CConstaterende datNoordenveld
Koppel je AI →
Document · PDF

1. Concept Gebiedsplan Roden Zuid dd 4okt

Besluitvormende vergadering 1 november 2023, gemeente NoordenveldBij agendapunt: Gebiedsplan Roden Zuid vrijgeven voor inspraak21.569 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Roden Zuid Roden

CONCEPT

GEBIEDSPLAN Roden Zuid

Een ruimtelijk ontwikkelkader voor woningbouw Oktober 2023

PROJECTNAAM Gebiedsplan Roden Zuid

OPDRACHTGEVER Gemeente Noordenveld

STATUS Concept

DATUM Oktober 2023

PROJECTGROEP RODEN ZUID Gemeente Noordenveld

AUTEURS Carla Mol en Jan Nicolai

VOORWOORD Welkom in Roden Zuid!

Van harte welkom in dit toekomstbeeld van de nieuwe dorpswijken in Roden Zuid. In dit concept gebiedsplan schetsen we de ontwikkelkaders die daar naar ons idee belangrijk voor zijn. Hierbij gaat de urgente behoefte aan onderdak als primaire levensbehoefte hand in hand met de natuurwaarden van dit gebied. Binnen en buiten onze gemeente zijn veel mensen en gezinnen op zoek naar een geschikte en betaalbare woning. Als college nemen we hierin onze verantwoordelijkheid. In ons bestuursakkoord en de recent vastgestelde woonvisie geven we vorm aan deze ambitie. Roden Zuid zien we hierin als één van de sleutellocaties voor woningbouw. Maar het gebied ten zuiden van Roden is veel meer dan dat. Het gebied kent een verscheidenheid aan natuur- en landschappelijke waarden en herbergt diverse recreatieve en sportvoorzieningen. Hier hebben we oog voor en willen we versterken. Door nieuwe ontwikkelingen op een respectvolle manier voor de huidige functies en karakteristieken in te passen, zijn wij ervan overtuigd dat er maatschappelijke meerwaarde gaat ontstaan. Ook voor de al bestaande woonwijken. We willen graag verder met u in gesprek over dit concept Gebiedsplan en het toekomstbeeld samen verder vormgeven.

Wat vindt u belangrijke onderwerpen in geval van woningbouwontwikkeling? Hoe zouden de nieuwe woongebieden er in uw ogen uit moeten gaan zien? Heeft u concrete ideeën hoe we onze ambities op het vlak van duurzaamheid en natuur kunnen vertalen in de woningbouwplannen? Wij staan open voor uw ideeën, kritische opmerkingen en suggesties. Hierover wisselen we graag met u van gedachten tijdens de inwonersbijeenkomsten en nieuwe participatievormen. Wat ons betreft wordt dit het mooiste nieuwe woongebied van Nederland.

Namens college B&W Noordenveld, Jos Darwinkel Wethouder Ruimtelijke Ontwikkeling

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

INHOUD VOORWOORD 1. INLEIDING 1.1 Kader ontwikkeling woningbouw 1.2 Achtergrond en koers 1.3 Gebiedsafbakening 1.4 Opgaven 1.5 Samenhang met ander beleid 1.6 Status en vervolg 1.7 Communicatie en participatie 1.8 Leeswijzer 2. DEELGEBIEDEN 2.1 Noordelijk Hullenweg Deelgebied 1. Beukenhof Deelgebied 2. Steenbergerloop 2.2 Zuidelijk Hullenweg Deelgebied 3. Oost Deelgebied 4. West Deelgebied 5. Midden

4. UITGANGSPUNTEN VOOR ONTWIKKELING 4.1 Landschappelijke waarden Aardoppervlak en bodem Grondwater Gidsprincipes Noordenveldse Kwaliteitsgids 4.2 Een toekomstbestendige leefomgeving Programma Duurzaamheid Noordenveld 4.3 Duurzame energie 4.4 Duurzame mobiliteit 4.5 Ruimtegebruik

NIETAB

Noordholt/ N372

RODEN

5. ONTWIKKELKADER PER DEELGEBIED 5.1 Deelgebied Beukenhof 5.2 Deelgebied Steenbergerloop 5.3 Deelgebied Oost 5.4 Deelgebied West 5.5 Deelgebied Midden

NIEUWRODEN

6. VERVOLG 3. ANALYSE LANDSCHAP 3.1 Waarom een landschapsanalyse? 3.2 Waarderingskader door gebruikers 3.3 Samenvatting landschapsanalyse Aardoppervlak en bodem Grondwater Archeologie Bewoningsgeschiedenis Huidig watersysteem Kernkwaliteiten huidig landschap Ecologische waarden

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

6.1 Participatie en besluitvorming 6.2 Ontwikkelstrategie

RODERESCH

LIEVEREN

VERKLARENDE WOORDEN- EN BEGRIPPENLIJST STEENBERGEN

LANGELO

1 INLEIDING

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

1. INLEIDING Nietab 1.1 Kader ontwikkeling woningbouw

1.2 Achtergrond en koers

We willen ruimte bieden aan de grote woonbehoefte in onze gemeente. In het Coalitieakkoord (2022) en ook de Woonvisie (september 2023) hebben we Roden Zuid aangewezen als belangrijke locatie voor de invulling van een substantieel deel van deze behoefte. Tegelijkertijd willen we bij de woningbouwontwikkeling rekening houden met de natuur, cultuur en historie in het plangebied en dat de nieuwe dorpsrand van Roden Zuid landschappelijk goed ingepast wordt.

Mogelijke uitbreiding aan de zuidzijde van het dorp was al in beeld vóór het Coalitieakkoord en de Woonvisie. Meest recent heeft de gemeenteraad in 2021 het document ‘Opgaven en Ambities voor Roden Zuid’ behandeld. De raadsbehandeling van dat document heeft inhoudelijk de koers uitgezet voor de verdere planvorming. De mate van (on)wenselijkheid van bestaande en nieuwe functies en de mogelijke locaties daarvan zijn destijds besproken en aangewezen.

We kunnen niet voorkomen dat de huidige karakteristiek van het gebied verandert, maar wel dat er respectvol wordt omgegaan met aanwezige natuuren cultuurhistorische waarden. Door nieuwe, eigentijdse waarden toe te voegen, krijgt het plangebied een nieuwe identiteit die een optelsom is van fysieke karakteristieken met de sporen van het gebruik in de tijd. Zo houden we rekening met generaties voor ons, maar ook met generaties die na ons komen.

Dit vormt de basis van het voorliggende gebiedsplan. Inhoudelijk gaat het gebiedsplan nu een stap verder: actuele ontwikkelingen en het landschappelijke kader H zijn overzichtelijk in beeld gebracht, aan de hand waarvan ruimtelijke uitgangspunten en kaders voor de beoogde woningbouw zijn verbonden.

In dit gebiedsplan vindt u de ambitie, uitgangspunten en randvoorwaarden voor de ontwikkeling van een duurzaam leefgebied met een hoge woonkwaliteit in het plangebied Roden Zuid. Hiermee schetsen we alvast een beeld van de nieuwe woongebieden voor alle betrokkenen, waaronder omwonenden, ontwikkelende partijen en potentiële toekomstige bewoners.

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

1.3 Gebiedsafbakening

Noordholt/ N372

RODEN

H R B M

V

Het plangebied Roden Zuid betreft een gebied ten noorden en ten zuiden van de Hullenweg. Zie rode kader in de afbeelding rechts.

Het plangebied ten noorden van de Hullenweg wordt ingesloten door de Nieuweweg (noordzijde), de Hullenweg (zuidzijde) en door de woongebieden Hullenveld (oostzijde) en Roderveld (de westzijde). Hier bevinden zich onder andere (de te verplaatsen) manege Hulhorst (M), het voormalige campingterrein De Beukenhof (B), het recreatieterrein/ speelveld rondom de skatebaan (R) en de hockeyvelden (H).

RODERESCH

1

1. INLEIDING 1.4 Opgaven

Het zuidelijk deel bestaat grotendeels uit landelijk gebied en wordt begrensd door de Esweg (westzijde), Hullenweg (noordzijde), Norgweg (oostzijde) en aan de zuidzijde door het oude ontginningslandschap langs de Kaatsweg. De voetbalvelden van V.V. ONR (V) liggen in het zuidoosten van het plangebied.

De woningbouwopgave vormt de primaire aanleiding voor en pijler onder het gebiedsplan. Daarnaast zijn er opgaven op het vlak van water, natuur/ landschap en verkeer. Bij de ontwikkeling van het gebiedsplan zijn deze opgaven integraal beschouwd en afgewogen. Dit heeft geresulteerd tot het voorliggende document. De opgaven worden hieronder kort omschreven.

Binnen het plangebied zien we geschikte locaties voor woningbouw, maar er blijven ook gebieden vrij van bebouwing. De nieuwe woongebieden zijn hiermee verzekerd van omvangrijke groene ruimtes, die bijdragen aan een gezond en duurzaam leefklimaat. Dit is karakteristiek voor de Noordenveldse dorpen. De toekomstige woongebieden vormen straks de nieuwe zuidelijke dorpsrand van Roden. Een goede landschappelijk inpassing is hier van groot belang. Daarom is bij de begrenzing van het plangebied aan de zuidzijde rekening gehouden met bestaande natuur- en cultuurhistorische waarden. We voorkomen dat de nieuwe woongebieden het ontginningslandschap van Roderesch verstoren, door niet alleen gepaste afstand aan te houden tot de Kaatsweg, maar ook door bestaande landschapselementen (zoals bos en houtwallen/ -singels) te behouden.

Woningbouw

Kaart rond 2022 RODEN

H R Roderveld

Hullenveld

B M V

De gebiedsafbakening moet in deze fase van de planvorming (nog) niet als harde grens worden gezien. Er kunnen maatregelen buiten het gebied noodzakelijk of wenselijk zijn, zoals aanpassingen aan de bestaande infrastructuur voor de verkeersafwikkeling of het creëren van fietsverbindingen naar het hoogwaardig openbaar vervoer (HOV). Ook het ruimte bieden aan de (bestaande) waterbergingsopgave kan effect hebben buiten het plangebied.

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

RODERESCH Noordenveldse Kwaliteitsgids

Er bestaat momenteel een grote woningbouwopgave, zowel in Noordenveld als regionaal en landelijk. In regionaal en provinciaal verband zijn afspraken gemaakt over het aantal te bouwen woningen. In dat kader houden we voor Roden Zuid rekening met de realisatie van minimaal 250 woningen. Met de huidige inzichten zien we mogelijkheden om ruimschoots dit aantal nieuwe woningen te kunnen realiseren. Voorwaarden hierbij zijn: • De ruimtelijke opzet van de woongebieden is gebaseerd op bestaande natuur- en cultuurhistorische waarden, zoals bodem en water; • De woongebieden worden zorgvuldig ingepast in de bestaande en landschappelijke omgeving; • Omvangrijke openbare, groene ruimtes maken deel uit van de duurzame leefomgeving; • De woningen sluiten aan bij de bestaande vraag/ behoefte. Voor de verdeling over de verschillende segmenten gelden de algemene uitgangspunten uit de Woonvisie: 30% sociale woningbouw, 30% ‘betaalbare’ koop en 40% vrije sector; • Indien de behoefte daarvoor bestaat, kan er ook ruimte gevonden worden voor bijbehorende maatschappelijke voorzieningen.

2

1. INLEIDING Natuur & landschap De omgeving van het plangebied bestaat uit een kwetsbaar landschap met waardevolle natuur. De Steenbergerloop, de omliggende (beekdal)percelen, de overgang naar de es (Roderesch) en ook de groene noord-zuidstructuur (tussen de oostelijke woonwijken Middenveld en Hullenveld en de westelijke woonwijken De Hofsteden en Roderveld) zijn belangrijke landschappelijke dragers en structuurelementen in de opbouw van Roden. Ze geven ruimte aan de natuurwaarden, -beleving en bieden mogelijkheden voor recreatief (mede)gebruik. Ontwikkelingen in of nabij gebieden met een dergelijk karakter dienen zorgvuldig te worden afgewogen en met respect voor de bestaande waarden te worden ingepast. Voor het beschermen en duurzaam in stand houden van bestaande natuurwaarden hebben we als gemeente tevens een zorgplicht op basis van de Wet natuurbescherming. De uitwerking van woningbouwplannen zal hand in hand gaan met de bestaande waarden en karakteristieken van het gebied.

Steenbergerloop nabij de Beukenhof

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

Fiets- & autoverkeer Nieuwe woningen zullen nieuwe verkeersbewegingen generen. In en naar de nieuwe woongebieden zullen nieuwe wegen en verbindingen aangelegd worden en op bestaande wegen in de omgeving zullen waarschijnlijk (plaatselijk) aanpassingen nodig zijn. De ‘fiets op 1’ staat voor ons voorop. Het is daarom van belang om veilige, comfortabele, samenhangende, directe en aantrekkelijke fietsverbindingen te realiseren. Fiets- en voetgangersverbindingen naar voorzieningen in het centrum, bestaande HOV-haltes, doorfietsroutes en tussen de (nieuwe) wijken zijn daarvoor van belang. Veel van de beoogde ontwikkellocaties liggen aan of nabij de Hullenweg. Het belang en gebruik van met name de Hullenweg – en ook de Stinsenweg in de verdere verkeersafwikkeling – zal daarom toenemen. In het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan 20152025 (GVVP) hebben we al opgenomen dat we de Hullenweg willen gaan herinrichten. De huidige plannen geven aanleiding om hier opnieuw naar te kijken en er actief mee aan de slag te gaan.

Hullenweg

De (bestaande) wegen zullen geschikt moeten zijn (of worden gemaakt) voor het aantal nieuwe verkeersbewegingen én zullen geen afbreuk mogen doen aan de huidige woon- en leefkwaliteit. In eerdere plannen(2021) is gedacht aan het realiseren van een nieuwe hoofdontsluiting van en door Roden Zuid (‘verlenging van de Maatlanden’). Dit onderdeel komt niet terug in dit concept gebiedsplan, omdat daarover destijds negatief is besloten. Water Het principe ‘water en bodem sturend’ wordt steeds belangrijker bij locatiekeuzes voor en de inrichting van woningbouwontwikkeling. Dit aspect heeft een nadrukkelijke rol gespeeld bij het tot stand komen van het gebiedsplan. In de vervolguitwerkingen zal dit thema een prominente plek behouden en worden vertaald naar concrete(re) principes en maatregelen.

Heel concreet brengt het toevoegen van verhard oppervlak (woningen en wegen binnen nieuwe woongebieden) de verplichting met zich mee om extra waterberging te creëren. Hiervoor zal ruimte gevonden worden op van nature geschikte en logische plaatsen binnen de nieuwe woongebieden.

Steenbergerloop in weidegebied

3

1. INLEIDING Uit eerdere studies (2011) van het waterschap komt naar voren dat er binnen een aantal bestaande wijken in Roden een tekort is aan ruimte voor waterberging. Onder andere de wijk Roderveld heeft nog een zogenaamde stedelijk wateropgave (SWO). De omvang van deze bergingsopgave is – vanwege nieuwe inzichten in het watersysteem – niet exact bekend. Dit hebben we momenteel in onderzoek. Ruimte voor deze bestaande wateropgave (Roderveld) kan samen met een deel van de nieuwe wateropgave rondom de Steenbergerloop gevonden worden. Dat kan binnen het plangebied, maar ook daarbuiten verder stroomafwaarts richting het Peizerdiep.

1.5 Samenhang met ander beleid Bij de integrale gebiedsontwikkeling in Roden Zuid geldt ook ander beleid. Het betreft beleid op gemeentelijk, provinciaal en landelijk niveau. In dit gebiedsplan is aangesloten bij de kaders en ambities uit dit beleid. Vooral de gemeentelijke kaders zijn leidend geweest bij het bepalen van uitgangspunten en randvoorwaarden voor de ontwikkeling van de nieuwe woongebieden. Het gaat hoofdzakelijk om de huidige Omgevingsvisie Noordenveld 2030 (februari 2017), de Woonvisie Noordenveld (september 2023), de Noordenveldse Kwaliteitsgids (februari 2020), de Warmtevisie Noordenveld (oktober 2021) en het Programma Duurzaam Noordenveld (oktober 2022). In hoofdstuk 4 gaan we hier inhoudelijk op in.

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

1.6 Proces en participatie

1.7 Leeswijzer

Dit concept gebiedsplan is een integrale, inhoudelijke vertaalslag en concretisering vanuit de eerdere raadsbehandeling over het thema Roden Zuid (2021). In het kader van die raadsbehandeling en besluitvorming vond een breed en omvangrijk participatieproces plaats. Omwonenden en betrokkenen hebben meegedacht over de opgaven en oplossingsrichtingen binnen het proces. De opbrengsten van die sessies hebben meegewogen in de daaropvolgende besluitvorming en geven daarmee ook vorm aan de inhoud van dit gebiedsplan.

In dit hoofdstuk heeft u gelezen over de achtergrond en de opgaven van het project Roden Zuid. Ook hebben we het doel van dit gebiedsplan omschreven: het bepalen en meegeven van kaders voor de ontwikkeling van een duurzaam leefgebied met een hoge woonkwaliteit. Aan de hand van deze kaders en impressiebeelden kunt u zich straks een beeld vormen van het karakter en de uitstraling die wij voor ogen hebben voor de nieuwe woongebieden.

In de afgelopen periode zijn we in contact blijven staan met belangenorganisaties en verenigingen uit het gebied. Nu het gebiedsplan in concept klaar is, is het opnieuw tijd voor uitgebreider informeren en raadplegen van de omgeving. We organiseren hiervoor speciale inloopbijeenkomsten en spreekuren. We zijn benieuwd naar de meningen en inzichten vanuit de omgeving, omwonenden en toekomstige bewoners en gebruikers. Wat vinden zij belangrijke onderdelen voor deze dorpsuitbreiding? Hoe zouden de nieuwe woongebieden er uit moeten gaan zien?

Hoofdstuk 3 geeft de analyse van het landschap weer. De landschapsanalyse maakt de identiteit van de deelgebieden inzichtelijk. Dit dient ter inspiratie voor het stedenbouwkundige ontwerp en toekomstige inwoners. De analyse is tevens de basis van de uitgangspunten voor ontwikkeling.

De opbrengsten vanuit deze sessies en bijeenkomsten zullen we vertalen in het gebiedsplan en deze vervolgens voor definitieve vaststelling aanbieden aan de gemeenteraad.

In hoofdstuk 2 volgt een nadere omschrijving en afbakening van de deelgebieden die we onderscheiden binnen het plangebied.

De uitgangspunten zijn in hoofdstuk 4 samengevat. Hier gaan we dieper in op de (algemene) uitgangspunten die voortkomen uit bestaande beleidsstukken. Vervolgens geeft Hoofdstuk 5 de concrete ontwikkelkaders per deelgebied weer. Hoofdstuk 6 gaat in op het vervolg na de vaststelling van dit gebiedsplan.

Tenslotte vindt u een verklarende woorden- en begrippenlijst ter verduidelijking van de tekst.

4

2 DEELGEBIEDEN

Overzicht plangebied noordelijk van de Hullenweg en deel zuidelijk ervan

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

5

2. DEELGEBIEDEN In paragraaf 1.3 hebben we de globale ligging en afbakening van het plangebied aangegeven. In dit hoofdstuk zoomen we daar verder op in en omschrijven we de verschillende deelgebieden/ de locaties waar wij mogelijkheden zien voor (woningbouw-) ontwikkelingen. Dit zijn de gebieden die op de kaartbeelden met een (licht)gele kleur zijn weergegeven binnen de begrenzing van het gehele plangebied (rode lijn).

RODEN CENTRUM

Per deelgebied zijn uitgangspunten geformuleerd voor de inpassing van nieuwe ontwikkelingen op basis van de bestaande kwaliteiten. Deze punten stippen we hier kort aan. In hoofdstuk 5 gaan we daar dieper op in.

2.1 Noordelijk Hullenweg In het noordelijke deel van het plangebied bevindt zich momenteel een mix aan functies, zoals sportvoorzieningen (o.a. hockey, korfbal, tennis, sporthal met zwembad en een - te verplaatsen - manege), recreatieve voorzieningen (zoals een skatebaan en hondenuitlaatplek), het Hullenbos, enkele woningen langs de Borglaan en Hullenweg en de Steenbergerloop. Het is een prettig gebied om te verblijven, te recreëren, te sporten, elkaar te ontmoeten en te wonen, mede vanwege de besloten bossfeer in combinatie met landelijke doorkijkjes richting de beek. Het gebruik, de landschappelijke en cultuurhistorische waarden geven dit gebied een waardevolle, eigen identiteit. Om deze reden is het van belang om het Hullenbos, de groenstructuur in noord-zuid richting (de groene long’), de sport- en recreatieve voorzieningen en de Steenbergerloop te behouden en waar mogelijk te versterken. Dit kan goed samengaan met de invulling van de opgaven (paragraaf 1.4). Zo kan bijvoorbeeld het toevoegen van enkele woningen langs de Hullenweg en Borglaan in combinatie met de opgave om hier water te bergen, gepaard gaan met een landschappelijke en recreatieve versterking van de beekzone. Daarnaast leent het voormalige campingterrein De Beukenhof zich goed voor het realiseren van een bijzonder woonmilieu in een lage dichtheid, dat nabij voorzieningen gelegen is.

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

Deelgebied 1 Beukenhof Deelgebied 2 Steenbergerloop Deelgebied 3 Oost Deelgebied 4 West Deelgebied 5 Midden

RODERESCH

6

2. DEELGEBIEDEN Op het schaalniveau van het gehele plangebied is dit gebied ten noorden van de Hullenweg een belangrijke schakel. Het is niet alleen van waarde als ‘groene enclave’ voor de omringende woonwijken, maar vormt ook de verbinding tussen de toekomstige woongebieden ten zuiden van de Hullenweg en het dorpscentrum. Een goede ruimtelijke en functionele verbinding tussen de bestaande en nieuwe woongebieden is daarom van belang.

RODEN CENTRUM

Deelgebied 2. Steenbergerloop Gebied Steenbergerloop bestaat uit drie graslandpercelen, de locatie die vrijkomt na verplaatsing van Manege Hulhorst, drie vrij liggende woonkavels langs de Hullenweg, een centraal gelegen bosstrook en de beek. De beek en het bos delen het gebied op in vier te ontwikkelen percelen. De Borglaan (noordzijde) en de Hullenweg (zuidzijde) bieden waardevolle doorkijkjes richting de Steenbergerloop. De beek is onder andere via onderhoudspaden van het waterschap openbaar toegankelijk.

We onderscheiden twee afzonderlijke deelgebieden ten noorden van de Hullenweg. Zie afbeelding rechts. Deelgebied 1. Beukenhof

Op het terrein van de voormalige camping zien we mogelijkheden voor een bijzonder woonmilieu als aanvulling op de bestaande woonmilieus. De woningen voegen zich in een lage dichtheid in het bomenrijke deelgebied en dragen niet alleen bij aan de sociale controle (veiligheid) in het gebied en langs fiets-/ voetgangerspaden, maar ook aan de hiervoor genoemde stedenbouwkundige verbinding. Het terrein is ook in beeld geweest voor het inpassen van een sportpark (v.v. ONR en MHC Roden). Na deze

optie te hebben bestudeerd, achten we deze invulling minder wenselijk. Hierbij spelen onder andere de volgende onderdelen een rol: de relatief beperkte omvang van de locatie, het behouden van de groene uitstraling van het terrein zelf en de ‘groene long’ (groene noord-zuidstructuur), de mogelijkheden voor verscheidenheid in het woningaanbod, de kosten voor het verplaatsen van het sportpark en het kunnen bieden van ruimte aan bewonersinitiatieven rondom de huidige skatebaan.

We zien mogelijkheden om de landschappelijke en recreatieve kwaliteiten van het beekdal te versterken door in beperkte mate woningen toe te voegen langs bovengenoemde wegen met behoud van enkele doorkijkjes richting de beek. Dit gaat hand in hand met de opgave om in de beekzone ruimte te creëren voor het bergen van regenwater in tijden van extreme regenval. Hierbij denken we bijvoorbeeld aan het natuurlijker maken van de randen van de ‘gekanaliseerde’ beek en het creëren van meer wandelmogelijkheden. Onder andere cultuurhistorisch en archeologisch onderzoek zal moeten uitwijzen waar en in welke mate deze ontwikkelingen precies mogelijk zijn. De locatie van de deelgebieden is weergegeven op het kaartbeeld.

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

7

2. DEELGEBIEDEN

IMPRESSIE NOORDELIJK HULLENWEG

Zicht vanaf de Borglaan

Zicht vanaf de Hullenweg

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

8

2. DEELGEBIEDEN 2.2 Zuidelijk Hullenweg Het zuidelijke deel van het plangebied ligt grotendeels buiten de bestaande dorpsgrenzen en heeft hoofdzakelijk een landelijk karakter. Binnen het gebied zijn verschillende functies en verspreide bebouwing aanwezig. We onderscheiden drie deelgebieden ten zuiden van de Hullenweg op basis van verschillende landschappelijke karakteristieken en verschillende ontwikkelmogelijkheden: deelgebied Oost (3), West (4) en Midden (5). Tussen deze deelgebieden blijven ruime landschappelijke gebieden vrij van bebouwing. Deze (nieuwe) ‘groene longen’ bieden tegelijkertijd ruimte aan recreatie, ontmoeting en natuurwaarden.

H

Op termijn is woningbouw binnen delen of aan de randen van deze nieuwe groene gebieden niet per definitie uitgesloten. Behoud van substantiële groengebieden blijft echter wel voorwaardelijk. Ook zullen initiatieven voor woningbouw in deze gebieden in samenhang moeten worden bezien met de ontwikkeling van de aangrenzende deelgebieden West (4) en Midden (5) en de (bestaande) waarden van de omgeving. Er kunnen bijvoorbeeld mogelijkheden ontstaan op het terrein Hullenrode (H). Dit park is opgenomen in het programma Vitale Vakantieparken. Indien er in dat kader bijpassende toekomstperspectieven ontstaan, kan er een ontwikkeling tot stand komen in aansluiting met de deelgebieden West (4) en Midden (5). Landschappelijk gezien vormt dit deelgebied de overgang vanuit het beekdal (Steenbergerloop) richting de es (Roderesch). Dit brengt een aantal specifieke kaders en uitgangspunten voor ontwikkeling met zich mee. Eén van de belangrijkste uitgangspunten is dat nieuwbouw aan de zuidzijde van het plangebied afstand houdt tot de Kaatsweg en dat deze nieuwe dorpsgrens een landelijke uitstraling heeft, doordat oorspronkelijke landschappelijke elementen, zoals houtwallen/ -singels en bosschages, behouden en/ of versterkt worden.

De Hullenweg ontsluit de drie zuidelijke woongebieden voor autoverkeer. Aansluitingen voor autoverkeer op de Norgerweg/ N373, de Kaatsweg of de Esweg zijn namelijk vanuit verkeerskundig en stedenbouwkundig oogpunt onwenselijk. We doen daarom onderzoek naar de nieuwe verkeershoeveelheden en eventueel noodzakelijke maatregelen voor een bijpassende weginrichting. Voorwaarde is dat de wegcapaciteit in evenwicht moet zijn met de te verwachten verkeershoeveelheden.

Vakantiepark Hullenrode

v.v. ONR

Voor fietsers en voetgangers is de optimalisatie van bestaande routes naar het HOV en de voorzieningen in het dorpscentrum van belang. Dit geldt ook voor dwarsverbindingen tussen de deelgebieden en doorsteken naar bestaande wegen (zoals de Esweg en Kaatsweg). RODERESCH

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

Woon(zorg)centrum Noorderkroon (rechts)

9

2. DEELGEBIEDEN

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

IMPRESSIE ZUIDELIJK HULLENWEG

10

2. DEELGEBIEDEN Deelgebied 3. Oost De noordzijde van Deelgebied Oost grenst aan de Hullenweg en het woon(zorg)gebied De Noorderkroon (N). De oostzijde wordt begrensd door de Norgerweg/ N373 en de westzijde door het fietspad dat de Kaatsweg met de Hullenweg verbindt. De zuidelijke grens sluit aan op landschappelijke lijnen in het plangebied en op de ligging van het voormalige campingterrein Dorado (D).

Roden wordt door dit toekomstige woongebied afgerond. Een goede landschappelijke inpassing van de nieuwbouw is hier van belang.

Deelgebied Oost betreft een relatief groot ontwikkelgebied. Het bestaat uit agrarische percelen (behorend tot de voormalige locatie van de Blakervelderhoeve) en het sportcomplex van voetbalvereniging ONR. De zuidelijke dorpsrand van Overzicht Deelgebied Oost (3)

N

D

RODERESCH

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

Alleen door het sportcomplex van v.v. ONR bij het toekomstige woongebied te betrekken kan er een goede stedenbouwkundige aanhechting worden gerealiseerd op de bestaande dorpsstructuur via de deelgebieden Beukenhof en Steenbergerloop. Hiermee wordt voorkomen dat dit woongebied als een ‘enclave’ buiten het dorp komt te liggen. Mede vanwege de gewenste stedenbouwkundige aansluiting is er eerder voor gekozen om manege De Hulhorst te verplaatsen (uit deelgebied 2). Nu doet zich een vergelijkbare situatie voor ter plaatse van sportcomplex v.v. ONR. Het is essentieel dat deze gronden bij de ontwikkeling worden betrokken, des te meer omdat het toekomstige woongebied met de auto wordt ontsloten vanaf de Hullenweg over deze gronden.

Deelgebied 4. West Dit deelgebied bestaat hoofdzakelijk uit agrarische percelen. Aan de noordkant ligt het gebied tegen de huidige dorpsrand aan (de wijk Roderveld IV). Het gebied zelf vormt een landschappelijke overgang van de beekzone naar de es (evenals bij Deelgebied Oost het geval is). De zuidelijke begrenzing van Deelgebied West ligt in dit overgangsgebied. Aan de oostzijde bevinden zich eveneens agrarische percelen, maar deze hebben een meer besloten karakter, vanwege bosschages en houtwallen/ - singels De westzijde van dit deelgebied wordt begrensd door een bosstrook, waarin zich een vrijstaande woning bevindt. Tussen deze bosstrook en de Esweg, liggen zogenaamde ‘groene kamers’ (velden van elkaar gescheiden door houtwallen/- singels). Hier zal manege De Hulhorst een plek krijgen.

RODERESCH

11

2. DEELGEBIEDEN Buiten het plangebied, maar in de nabijheid en aan de randen van dit deelgebied, bevinden zich vrijstaande woningen waarvan enkele met bedrijfsactiviteiten aan huis en twee recreatie-/ groepsaccommodaties. Deze bestaande bebouwing is veelal omzoomd met houtwallen/ - singels en bosschages. De toekomstige woonbebouwing in Deelgebied West (4) wordt landschappelijk goed ingepast en zal de nieuwe zuidwestelijke dorpsrand van Roden vormen. Hoewel in de huidige situatie de bestaande bebouwing en functies deels verscholen liggen achter houtwallen of bosschages in het landschap, heeft het overgrote deel van dit deelgebied een open karakter. Dit vraagt om een zorgvuldig vormgegeven overgang tussen de toekomstige woonbebouwing en de oude veldontginningen van Roderesch. Om dit mogelijk te maken is de zuidelijke begrenzing van dit deelgebied afgestemd op bestaande bosschages en houtwallen met voldoende afstand tot de Kaatsweg.

Overzicht Deelgebied West (4)

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

H

Overzicht Deelgebied Midden (5)

Deelgebied 5. Midden In vergelijking tot de deelgebieden West (4) en Oost(3) heeft het agrarisch landschap in Deelgebied Midden (5) een relatief fijnmazige houtwal-/ singelstructuur. De noordzijde van dit deelgebied wordt begrensd door de Hullenweg. De westelijke zijde bestaat uit een houtwal langs een onverhard pad. Deze oorspronkelijke ontginningsweg verbindt de Kaatsweg met de Hullenweg. Daarachter (buiten dit deelgebied) ligt recreatieterrein Hullenrode (H). De zuidzijde wordt begrensd door een oud bosperceel en houtwallen. Aan de oostzijde loopt het agrarische landschap door tot aan het sportcomplex van v.v. ONR. De zuidoostzijde van het deelgebied grenst aan een groot bebost woonerf, genaamd ‘Huize Kaathoven’.

Het toekomstige woongebied krijgt een lagere bebouwingsdichtheid dan de deelgebieden Oost en West. Dit komt doordat de woningen moeten worden in gepast in het fijnmazige landschap en er voldoende afstand bewaard moet worden ten opzichte van bestaande woningen en recreatiepark Hullenrode. Daarbij komt dat er relatief veel ruimte voor waterberging moet worden gevonden in het lagere deel van dit deelgebied (noordzijde).

De overgang van de toekomstige woonbebouwing naar de oude veldontginningen van de Roderesch wordt grotendeels gevormd door de aanwezige landschapselementen, zoals het oude bos en bestaande houtwallen. Zo nodig wordt de nieuwbouw nog meer aan het oog onttrokken door de groenstructuur hier te versterken.

12

3 ANALYSE LANDSCHAP Roden

Roderesch

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

13

3. ANALYSE LANDSCHAP 3.1 Waarom een landschapsanalyse? Om Roden Zuid te kunnen ontwikkelen tot een duurzame en prettige leefomgeving, waarmee inwoners zich verbonden voelen en waar ze zich voor in willen zetten, is het nodig om rekening te houden met de identiteit en de culturele context van het gebied. Deze waarden brengen we op structuurniveau in beeld aan de hand van een ruimtelijke analyse van het plangebied. Een analyse van natuur- en cultuurhistorische waarden maakt het mogelijk om aanwezige waardevolle karakteristieken herkenbaar te maken in de nieuwe fysieke leefomgeving. Dit geldt tevens voor waarden die niet direct zichtbaar zijn, zoals archeologische sporen van de bewoningsgeschiedenis en de bodem met bijzondere elementen zoals pingoruïnes. Voorgenoemde kansen willen we benutten aan de hand van contextuele ontwerpen voor het stedenbouwkundig plan van de toekomstige woongebieden.

3.2 Waarderingskader door gebruikers In deze fase van het planproces hebben we de natuuren cultuurhistorische waarden op structuurniveau geanalyseerd, die van belang zijn voor de toekomstige identiteit van het plangebied. Deze waarden dienen ter inspiratie en als uitgangspunt voor verder planvorming. Er is op dit gebied al veel informatie beschikbaar in andere (beleids-)rapportages. Daarom is in dit hoofdstuk een samenvatting gegeven met een verwijzing naar de betreffende rapportage. We willen graag inwoners via het participatieproces betrekken bij de waardering van de analyse omdat het

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

landschap en de bestaande omgeving ook maatschappelijke waarde hebben. Dit betreft bijvoorbeeld de waarde van een groene en aantrekkelijk leefomgeving voor de huizenmarkt, een gezonde leefomgeving en de toerisme-/ recreatiesector. Zo krijgen we ook het ‘sociale’, ‘economische’ en ‘mentale’ landschap in beeld. De uitkomst vormt als het ware een waarderingskader. Om te komen tot een definitief gebiedsplan zal dit waarderingskader met de uitkomsten van het participatieproces integraal afgewogen worden in relatie tot andere belangen die spelen bij de ontwikkelopgaven.

Door de opgaven te vertalen in globale uitgangspunten en randvoorwaarden voor de ontwikkeling kunnen kansen zo optimaal mogelijk benut worden op het gebied van ruimtegebruik, programma, infrastructuur, groen en water. Het gebiedsplan is dan ook geen eindbeeldplan, maar geeft onze ambitie weer voor de gebiedsontwikkeling.

Aardoppervlak en bodem

Het plangebied is gelegen op de overgang van de Hondsrug naar het laagveengebied in het noorden. Zie afbeelding linksonder. De rode gebieden zijn het hoogst gelegen. De oranje/gele gebieden vormen een overgang naar de groene, laaggelegen gebieden. Blauw is het laagst gelegen, waterrijke gebied. Op de afbeelding zijn de hoge ruggen, waarop Roden en Roderesch zich hebben ontwikkeld duidelijk te onderscheiden (respectievelijk ca. 5 meter en 7,5 meter +NAP). De Steenbergerloop doorsnijdt het plangebied (ca. 1,5 meter +NAP).

3.3 Samenvatting landschapsanalyse De vorm van het aardoppervlak en eigenschappen van de ondergrond bepalen hoe water door het landschap stroomt, waar bepaalde vegetatie zich kan ontwikkelen en welke locaties het meest geschikt zijn voor bewoning, zowel in het verleden, het heden als in de toekomst. Het is de basis geweest voor de ontwikkeling van natuur- en cultuurhistorische waarden in het plangebied. Uitgangspunt bij planontwikkeling is dat deze basis gerespecteerd wordt en zo veel mogelijk herkenbaar blijft. Hierna is een samenvatting gegeven van de conclusies uit de landschapsanalyse.

RODEN

RODERESCH

Hoogteverschillen

14

3. ANALYSE LANDSCHAP De ontstaansgeschiedenis van het aardoppervlak en de bodem is af te lezen uit de landvormen die in het plangebied aanwezig zijn. Zie afbeelding hieronder. 1. Grondmorenewelvingen (oranje) 2. Beekdalbodem (groen) 3. Grondmoreneglooiing (donkerrood) 4. Droogdal (donkergroen) 5. Laagte met randwal, inclusief pingoruïnes (blauwe ellipsen). Hieronder in het midden is op de Bodemkaart van Nederland te zien waar de bodemsoorten zich in het plangebied bevinden: KX, rood: Keileem, zeer ondiep gelegen, beginnend ondieper dan 40cm; Hn23, bruinrood: Laarpodzolgronden, lemig fijn zand; zWz, paars: Moerige eerdgronden met een zanddek een moerige tussenlaag op zand rondom de Steenbergerloop.

Grondwater

In vrijwel het gehele gebied komt een relatief hoge grondwaterstand voor; grondwatertrap V.

De hogere gronden vormen de infiltratiegebieden, maar bij de zandgronden met een keileem- of potkleilaag in de ondergrond is het met name 's winters nat. Deze grondsoorten hebben een slechte waterdoorlatendheid, waardoor er vaak schijngrondwaterstanden optreden. Dit heeft gevolgen voor de ontwatering en/ of afwatering. Het is daarom belangrijk om deze gronden goed in beeld te brengen.

Dit betekent dat hier naar verwachting een gemiddelde hoogste grondwaterstand (GHG) aanwezig is van minder dan 40 cm. onder maaiveld en een gemiddelde laagste grondwaterstand (GLG) lager dan 120 cm. onder maaiveld. Alleen in het meest zuidelijke deel van het plangebied (nabij De Zwerfsteen aan de Esweg) ligt de GHG tussen de 4080 cm. onder maaiveld (VI). Het stedelijk gebied is niet gekarteerd.

De gronden in het beekdal van de Steenbergerloop (type zWz) hebben een hogere doorlatendheid, maar kennen tevens hogere grondwaterstanden in verband met het relatief lagere maaiveld en het nabije oppervlaktewater. Ook is er sprake van een kwelsituatie. Zie afbeelding rechtsronder.

1

RODEN 1

1

Nieuw-Roden

3

2

4 5 3 5

2

5

KX

3 2

Geomorfologische kaart van Nederland

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

2

Hn23

Bodemkaart van Nederland

Beekdallandschap © Oscar Langevoord

15

3. ANALYSE LANDSCHAP Archeologie De oudste overblijfselen in het plangebied dateren uit de ijstijd. Het betreft laagtes in het landschap in de vorm van uitblaaskommen (van weg geblazen dekzand) of mogelijke pingoruïnes. Een pingo is een diepe laagte, gevormd door een gesmolten ijslens, die later gevuld is met water en nog later met veen. Dit kan een compleet veenpakket zijn, vanaf 15.000 jaar geleden tot op heden. Hierin zit veel informatie opgeslagen. Daarnaast bevatten ze vaak bijzondere flora &fauna. In veel gevallen zijn de laagtes vergraven. Op de afbeelding hieronder zijn ze weergegeven als blauwe ellipsen. Deze afbeelding toont de archeologische waarden in het plangebied.

Voor bijna het gehele gebied geldt een hoge tot middelhoge verwachting op archeologische vondsten. In het beekdal van de Steenbergerloop geldt een middelhoge verwachting. Zie het lichtgroene gebied dat afgebakend is met rode lijnen. Grenzend aan de zuidzijde van het plangebied, bevindt zich een es waarvoor een hoge verwachting geldt op archeologische vondsten. Zie nummer 12. Bewoningsgeschiedenis De hoogteverschillen in het landschap zijn bepalend geweest voor de bewoningsgeschiedenis. Roden is ontstaan als een esdorp op de noordelijke rand van het Drents Plateau. Het dorp ligt op de overgang van hogere zandgronden naar lager gelegen veengebied.

werden verbouwd. Rondom het dorp en ter hoogte van het plangebied lagen schrale gronden die bestonden uit eindeloze heidevelden. Vanaf ongeveer 900 n. Chr. ontwikkelt zich het esdorpensysteem/ landschap zoals wij dat kennen, als een basismodel waarbinnen alle veranderingen tot aan plusminus 1850 ingepast worden. In de middeleeuwen spelen de markegenootschappen een belangrijke rol bij het creëren van balans in het gebruik van de gemeenschappelijke gronden. Zo vormt zich een systeem waarin men in onderlinge afhankelijkheid en samenwerking woont en werkt. Daar komen vervolgens ook indelingen in kerkelijk gezag en rechtspraak bij, waardoor bijvoorbeeld Roden zich sterker ontwikkelt dan Roderesch.

De eerste bewoning vond plaats op de overgang van de hogere naar de lagere gronden en voert terug tot aan het nieuwe stenen tijdperk. Nadat eerder jagers en verzamelaars rond trokken, was het volk van de Trechterbekercultuur (ook wel hunebedbouwers genoemd) de eerste meer permanente bewoning in de gemeente Noordenveld. In de loop van de eeuwen nam de bevolking langzaam toe, waardoor men aan het einde van de Bronstijd (vanaf 800 v. Chr.) overging naar een meer systematische vorm van akkerbouw. De boerengemeenschappen bleven vanaf dat moment ook min of meer op dezelfde plek wonen. De eerste ontginningen van het Drentse landschap waren toen een feit. Het waren stelsels van kleine, min of meer rechthoekige akkers, die door een kleine wal van elkaar werden gescheiden.

Archeologische beleidsadvieskaart gemeente Noordenveld

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

Deze Celtic fields lagen op de overgangen naar de beekdalen, zo ook bij Roderesch en Nieuw Roden. Dit was een kleinschalig verkaveld gebied met hagen en singels waar groenten voor menselijke consumptie

Rond 1850

16

3. ANALYSE LANDSCHAP Het dorpslandschap van zowel Roden als Roderesch heeft, op werkbare afstand, zijn eigen functie. Hierbij is gebruik gemaakt van de ondergrond en de hoogte: de hoger gelegen delen, de essen, vormen het bouwland, het lagere en vochtiger beekdal functioneert als hooiland en voor de beweiding van het vee. Op de overgang van hoog naar laag ligt het dorp met zijn boerenerven en brink(en). De essen krijgen in de loop van de eeuwen hun typerende lichte bolling, doordat ze verrijkt worden met stalmest gemengd met plaggen van heide. De heidevelden worden vanaf de 17e begraasd door schapen, omdat ze te schraal en te uitgestrekt zijn om in cultuur gebracht te worden.

velden die wel ontgonnen waren, waren omzoomd met houtwallen en/ of -singels. Ook is de kenmerkende wegenstructuur (meestal met beplanting) goed te zien, waarbij alle wegen samenkomen bij de brink(en), die oorspronkelijk aan de randen van de dorpen lag(en). Vaak liepen de wegen ook als vee driften dood op de velden. Zo ook de Hullenweg.

Op de kaart rond 1900 is te zien dat grote delen van het plangebied toen nog niet ontgonnen waren. De

Aan het eind van de van Roden en Roderesch, die typisch is voor dorpe19e eeuw is een deel van de houtwallen/ -singels, erfbeplantingen, eikenhakhoutbosjes (strubben) verloren gegaan. Dit is te zien op de kaart van rond 2022. Het overgrote deel van deze landschapselementen is bewaard gebleven. Hierdoor kan in de huidige situatie de groene parkachtige setting n aan de randen van beekdalen, nog goed ervaren worden. Ook de landgoederen Mensinge (grenzend aan de oostzijde van het plangebied), Terheijl en Nienoord (ten noorden van Roden) dragen met hun lanen,

Rond 1900

Rond 1970

Het vroege esdorpenlandschap is herkenbaar op de kaart van rond 1850. Zie afbeelding vorige pagina. Het plangebied is rood omkaderd weergegeven.

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

tuinen en landschappelijke elementen bij aan de parkachtige setting in en rondom het plangebied. Sinds het eind van de 19e eeuw zijn alle heidevelden ontgonnen en landbouwkundig geschikt gemaakt of als productiebos ingeplant. Gevolg van de ontwikkelingen in de landbouw (o.a. de komst van kunstmest) was ook dat de marke-organisaties uiteenvielen en het grootste deel van de gemeenschappelijke gronden werden verdeeld. De oude markegrenzen waren bepalend voor de ontginningspatronen en de inrichting van het landschap van de jonge veldontginningen. De rationele opzet en de grote maten van de jonge veldontginning in het plangebied is heden ten dage nog goed herkenbaar. Zie de kaart rond 2022. Het nog aanwezige oude bos en de aangrenzende es ten zuiden van het plangebied zijn buiten de grenzen van het plangebied gelaten. Dit is gedaan om deze landschapselementen te borgen voor de toekomst.

Rond 2022

17

3. ANALYSE LANDSCHAP Huidig watersysteem Binnen het plangebied bevinden zich meerdere peilgebieden en een beekdal. Door de hoogteverschillen in het maaiveld variëren de waterpeilen tussen ca. 3,8 meter +NAP tot 0,4 meter +NAP.

De Steenbergerloop vormt het laagste punt binnen het plangebied. Via diverse kunstwerken (duikers en stuwen) verzamelt het oppervlaktewater vanuit de verschillende peilgebieden zich in de Steenbergerloop. De klimaatstresstest laat zien, dat het water bij extreme regenval langer blijft staan in het gebied rondom de Steenbergerloop. In het testmodel is ook de invloed van de kunstwerken meegenomen. De Steenbergerloop stroomt vanaf Amerika van west naar oost door het plangebied naar het Peizerdiep. De Steenbergerloop vervult binnen het plangebied een belangrijke functie voor de waterhuishouding. Ten zuiden van de Steenbergerloop bevinden zich de Karslotingsloot en Steegmanssloot. Deze waterlopen stromen vanaf het gebied ten zuiden van de Hullenweg naar de Steenbergerloop en vervullen in dat gebied een belangrijke bijdrage in de waterhuishouding. De aanwezigheid van klei en leem in de ondergrond van deze hoger gelegen delen zorgen er namelijk voor dat er relatief weinig water infiltreert in de bodem.

Klimaateffectatlas: peilgebieden Klimaateffectatlas: gemiddeld hoogste grondwaterstand

Waterschapskaart Noorderzijlvest Klimaatstresstest

Klimaateffectatlas: kwel en infiltratie

Door relatief hoge grondwaterstanden in de lager gelegen delen vindt ook daar relatief weinig infiltratie in de bodem plaats. Daarbij komt dat in het beekdal van de Steenbergerloop sterke kwel is te verwachten. De waterlopen vervullen daarom in het gehele plangebied een belangrijke functie in de waterhuishouding. De waterlopen vormen, samen met de houtwallen/ singels, bosschages, wegen en paden, landschappelijke dragers, die het landschapspatroon bepalen.

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

18

3. ANALYSE LANDSCHAP Kernkwaliteiten huidige landschap Vanuit het behoud van bestaande kwaliteiten van het landschap en gericht op ontwikkeling ervan, zijn hierna de landschappelijke kernwaarden beschreven. Het plangebied is gelegen in het oude esdorpenlandschap (1), dat dateert uit de middeleeuwen. Het kent veel variatie en kleinschalige ingrepen. Karakteristiek voor dit type landschap is een bosachtig landelijk gebied met houtwallen, beken en bosstroken. Ten noorden van Roden bevindt zich het

2 1 1

3

1 3 1 Fijnmazige structuren landschap Landschappelijke kernwaarden

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

veldachtige ontginningslandschap met vaarten en wijken (2). Dit is het jongste landschap en dateert uit de 16e tot de 19e eeuw. Aan de oostzijde, bij de Esweg, grenst het plangebied aan het wegdorpenlandschap (3). Dit dateert van na de 12e eeuw en laat een systematische strekvormige verkaveling zien. Karakteristiek voor dit type landschap is een weide-achtig landelijk gebied met langgerekte kavels en sloten. Het samenkomen van deze drie landschappen is uniek voor de omgeving van Roden en vormt in zijn samenhang de belangrijkste kernwaarde van het gebied rondom Roden. Specifieke recreatieve kernwaarden binnen het plangebied zijn: • De Steenbergerloop, de houtwallen/ -singels en bosstroken; • De lanen als bindende factor in het landschap, zoals de Esweg, Hullenweg, Norgerweg, Borglaan en de Roderweg; • De publieke groenstructuur (‘groene long ‘). Deze loopt in de noord-zuidrichting door Roden en verbindt de gebieden van het esdorpenlandschap met elkaar, die door bebouwing van elkaar gescheiden zijn; • De Esweg: hier is de duidelijke overgang zichtbaar tussen het esdorpenlandschap en ontginningslandschap. Het landschap is het decor waardoor we ons verplaatsen van A naar B, waar we aan (of in) wonen, het landschap levert voedsel, in het landschap bevindt zich natuur, maar bovenal is het landschap de plek waar we graag verblijven, sporten, wandelen en fietsen.

De landgoederen Mensinge, Terheijl en Nienoord hebben een belangrijke betekenis voor het

recreatieve gebruik van het gebied. Deze recreatieve kwaliteiten van het landschap vormen een groot aandeel in ons welzijn en zijn daarom een kernwaarde van het gebied rondom Roden. Specifieke recreatieve kernwaarden binnen het plangebied zijn: • Recreëren in het esdorpenlandschap binnen het plangebied, grenzend aan landgoed Mensinge; • De aanwezigheid van recreatieve functies, zoals sportaccommodaties, manege Hulhorst, groepsverblijf Hullenrode en de Zwerfsteen; • De publieke groenstructuur (‘Groene long ‘) verbindt landgoed Mensinge met landgoed Terheijl en Nienoord en heeft een belangrijke recreatieve functie voor bewoners uit de aangrenzende woonwijken.

Mensinge

Terheijl

Landschappelijke recreatie

19

3. ANALYSE LANDSCHAP Ecologische waarden Het plangebied Roden Zuid bevindt zich nabij natuurgebieden die onderdeel uitmaken van het Natuur Netwerk Nederland (voorheen Ecologische hoofdstructuur). Binnen het plangebied zelf bevinden zich geen beschermde natuurgebieden. Dit neemt niet weg dat er meerdere elementen en plekken zijn met (potentiële) natuurwaarden binnen het plangebied. Door het gebruik als agrarische cultuurgronden komen de ecologische waarden in het gebied met name voor in de wegbermen, houtwallen, bosschages, sloten en in het beekdal.

De houtwallen en singels vervullen in het gebied een functie als broed- en foerageergebied voor veel verschillende soorten vogels. Het kleinschalige cultuurlandschap zorgt ook voor veel verschillende zoogdieren.

De ontwikkeling van Roden Zuid kan een negatief effect hebben op de waarden binnen de nabij gelegen Natura 2000-gebieden. Dit wordt ook voorafgaand aan daadwerkelijke ontwikkeling onderzocht.

De kans bestaat dat hier beschermde planten en/ of diersoorten voorkomen (Wet natuurbescherming). Voordat er daadwerkelijke ontwikkelingen plaats vinden, zal de flora en fauna nauwkeurig in kaart worden gebracht. Uitgangspunt is de bestaande natuurwaarden zoveel mogelijk te behouden en al dan niet met compenserende maatregelen hand in hand te laten gaan met de nieuwe ontwikkelingen. Bij de realisatie van Roden Zuid is de zogenaamde externe werking ook een punt van aandacht. De ontwikkeling van Roden Zuid kan een negatief effect hebben op de waarden binnen de nabij gelegen Natura 2000-gebieden. Dit wordt ook voorafgaand aan daadwerkelijke ontwikkeling onderzocht.

Ecologische hoofdstructuur

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

Zuidzijde Hullenweg: houtwallen, -singels en bosschages

20

4 UITGANGSPUNTEN VOOR ONTWIKKELING

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

21

4. UITGANGSPUNTEN VOOR ONTWIKKELING In dit hoofdstuk volgen per thema onze speerpunten bij het ontwikkelen van het plangebied. We formuleren de speerpunten krachtig en bondig om onze ambities scherp neer te zetten. Tijdens de vervolguitwerkingen zal er mogelijk reden ontstaan voor nuance en keuzes.

4.1 Landschappelijke waarden De landschappelijke waarden uit hoofdstuk 3, zijn in deze paragraaf vertaald naar uitgangspunten op hoofdlijnen voor de ontwikkeling van het plangebied Roden Zuid op structuurniveau. Samen geven ze de ambitie weer om de natuur- en cultuurhistorische waarden zo optimaal mogelijk in het stedenbouwkundig structuurplan van Roden Zuid te integreren. Aardoppervlak en bodem

De bebouwingsstructuur en openbare ruimte van de nieuwe leefgebieden worden bepaald op basis van geomorfologische en bodemkarakteristieken. Deze worden zo veel mogelijk herkenbaar gemaakt in het stedenbouwkundig structuurplan.

Daarbij worden de bestaande hoogteverschillen en reliëf geïntegreerd in het stedenbouwkundig ontwerp of gebruikt als inspiratie. Uitgangspunt is dat er zo weinig mogelijk grond afgegraven of opgehoogd wordt en dat bestaand reliëf zoveel mogelijk zichtbaar blijft bij de positionering van bebouwing en beplanting. Ook wordt voorkomen dat de hydrologie en bodem verstoord worden door diepe grondbewerking. Tenslotte wordt er rekening gehouden met de zettingsgevoeligheid van de ondergrond ter plaatse van de kleilagen en in het beekdal van de Steenbergerloop. Grondwater Het gebied wordt ontwikkeld aan de hand van een innovatief waterhuishoudkundig plan en vanuit een integrale benadering wat betreft circulariteit, klimaatadaptatie, landschappelijke geomorfologie, biodiversiteit én volksgezondheid. Hierbij wordt rekening gehouden met kwel (beekdal) en het aanwezige droogdal (zuidzijde Hullenweg). De ontwikkeling van het plangebied vindt waterneutraal plaats, waarbij het grondwaterpeil op het huidige niveau gehouden wordt. De nieuwbouw

1

leidt niet tot extra aanvoer/ afvoer van water en hemelwater wordt zoveel mogelijk vastgehouden en gebruikt in het plangebied. Archeologie Een van de belangrijkste uitgangspunten van de Erfgoedwet is dat er bij het opstellen en uitvoeren van ruimtelijke plannen rekening dient te worden gehouden met zowel de bekende als de te verwachten archeologische waarden. Op de beleidsadvieskaart van de gemeente Noordenveld (versie 2.1, januari 2014) is aangegeven welke archeologische verwachtingswaarden in het gebied voorkomen. Daaruit komt naar voren dat in het plangebied een middelhoge tot hoge archeologische verwachtingswaarde geldt. Bij de ontwikkeling van het plangebied wordt er onderzoek gedaan naar deze archeologische waarden conform de richtlijnen van de Erfgoedwet. Uitgangspunt bij vondsten is behoud in situ (ter plekke in de bodem) en, indien niet mogelijk, opgraven. Hiermee dient bij de planvorming rekening gehouden te worden. De Erfgoedwet wordt naar verwachting 1 januari 2024 vervangen door de Omgevingswet.

2

RODEN

4 2

5

3

5 3

4

RODERESCH

Bodem

Hoogteverschillen

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

Geomorgologie

Watersysteem

Kaart rond 1900

Archeologie

22

4. UITGANGSPUNTEN VOOR ONTWIKKELING Gidsprincipes Noordenveldse Kwaliteitsgids •

•

• • •

•

•

• •

Initiatieven passen bij de schaal van het landschap en leveren een landschappelijke én stedenbouwkundige meerwaarde; Het onderscheid en de overgangen tussen de oude veldontginningen (Roderesch), jonge veldontginningen (plangebied) en beekdalen (Steenbergerloop) is waar mogelijk zichtbaar; We koesteren en versterken de bovenloopjes van de beken (Steenbergerloop); We houden de contrasten in het aanwezige reliëf zichtbaar; We respecteren bestaande verkavelingspatronen van de oude veldontginningen en het beekdal van de Steenbergerloop. De oude veldontginningen zijn aan de zuidzijde buiten het plangebied gelaten; De parkachtige structuur van de oude veldontginningen wordt versterkt door ontwikkelingen goed in te passen in de omgeving met een bosachtige aanplant. Dit is met name van belang aan de zuidzijde van het plangebied; Het open karakter van de essen blijft behouden en beplanting wordt versterkt langs randen. De essen (Roderesch) zijn buiten het plangebied gelaten, maar het plangebied grenst wel direct aan een es; Beplanting langs wegen reageert op het karakter van het landschap; Het karakter van het jonge ontginningslandschap leent zich voor transformatie en biedt kansen voor een nieuw dorpslandschap waarin meerdere doelen worden gerealiseerd;

•

• • •

•

Woningbouw vindt vooral plaats op de hogere gronden en in beperkte mate langs de randen van het beekdal; Waardevolle elementen zoals pingoruïnes blijven behouden; Zandpaden worden in principe niet verhard; Functiewijzigingen of uitbreidingen zijn aanleiding voor een goede landschappelijke inpassing van het perceel; We koesteren groene dorpsranden en geven nieuwe dorpsranden een groen karakter;

•

• •

De Steenbergerloop wordt beter herkenbaar en beleefbaar gemaakt, bijvoorbeeld door een recreatieve wandelroute langs de loop; We koesteren de relatie met landgoed Mensinge met de Havezate; Bij uitbreidingslocaties borduren we voort op de traditie van wijken met wijd vertakkende groenstructuren met ‘lucht’ tussen de huizen en we geven de bebouwing een dorpse maat en schaal.

RODEN

Jonge veldontginning Oude veldontginning Landgoed Mensinge en andere verspreid liggende

RODERESCH

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

23

4. UITGANGSPUNTEN VOOR ONTWIKKELING 4.2 Een toekomstbestendige leefomgeving De natuurwaarden uit hoofdstuk 3 zijn niet alleen van cultuurhistorisch belang, maar ook voor de mate waarin we als samenleving in staat zijn om te reageren op de effecten van klimaatverandering. De uitgangspunten voor een klimaatbestendig woon- en leefklimaat zijn in deze paragraaf beschreven. We houden het Programma Duurzaam Noordenveld (oktober 2022) aan als leidraad bij de ontwikkeling van Roden Zuid op structuurniveau. De volgende thema’s komen daarin aan bod: een toekomstbestendige leefomgeving, duurzame mobiliteit, duurzame energie, afval en hergebruik en participatie en communicatie. In deze paragraaf zijn de eerste drie thema’s samengevat. Voor meer inspiratie en informatie over klimaatadaptief bouwen verwijzen we hier naar het Deltaprogramma Ruimtelijke adaptatie en de internetsite: klimaatadaptatienederland.nl. Programma Duurzaam Noordenveld •

•

•

We zorgen voor een toekomstbestendige openbare ruimte en directe leefomgeving door de gevolgen van klimaatverandering mee te nemen in het ontwerp (klimaatadaptief ontwerpen). Hierbij nemen we de waterberging/ -infiltratie, groen en biodiversiteit als uitgangspunt; We gaan beter om met hoosbuien door water langer vast te houden, te laten infiltreren en daarna af te voeren in de openbare ruimte. Daarmee voorkomen we ook droogte; Samen met andere overheden bekijken we hoe

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

•

•

•

regenwater gebruikt kan worden binnen het plangebied; We richten de omgeving met elkaar zo in, dat het in de zomers nog steeds fijn vertoeven is buiten als het heet is; We zorgen voor meer groen in onze nieuwe woongebieden. Bij voorbeeld op daken. Zo mogelijk heeft het groen een recreatieve functie, zoals wandel- en fietsroutes, ommetjes, zitplekken en natuurlijke speelplaatsen; Onze leefomgeving is prettig om te wonen, verblijven en recreëren door de vele soorten planten en dieren die aanwezig zijn.

•

•

•

Vasthouden: regenwater eerst zoveel mogelijk vasthouden Bergen: geborgen in oppervlaktewater of andere bergingsvoorzieningen Infiltreren: bovengrondse waterbuffers, minimale verharding, maximaal vergroenen, zodat water direct infiltreert in de ondergrond als de bodem dat toelaat (in combinatie met andere watervasthoudende voorzieningen). Afvoeren: overtollig water (vertraagd) afvoeren naar oppervlaktewater

Aandachtspunten en kansen bij de uitvoering van dit beleid zijn: •

We voorkomen een toename van het risico op schade en gevaarlijke situaties door overstromingen of extreem weer ten gevolge van de woningbouwontwikkeling in Roden Zuid, voor zover dat redelijkerwijs haalbaar is;

• •

De Steenbergerloop is een belangrijke en landschappelijk gezien een logische plaats voor waterberging. De aanwezige functies en bebouwing rondom de beek brengen met zich mee dat de ruimte voor water in geval van pieken niet onbeperkt is. We streven naar een evenwichtige balans, waarbij er ruimte is voor extra water rondom de Steenbergerloop én waarbij de bestaande en nieuwe functies rondom de beek voldoende beschermd zijn tegen wateroverlast. Dit kan door het te veel aan water tijdens extreme pieken benedenstrooms buiten het plangebied te bergen indien nodig; Bij woningbouwontwikkeling zetten inwoners, bedrijven, gemeente en instellingen zich in voor duurzaam watergebruik, door zuiniger gebruik van drinkwater, toepassing gescheiden rioleringsstelsel en gebruik van regenwater; Woningbouw gebeurt duurzaam, milieuvriendelijk en gezond. Dat wil zeggen zo energiezuinig mogelijk, met duurzame materialen en met aandacht voor het binnenklimaat; Nieuwe woningen zijn flexibel en aanpasbaar aan de woonbehoefte en levensfase; Wat circulair bouwen betreft sluiten we aan bij landelijke beleid, waarin is vastgelegd dat we in Nederland in 2050 volledig circulair bouwen: 50% van deze einddoelstellig moet in 2030 gerealiseerd zijn. Op dit moment heeft de gemeente Noordenveld nog geen specifiek beleid of plan voor (meer) circulair bouwen.

Acht Drentse corporaties stelden inmiddels wel al Drenthe Woont Circulair op. In pilotprojecten werken zij aan circulariteit. Hun doel: in 2040 100% circulair bouwen en renoveren.

24

4. UITGANGSPUNTEN VOOR ONTWIKKELING 4.3 Duurzame energie

4.4 Duurzame mobiliteit

De gemeente heeft de ambitie om de overgang van het gebruik van fossiele energie naar energie uit hernieuwbare bronnen snel te laten verlopen en in 2040 klimaatneutraal te zijn. Klimaatneutrale woningen verbruiken alleen maar duurzame energie. De nieuwe woongebieden in Roden Zuid zullen dan ook niet meer worden aangesloten op het aardgasnetwerk.

Goede voetgangers- en fietsverbindingen vormen de ruggengraat van Duurzame Mobiliteit. Met het faciliteren en stimuleren van fietsen en lopen dringen we vervuilende verkeersbewegingen terug, zorgen we voor een toename van schone verkeersbewegingen en verbeteren we de gezondheid van mensen.

Om de gebouwen te verwarmen met een alternatieve warmtebron zijn er samengevat drie oplossingsrichtingen met daarbinnen meerdere varianten: • duurzame gassen (zowel individueel als collectief mogelijk), • warmtenetten (collectieve oplossing) • individuele oplossingen (per woning). Voor nieuwbouwwoningen in de komende jaren heeft de gemeente gekozen voor de individuele oplossing ‘all-electric’. All-electric betekent dat de volledige energievraag van de woning elektrisch wordt ingevuld. Dit vraagt om maatregelen, zoals: • isoleren met de nieuwste stand van de techniek; • vloerverwarming; • eigen opwek door zonnepanelen; • inductie-koken; • HR+++ glas; • mechanische ventilatie; • warmtepomp en buffervat (wat binnen en buiten ruimte vraagt).

Gebiedsplan Roden Zuid | concept oktober 2023

Uitgangspunt bij de gebiedsontwikkeling Roden Zuid is dat voetgangers eenvoudig en veilig kunnen lopen tussen de verschillende wijken (bestaand en nieuw) en een recreatief ommetje kunnen maken.

Om utilitaire fietsroutes in Roden Zuid uitnodigend te maken voor de (snelle elektrisch ondersteunde) fietser, geldt dat deze rechtstreeks, comfortabel en overzichtelijk zijn en ruimte bieden (breed pad) en voorrang bij oversteken waar dat (veilig) kan. Voor de recreatieve fietser is een directe route minder van belang en de beleving van de omgeving des te meer. Deze fietser maakt gebruik van het aanwezige, fijnmazig fietspaden- en wegennetwerk. Uitgangspunt bij nieuwe fietspaden en wegen in Roden Zuid is dat deze goed aansluiten op het bestaande fijnmazige netwerk en dat ze uitnodigend, comfortabel en veilig zijn.

De opgave om de fietser en voetganger leidend te laten zijn binnen de gebiedsontwikkeling komt voort uit het gemeentelijke Verkeers- en Vervoersplan (GVVP): de fiets op 1.

Primair fietsnetwerk binnen de bebouwde kom Secundair fietsnetwerk binnen de bebouwde kom Primair fietsnetwerk buiten de bebouwde kom Secundair fietsnetwerk buiten de bebouwde kom Dichtstbijzijnde HOV-haltes

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordenveld&id=fc9bbbab-b301-4191-97aa-29e3c9239925