 2023 6
ACHTERGROND: DE WOONVISIE STAAT NIET OP ZICHZELF Coalitieakkoord: Samen bouwen aan Noordenveld
zich ontwikkelt richting 2030. Vijf kernwaarden staan
kwaliteiten van Noordenveld bij toekomstige plannen en
Het coalitieakkoord ‘Samen bouwen aan Noordenveld’ legt
centraal in de visie: transparant, leefbaar, groen,
ontwikkelingen. Niet alleen voor het behoud van het
de nadruk op ‘doen’. Gezamenlijk plannen maken en
ondernemend en duurzaam. Noordenveld wil in 2030 dé
landschap en dorpsgroen, maar ook voor het realiseren van
uitvoeren om Noordenveld verder te brengen. Het is een
netwerksamenleving en dé fietsgemeente van Noord-
kwalitatief goede woningen en een prettig en gezonde
akkoord op hoofdlijnen waarin een select aantal opgaven is
Nederland, en dé duurzaamste gemeente van Drenthe zijn.
leefomgeving. De centrale gedachte is hoe dit behouden
vastgelegd. Deze opzet biedt flexibiliteit om in te spelen op
De huidige omgevingsvisie wordt op korte termijn
kan worden in de tijd om zo de unieke woonkwaliteit van
veranderende omstandigheden. Pijlers in het akkoord zijn
geactualiseerd, waarbij ook de keuzes in deze woonvisie
Noordenveld in stand te houden.
woningbouw en duurzaamheid, thema’s die ook terug te
een bouwsteen vormen. Gids Omgevingskwaliteit Noordenveld
vinden zijn in de woonvisie. Noordenveld ziet in dat er meer en sneller gebouwd moet worden en zet in op het
De Noordenveldse Kwaliteitsgids
Noordenveld slaat een nieuwe weg in passend bij de
toevoegen van 800-1.000 nieuwe woningen tot 2040.
Noordenveld waarborgt een unieke woonkwaliteit,
Omgevingswet. De Gids Omgevingskwaliteit, ook wel de
Daarnaast is er de ambitie om in 2040 energieneutraal te
vastgelegd in de Noordenveldse Kwaliteitsgids. Het vormt
eigentijdse Noordenveldse welstandsnota genoemd,
zijn. Communicatie en participatie staan centraal in het
een onderlegger voor beleid om zuinig om te gaan met de
vervangt de Welstandsnota als ruimtelijk kader. De inzet is
akkoord om betrokkenheid van belanghebbenden in
kwaliteit van wonen en leven. Het is een aanvulling en
minder regels en meer maatwerk om te zorgen dat ieder
projecten te waarborgen. Ook is er specifiek aandacht voor
uitwerking van de Omgevingsvisie Noordenveld 2030. De
plan past bij Noordenveld en de wensen van bewoners of
doelgroepen en het inzetten van instrumenten. Het
gids brengt ruimtelijke karakteristieken in beeld en omvat
gebruikers. De gids stelt een aantal ‘ontwerpprincipes’
coalitieakkoord vormt het startpunt voor de gemeente om
principes die als bouwstenen binnen plannen kunnen
centraal om plannen aan te toetsen. De drie basisprincipes
gezamenlijk verder te bouwen aan Noordenveld.
dienen. Noordenveld herbergt namelijk alle Drentse
stellen dat het gebouw 1) een helder ontwerpidee heeft; 2)
landschappen. Deze diversiteit reikt van het
het op de plek past; en 3) het zorgvuldig vormgegeven is.
Omgevingsvisie: Noordenveld 2030
esdorpenlandschap tot de veenkolonie. De kwaliteitsgids
Deze principes moeten er voor zorgen dat plannen geen
De omgevingsvisie schets het perspectief hoe Noordenveld
biedt houvast hoe om te gaan met de karakteristieken en
afbreuk doen aan de kwaliteit van de leefomgeving.
INLEIDING
Woonvisie Noordenveld | september 2023 7
ACHTERGROND: DE WOONVISIE STAAT NIET OP ZICHZELF Warmtevisie en Duurzaam Noordenveld
Lokaal: dorpsvisies
Norg gewild en er is altijd wat te doen. Norg is naast een
Noordenveld stelt duidelijke ambities. Noordenveld wil in
Ook lokaal liggen er al de nodige plannen binnen
woondorp een toeristisch dorp. Binnen zeven centrale
2030 dé duurzaamste gemeente van Drenthe zijn
Noordenveld, waaronder verschillende dorpsvisies. In deze
thema’s wil Norg wensen en ideeën gezamenlijk uitwerken
(Omgevingsvisie) en in 2040 energieneutraal zijn
woonvisie reageren we daarop, onder meer in hoofdstuk 6
tot uitvoerbare projecten. Samenwerking is hier cruciaal
(Coalitieakkoord). De overstap naar duurzame energie is
– uitvoeringsagenda met dorpsagenda’s.
waar juist ook de input van de lokale bevolking een centrale positie heeft.
een grote stap, een stap waarin gemeenten een belangrijke rol hebben. In 2021 stelde de raad de Warmtevisie
Peize (door Dorpsbelangen Peize):
Noordenveld vast. Dit is een uitwerking van het landelijk
Het ‘Dorpsplan Peize 2020-2024’ benadrukt het open en
RAS (door Dorpsbelangen RAS en Stichting RAS):
Klimaatakkoord op gebied van het duurzaam verwarmen en
landelijke karakter van het dorp met veel groen. Dit is een
De ‘RAS-visie 2017’ is de gezamenlijke visie voor de dorpen
aardgasvrij maken van woningen. Om tot een
kwaliteit die moet blijven, ook als Peize groeit. Het is een
Roderesch, Alteveer en Steenbergen. Ondanks dat elk dorp
toekomstbestendig Noordenveld in 2040 te komen is het
dorp waar het prettig wonen en leven is, terug te zien in de
een eigen identiteit heeft, is er een onderlinge
programma Duurzaam Noordenveld opgesteld. Dit
bewonerswaardering. Er moet voldoende ruimte blijven
verbondenheid. Dit Naoberschap is springlevend, maar
programma geeft de verduurzaming handen en voeten.
voor een gemengde bevolkingssamenstelling. Hier moet
biedt ruimte voor versterking. Het resulteert in acht
Binnen het programma zorgen een schone lucht, een
binnen plannen naar gekeken worden. Vooral starters en
centrale thema’s waar de komende jaren aandacht en
gezonde bodem en een goede waterbalans samen voor een
senioren verdienen extra prioriteit.
energie op gericht gaan worden. Vanuit deze thema’s wordt
gezonde leefomgeving voor mens en dier.
toegewerkt naar concrete actiepunten.
Norg (door Belangen Vereniging Norg): Het dorpsplan Norg ‘Dromen, denken, doen’ zet zeven thema’s centraal om Norg nog mooier te maken. Het gemeenschapsgevoel en de landschappelijke ligging maken
INLEIDING
Woonvisie Noordenveld | september 2023 8
1
SAMEN LUKT HET
1 SAMEN LUKT HET Noordenveld: een unieke woonkwaliteit
Belangrijke doelen, meer dan alleen wonen
Achtergrond: de brede welvaart van Noordenveld
Nergens is het zo goed wonen als in Noordenveld. Dat
Naast het toevoegen van woningen, heeft Noordenveld te
In onderzoek naar brede welvaart van de Universiteit
vinden wij niet alleen zelf, het blijkt ook uit onderzoek dat
maken met dossiers die in het hele land spelen, en in
Utrecht valt de gemeente Noordenveld in positieve zin op.
inwoners gezonder, veiliger en gelukkiger zijn dan elders.
Noordenveld op een eigen manier. Zoals betaalbaar wonen,
Op nagenoeg alle criteria van welvaart scoort de regio
Noordenveld heeft een unieke combinatie van kwaliteiten
leefbare buurten, duurzaam wonen, behoud van
relatief hoog. Vooral de veiligheid, het onderwijs en het
(zie het kader), verscholen in meer en minder meetbare en
bereikbaarheid van onze dorpen. En dat met aandacht voor
milieu zijn in Noordenveld erg goed, vergeleken met de rest
kenmerken. We zien dit terug in de woningvraag: een
onze verschillende doelgroepen, waaronder starters,
van Nederland. Ook gaven veel inwoners aan dat zij
lokale behoefte in alle dorpen én een regionale toestroom,
gezinnen, ouderen, lage inkomensgroepen, mensen met
gelukkig en tevreden met het leven zijn. Daarnaast is de
met name naar de dorpen Roden en Peize, die ook op
een zorgvraag, specifieke woonbehoeften zoals begeleid
woning vaak naar wens en hebben er veel mensen
langere termijn blijft bestaan.
wonen, woonwagenbewoners en statushouders.
(goedbetaald) werk.
Mensen raken snel thuis in Noordenveld
Zelf denken we dat er aanvullende bijzonderheden zijn
Noordenveld heeft sterke banden met omliggende
waardoor het zo goed wonen is in Noordenveld. Het zit
gemeenten en er is al decennialang toestroom vanuit vele
hem ook in de combinatie van complete en levendige
plekken in Nederland. Deze toestroom helpt onze dorpen
voorzieningendorpen, tussenliggende kernen en landelijk
vitaal te houden, in een goede mix van jong en oud, met
gebied. Het zit in de kleinschaligheid en de intieme sfeer
meer of minder bestedingsruimte, gezond of
van het wonen en leven, in rust maar ook dynamiek door
zorgbehoevend. Het is mooi om te zien dat inwoners snel
bijvoorbeeld toerisme, in de sociale verbanden die er zijn in
thuis raken in onze dorpen, lokaal verankerd raken.
de dorpen. Dat is iets om zuinig op te zijn. Bij nieuwe
Naoberschap ontstaat ook als je van buiten komt.
ontwikkelingen willen we dat dit behouden blijft.
SAMEN LUKT HET
Woonvisie Noordenveld | september 2023 10
1 SAMEN LUKT HET De balans vinden: behoud en ontwikkeling
wooninitiatief meerwaarde heeft op het gebied van
Visie: Noordenveld in 2030
We willen de Noordenveldse kwaliteit behouden en
woonbehoefte, locatiekeuze en urgentie.
Wanneer we vooruit kijken naar het jaar 2030, zien we een krachtige, gewilde woongemeente. De dorpen – groot en
versterken. Het gaat om het vinden van een goede balans tussen behoud van wat er is en ruimte bieden voor nieuwe
Voortouw nemen, uitnodigen, meewerken
klein – en het landelijk gebied vormen samen een vitaal
ontwikkelingen. Daar sturen we als gemeente zelf op, door
Soms nemen wij als gemeente het voortouw bij een
netwerk. Elke plek is anders, maar overal is het goed
het voortouw te nemen bij een aantal grotere woonlocaties.
ontwikkeling, waaronder enkele grotere projecten. Voor
wonen en leven. Mensen hebben wat te kiezen, of ze hier
En we bieden ruimte voor lokaal initiatief. Met nieuwe
plekken waar we graag iets zien gebeuren, maar waar dit
nu geboren zijn of net instromen in de gemeente. In de
ontwikkelingen ontstaan er kansen voor starters,
niet vanzelf ontstaat, werken we binnen de Omgevingsvisie
drie grote kernen is al volop gewerkt aan wonen: invullen
doorstromers en nieuwe toestroom van een variatie aan
een vorm van ‘ontwikkelingsplanologie’ uit: we nodigen uit
van lege plekken, herbestemmen van gebouwen en
doelgroepen. Het zorgt voor dynamiek en draagvlak onder
en geven kaders mee. Tegelijk zien we dat inwoners,
aanvullend aantrekkelijke projecten aan de rand van het
voorzieningen.
corporaties, ondernemers zelf met initiatief komen. We
dorp. Alles met respect voor het karakter en de groene
willen maximaal meedenken om initiatieven mogelijk te
kwaliteit van dorpen en het landelijk gebied. Alle
We kiezen voor kwaliteit
maken, binnen geldende wet- en regelgeving en onze
doelgroepen zijn bediend doordat we hebben ingezet op
We zijn zuinig op onze kwaliteit van wonen en leven. De
kwalitatieve kaders. Om daarin effectief te zijn, wegen we
gevarieerde woningtoevoeging. In de kleinere kernen
Noordenveldse Kwaliteitsgids brengt ruimtelijke
initiatieven eerst globaal af op kans van slagen en kwaliteit.
kregen de aanwezige voorzieningen een impuls doordat we
karakteristieken in beeld, van esdorpenlandschap tot
Onze kaders formuleren we op hoofdlijnen en te behalen
zorgden voor woningbouw op maat en behoud van
veenkolonie. De gids gaat in op behoud van landschap en
doelen. Zolang die in beeld blijven, kunnen we als
bereikbaarheid. Het zorgde er voor dat mensen in hun
dorpsgroen, kwalitatief goede woningen en ontwerp, een
gemeente ruimte geven en ‘los laten’. Dit kunnen we alleen
eigen omgeving stappen vooruit kunnen maken. We
prettige en gezonde leefomgeving en over het behoud
bieden, wanneer we als gemeente onze organisatie
maakten maximaal gebruik van de energie van inwoners,
daarvan in de tijd. In deze woonvisie geven we aanvullend
versterken. Daar maken we in 2023 werk van.
bedrijven en organisaties om hier aan bij te dragen, door
overwegingspunten mee om af te wegen wanneer een
SAMEN LUKT HET
ze ruimte te bieden voor goede en innovatieve plannen.
Woonvisie Noordenveld | september 2023 11
2
RUIMTE MAKEN VOOR WONEN 1. VOLDOENDE, PASSENDE WONINGEN 2. ZORGEN DAT PLANNEN DOORGAAN 3. NIEUWE WOONVORMEN 4. KWALITEIT STAAT VOOROP 5. BESTAANDE BUURTEN IN EEN HOOFDROL
2 RUIMTE MAKEN VOOR WONEN 2.1 Voldoende passende woningen
we plekken aan waar ontwikkeling wenselijk is en kunnen
Uitgelichte keuzes en acties in dit hoofdstuk
Om starten, doorstromen en instromen in Noordenveld
er spontane initiatieven komen.
-
mogelijk te maken, zijn er genoeg bouwlocaties nodig of
Oosterveld en Zuid, in Roden naast Vrijetijdsboulevard
panden om te herbestemmen: een plancapaciteit van 1.300
2.3 Nieuwe woonvormen: plek geven in plannen
tot en met 2030. Als ondergrens houden we de regionale
Aanvullend op het basisprogramma zien we een steeds
woningbouwafspraken aan. Als gemeente leggen we de
grotere rol voor nieuwe vormen van wonen en ontwikkelen
ambitie hoger en we zorgen daarbij bovendien voor enige
en kleinschalige initiatieven van lokale particulieren, in
overmaat in onze plannen. Door ‘adaptief’ te programmeren
nieuwbouw of in herbestemmen van panden. Daar staan
bewegen we mee met de veranderingen in de tijd. Voor het
we voor open.
grootste deel van de woonvraag is een ‘basisprogramma’ nodig, met daarin bekende vormen van wonen, verspreid
2.4 Kwaliteit staat voorop
over de dorpen. Daarover maken we afspraken met
In alle gevallen zijn we zuinig op een unieke kwaliteit van
ontwikkelende partijen in de markt en de corporaties.
Noordenveld, zoals vastgelegd in onze Kwaliteitsgids en in deze woonvisie. Voor elke ontwikkeling werken we daarom
2.2 Zorgen dat plannen doorgaan
Actie 2a. Focus op sleutellocaties. In Norg en Peize: urgent concreet maken Roden-Zuid en Maatlanden.
-
dorpen. In gesprek en plannen concreter maken. -
Actie 2c. Plancapaciteit creëren voor 1.300 woningen voor realisatie van 1.000 woningen (Woondeal).
-
Actie 2d. Stroomlijnen behandeling nieuwe initiatieven.
-
Actie 2e. Ons woonteam versterken: cruciaal voor focus op grote locaties én lokaal initiatief begeleiden.
-
Actie 2f. Monitoring: data en gesprekken. Adaptief programmeren: versnellen of vertragen.
-
met de daarin genoemde kwaliteitseisen.
De woonbehoefte is groot. En in elk dorp zijn er behoeften,
Actie 2b. Doorgaan met bekende plannen in andere
Actie 2g. In de omgevingsvisie het principe ‘uitnodigingsplanologie’ uitwerken.
-
Actie 2h. Bundelen van plannen voor verbetering van
kleinschalig, soms grootschalig. Onze prioriteit ligt bij het
2.5 Bestaande buurten in een hoofdrol
verder brengen van bestaande initiatieven en bij een reeks
Nieuwbouw is van belang, maar de meeste huizen staan er
sleutellocaties bij de drie grote kernen. Ondertussen
al, in bestaande buurten in de dorpen. Zij vervullen een
aan woningen, prijsklassen en doelgroepen, meer
werken we aan een passend programma in alle dorpen.
hoofdrol in de doorstroming en in het vinden van een
variatie, ook zorggeschikt. Soms het voortouw nemen:
Bekende plannen maken we concreter. Aanvullend wijzen
passende woning. Daar draagt dit woonbeleid aan bij.
actieve grondpolitiek, externe middelen aantrekken.
RUIMTE MAKEN VOOR WONEN
woningen en omgeving. -
Doorlopend: sturen op kwaliteit (toetsingskader): mix
Woonvisie Noordenveld | september 2023 13
ACHTERGROND: ONDERZOEK NAAR DE WOONVRAAG Noordenveld blijft voorlopig groeien
Woningbehoefte – afspraken en ambitie 2022 tot en met 2030 (9 jaren)
Bij het vastleggen van onze ambitie in aantallen woningen,
130 RGA-onderzoek ‘hoog’ per jaar (het maximaal haalbare)
een plus op de plannen is mogelijk, maar geen doel
110
Afspraak en realisatie
stad Groningen is er een stroom van mensen die meer
1.000 tot 2022 t/m 2030: dan 1.300 plancapaciteit creëren
ruimte en groen zoeken. Op termijn is het denkbaar
Roden 550 realisatie (ondergrens 425) 725 plannen maken Lokale vraag & instroom
zijn voor klimaatverandering, zoals Noord-Drenthe.
houden we vast aan de regionale woondeal. Zie de figuur:
-
wonen. Sinds enkele jaren is er een beweging vanuit de Randstad naar de regio’s, vanwege drukte, hoge
daarin staan de aantallen per jaar voor de periode 2022 t/m 2030, met een toelichting. Opgeteld streven we naar 1.000 woningen in 9 jaren, met een ondergrens van 800.
prijzen, mogelijkheid tot werken op afstand. Vanuit de Woondeal ‘hoog’
per jaar (ambitie, cf. trendanalyse RGA)
Deze aantallen liggen tussen de minimale en maximale
100 RGA-onderzoek ‘midden’ per jaar
inschatting zoals in 2021 berekend in het regionale
90
woningmarktonderzoek. Voor de kwalitatieve behoefte gebruiken we het gemeentelijke woningmarktonderzoek uit 2020 en het regionale motievenonderzoek uit 2019. In Noordenveld is er een lokale behoefte in alle dorpen, en een regionale toestroom naar vooral Roden en Peize. Vooral gezinnen kiezen daar voor. In de kleinere kernen gaat het om maatwerktoevoeging. Ook na 2030 blijft Noordenveld waarschijnlijk groeien. Er zijn onzekerheden, die tot meer of minder woningen leiden:
RUIMTE MAKEN VOOR WONEN
Meer behoefte: Nederland is een gewild land om te
Woondeal ‘laag’
per jaar (ondergrens, cf. trendanalyse
RGA)
70 RGA-onderzoek ‘laag’ per jaar
P eize 275 realisatie (ondergrens 200) 350 plannen maken Lokale vraag & instroom N org 100 realisatie 125 plannen maken Vooral lokale vraag Andere dorpen 100 realisatie 125 plannen maken Vooral lokale vraag
dat mensen kiezen voor plekken die minder kwetsbaar -
Minder behoefte: Perioden van grote vraag en stagnatie wisselen elkaar af. Juist wanneer de woningmarkt stagneerde, zagen we dat kernen met weinig voorzieningen, op afstand van steden en zonder speciale aantrekkingskracht op mensen van buiten het dorp, als eerste kwetsbaar zijn voor overschotten.
Meer sociale huur nodig Er zijn meer sociale huurwoningen nodig. We gaan uit van 30% in het bouwprogramma. Dat is meer dan waar het onderzoek in 2020 van uitging. In het hoofdstuk ‘Betaalbaar wonen’ verklaren we deze inschatting. Ook bij toevoeging voor instromers houden we 30% aan.
Woonvisie Noordenveld | september 2023 14
ACHTERGROND: ONDERZOEK NAAR DE WOONVRAAG Vraag hangt af van wat Groningen realiseert
Bouw ook geschikte woningen voor ouderen
Een belangrijk deel van de toestroom uit de stad Groningen
Doordat Noordenveld vergrijst, is er vraag naar meer
komt voort uit een behoefte aan groen, ruim en dorps
woningen die geschikt zijn voor ouderen. Deels gaat het
wonen. Een deel van hen zou in Groningen blijven,
om ‘normale’ nultredenwoningen voor ouderen die
wanneer de stad meer inspeelt op die vraag. Het is van
zelfstandig wonen, met of zonder zorgondersteuning. Deels
belang om de plannen voor ruim en groen wonen voor
gaat het ook om meer beschutte woonvormen. Het gaat
regionaal zoekenden onderling goed af te stemmen, tussen
om een belangrijk aandeel van het totale bouwprogramma.
de stad Groningen en gemeenten zoals Noordenveld.
Denk niet alleen aan appartementen maar ook aan bijvoorbeeld hofjes. In grotere kernen zal sprake moeten
Type woningen: doorstroom of directe vraag?
zijn van een substantieel bouwprogramma, in kleinere
Uit marktonderzoek blijkt een grote vraag naar ruime
kernen is alles maatwerk. Zie ook het hoofdstuk over
gezinskoopwoningen, aangevuld met andere producten.
wonen en zorg in deze visie.
Ondertussen heeft Noordenveld al een grote voorraad aan zulke woningen, maar zij komen niet altijd vrij. Bouwen
Vernieuw op specifieke plekken
voor doorstroming bij senioren leidt tot beter (her)gebruik
In sommige straten of buurtjes vraagt de bestaande
van bestaande gezinswoningen en speelt uiteindelijk ook
voorraad om een impuls. Het gaat vaak om vroeg-
betaalbare woningen voor starters vrij. De praktijk is
naoorlogse rijtjes of appartementen. Vernieuwing is
weerbarstig: senioren blijken honkvast, makelaars en
noodzakelijk om buurten aantrekkelijk te houden.
ontwikkelaars wijzen op de urgente behoefte om ook nieuw
Corporaties doen dat al wel met sloop-nieuwbouw of
te bouwen voor starters, en bewoners bevestigen dat
renovatie, maar er zijn ook genoeg koopwoningen die om
vooral starters en senioren bediend moeten worden.
aandacht vragen. Zie ook de kaart hiernaast.
Groen = goede woonkwaliteit Rood = lagere woonkwaliteit Combinatie van grootte, ouderdom, energiezuinigheid en gewildheid van het type op langere termijn. Bron: KAW.
RUIMTE MAKEN VOOR WONEN
Woonvisie Noordenveld | september 2023 15
2.1 VOLDOENDE PASSENDE WONINGEN Ambitie: 1.000 bouwen, dan 1.300 programmeren.
We maken nu ruimte, ook voor de langere termijn
In onze woondeal met de provincie en het Rijk spraken we
Na 2030 vlakt de behoefte aan extra woningen regionaal
af om van 2022 tot en met 2030 (9 jaren) 707 woningen
af, omdat steeds meer bestaande woningen vrij komen.
toe te voegen. Wij houden 1.000 als ambitie aan. Dit aantal
Het precieze aantal vanaf 2030 leggen we nu niet vast,
ontwikkeling van woningen. Dat doen we cijfermatig,
valt binnen de bandbreedte die uit recent regionaal
maar we sorteren er ruimtelijk en procedureel op voor dat
maar ook door te blijven overleggen met de
woningmarktonderzoek naar voren komt, waarin gebruik
ook dan ruimte nodig is om woningen toe te voegen. Door
corporaties en minstens jaarlijks te spreken met een
gemaakt is van landelijke en provinciale prognosemodellen
nu voldoende keuzevrijheid te creëren in onze planlijst,
afvaardiging van marktpartijen. Monitoring is ook deel
en actuele trendcijfers en motievenanalyses van verhuizers.
kunnen we ook op langere termijn op tijd in de behoefte
van de woondeal met het ministerie.
-
voorzien.
Hoogste prioriteit ligt bij het ontwikkelen van
vervolglocaties. Onderdeel van ons werk is om jaarlijks te toetsen of er in dorpen ruimtegebrek dreigt. -
-
sleutellocaties: 325 reeds geplande woningen in Norg
-
We monitoren zowel de woonvraagontwikkeling als de
Plannen richten we zo in dat versnelling of vertraging geen groot probleem is. Bijvoorbeeld door in fases te
(Oosterveld), Peize (Zuid) en Roden
Met adaptief programmeren blijven we flexibel
(Vrijetijdsboulevard), en het concreet maken van
Hoeveel straks voldoende is, valt nu niet precies te zeggen.
zoeklocaties voor nog eens 300 woningen (met name
Dat hoeft ook niet, wanneer we flexibel meebewegen. Dat
bij Roden, waaronder sleutellocatie Roden-Zuid). Zie
houdt in: steeds voor meerdere jaren in zoveel mogelijk
versnellen of te vertragen, bijvoorbeeld bij ruimtelijke
ook paragraaf 2.2
dorpen ruimte voor woningbouw aanbieden: een deel in
urgentie, doelgroepen die niet aan bod komen, of het
Aanvullend werken we aan plannen oplopend tot 1.300
concrete plannen, een deel als zoekgebieden. In de grotere
woningen. Dat is 30% meer dan ons doel, maar nodig
dorpen gaat het om meerdere locaties en smaken van
om te kunnen reageren op planvertraging en –uitval.
wonen tegelijkertijd. In kleinere dorpen gaat het vaak om
werken, of slim aan te haken op bestaande infrastructuur. -
Waar nodig proberen we een ontwikkeling te
voorkomen van ongewilde concurrentie tussen locaties. -
We stemmen af met provincies, buurgemeenten en regio.
één of enkele plekken of woningen – altijd op maat. -
We houden rekening met de lange aanlooptijd bij het maken van plannen en beginnen op tijd met
RUIMTE MAKEN VOOR WONEN
Woonvisie Noordenveld | september 2023 16
2.1 VOLDOENDE PASSENDE WONINGEN Met een gevarieerd basisprogramma meters maken
-
Het woningmarktonderzoek en gesprekken met marktpartijen, corporaties en bewoners, geven inzicht in de
In alle plannen rekenen we met 30% sociale huur en 30% koop tot €355.000 (Woondeal).
-
Er is behoefte aan ‘hofjes’: woningen geschikt voor
Roden Doel: 425-550
Rij
App
Hof
Totaal
Sociale huur
+
+
+
125-175
Middenhuur**
+
+
+
25-50
+/++ +
+
+
125-175
++
+
0/+
0/+
125-175
Vrij
2^1
benodigde woningen voor de komende jaren voor alle
kleine huishoudens, ook als zij zorgbehoevend zijn, met
Koop tot 355.000
kernen. Het schema hiernaast geeft indicaties mee tot 2030,
een tuintje of gezamenlijke buitenruimte.
Koop daarboven
per kern -
-
Bij bouwen voor extra instroom neemt het benodigde
Vrij
2^1
Peize
Opgeteld streven we naar 1.000 woningen tot 2030, met
aandeel gezinswoningen naar verhouding toe, met name
Rij
App
Hof
Totaal
800 als ondergrens
vrijstaand en tweekappers.
Sociale huur
+
+
+
60-85
In de drie grote kernen verwachten we dat 10% vrije
Middenhuur**
+
+
+
ca. 25
+/++ +
+
+
60-85
++
+
0/+
0/+
60-85
Vrij
2^1
Bij het maken van plannen geldt een extra 30%
-
(planuitval- en vertraging)
sector huur in een behoefte voorziet, maar we sturen hier niet actief op aan.
Dit basisprogramma helpt om de doorstroming te versnellen
-
en zo verhuisketens op gang te brengen. Daarin is met name voor de kernen Roden en Peize een grote bandbreedte
-
Norg Doel: Ca. 100
De bandbreedtes gaan uit van beperkte doorstroom
is een snelle groei mogelijk waar deze kernen binnen de
appartementen en ‘hofjes’ leidt tot meer doorstroming. -
van aard.
Bewoners vragen om gemengde buurten qua woningtypes, ook als het om kleinere aantallen gaat.
-
Koop daarboven
de situatie per dorp is bepalend voor het aantal. onder ouderen. De aantallen zijn een ondergrens. Meer
instroom. In de andere kernen is de behoefte meer lokaal
Koop tot 355.000
In kleinere dorpen rekenen we met ‘lokaal maatwerk’;
opgenomen. Door hun sterke relatie met de stad Groningen heersende woningbouwopgave te maken krijgen met meer
Doel: 200-275
Bewoners vragen speciale aandacht voor betaalbaarheid en kansen voor starters. Zie ook hoofdstuk 3.
Rij
App
Hof
Totaal
Sociale huur
+
+
+
25-35
Middenhuur**
0/+
0/+
0/+
tot 10
+/++ +
+
+
25-35
++
+
0/+
0/+
25-35
Vrij
2^1
App
Hof
Totaal
Koop tot 355.000 Koop daarboven
Andere kernen Doel: ca. 100
Rij
Huur (sociaal of midden**)
tot 25
Koop tot 355.000
alle types: lokaal maatwerk
30-45
Koop daarboven
aantallen: alle dorpen samen
30-45
* Aantallen zijn afgerond. Optellen van bandbreedtes leidt tot meer dan het totaal: dan keuzes maken voor het een of het ander. ** Middenhuur: mogelijk met een klein aandeel dure huur / boven de €1.000. Het zwaartepunt licht echter tussen €808=€1.000. RUIMTE MAKEN VOOR WONEN
Woonvisie Noordenveld | september 2023 17
2.2 ZORGEN DAT PLANNEN DOORGAAN Goede monitoring opzetten, op tijd bijsturen
Uitnodigingsplanologie: loslaten waar dat kan
Ontwikkelingen versnellen: hulpbronnen inzetten
De gemeente monitort of de optelsom van plannen aansluit
De nieuwe Omgevingswet maakt ruimte voor
Om ontwikkelingen kracht bij te zetten, werken we samen
bij deze leidraad en aandachtspunten. Per dorp (zie hierna)
‘uitnodigingsplanologie’. Dan bepaalt de gemeente op
met de provincie Drenthe, de corporaties en regio /
staat een weergave van de situatie begin 2023: de behoefte
hoofdlijnen waar ruimtelijk veranderingen gewenst zijn.
buurgemeenten. Het kan gaan om het delen van expertise
versus de bekende plannen. Die bevindingen en latere
Noordenveld werkt in haar Omgevingsvisie haar manier van
maar ook om samenwerking met bijvoorbeeld een van de
monitoringsuitkomsten spelen mee bij het maken van
werken uit en kiest plekken waar de gemeente
corporaties of ontwikkelaars bij planontwikkeling. Ook gaat
afspraken met marktpartijen en corporaties.
initiatiefnemers uitnodigt om binnen vooraf opgestelde
het om benutten van landelijke regelingen (Woondeals,
randvoorwaarden met een initiatief te komen. Zo kunnen we
Woningbouwimpuls) en provinciale of lokale instrumenten
Het woonteam werkt aan resultaat
loslaten, en toch regie houden op kwaliteit en
(zoals de knelpuntenpot). We zijn alert op hulpmiddelen in
Noordenveld moet tempo maken. Dit betekent: prioriteit bij
volkshuisvestelijke doelen.
de vorm van subsidies of menskracht.
Doorontwikkeling van een volgende fase in Norg
Versterking van ons woonteam: een voorwaarde
Soms het voortouw en soms actieve grondpolitiek
(sleutellocatie Oosterveld);
We willen locaties versneld ontwikkelen, richting geven aan
Om regie te hebben op ontwikkellocaties, maken we in
In Peize (sleutellocatie Zuid) zorgen voor afronding van
initiatieven op specifieke plekken. En we willen aanvullende
gevallen gebruik van onze mogelijkheid tot het aankopen van
de reeds vergevorderde planvorming;
initiatieven verwelkomen, beoordelen op kwaliteit en
locaties, via de Wet Voorkeursrecht Gemeenten of door
In Roden inzetten op uitbreidingen (sleutellocatie Zuid
passendheid binnen kaders, regels en wetten, en waar
directe aankoop. Dat doen we bijvoorbeeld in situaties die
en Maatlanden), en de centrumontwikkeling /
mogelijk zo snel als kan verder brengen. Een voorwaarde om
urgent zijn of kansrijk, maar waar zonder onze
Vrijetijdsboulevard;
dat waar te maken, is versterking van ons woonteam. Daar
betrokkenheid onvoldoende tot stand komt, urgente
Ontwikkeling in Nietap (locatie Thedemaborg);
zetten we in 2023 op in. Aanvullend willen we gebruik
doelgroepen niet bediend worden. Daar waar partijen zelf
Bij Nieuw-Roden realisatie van Zuidpoort-Terheijl.
maken van het Impulsteam Wonen van de provincie
vooruit kunnen, laten wij zoveel mogelijk aan hen.
het realiseren van locaties voor woningbouw: 1. 2. 3.
4. 5.
Drenthe.
RUIMTE MAKEN VOOR WONEN
Woonvisie Noordenveld | september 2023 18
2.2 ZORGEN DAT PLANNEN DOORGAAN Roden -
De behoefte in Roden is 425-550 woningen tot 2030.
-
Met de huidige plannen voor binnendorpse locaties kan
bouwvolume, beter benutten van lege ruimte).
Norg
De gemeente zet in op realisatie van sleutellocatie Zuid
-
en Maatlanden De Zulthe.
voldoende om in de behoefte te voorzien. De
Roden daarin niet voorzien. -
-
doorontwikkeling van sleutellocatie Oosterveld (fase 2,
De projecten binnendorps zijn gericht op appartementen
Peize
(diverse kleinere projecten) en gezinswoningen
-
De behoefte in Peize is 200-275 woningen tot 2030. Met
3) biedt daar nog voldoende ruimte voor. -
In Norg zoeken we bovendien naar aanvulling op
(waaronder sleutellocatie Vrijetijdsboulevard).
binnendorpse plannen is niet in de eigen behoefte te
Oosterveld, in de vorm van binnendorps wonen. Hier
Roden heeft aanvullend locaties nodig voor 300-350
voorzien, laat staan dat instroom mogelijk is.
nemen we het initiatief voor enkele locatiestudies.
woningen tot 2030, waaronder uitbreidingsruimte, om
-
Belangrijk is de ontwikkeling van sleutellocatie Peize
op tijd, in voldoende aantallen en met de juiste
Zuid, met bijna 150 woningen. Dit plan is in
projecten in de behoefte te voorzien. Vanwege de lange
voorbereiding en kan voor 2030 gerealiseerd zijn. In het
voorbereidingstijd van locatieontwikkeling is concrete
plan is al een substantieel aandeel betaalbare huur en
actie hierop urgent. Het is verstandig om daarbij ook te kijken naar de periode 2030-2040, waarin er naar
-
In Norg zijn ca. 100 woningen naar verwachting
koop opgenomen. -
In Peize zoeken we nu al naar verdere mogelijkheden,
verwachting ook nog een behoefte zal zijn. Behoud van
waarbij behoud van karakteristiek dorpsgroen en
karakteristiek dorpsgroen is hier belangrijk.
herbenutten van bestaand vastgoed speciale aandacht
Samen met de corporaties zoeken we – als de situatie
krijgen, met het dorpshuis als te onderzoeken locaties
zich voordoet - naar mogelijkheden voor toevoeging van
als voorbeeld. Uitbreiding is niet uitgesloten.
meer woningen in bestaand woongebied (zoals vervanging van woningen voor compactere woningen, stedenbouwkundig goed inpassen van meer
RUIMTE MAKEN VOOR WONEN
Woonvisie Noordenveld | september 2023 19
2.2 ZORGEN DAT PLANNEN DOORGAAN Nieuw-Roden, Veenhuizen en Een
Kleinere kernen: eerst verder met lopende initiatieven
Nieuwe initiatieven: welkom, in volgorde
Het gaat hier om enkele tientallen woningen per dorp voor
In deze kernen is woningbouw maatwerk. Kleine projecten
Nieuwe initiatieven zijn welkom. Voorop staat dat wij
de komende tien jaar, voor lokale vraag.
vragen relatief veel aandacht en we willen eerst aan de slag
initiatieven graag verwelkomen. Begrensde ambtelijke
-
In Nieuw-Roden wordt gewerkt aan een binnendorpse
met lopende initiatieven.
capaciteit kan er toe leiden dat een initiatief niet meteen
ontwikkeling met gezinskoopwoningen in diverse
-
In Nietap is de Thedemaborg in voorbereiding. Naar
behandeld wordt. Daarbij is een eerste inschatting van
prijsklassen. Prioriteit is er bij de ontwikkeling van
verwachting leidt dit voor 2025 tot woningbouw. Hierbij
urgentie vanuit de woningbehoefte van een dorp, omvang
Zuidpoort Terheijl. We initiëren daarnaast een
zetten we ons woonteam in.
van het plan, potentie en draagvlak van een initiatief van
In Altena is er de planlocatie Tichelwerk. Deze locatie
invloed.
locatiestudie naar woningbouw in de zone
-
Bisschopswijk-Langewijk. In Een zijn eengezins koopwoningen gepland op de Regenbooglocatie.
wordt verder onderzocht als inbreidingslocatie. -
Bewoners vragen om een aanvullend project gericht op
Willem Alexander Hoeve om deze te herontwikkelen tot
doorstroming onder senioren. We verkennen dit verder met bewoners en andere betrokkenen. -
In Alteveer loopt een initiatief voor de locatie Prins een landschappelijk ingepast woonmilieu.
-
In Roderwolde, Langelo en Lieveren uitten bewoners de
In Veenhuizen is een project in voorbereiding op de
behoefte om op kleine schaal extra woningen te
supermarktlocatie. Bewoners zien kansen voor
realiseren. We verkennen dit nader met deze dorpen. De
aanvullende woningbouw op binnendorpse locaties. We
gemeente neemt initiatief voor een vervolggesprek.
verkennen dit met bewoners en andere betrokkenen.
RUIMTE MAKEN VOOR WONEN
Woonvisie Noordenveld | september 2023 20
2.3 NIEUWE WOONVORMEN: PLEK GEVEN IN PLANNEN Waar het kan en past, werken we mee
Flexwonen
Tiny houses
De groep mensen die iets anders wenst, groeit. Flexwonen
Flexwonen gaat over flexibele woonoplossingen die relatief
Het liefst werken we aan structurele vormen van wonen,
in diverse vormen, een tiny house, een gezamenlijk
snel en goedkoop te realiseren zijn. Er zijn drie
maar tiny houses kunnen een (tussen)oplossing vormen.
woonhof, herbestemmen van een leegstaand pand in een
basisvormen:
Indien goed ingepast vinden wij Tiny Houses een
dorp, herbestemmen van een boerderij tot meerdere
-
tijdelijk ergens wonen;
aanvulling op onze dorpen. Het gaat om volwaardige
woningen, duurzaam wonen in energie, materiaal en
-
tijdelijke bewoning van een pand;
vrijstaande woningen tot 50m2. Er zijn verplaatsbare en
impact op de omgeving, met familieleden op één erf
-
woningen op een tijdelijke plek.
niet-verplaatsbare varianten. In alle gevallen gelden er
bijvoorbeeld voor mantelzorg, met een specifieke hobby,
Als gemeente zien we flexwonen als een deeloplossing van
regels, waaronder het Bouwbesluit en het Omgevingsplan.
etc. We herkennen deze behoeften en verwelkomen deze
de woonvraag in onze gemeente. Ook bij flexwonen spelen
Bij tijdelijke en zelfvoorzienende ontwikkelingen zijn de
woonvormen. Wanneer initiatiefnemers zich melden met
zaken als nutsvoorzieningen, draagvlak bij de omgeving en
procedures meestal eenvoudiger dan bij permanente en
deze of andere vernieuwende vormen van wonen, zoeken
andere zaken mee. Realisatie duurt doorgaans twee jaar.
niet-zelfvoorzienende ontwikkelingen.
wij graag naar een oplossing, door versnelling te zoeken in
-
We leggen prioriteit bij jongeren. We gaan in Norg,
procedures, zo ruimhartig mogelijk te zijn, en door
Peize en/of Roden zoeken naar een pand of een plek
initiatiefnemers op weg te helpen waar mogelijk. Hierbij
waar flexwonen kan inspelen op deze woonbehoefte,
gelden als voorwaarden dat a. initiatieven voldoen aan wettelijke eisen, b. passen bij de kwaliteitscriteria van onze
samen met corporaties en ontwikkelende partijen. -
Ook zoeken we naar een oplossing voor tijdelijk verblijf
gemeente en c. dat er voldoende ambtelijke capaciteit is
van mensen, zoals spoedzoekers / statushouders.
om het verzoek te behandelen. Onze sleutellocaties hebben
Het ministerie van BZK stimuleert deze vorm van wonen,
prioriteit.
en we maken gebruik van het Expertteam Woningbouw en/of de Versnellingskamers Flexwonen van het ministerie
Enkele veelvoorkomende initiatieven lichten we toe:
RUIMTE MAKEN VOOR WONEN
om ons bij dit proces te helpen.
Voorbeeld van een Tiny House, Hurdegaryp
Woonvisie Noordenveld | september 2023 21
2.3 NIEUWE WOONVORMEN: PLEK GEVEN IN PLANNEN CPO: collectief particulier opdrachtgeverschap
gemeente ook maximaal ruimte voor pre-mantelzorgwoning
basiscriteria als bij andere plannen. Vanuit wonen zijn dat
Dit is een manier van ontwikkelen die wij passend vinden
op een erf. Dit betekent dat ook vóór dat er sprake is van
woonbehoefte, ruimtelijke impact, diverse projectmatige en
bij onze dorpen. Binnen onze sleutellocaties zoeken wij
daadwerkelijke mantelzorg er onder voorwaarden al
procedurele overwegingen. Ook andere kaders gelden.
actief naar een CPO-locatie. Zo boeken we én voortgang in
toestemming wordt verleend tot een tijdelijke woonvorm.
sleutelprojecten, én maken we ruimte voor CPO. We maken gebruik van het Impulsteam van de provincie Drenthe of
Buitengebied: herbestemmen als kans
een externe partij gespecialiseerd in CPO-begeleiding om
Af en toe ontstaan er initiatieven voor wonen in het
de mogelijkheden te verkennen. Daarnaast werken we
buitengebied. In de eerste plaats zijn we als gemeente
verder met de initiatiefnemers voor het CPO-plan aan de
zuinig op ons landschap. Dan zijn er nog steeds
Oude Velddijk in Peize.
mogelijkheden, al worden deze kritisch beoordeeld, in het bijzonder vanuit landschappelijke kwaliteit en effecten.
Hofjes / gezamenlijk wonen
-
Route 1: Ruimte voor Ruimte regeling. Deze regeling
In alle dorpen ontbreekt het nog aan voldoende projecten
maakt het mogelijk om een landschapsontsierend
voor hofjes / vormen van gezamenlijk wonen. Binnen
voormalig agrarisch bedrijfsgebouw te verwijderen in
grotere projecten zoeken wij als gemeente actief naar het opnemen van deze woonvormen in het programma.
ruil voor een woonbestemming. -
Route 2: herbestemmen. Binnen de provinciale regelgeving mogen we tot 6 woningen toestaan binnen
(Pre-)mantelzorgwonen
een bestaand gebouw. Dit is alleen een overweging bij
Binnen de huidige regelgeving is het onder voorwaarden al
gebouwen die hun functie hebben verloren en die niet
toegestaan om tijdelijk een mantelzorgunit toe te voegen aan een woonerf. Bij motie van de Raad maken we als
RUIMTE MAKEN VOOR WONEN
landschapsontsierend zijn. Dit is altijd maatwerk. Wij toetsen met behulp van dezelfde
Voorbeeld van erfdelen (.nl)
Woonvisie Noordenveld | september 2023 22
2.4 KWALITEIT STAAT VOOROP Vroegtijdig in gesprek over kwaliteit
De Noordenveldse Kwaliteitsgids
De titel van deze woonvisie – ‘samen lukt het’ – straalt uit
De kwaliteitsgids beschrijft zes basisstappen bij
dat wij als gemeente graag ruimte willen maken voor
nieuwe initiatieven. Zie hiernaast. De principes in de
mooie plannen. Des te belangrijker is het om aan de
kwaliteitsgids gaan onder meer over passendheid bij
voorkant al mee te geven en in gesprek te gaan over
de schaal, landschappelijke karakteristieken en
kwaliteit: waaraan moeten initiatieven voldoen?
leesbaarheid van de historie, stedenbouwkundige
-
Als gemeente zijn we gebonden aan wetten en regels,
meerwaarde, leesbaarheid van de historie. Het kan
waarbij we zoeken naar mogelijkheden om binnen de
gaan om inpassing, maar ook om contrast. In de
regels goede initiatieven mogelijk te maken.
kwaliteitsgids (zoekmachine: Kwaliteitsgids
Wat we goede initiatieven vinden, hebben we op
Noordenveld) staat een uitgebreide uitleg.
-
Stap 1: Eerste inschatting
Stap 4: Schetsplan uitwerken
Stap 2: Bespreken schetsplan
Stap 5: Voorlopig ontwerp
Stap 3: Principebesluit
Stap 6: Vergunningstraject
enkele manieren vastgelegd. De Noordenveldse Kwaliteitsgids legt uit hoe we stappen doorlopen en geeft (ruimtelijke) richtlijnen mee. In deze woonvisie voegen we daar een aantal meetpunten aan toe. De stappen zijn een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid. Ook de criteria geven zelf geen uitsluitsel maar helpen bij het maken van een afweging en het geven van advies om plannen te verbeteren. Als gemeente werken we aan het ‘stroomlijnen’ / standaardiseren van de te nemen stappen.
RUIMTE MAKEN VOOR WONEN
Woonvisie Noordenveld | september 2023 23
2.4 KWALITEIT STAAT VOOROP Kwaliteitscriteria voor wonen
Woonvraag
Ruimte
Aanvullend op de Noordenveldse Kwaliteitsgids beoordelen
•
•
Een plan bedient een woonvraag van doelgroepen die
we initiatieven voor wonen op aanvullende punten. Tijdens
onvoldoende aan bod komen, en ook concrete andere
de zes stappen die we bij een initiatief doorlopen, zijn deze
plannen voorzien er nog onvoldoende in;
criteria vanuit het wonen van belang. Hiernaast staan de
•
Het plan leidt tot (een keten van) doorstroming;
criteria op hoofdlijnen. Niet op alle onderdelen is een
•
De woningen binnen het plan zijn langdurig gewild óf
positieve beoordeling nodig om mee te werken – het gaat om de totale afweging. Wel geldt: hoe meer positieve
•
behoudenswaardig pand (stedenbouwkundig, architectonisch, landschappelijk) Het leidt tot minder verstening in het gebied;
Het plan geeft antwoord op de eis om 30% sociale
•
Het gaat respectvol om met waardevol dorpsgroen of
huur en 30% betaalbare koop te bieden, via programmering of door verevening in andere plannen; Het programma is gericht op meerdere
het landschap (als onderdeel van de afweging inbreiden of uitbreiden); •
leeftijdsgroepen en gezinsfasen; •
Het plan heeft landschappelijke en stedenbouwkundige meerwaarde;
Het betreft een innovatieve woonvorm. Dat kan gaan
•
Het plan draagt bij aan de sociale kwaliteit;
om bijvoorbeeld: tiny houses, flexwonen,
•
Het is de beste invulling voor deze plek, er zijn geen
mantelzorgwonen, collectief particulier •
Het leidt tot herbestemmen van een
•
vanuit het werkveld wonen. En dus hoe groter de kans van •
probleem op (zoals verloedering, ondermijning); •
het is tijdelijk van aard;
bijdragen een plan levert, hoe beter en hoe meer prioriteit slagen
Het versterkt de woonomgeving of lost een dreigend
andere functies wenselijker.
opdrachtgeverschap, wooncoöperaties;
Haalbaarheid
Het is bovengemiddeld duurzaam (energie, circulair,
•
klimaatadaptief), duidelijk van een hoger niveau dan waar actuele regelgeving om vraagt.
Het is aannemelijk dat het binnen redelijke termijnen realiseerbaar is (financieel, procedureel);
•
Omwonenden zijn overwegend positief over de ontwikkeling;
•
RUIMTE MAKEN VOOR WONEN
De initiatiefnemers hebben goede referenties.
Woonvisie Noordenveld | september 2023 24
2.5 BESTAANDE BUURTEN IN EEN HOOFDROL Het meest staat er al, en staat er goed bij
kunnen samenvallen en elkaar kunnen versterken, en ook
Impuls voor woningverbetering bij particulieren
Het grootste deel van de woningen staat er al, in de
of er verbinding te maken is met de vernieuwingsvragen bij
Om huiseigenaren te stimuleren hun huis een ‘tweede
bestaande buurten in de dorpen en daarbuiten. Daar zullen
woningen in particulier eigendom. Op die manier kunnen
jeugd’ te geven, benutten we bestaande instrumenten
ook de meeste mensen hun nieuwe thuis vinden, daar vindt
zowel huur- als koopwoningen beginnen aan een ‘tweede
(energieloket, coaches) en nieuwe. Nieuwe zijn: het
ook de doorstroming plaats. Het is belangrijk dat bestaande
jeugd’. We toetsen doorlopend in onze gesprekken met de
actualiseren van de starterslening gericht op bestaande
buurten en woningen aantrekkelijk blijven, om zo de
corporaties of zulke combinatiemogelijkheden zich
woningen, benutten van fondsen voor verbetering van
gewenste doorstroming ook mogelijk te maken. De meeste
voordoen.
huizen en buurten, werkafspraken met verkopende corporaties, makelaars en hypotheekverstrekkers waarbij zij
woningen in Noordenveld staan er technisch en qua uitstraling goed bij en zijn gewild.
Bij vervangen: kans op meer woningen
altijd het gesprek aangaan over verbetermogelijkheden.
Wanneer corporaties voornemens hebben tot het In enkele buurten vernieuwing nodig
vervangen van woningen, staan wij open voor plannen voor
In enkele buurten is vernieuwing nodig. Dat kan zijn:
nieuwbouw in grotere aantallen op die locatie. In het
renovatie of vervanging van de woningen zelf, waaronder
algemeen is er een groeiende behoefte aan woningen voor
een deel van het bezit van de corporaties. Maar ook:
kleine huishoudens: dan passen er meer woningen op
woningen in particulier bezit die aan vernieuwing toe zijn.
dezelfde plek. Vaak betreft het plekken waar ook
En: de openbare ruimte. Dit komt vooral voor in de ‘vroeg-
stedenbouwkundig ruimte is voor meer bouwvolume, zodat
naoorlogse’ buurten, en in de grootste aantallen in de
nog meer woningen haalbaar zijn. Daarmee lossen we een
dorpen Roden en Norg. Daar waar corporaties plannen
deel van de zoektocht op naar ruimte voor meer sociale
maken voor verduurzaming, of daar waar de gemeente
huurwoningen dan nu gepland. Zulke processen vinden
ingrepen overweegt in de openbare ruimte, zoeken partijen
altijd in afstemming met de omgeving / omwonenden
elkaar vroegtijdig op. Doel is om na te gaan of ingrepen
plaats.
RUIMTE MAKEN VOOR WONEN
Voorbeeld van een renovatiebuurt in Roden (Woonborg, Van Wijnen)
Woonvisie Noordenveld | september 2023 25
3
BETAALBAAR WONEN 1. VOLDOENDE, PASSENDE SOCIALE HUURWONINGEN 2. MIDDENHUUR KAN IETS TOEVOEGEN 3. BETAALBAARHEID IN DE KOOP: SAMEN OPTREKKEN 4. AANDACHTSGROEPEN
3 BETAALBAAR WONEN Voor iedereen een betaalbare woonsituatie
kwijtschelding van lasten, en de inzet van de
Uitgelichte keuzes en acties in dit hoofdstuk
Wonen is een primaire levensbehoefte. We streven naar
Noordenveldwerkers.
-
afgelopen tijd is het wonen voor veel mensen (te) duur
3.2 Middenhuur kan iets toevoegen
-
geworden, met name door hoge energielasten, gestegen
Aanvullend op sociale huur en koopvoorraad kunnen vrije
koopprijzen en huurprijzen op de vrije markt, oplopende
sector huurwoningen iets toevoegen aan ons aanbod. Het
hypotheekrente. Een belangrijke ontwikkeling is dat
heeft niet onze hoogste prioriteit.
woonlasten die passen bij ieders huishoudboekje. De
Actie 3a. Afspraken over 250 tot 300 sociale huurwoningen, vooral in Peize, Norg en Roden.
huishoudens steeds vaker uit één volwassene bestaan,
Actie 3b. Een vorm van compensatie uitwerken bij nietbouwen van sociale huur door ontwikkelaars.
-
Actie 3c. Een langjarig kader voor prestatieafspraken, als basis voor jaarlijkse afspraken onze partners.
-
Actie 3d. Opstellen huisvestingsverordening +
daarmee ook uit één inkomen. Dat beperkt het bedrag dat
3.3 Betaalbaarheid in de koop: samen optrekken
besteedbaar is aan wonen. Tot op zekere hoogte hebben we
Op de koopmarkt is onze invloed beperkt. Tegelijk is de
-
Actie 3e. Actualiseren van de starterslening.
invloed op een houdbare woonlast, en die invloed gebruiken
roep om betaalbare koop groot. Waar nodig en mogelijk
-
Actie 3f. Nader uitwerken van lokaal toewijzen.
we. Als gemeente werken we daarom samen met
zetten we instrumenten in, bij nieuwe toevoeging maar juist
-
Actie 3g. Voor tijdelijke woonruimte, werken we aan
bijvoorbeeld corporaties, huurdersorganisaties,
óók in de bestaande woningvoorraad.
ontwikkelaars, sociale partners. Daarmee geven we antwoord op een breed geuite behoefte bij onze inwoners. 3.1 Voldoende, passende sociale huurwoningen
omgevingsplannen voor (blijvend) betaalbare woningen.
oplossingen waarmee we sneller kunnen reageren. -
3.4 Aandachtsgroepen
betaalbare koop of een vorm van compensatie.
We zoomen in op de groepen jongeren en starters,
-
Doorlopend: een sociale grondprijs voor corporaties.
woonwagenbewoners en statushouders.
-
Doorlopend: verkoop sociale huur als middel,
Voldoende en passende sociale huurwoningen, met gelijkwaardige kansen voor woningzoekenden die daarop
compenseren met nieuwbouw sociale huur. -
aangewezen zijn. We geven hierbij een antwoord op landelijk beleid. Gelijktijdig heeft de gemeente een rol in het huishoudboekje van inwoners, via bijvoorbeeld via gerichte BETAALBAAR WONEN
Doorlopend: In alle projecten 30% sociale huur, 30%
Doorlopend: met woonwagenbewoners blijven we in gesprek, ook al is er nu geen actie nodig.
-
Doorlopend: we volgen de toewijzing van statushouders en de effecten op de woningmarkt. Woonvisie Noordenveld | september 2023 27
3.1 VOLDOENDE, PASSENDE SOCIALE HUURWONINGEN Per dorp een eigen doel en opgave, totaal 250-300
Achtergrond: actuele vraagontwikkeling
Er is weer volop aandacht voor sociale huur in ons land. Na
We sturen aan op realisatie van 1.000 woningen in de
Het meest recente gemeentelijke woningmarktonderzoek
jaren van beperkte investeringsmogelijkheden, hebben de
periode 2022 tot en met 2030, met 800 als ondergrens, als
(2020) gaat uit van een bescheiden toename van sociale
corporaties weer meer ruimte om naast verbetering van de
uitwerking van de woondeal met provincie, Rijk en regio
huur, en uitsluitend in Roden en Peize. Actueel zijn de
bestaande voorraad ook weer substantieel woningen toe te
Groningen-Assen. Daarbinnen werken we met een gewenst
inzichten daarover duidelijk veranderd. In het algemeen is
voegen. En dat is nodig: door een grote woningbehoefte in
aandeel van 30% sociale huur. In hoofdstuk 2.1 staan
de vraag groter dan toen gedacht (RGA Trendanalyse
het algemeen, en in het bijzonder door oplopende
schematisch de aantallen per kern weergegeven.
2021, vertaling in de woondeal 2023). En de grote
woningtekorten en doordat lagere inkomens geen passende
-
In de drie grote kernen gaat het om substantiële
spanning op de woningmarkt maakt de toestroom naar de
toevoeging van sociale huur en betaalbare koop;
koopmarkt moeilijker, en de actuele rentestijgingen en
In de basisdorpen vragen we de corporaties om te
koopkrachtdaling maakt dat nog meer mensen aangewezen
zoeken naar enige voorraadtoename;
zijn op sociale huurwoningen. Recente monitoring
In de kleinere kernen vragen we de corporaties om
(Thuiskompas) onderbouwt dat er sprake is van een
monitoringscijfers van de corporaties binnen Noordenveld.
positie te houden, behalve als er duidelijke redenen
veranderde situatie in Noordenveld:
Zie het kader op deze pagina. De eerstkomende jaren
zijn voor andere keuzes. Corporaties beargumenteren
verwachten we dat de druk eerder toeneemt dan afneemt,
dat als onderdeel van de prestatieafspraken.
Sociale huur: voorlopig onder spanning
woning meer kunnen kopen als gevolg van de sterk gestegen huizenprijzen. De oplopende druk is ook te merken in de
-
Ouderen: lange wachttijd, minder reacties
gelet op onzekere economische vooruitzichten en de lange aanlooptijd die nodig is om woningen te realiseren. ‘20 320
‘21 375
‘22 410
‘20 100
Actief woningzoekenden
‘21 180
Reacties per woning
‘22 220
Jongeren en gezinnen: kortere wachttijd, steeds meer reacties
Bron: Thuiskompas, 2022
BETAALBAAR WONEN
Woonvisie Noordenveld | september 2023 28
3.1 VOLDOENDE, PASSENDE SOCIALE HUURWONINGEN 30% sociale huur in elk nieuw bouwplan
Met bestaande plannen maken we een goede slag
Achtergrond: het principe van een rollende voorraad
Landelijk is 30% sociale huur de streefvoorraad. In
In Noordenveld zijn al mogelijkheden om sociale huur toe
Corporaties kunnen hun voorraad laten meebewegen met
Noordenveld is dit nu 20%.
te voegen. Sommige locaties of plannen zijn nog onzeker.
de behoefte. Door sloop en verkoop van woningen die een
-
-
Algemeen: met de corporaties zorgen voor plek en
teruglopende vraag laten zien, en bij toevoeging het
projecten, vooral op onze prioriteitslocaties (zie H2).
zwaartepunt op andere types. Verkoop of sloop vraagt om
Roden: binnendorpse locaties zijn concreet, met
compensatie, om de bedoelde aantallen voorraadtoename
Ons streven is dat ook binnen projecten prijsklassen
tientallen woningen sociale huur. Uitbreiding is nog
te halen. Op langere termijn kunnen overschotten ontstaan.
menging ontstaat. Niet alle plannen lenen zich echter
niet zo ver. Onze inzet: deze locaties verder brengen.
Via verkoop en sloop / verdund terugbouwen kunnen
hiervoor. Het is mogelijk om dit te compenseren. De
Mocht Woonborg voornemens ontwikkelen voor
corporaties meebewegen op langere termijn.
precieze vorm werken we nog uit: dat kan een fonds
herstructurering, dan onderzoeken we graag samen of
We stellen bij nieuwe plannen, groter dan 10 woningen, als eis dat er 30% sociale huur wordt opgenomen. Zo bewegen we naar de streefvoorraad.
-
-
een ander programma en verdichting passend is.
zijn, maar ook andere oplossingen die leiden tot voldoende betaalbaar wonen zijn denkbaar. -
-
huurwoningen voor het dorpsdoel. Binnendorps:
aandeel wordt behaald. Het gaat hier om een ‘netto