Bijlage 4 - Perspectiefnota DFK 2018-2021

Harmoniseren is daarmee een wettelijke verplichting geworden.

– 19 –

Voorstel harmonisering beleid: Wij stellen voor om een budget ter hoogte van € 1,2 miljoen (DFK) verdeeld over de jaren 2018 t/m 2020 beschikbaar te stellen en dit te dekken uit de tijdelijke herindelingsvergoeding.

3.7 Burgerparticipatie Op het vlak van gebiedsgericht werken, kernenbeleid en participatie zijn in alle vier DDFK-gemeenten al meerdere succesvolle voorbeelden voorhanden. Alle vier gemeentebesturen willen hier zoals blijkt uit hun raads- c.q. collegeprogramma’s ook verdergaande stappen in zetten. Deze voornemens sluiten aan bij een algemene trend die meer en meer verschuift van burgerparticipatie in de richting van overheidsparticipatie: in plaats dat inwoners worden betrokken bij overheidsbesluiten, verschuift de rol van de overheid steeds vaker en steeds meer in de richting van het ondersteunen en faciliteren van initiatieven vanuit de samenleving en in de richting van lokaal maatwerk. Ambtelijk wordt momenteel een proces voorbereid om in DDFK-verband, samen met de Mienskip, te komen tot opstelling van nadere uitgangspunten en kaders om gebiedsgericht werken, kernenbeleid en participatie meer in te bedden in de alledaagse bestuurspraktijk. Rond de zomer (2017) volgt er een procesvoorstel aan de colleges. De verwachting is dat in de uitvoering van het procesvoorstel en in het formuleren van nadere kaders en uitgangspunten in 2018 wezenlijke stappen kunnen worden gezet.

Dit proces heeft overigens duidelijke raakvlakken met de bijeenkomsten en het proces die onder de noemer “Nieuwe Democratie” in DFK-verband worden vormgegeven, vooruitblikkend naar de voorgenomen gemeentelijke herindeling van deze drie gemeenten. Ook zal er goede afstemming nodig zijn op het ANNO-proces dat in de komende jaren moet leiden tot aanpassing van de voorzieningenstructuur (op basis van de uitkomsten Atlas) en de woningmarkt (op basis van de KAW-woningmarktanalyse die onlangs is afgerond ." Voorstel Burgerparticipatie Wij stellen voor op dit moment geen bedragen mee te nemen in de perspectiefnota voor burgerparticipatie en het onderwerp Burgerparticipatie in afwachting van het procesvoorstel als P.M. mee te nemen in deze perspectiefnota.

3.8 Afscheid nemen van de oude gemeente Het jaar 2018 is het laatste jaar dat de gemeenten Dongeradeel, Ferwerderadiel en Kollumerland c.a. zelfstandig zijn. De geschiedenis van de gemeenten kan soms wel terug gaan tot in de 14e eeuw. Om deze periode van zelfstandigheid goed af te sluiten is het goed om afscheid te nemen van de “oude” gemeente. Omdat er nog geen concrete plannen over de invulling en wij dit belangrijk vinden, hebben wij dit onderwerp als pro memorie post meegenomen in de perspectiefnota. Voorstel Afscheid nemen van de oude gemeente Wij stellen voor op dit moment geen bedragen mee te nemen in de perspectiefnota in relatie tot het afscheid nemen van de oude gemeente en dit onderwerp als P.M. post mee te nemen in de perspectiefnota. Voor de begrotingsbehandeling komen wij met een voorstel.

– 20 –

4. ARHI toetsing voorstellen 2017 In 2017 zijn er een aantal tussentijdse voorstellen voorgelegd aan de provincie om deze te toetsen aan de afspraken in het kader van de wet ARHI. Daarnaast zijn er ook een aantal voorstellen die nog moeten worden voorgelegd aan de provincie. Nu de drie gemeentes zich aan elkaar hebben verbonden en vanaf 1/1/2019 één gemeente Noardeast-Fryslân zullen gaan vormen is het van belang om ook aan alle drie raden inzicht te geven in welke voorstellen in 2017 zijn goedgekeurd of nog getoetst moeten worden. Hieronder geven wij inzicht in die voorstellen zodat u er kennis van kunt nemen.

4.1 Door de provincie goedgekeurde voorstellen 2017 Hieronder staan een aantal voorstellen die – nadat ze zijn getoetst door andere twee colleges - in 2017 zijn ingediend bij de provincie ter beoordeling in het kader van de wet ARHI en waarop een positief oordeel is ontvangen van de provincie. Het gaat om de volgende vier voorstellen. Bedragen x € 1.000 Gemeente Voorstel

I/S

Netto lasten voor de exploitatie 2018 2019 2020

Dongeradeel

Voorbereidingskrediet herinrichting Markt met fontein

S

-10

-10

-10

Dongeradeel

S

10

10

10

Kollumerland c.a.

Dekking voorbereidingskrediet herinrichting Markt met fontein: Reserve markt (ter dekking van de kapitaallasten) Bijdrage MFC Aldw âld

I

-65

Kollumerland c.a.

Dekking bijdrage MFC Aldw âld: Algemene reserve

I

65

Ferw erderadiel

Bijdrage onderw ijshuisvesting CBS Aasterage Marrum, kapitaallast Dekking bijdrage onderw ijshuisvesting CBS Aasterage Marrum: reserve onderw ijshuisvesting Marketing medew erker Dokkum - Kosten

S

-5

-5

-5

S

5

5

5

I

-13

Marketing medew erker Dokkum - dekking uit bestemmingsreserve economische ontw ikkeling

I

13 0

0

Ferw erderadiel Dongeradeel Dongeradeel Totaal

0

Toelichting per voorstel: Voor bereidingskrediet herinrichting Markt met fontein: Op 30 juni 2016 heeft de raad van Dongeradeel bij amendement besloten om een totaalplan voor de herinrichting van de Markt te maken en medewerking te verlenen aan het kunstwerk IJsfontein als onderdeel van Kulturele Haadstêd 2018, hier voorwaarden en uitgangspunten aan te verbinden, en de beschikbaarheidsstelling van vervolginvesteringen voor de herinrichting integraal af te wegen bij de behandeling van de begroting 2017. Bij de vaststelling van de begroting voor 2017 is vervolgens besloten om de vaarroute Súd Ie en Waddenstad Dokkum in nauwe samenwerking met de provincie Fryslân en lokale partijen verder op te waarderen. Het gaat hierbij onder andere om de aanleg van jaagpaden langs de Súd Ie, bruggen noordelijke stadsgrachten, herinrichting Markt met ijsfontein en aanpak Harddraverspark. Voor deze samenhangende projecten wordt een financieringsaanvraag ingediend bij het Waddenfonds. Bijdrage MFC Aldwâld: In principe zou de bijdrage aan het MFC Aldwald niet voldoen aan de 3 O’s, maar het niet bijdragen aan de investering aan MFC Aldwald zorgt ervoor dat extra kosten voor bewegingsonderwijs op de gemeente afkomen. Kortom, extra lasten zijn onvermijdbaar.

– 21 –

Het probleem doet zich voor dat wanneer niet tijdig een oplossing voor het gymnastieklokaal wordt gevonden, het bestuur hoogstwaarschijnlijk op korte termijn over zal gaan tot sluiting van het gymlokaal. Hierdoor is het aangaan van een financiële verplichting onvermijdelijk. Of een eenmalige bijdrage aan het stichtingsbestuur voor het opknappen van het gymlokaal, of een structurele kostenpost in de begroting voor het organiseren van vervoer voor het mogelijk maken van bewegingsonderwijs welke op een andere locatie (dorp) plaats moet gaan vinden. De afweging hiervoor wordt in het collegevoorstel verwoord. Bijdrage onderwijshuisvesting CBS Aasterage Marrum In de gemeenteraad van 14 juli 2016 is besloten om de CBS Aasterage te Marrum een bijdrage te verlenen van € 100.000 voor de renovatie. Dit bedrag had in de begroting 2017 opgenomen moeten worden, of in ieder geval bij de afstemming van de begroting 2017 met de herindelende gemeenten gedeeld moeten worden. Het bedrag van € 100.000, - is op 2 januari 2017 naar de ver. Voor PCBO Ferwerderadiel overgemaakt.. Marketingmedewerker Dokkum In de afgelopen jaren is er door veel partijen op verschillende manieren gewerkt aan de promotie van Dokkum. Zonder intensieve promotie en goede informatievoorziening blijft Dokkum een goed bewaard geheim, hetgeen niet wenselijk is.

Er gebeurt veel, maar er is nog verbetering mogelijk in de samenhang van promotie en activiteiten en er ontbreekt in de informatievoorziening ook nog het nodige. De afgelopen periode zijn er daarom met diverse partijen gesprekken gevoerd om te komen tot een meer gezamenlijke promotie, onder instelling van een platform promotie Dokkum. Met dit platform willen de partijen tot een gezamenlijke aanpak komen om zo met beperkte middelen meer promotie en aandacht te genereren. Een in te huren marketingmedewerker wordt daarin de spil.

4.2 Door de provincie te beoordelen voorstellen 2017 Hieronder staan een aantal voorstellen die nog door de provincie moeten worden beoordeeld en waarover de afspraak is gemaakt om deze in de perspectiefnota op te nemen zodat de verschillende raden kennis kunnen nemen van elkaars voorstellen. Als besluitpunt wordt elke gemeenteraad gevraagd in te stemmen met onderstaande bestedingen in 2017. De voorstellen zijn getoetst aan de 3 O’s (onvoorzien, onuitstelbaar en onvermijdelijk). In de hoofstukken hierna is per gemeente beschreven waarom een voorstel aan de 3 O’s voldoet. In de tabel hieronder volstaan wij met een opsomming van de voorstellen. Voor nadere toelichting verwijzen wij naar de beschrijving van het voorstel per gemeente.

– 22 –

Bedragen x € 1.000 Gemeente Voorstel Ferw erderadiel

Ferw erderadiel Ferw erderadiel Ferw erderadiel Ferw erderadiel Ferw erderadiel

I/S

Netto lasten voor de exploitatie 2018 2019 2020

Inrichting openbare ruimte Dockinga - investering ad. € 167.000 (krediet in 2017 beschikbaar te stellen, lasten voor het eerst in 2018 Dekking: kapitaalast is meegnomen in het financieel perspectief Project gemaal vijfhuizen

S

-8

-11

-10

S

8

11

10

I

-261

Dekking project gemaal vijfhuizen - reserve overlopende verplichtingen ANNO strategische visie & agenda recreatie en toerisme Dekking ANNO strategische visie & agenda recreatie en toerisme - reserve recreatie en toerisme

I

261

I

-6

I

6

-20

Ferw erderadiel

Sportkooi Marrum

I

Ferw erderadiel

Dekking sportkooi Marrum - reserve sport

I

20

Dongeradeel

Lening t.b.v. opknappen panden binnenstad Dokkum

I

-100.000

Dongeradeel

I

100.000

Dongeradeel

Dekking (als risicoreserve) voor de lening t.b.v. opknappen panden binnenstad Dokkum: reserve economische ontw ikkeling Subsidie t.b.v. bedrijfsvestiging in Dokkum 1

I

-150.000

Dongeradeel

Dekking: Reserve economische ontw ikkeling

I

150.000

Dongeradeel

Subsidie t.b.v. bedrijfsvestiging in Dokkum 2

I

-68.000

Dongeradeel

Dekking: Reserve economische ontw ikkeling

I

68.000

Dongeradeel

Houtkolk, investering openbare ruimte

S

-18

-17

-16

Dongeradeel

Dekking Houtkolk: reserveherstructurering

S

18

17

16

Totaal

0

0

0

waarvan incidenteel

Lasten

-318.287

0

0

waarvan incidenteel

Baten

318.287

0

0

waarvan structureel

Lasten

-26

-28

-26

waarvan structureel

Baten

26

28

26

– 23 –

5. Financiële positie Noardeast-Fryslân. Om een doorkijkje te maken naar de financiële positie van de nieuwe gemeente Noardeast-Fryslân, is uit de saldi van de individuele gemeenten het saldo van de toekomstige nieuwe gemeente afgeleid. Hierbij is als uitgangspunt genomen dat de geraamde resultaten van de (meer)jarenramingen van de drie gemeenten samen over de jaren 2018, 2019 en 2020 in deze perspectiefnota geen lagere uitkomst mogen hebben dan de opgetelde saldi van de drie gemeenten in de meerjarenbegroting 2017 tot en met 2020. In die meerjarenbegroting was opgeteld sprake van een begrotingssaldo in 2018 van -/- € 288.000 in 2019 van € 291.000 en in 2020 van € 1.026.000. Het is van belang dat de structurele ruimte wordt behouden ten behoeve van de nieuwe gemeente. Hieronder gaan wij in op het structurele perspectief van de DFK gemeenten als totaal.

5.1 Financiële positie zonder nieuw beleid De tabel hieronder geeft de ontwikkeling van het begrotingssaldo uitgaande van de primitieve begrotingen 2017 van de DFK gemeenten en de al daarop door de raden vastgestelde begrotingswijzigingen. Daaraan is toegevoegd het effect van vrij goed te ramen nieuwe ontwikkelingen en de effecten van het kapitaalgoederen beheer, sociaal domein, lokale lasten en de bezuinigingen.

Noardeast-Fryslân x € 1.000

I/S

Begrotingssaldo primitieve begroting 2017-2020 Al toe besloten / verwerkt in begrotingswijzigingen: Septembercirculaire 2016, alleen effect algemene middelen Structurele effecten 2e tussentijdse rapportage 2016 Nieuwe ontwikkelingen, onvermijdbaar: Lasten ziekteverzuim GR DDFK (i.p.v. risico, totaal € 647K) Frictiekosten GR DDFK (garantietoelagen € 758K) Frictiekosten GR DDFK (reiskosten woon-werk t/m 2019 € 95K) Frictiekosten boven formatief personeel, alleen 2018 Hogere bijdrage GR DDFK gemeenten (autonome stijgingen: cao, indexatie) Nadeel BTW loonkosten GR DDFK Hogere bijdrage FUMO Hogere bijdrage VRF Hogere kosten secretaris i.v.m. invulling van 0,75 fte i.p.v. 0,5 fte 1 Inrichting openbare ruimte Dockinga Ferwert (167K) Bijstelling investeringen tractie Bijgesteld structureel exploitatiesaldo Subtotaal incidenteel

S

-706

-318

357

S S

723 -98

1.059 -98

1.349 -98

S S

-472 -558

-472 -558

-472 -557

I I

-70 -284

-70 0

0 0

S I S S

-244 -136 -37 -234

-213 0 -37 -234

-213 0 -37 -234

I S S

-25 -8 -29 -1.663 -515

0 -11 -6 -888 -70

0 -10 -58 27 0

S

793

924

746

Effecten Quick Scan kapitaalgoederen beheer Structureel onderhoudsbudget (alles op niveau C, beleidskeuzes geëlimineerd) 1

2018

2019

Een nadere toelichting op de investering openbare ruimte Dockinga is te lezen in § 7.1.1.

– 24 –

2020

Noardeast-Fryslân x € 1.000 Achterstallig onderhoud (gefaseerd in 4 jaar, wel reserveren in 2018 volgens uitgangspunten) Kapitaallasten investeringen Meerkosten om naar niveau B te gaan op: begraafplaatsen, sportvelden, Winkelgebieden / Binnenstad, Beweegbare bruggen, Onkruidbestrijding, Recreatieve plaatsen. Aanhouden van een reserve voor kapitaalgoederen voor tegenvallers omdat op basis van Quick Scan is berekend. Sociaal Domein O.b.v. de resultaten sociaal domein 2016, gecorrigeerd voor de wijzigingen in 2017, minus buffer van 7,5% voor bijstand (BUIG) en 10% voor de rest van het sociaal domein, met groeipad 80% van de buffer in 2018 en 100% buffer in 2019 e.v. Lokale lasten op DFK gemiddelde Bezuinigingen (zie bijlage 1 en 2)

I/S

2018

I S

-2.566 11

-96 -57

0 -99

S

-437

-437

-437

I

-250

0

0

S

1.870

1.043

1.043

S S

216 185

216 202

216 202

975 -3.331

1.003 -166

1.698 0

Actueel structureel exploitatiesaldo incl. lokale lasten, kapitaalgoederen beheer, sociaal domein en excl. nieuw beleid Subtotaal incidenteel

2019

2020

Uit de tabel blijkt dat voor de nieuwe begroting van Noardeast-Fryslân bij ongewijzigd beleid - rekening houdend met een geharmoniseerde aanpak van de kapitaalgoederen en het sociaal domein en uitgaande van gemiddelde lokale lasten - sprake is van een toenemend begrotingsoverschot dat in 2020 op € 1,7 miljoen uitkomt. Voor alle jaren is er een structureel overschot. Belangrijke oorzaak van de verbeterde saldi is een hoger accres in de algemene uitkering uit het gemeentefonds dat is gemeld in de septembercirculaire 2016, de effecten van het meer realistisch ramen binnen het sociaal domein, het onderhouden van de kapitaalgoederen op C-niveau en op onderdelen op B-niveau en harmoniseren van het niveau van de lokale lasten naar het DFK gemiddelde.

5.2 Financiële positie inclusief opties voor nieuw beleid Er is een inventarisatie van nieuw beleid gedaan. Een aantal projecten hebben prioriteit bij de gemeenten en zijn vergaand in voorbereiding en er zijn ook gezamenlijke wensen en verplichtingen die in minimaal twee van de DFK gemeenten voorkomen of gezamenlijk met Dantumadiel. Hieronder volgt eerst een tabel met alle voorstellen voor prioritair beleid en gezamenlijke wensen. Hiernaast is er ook nog een totaal bedrag aan overige wensen waarvan in de bijlagen 3 t/m 5 een specificatie per gemeente is opgenomen. 5.2.1 Exploitatiesaldo incl. prioritaire projecten en wensen DDKF breed

Noardeast-Fryslân x € 1.000

I/S

Actueel structureel exploitatiesaldo incl. Lokale lasten, kapitaalgoed.beheer, sociaal domein en excl. nieuw beleid Subtotaal incidenteel Nieuw beleid - prioritair

– 25 –

2018

2019

2020

975 -3.331

1.003 -166

1.698 0

Noardeast-Fryslân x € 1.000 Herinrichting Markt met fontein (investering totaal € 1,15 miljoen) Sportconcentratie Tolhuispark, investering € 4,64 miljoen (o.b.v. activering bijdrage in activa van een derde. Optie is om deel v.d. investering eenmalig te dekken) Rondweg Wânswert (investering 1,83 miljoen) MFC Burdaard: Exploitatie bijdrage MFC Burdaard: Interim manager MFC Burdaard: Vrijval kapitaallasten warmtenet (afboeking verwerkt in jaarrekening 2016) Kindcentrum Kollum Kindcentrum Kollum - dekking uit opbrengsten precario Kindcentrum Kollum - dekking uit algemene reserve Campus + Kindcentrum Kollum - investering openbare ruimte Actueel structureel exploitatiesaldo incl. prioritaire projecten Subtotaal incidenteel

I/S

2018

2019

2020

S

-81

-74

-74

S S S I

0 0 -65 -30

-322 -4 -40 0

-316 -89 -40 0

S I I I S

12 -2.974 2.486 488 0

12 -1.000 1.000 0 -16

12 0 0 0 -31

841 -3.361

559 -166

1.160 0

Nieuw beleid - gezamenlijke wensen = In Dantumadiel gehonoreerd Onderzoek "Waar staat je gemeente" Implementatie omgevingswet incidenteel (50% ten laste van de tijdelijke uitkering in het kader van de bestuurlijke fusie) Dekking 50% van de kosten implementatie omgevingswet ten laste van de tijdelijke uitkering in het kader van de bestuurlijke fusie Regiodeal Noordoost Fryslân (DDFK breed) Vervolg Noordoost aan het Wad (Don en Fer) Energietransitie (Kollumerland c.a. en Ferwerderadiel, Dongeradeel heeft budget al in begroting staan) Ontwikkelen gebruik opvaarten (Don en Fer) Vitale Waddenkust (Don en Fer) Kleine veegmachine t.b.v. zwerfvuil - kapitaallasten aandeel Dongeradeel: 56% x totale investering van € 69.150) Kleine veegmachine t.b.v. zwerfvuil - bijdrage derde Vervanging minicontainers t.b.v. inzameling huishoudelijk afval Vervanging minicontainers - dekking door tariefsverhoging Afscheidsfeest oude gemeente Actueel structureel exploitatiesaldo incl. prioritaire projecten en wensen DDKF breed Totaal incidenteel Vanuit de afgesproken uitgangspunten: Resultaten van de meerjarenramingen 2017-2020 in de begroting 2017 mogen in 2018 geen lagere uitkomst hebben Actueel exploitatiesaldo na uitgangspunt meerjarenraming

– 26 –

I

-15

0

0

I

-1.196

-743

-447

I I I

598 -53 -20

372 0 -20

224 0 0

I I I

-59 -15 -25

-59 0 0

0 0 0

S S

-14 14

-14 14

-14 14

S S I

0 0 PM

-88 88 0

-122 122 0

841 -4.146

559 -617

1.160 -224

-288

291

1.026

1.129

268

134

S

De tabel hierboven laat zien dat het honoreren van de prioritaire investeringen voor nieuw beleid en de gezamenlijke wensen van de DFK gemeenten en Dantumadiel haalbaar is én dat er voldaan wordt aan het vastgestelde uitgangspunt dat de resultaten van de meerjarenramingen 2017-2020 in de begroting 2017 in 2018 geen lagere uitkomst mogen hebben. Het eindsaldo in de meerjarenbegroting inclusief deze investeringen sluit met een voordelig saldo van € 1.160.000 en dat voldoet aan het uitgangspunt dat dit saldi minimaal zou moeten uitkomen op een bedrag van € 1.026.000. Ook voor wat betreft de jaarschijven 2018 en 2019 is sprake van een gunstiger beeld t.o.v. de opgetelde resultaten van de huidige begrotingen van de drie gemeenten. Vervanging minicontainers huishoudelijk afval De DDFK gemeenten hanteren verschillende werkwijzen en organisatievormen bij de inzameling van huishoudelijk afval. Hoewel er overeenkomsten zijn, zijn er ook wezenlijke verschillen. Harmonisatie van de werkwijzen is voor zowel de werkbaarheid binnen de ambtelijke organisatie als uit oogpunt van efficiency wenselijk zo niet noodzakelijk.

Vanwege bestaande verplichtingen, financiële overwegingen, overwegingen van strategische aard en in afwachting van de ambtelijke en bestuurlijke fusies hebben de gemeenten op het vlak van de inzameling van huishoudelijk restafval tot op heden nog niet kunnen anticiperen op de samenvoeging. Door uitgestelde investeringen, tijdelijke (en vaak creatieve) oplossingen en onduidelijkheid over de toekomst zijn de noodzakelijk vervangingen van de inzamelvoertuigen en de inzamelmiddelen (kliko’s) achterwege gebleven. Zowel de voertuigen als de minicontainers zijn nu echter dringend aan vervanging toe. Dat blijkt ook uit het feit dat de auto’s op de lijst met vervangingsinvesteringen staan voor de begroting van 2018 van de GR DDFK gemeenten. Investeren in dit materiaal en materieel is echter alleen zinvol als duidelijk is welke strategische koers de nieuwe organisatie gaat varen. Worden we regiegemeente, laten we alles over aan de markt, behouden we alleen onderdelen waarbij sprake kan zijn van participatie, inzet van social return etc., of gaan we alles geheel zelf doen? Omdat hierover geen duidelijkheid bestaat hebben we de vervanging nog niet meegenomen in de perspectiefnota. Indien overgegaan moet worden op de vervanging van de minicontainers dan betekent dit een investering voor de gemeente Kollumerland c.a. van € 600.000.

Voor Dongeradeel bedraagt de benodigde investering in ieder geval € 740.000 en bij eventuele invoering van de blauwe container € 1.110.000. De inzameling van huishoudelijk restafval in Ferwerderadiel is uitbesteed aan Fryslân Miljeu (BV. van “Omrin”), hierbij is ook het onderhoud aan de huishoudelijk afvalcontainers inbegrepen. Bovenstaande speelt dus niet in die gemeente. Ferwerderadiel betaalt via een prestatieovereenkomst wel voor vervanging en het herstel van de minicontainers. De kosten van de investering zitten niet in de begrotingen van Dongeradeel en Kollumerland c.a.. Als er geïnvesteerd wordt betekent dit dat de tarieven voor de afvalstoffenheffing ook zullen gaan stijgen. 5.2.2 Totaal aan overige wensen Hieronder wordt de totale aanvraag aan middelen voor overig wensen weergegeven. In de bijlagen 3 t/m 5 zijn per gemeenten tabellen opgenomen met de wensen voor nieuw beleid. Bij de behandeling van de begroting kunnen eventueel wensen worden gehonoreerd indien deze voldoen aan de ARHI eis van de 3 O’s (onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar). Netto lasten voor de exploitatie 2018

Totaal nieuw beleid Dongeradeel

-1.854.000

– 27 –

2019

2020

-221.500

-191.250

waarvan incidenteel waarvan structureel

-1.704.000 -150.000

-50.000 -171.500

0 -191.250

Totaal nieuw beleid Ferwerderadiel

-71.675

-20.415

-20.195

waarvan incidenteel

-65.360

0

0

waarvan structureel

-6.315

-20.415

-20.195

Totaal nieuw beleid Kollumerland c.a.

-160.000

-150.000

-60.000

waarvan incidenteel

-135.000

-125.000

-35.000

waarvan structureel

-25.000

-25.000

-25.000

5.3 Eenmalige financiële positie Als uitgangspunt voor DFK is genomen dat de minimale omvang van de algemene reserves op 1-1-2019 gelijk zal zijn aan de berekende weerstandcapaciteit volgens een algemeen geaccepteerde methodiek en op basis van een reëel inzicht in de geïnventariseerde risico’s van de gezamenlijke gemeenten. De afspraak is gemaakt dat in 2018 een eerste stap gezet zal worden. Bij het opmaken van de begroting van de DFK gemeenten zal een inventarisatie plaatsvinden van de risico’s en zal volgens een éénduidige systematiek een voorstel worden gedaan voor het aan te houden weerstandsvermogen in de algemene reserve. Op dit moment geven we een inzicht in de éénmalige financiële positie van de DFK gemeenten en zetten dat af tegen het door de drie gemeenten zelf becijferde noodzakelijke weerstandsvermogen. Met betrekking tot de eenmalige financiële positie is als uitgangssituatie genomen de stand van de algemene reserve van de DFK gemeenten per 1-1-2017. De geraamde toevoegingen en onttrekkingen (meerjarig) zijn op dit saldo gemuteerd, waarna er een saldo op basis van rechten en verplichtingen ontstaat. In de perspectiefnota worden en aantal zaken eenmalig gedekt. Deze mutaties leiden tot een saldo op transactiebasis voor Noardeast-Fryslân. Bedragen x € 1.000

NoardeastFryslân

Stand 1 januari 2017

13.398

Vermeerderingen: - Rekening resultaat 2016 (excl. Resultaat soc. Domein) VOORLOPIG - Toevoeging t.l.v. de exploitatie - Precario 1e half jaar 2017 - Toevoeging uit overwaarde reserve bouwgrond exploitatie Totaal vermeerderingen

307 3.311 375 522 4.515

Verminderingen: Doorlopende verplichtingen uit 2016 Geraamde onttrekkingen begroting 2017-2020 Totaal verminderingen

1.601 3.067 4.668

Stand 31 december, incl. meerjarige toevoegingen en onttrekkingen

13.245

– 28 –

NoardeastFryslân

Bedragen x € 1.000 Stand Algemene reserve op basis van verplichtingen Stand incl. verplichtingen Mutaties: Frictiekosten GR DDFK (reiskosten woon-werk t/m 2019 € 95K) Dekking uit Fusie uitkering Rijk DDFK: Frictiekosten boven formatief personeel, alleen 2018 Dekking uit Fusie uitkering Rijk Nadeel BTW loonkosten GR DDFK (2018) Dekking uit Fusie uitkering Rijk Kindcentrum Kollum Effecten Quick Scan kapitaalgoederen beheer, achterstallig onderhoud Aanhouden van reserve voor kapitaalgoederen voor tegenvallers omdat op basis van Quick Scan is berekend. MFC Burdaard (2017: € 65K en € 30K is verwerkt in de algemene reserve) Hogere kosten secretaris i.v.m. invulling van 0,75 fte i.p.v. 0,5 fte (2017 en 2018) Terugvloeien "voorfinanciering" kosten ambtelijke fusie uit rijksbijdrage bestuurlijke fusie Vrijval uit reserve sociaal domein (Reserve sociaal domein is dan € 7,5 miljoen, dit is 10% van de lasten verhoogd met 3 miljoen) Gezamenlijke wensen perspectiefnota Totaal mutatie algemene reserve

13.245 -140 140 -284 284 -136 136 -488 -2.662 -250 -30 -25 2.747 7.391 -1.459 5.224

Stand na ontwikkelingen PPN o.b.v. verplichtingen

18.469

Minimum omvang (o.b.v. huidige berekeningen DFK gemeenten)

8.811

Overwaarde o.b.v. verplichtingen

9.658

Saldo bestemmingsreserves (zie bijlage 6 t/m 8 voor een specificatie per gemeente)

17.967

Totaal overwaarde en bestemmingsreserves

27.625

Op basis van de huidige informatie en inzichten beschikken de DFK gemeenten samen over een weerstandsvermogen van ongeveer € 18,5 miljoen. Dit is € 9,6 miljoen meer dan de berekende noodzakelijke minimumomvang van het weerstandsvermogen uitgaande van de berekeningen van de drie gemeenten samen. In de berekening is rekening gehouden met het nieuw beleid en de wensen onder 5.2.1., maar niet met de overige wensen onder 5.2.2.

– 29 –

6. Financiële positie Dongeradeel 6.1 Te toetsen voorstellen 2017 Hieronder zijn een aantal voorstellen 2017 beschreven die voldoen aan de 3 O’s. 6.1.1 Lening t.b.v. opknappen panden binnenstad Dokkum Sinds medio 2016 is de gemeente Dongeradeel in gesprek met een aantal investeerders en de Rabobank over de financiering van aankoop en verbouw van twee panden in het kernwinkelgebied van Dokkum. De investeerders zijn voornemens de panden van Boekhandel Schaaf te kopen en te verbouwen zodat de panden weer in oude historische luister worden hersteld en daarmee een versterking betekenen van het historisch karakter van de binnenstad en de aantrekkelijkheid van Dokkum als regionaal koopcentrum. Door deze investering blijft bovendien de enige boekhandel voor Dokkum behouden, welke onder de boekhandelketen Van der Velde zal worden voortgezet. Omdat de bank niet volledig wil financieren zal naast een eigen bijdrage van de investeerders tevens een gemeentelijke lening worden verstrekt van € 100.000, - zijnde 14% van het totale investeringsbedrag. De gemeente geeft hiermee invulling aan haar economisch beleid, specifiek het aantrekkelijker maken van de binnenstad als consumptief verblijfsgebied. Samen met winkeliers, horeca, vastgoedeigenaren en bewoners werkt de gemeente al meerdere jaren aan dit doel.

Met de investeerders en de bank is overeenstemming bereikt over de financiering van het project. De lening zal in 15 jaar worden afgelost. Het te lenen bedrag zal eenmalig worden onttrokken aan de reserve economische ontwikkeling. De reserve is sinds 2010 ingesteld voor de uitvoering van het economisch beleid. De reserve wordt ingezet als (co-) financiering voor projecten op economisch gebied, i.c. binnenstadmanagement, economische structuurversterking d.m.v. innovatiebevordering en kennisontwikkeling en als zg. economisch handgeld (= snel aanwendbaar budget voor ad hoc uitgaven, bijvoorbeeld organisatiekosten voor ondernemersbijeenkomsten). Tevens wordt de reserve ingezet voor het aantrekken van private investeringen en als co- financiering van ANNO projecten. Toetsing 3 O’s: Het verstrekken van de lening is onuitstelbaar omdat anders de private partijen zullen afhaken. Dit zal nadelige gevolgen hebben voor het investeringsklimaat in de binnenstad van Dokkum, welke net als andere winkelcentra in Nederland onder druk staat. Dit betekent dat het vestigingsklimaat in Dongeradeel ernstige schade wordt toegebracht, omdat een actieve en betrouwbare overheid daarin cruciaal is. Zeker ook in een krimpregio, waar de oplossing voor economische- en leefbaarheidsvraagstukken vaak niet alleen meer vanuit de marktsector kunnen komen. 6.1.2 Subsidie t.b.v.

bedrijfsvestiging in Dokkum 1 Sinds november 2015 is de gemeente Dongeradeel in onderhandeling met een groot bedrijf over vestiging van een nieuwe fabriek in Dokkum. Met de komst van de fabriek zijn 120 fte gemoeid. Heerenveen en Groningen zijn de andere twee plaatsen waartussen het bedrijf zal kiezen. Om te bevorderen dat de vestigingsplaatskeuze op Dokkum valt is met het bedrijf overeengekomen dat de gemeente een subsidie zal verstrekken per te realiseren fte, met een maximumsubsidie van € 150.000. Dit is in 2016 vastgelegd in een schriftelijke principe- overeenkomst met het bedrijf. Het subsidiebedrag is afgestemd met de dfk- colleges en de raad van Dongeradeel. De overige raden worden via de behandeling van de perspectiefnota geïnformeerd. De definitieve vestigingsplaatskeuze zal door het bedrijf eind 2017 of in 2018 worden gemaakt, zodra investeerders groen licht hebben gegeven voor de financiering. Omdat het hier gaat om de vervaardiging van een nieuw, innovatief product wordt eerst een testperiode voor de prototypen doorlopen. Die testperiode loopt tot eind dit jaar. Het subsidiebedrag zal eenmalig worden onttrokken aan de reserve economische ontwikkeling. De reserve is sinds 2010 ingesteld voor de uitvoering van het economisch beleid. De reserve wordt ingezet als (co-) financiering voor projecten op economisch gebied, i.c.

binnenstadmanagement, economische structuurversterking d.m.v. innovatiebevordering en kennisontwikkeling en als zg.

– 30 –

economisch handgeld (= snel aanwendbaar budget voor ad hoc uitgaven, bijvoorbeeld organisatiekosten voor ondernemersbijeenkomsten). Tevens wordt de reserve ingezet voor het aantrekken van private investeringen en als co- financiering van ANNO projecten. Toetsing 3 O’s: Het verstrekken van de lening is onuitstelbaar omdat anders het bedrijf zal kiezen voor Heerenveen of Groningen voor de bouw van de fabriek en de komst van 120 arbeidsplaatsen daarmee verloren gaat voor regiostad Dokkum en de regio Noordoost Fryslân. De regio zet met de Agenda Netwerk Noordoost samen met de provincie in op het versterken van de economische ontwikkeling en structuur. Het binnenhalen van private investeringen t.b.v. verhoging van de werkgelegenheid is daarvan een belangrijk onderdeel. Dit betekent dat het vestigingsklimaat in Dongeradeel ernstige schade wordt toegebracht. 6.1.3 Subsidie t.b.v. bedrijfsvestiging in Dokkum 2 Sinds medio 2016 is de gemeente Dongeradeel in onderhandeling met een middelgroot bedrijf over verplaatsing van een fabriek in Dokkum. Met de verplaatsing zijn 60 fte gemoeid. Als alternatieve vestigingsplaats is bij het bedrijf Leeuwarden in beeld. Om te bevorderen dat de keuze op Dokkum valt is met het bedrijf overeengekomen dat de gemeente een subsidie zal verstrekken per te realiseren fte, met een maximumsubsidie van € 68.000.

Het bedrijf zal dit jaar een vestigingsplaatskeuze maken. Voor de subsidie zal eenmalig een bedrag worden onttrokken aan de reserve economische ontwikkeling. De reserve is sinds 2010 ingesteld voor de uitvoering van het economisch beleid. De reserve wordt ingezet als (co-) financiering voor projecten op economisch gebied, i.c. binnenstadmanagement, economische structuurversterking d.m.v. innovatiebevordering en kennisontwikkeling en als zg. economisch handgeld (= snel aanwendbaar budget voor ad hoc uitgaven, bijvoorbeeld organisatiekosten voor ondernemersbijeenkomsten). Tevens wordt de reserve ingezet voor het aantrekken van private investeringen en als co- financiering van ANNO projecten. Toetsing 3 O’s: Het verstrekken van de lening is onuitstelbaar omdat anders het bedrijf zal kiezen voor Leeuwarden voor de bouw van de fabriek en zullen 60 arbeidsplaatsen daarmee verloren gaan voor regiostad Dokkum en de regio Noordoost Fryslân. De regio zet met de Agenda Netwerk Noordoost samen met de provincie in op het versterken van de economische ontwikkeling en structuur. Het binnenhalen van private investeringen t.b.v. verhoging van de werkgelegenheid is daarvan een belangrijk onderdeel. 6.1.4 Houtkolk Na een intensief voorbereidingstraject heeft het college in december 2016 een exploitatie-overeenkomst gesloten met ontwikkelende partijen i.r.t.

het ontwerpbestemmingsplan voor de ontwikkeling van het deelgebied Houtkolk binnen het ISV wijkkader Hoedemakerspolder. In een afzonderlijk raadsvoorstel is de raad voorgesteld het nieuwe bestemmingsplan vast te stellen. Binnen de gesloten exploitatie-overeenkomst draagt de gemeente zorg voor de aanleg van zowel de nieuwe publieke infra alsook de nieuwe private infra. De gemeente ontvangt hiervoor een bijdrage van ontwikkelende partijen/private grondeigenaren, inclusief BTW. Ontwikkelende partijen/private grondeigenaren dagen binnen de exploitatieovereenkomst zorg voor de financiering van de sloopkosten en ook bodemsaneringskosten op de huidige private eigendommen. Bestuurlijk is beoordeeld dat het hier gaat om een unieke situatie en bijzondere omstandigheden welke geen precedentwerking tot gevolg hebben voor de gemeente bij toekomstige ontwikkelingen elders. Met de provincie zijn werkafspraken gemaakt. Dit betekent dat de indienende gemeente, hier de gemeente Dongeradeel, eerst moet afstemmen met de partnergemeenten, waarbij overeenstemming moet bereikt worden over het voorstel.

– 31 –

Het college van Dongeradeel heeft deze collegiale toetsing gedaan en Kollumerland c.a. en Ferwerderadiel hebben een verklaring van geen bezwaar afgegeven. Toetsing 3 O’s: Er zijn in 2016 contractuele verplichtingen aangegaan zodat het onvermijdelijk is. De investeringen in de infra behoren tot de taak van gemeente, voor de private investeringen krijgt gemeenten een bijdrage van een derde. Het is onuitstelbaar om dat na de ontwikkeling van de private partijen de gemeenten staat voor de investeringen in de openbare ruimte.

6.2 Exploitatiesaldo bij ongewijzigd beleid De tabel hieronder geeft de ontwikkeling van het begrotingssaldo uitgaande van de primitieve begroting 2017 en de mutatie daarop van door de raad vastgestelde begrotingswijzigingen. Daaraan is toegevoegd het effect van vrij goed te ramen nieuwe ontwikkelingen en de effecten van het kapitaalgoederen beheer, sociaal domein, lokale lasten en bezuinigingen.

Dongeradeel x € 1.000

I/S

Begrotingssaldo primitieve begroting 2017-2020 Al toe besloten / verwerkt in begrotingswijzigingen: Septembercirculaire 2016, alleen effect algemene middelen Structurele effecten 2e tussentijdse rapportage 2016 Nieuwe ontwikkelingen, onvermijdbaar: Lasten ziekteverzuim GR DDFK (i.p.v. risico, totaal € 647K) Frictiekosten GR DDFK (garantietoelagen € 758K) Frictiekosten GR DDFK (reiskosten woon-werk t/m 2019 € 95K) Frictiekosten boven formatief personeel, alleen 2018 Hogere bijdrage GR DDFK gemeenten (autonome stijgingen: cao, indexatie) Nadeel BTW loonkosten GR DDFK Hogere bijdrage FUMO Hogere bijdrage VRF Bijstelling investeringen tractie Bijgesteld structureel exploitatiesaldo Subtotaal incidenteel

S

-426

-514

-226

S S

418 -98

609 -98

669 -98

S S

-246 -289

-246 -289

-246 -288

I I

-36 -147

-36 0

0 0

S I S S S

-56 -61 -15 -116 0 -828 -244

-40 0 -15 -116 69 -640 -36

-40 0 -15 -116 48 -312 0

S S

967 -22

1.292 -41

1.292 -51

S

-297

-297

-297

I

-125

0

0

Effecten Quick Scan kapitaalgoederen beheer Structureel onderhoudsbudget (alles op niveau C, beleidskeuzes geëlimineerd) Kapitaallasten investeringen Meerkosten om naar niveau B te gaan op: begraafplaatsen, sportvelden, Winkelgebieden / Binnenstad, Beweegbare bruggen, Onkruidbestrijding, Recreatieve plaatsen. Aanhouden van een reserve voor kapitaalgoederen voor tegenvallers omdat op basis van Quick Scan is berekend. Sociaal Domein

– 32 –

2018

2019

2020

Dongeradeel x € 1.000 O.b.v. de resultaten sociaal domein 2016, gecorrigeerd voor de wijzigingen in 2017, minus buffer van 7,5% voor bijstand (BUIG) en 10% voor de rest van het sociaal domein, met groeipad 80% van de buffer in 2018 en 100% buffer in 2019 e.v. Lokale lasten op DFK gemiddelde Kol: optie stijging beperken door inzet voorziening/reserve riolering en afvalstoffen

I/S

2018

S

1.182

718

718

S

173

173

173

1.175 -369

1.205 -36

1.523 0

Actueel structureel exploitatiesaldo incl. Lokale lasten, kapitaalgoed.beheer, sociaal domein en excl. nieuw beleid Subtotaal incidenteel

2019

2020

Zie voor een analyse § 5.2.1.

6.3 Financiële positie bij bestaand beleid plus opties voor nieuw beleid Er is een inventarisatie van nieuw beleid gedaan. Een aantal projecten hebben prioriteit bij de gemeenten en er zijn gezamenlijke wensen en verplichtingen die in minimaal twee van de DFK gemeenten voorkomen of gezamenlijk met Dantumadiel. Hieronder volgt eerst een tabel met als de voorstellen voor prioritair beleid en gezamenlijke wensen. Hiernaast is er ook nog een totaal bedrag aan overige wensen waarvan in de bijlage 3 een specificatie is opgenomen. 6.3.1 Exploitatiesaldo incl. prioritaire projecten en wensen DDKF breed

Dongeradeel x € 1.000

I/S

2018

2019

2020

1.175 -369

1.205 -36

1.523 0

S

-81

-74

-74

S

0

-322

-316

1.094 -369

809 -36

1.133 0

Actueel structureel exploitatiesaldo incl. Lokale lasten, kapitaalgoed.beheer, sociaal domein en excl. nieuw beleid Subtotaal incidenteel Nieuw beleid - prioritair Herinrichting Markt met fontein (investering totaal € 1,15 miljoen) Sportconcentratie Tolhuispark, investering € 4,64 miljoen (o.b.v. activering bijdrage in activa van een derde. Optie is om deel v.d. investering eenmalig te dekken) Actueel structureel exploitatiesaldo incl. prioritaire projecten Subtotaal incidenteel Nieuw beleid - gezamenlijke wensen

= In Dantumadiel gehonoreerd Onderzoek "Waar staat je gemeente" Implementatie omgevingswet incidenteel Harmonisatie van processen DFK Dekking van de kosten ten laste van de tijdelijke uitkering in het kader van de bestuurlijke fusie

– 33 –

I I I

-8 -316 -316

0 -196 -196

0 -118 -118

I

316

196

118

Dongeradeel x € 1.000 Regiodeal Noordoost Fryslân (DDFK breed) Vervolg Noordoost aan het Wad (Don en Fer) Ontwikkelen gebruik opvaarten (Don en Fer) Vitale Waddenkust (Don en Fer) Kleine veegmachine t.b.v. zwerfvuil - kapitaallasten Kleine veegmachine t.b.v. zwerfvuil - bijdrage derde Afscheidsfeest oude gemeente Actueel structureel exploitatiesaldo incl. prioritaire projecten en wensen DDKF breed Totaal incidenteel

I/S I I I I S S I

2018 -20 -10 -10 -15 -14 14 PM

2019

1.094 -748

2020

0 -10 0 0 -14 14 0

0 0 0 0 -14 14 0

809 -242

1.133 -118

6.3.2 Totaal aan overige wensen Hieronder wordt de totale aanvraag aan middelen voor overige wensen weergegeven. In bijlage 3 is een tabel opgenomen met de wensen voor nieuw beleid. Bij de behandeling van de begroting kunnen eventueel wensen worden gehonoreerd indien deze voldoen aan de ARHI eis van de 3 O’s (onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar). Netto lasten voor de exploitatie 2018

2019

2020

Totaal nieuw beleid Dongeradeel

-1.854.000

-221.500

-191.250

waarvan incidenteel waarvan structureel

-1.704.000 -150.000

-50.000 -171.500

0 -191.250

6.4 Eenmalig financiële positie Met betrekking tot de eenmalige financiële positie is als uitgangssituatie genomen de stand van de algemene reserve per 1-1-2017. De geraamde toevoegingen en onttrekkingen (meerjarig) zijn op dit saldo gemuteerd, waarna er een saldo op basis van rechten en verplichtingen ontstaat. In de perspectiefnota worden en aantal zaken eenmalig gedekt. Deze mutaties leiden tot een saldo op transactiebasis. Bedragen x € 1.000

Dongeradeel

Stand 1 januari 2017

9.358

Vermeerderingen: - Rekening resultaat 2016 (excl. Resultaat soc. Domein) VOORLOPIG - Toevoeging t.l.v. de exploitatie - Precario 1e half jaar 2017 - Toevoeging van uit overwaarde reserve bouwgrond exploitatie Totaal vermeerderingen

149 2.300 0 522 2.971

Verminderingen: Doorlopende verplichtingen uit 2016 Geraamde onttrekkingen begroting 2017-2020

1.301 2.086

– 34 –

Bedragen x € 1.000

Dongeradeel

Totaal verminderingen

3.387

Stand 31 december, incl. meerjarige toevoegingen en onttrekkingen

8.942

Stand Algemene reserve op basis van verplichtingen Bedragen x € 1.000 Stand incl. verplichtingen Mutaties: Frictiekosten GR DDFK (reiskosten woon-werk t/m 2019 € 95K) Dekking uit Fusie uitkering Rijk DDFK: Frictiekosten boven formatief personeel, alleen 2018 Dekking uit Fusie uitkering Rijk Nadeel BTW loonkosten GR DDFK (2018) Dekking uit Fusie uitkering Rijk Kindcentrum Kollum Effecten Quick Scan kapitaalgoederen beheer, achterstallig onderhoud Aanhouden van reserve voor kapitaalgoederen voor tegenvallers omdat op basis van Quick Scan is berekend. MFC Burdaard (2017: € 65K en € 30K is verwerkt in de algemene reserve) Hogere kosten secretaris i.v.m. invulling van 0,75 fte i.p.v. 0,5 fte (2017 en 2018) Terugvloeien "voorfinanciering" kosten ambtelijke fusie uit rijksbijdrage bestuurlijke fusie Vrijval uit reserve sociaal domein (Reserve sociaal domein is dan € 7,5 miljoen, dit is 10% van de lasten verhoogd met 3 miljoen) Gezamenlijke wensen perspectiefnota Totaal mutatie algemene reserve

Dongeradeel 8.942 -72 72 -147 147 -61 61 0 0 -125 0 0 1.445 2.954 -703 3.572

Stand na ontwikkelingen PPN o.b.v. verplichtingen

12.514

Minimum omvang

4.624

Overwaarde o.b.v. verplichtingen

7.890

Saldo bestemmingsreserves (zie bijlage 6 voor een specificatie)

10.779

Totaal overwaarde en bestemmingsreserves

18.669

6.5 Voorstel Wij stellen u het volgende voor: 1. Voorstel kapitaalgoederenbeheer: De kapitaalgoederen worden op niveau C onderhouden met uitzondering van de onderdelen begraafplaatsen, recreatieve gebieden, winkelgebied/binnenstad, sportvelden, beweegbare

– 35 –

bruggen en onkruidbestrijding, die worden op niveau B onderhouden. De budgetten voor het onderhoud van kapitaalgoederen hierop aan te passen 2. Voorstel kostentoerekening afvalstoffenheffing Wij stellen voor om met betrekking tot de kostentoerekening afvalstoffenheffing DFK gemeenten de volgende uitgangspunten te hanteren: 

Kosten van straatvegen: Van de totale kosten straatvegen 1/3 deel toerekenen aan de afvalstoffenheffing (riool 1/3, afval 1/3, wegen 1/3). Volgens jurisprudentie is een percentage van 33% van de totale veegkosten niet ongebruikelijk.



Toerekenen aanslagoplegging / perceptiekosten: Van de totale perceptiekosten 25% toerekenen aan de afvalstoffenheffing (50% ozb, 25% afval, 25% riool)



Toerekenen kwijtschelding: Van de totale kwijtscheldingskosten 50% toerekenen aan de afvalstoffenheffing (50% afval en 50% riool, kwijtschelding ozb is verwaarloosbaar)



Toerekenen overhead: In de begroting 2017 is er binnen de DFK-gemeenten verschillend omgegaan met de toerekening van kosten aan het taakveld overhead. Er zal nader onderzoek moeten worden gedaan welke kosten wel en niet toegerekend mogen worden aan het taakveld overhead en welke toerekensystematiek voor de DFK-gemeenten gehanteerd zal worden. Bij de begroting 2018 wordt een eenduidige systematiek gehanteerd om de kosten toe te rekenen.



Toerekenen tractie: De tractie is overgedragen aan de GR DDFK gemeenten. Vanuit de GR volgt een verdeelsleutel op deze tractie. Bij het opstellen van de begroting 2018 worden de tractiekosten die betrekking hebben op de afvalstoffenheffing toegerekend.



Het verhogen van de toerekening van kosten aan de afvalstoffenheffing moet niet tot een stijging van de totale lokale lasten leiden. Dit is de reden dat de verhoging wordt gecompenseerd door middel van een evenredige verlaging van de OZB.

3. Voorstel kostentoerekening rioolheffing Wij stellen voor om met betrekking tot de kostentoerekening rioolheffing DFK gemeenten de volgende uitgangspunten te hanteren: 

Toerekenen straatvegen: Van de totale kosten straatvegen 1/3 deel toerekenen aan de rioolheffing (riool 1/3, afval 1/3, wegen 1/3) Volgens jurisprudentie is een percentage van 33% van de totale veegkosten niet ongebruikelijk.



Toerekenen aanslagoplegging / perceptiekosten: Van de totale perceptiekosten 25% toerekenen aan de rioolheffing (50% ozb, 25% afval, 25% riool)



Toerekenen kwijtschelding: Van de totale kwijtscheldingskosten 50% toerekenen aan de rioolheffing (50% afval en 50% riool, kwijtschelding ozb is verwaarloosbaar)



Toerekenen overhead:

– 36 –

In de begroting 2017 is er binnen de DFK-gemeenten verschillend omgegaan met de toerekening van kosten aan het taakveld overhead. Er zal nader onderzoek moeten worden gedaan welke kosten wel en niet toegerekend mogen worden aan het taakveld overhead en welke toerekensystematiek voor de DFK-gemeenten gehanteerd zal worden. Bij de begroting 2018 wordt een eenduidige systematiek gehanteerd om de kosten toe te rekenen. 

Toerekenen tractie: De tractie is overgedragen aan de GR DDFK gemeenten. Vanuit de GR volgt een verdeelsleutel op deze tractie. Bij het opstellen van de begroting 2018 worden de tractiekosten die betrekking hebben op de afvalstoffenheffing toegerekend.



Toerekenen mutaties voorzieningen: De huidige rioleringsplannen (vGRP’s) zullen de komende tijd geharmoniseerd en geactualiseerd moeten worden voor de DDFK-gemeenten. In deze GRP’s zullen actuele planningen moeten komen van de vervangingsinvesteringen en het groot onderhoud aan pompen en gemalen. Voor het eventueel instellen van voorzieningen moeten deze actuele planningen de grondslag zijn. Voorstel is om op basis van deze nieuwe GRP’s met bijbehorende actuele planningen te bepalen welke bedragen gemuteerd mogen worden aan de voorzieningen en hiermee kunnen worden toegerekend aan de rioolheffing.



Het verhogen van de toerekening van kosten aan de rioolheffing moet niet tot een stijging van de totale lokale lasten leiden. Dit is de reden dat de verhoging wordt gecompenseerd door middel van een evenredige verlaging van de OZB.

4. Voorstel m.b.t. de lokale lasten: Wij stellen voor om met betrekking tot de harmonisatie van de lokale lasten uit te gaan van het DFK gemiddelde en de effecten hiervan te verwerken in de begroting 2018-2021. De gemeente Kollumerland kiest ervoor een éénmalige compensatie in 2018 toe te passen om hun lokale lasten geleidelijk naar het gemiddelde niveau te brengen. De gemeente Ferwerderadiel gaat in 2018 uit van het bestaande lastenniveau en dit wordt m.i.v. 2019 verlaagd tot het gemiddelde DFK niveau. 5. Voorstel sociaal domein eenmalige buffer: Voor wat betreft de aan te houden éénmalige bestemmingsreserves (buffers) ten behoeve van het sociaal domein.  

  

Wij stellen voor de bestaande bestemmingsreserves binnen het sociaal domein bij de drie gemeenten per 1/1/2018 op te heffen. Wij stellen voor bij de drie gemeenten vanaf 1/1/2018 te werken met één bestemmingsreserve sociaal domein voor de Buig, het minimabeleid, de WMO en de Jeugdzorg samen, waarvan de minimale omvang 10% van de begrote lasten van het sociaal domein bedraagt. Uitgaande van de bedragen in de begroting 2017 gaat het voor DFK in totaal om een bedrag van € 4,52 miljoen. Wij stellen voor daarnaast een bedrag van € 2 miljoen als buffer te reserveren voor afrekeningen van Zorgleveranciers (SDF, Jeugdhulp, lokale instellingen, SVB) over het jaar 2016. Wij stellen voor als er duidelijkheid bestaat over deze afrekeningen de resterende middelen toe te voegen aan de algemene reserve van de gemeenten c.q. de ontbrekende middelen te dekken uit de algemene reserve van de gemeenten. Wij stellen voor de overwaarde per gemeente toe te voegen aan de algemene reserve. Voor DFK als totaal gaat het om een bedrag van € 7,39 miljoen.

– 37 –

6. Voorstel sociaal domein structurele buffer:  De DFK gemeenten houden voor hun begrotingen 2018-2021 aan dat de ruimte die vrijvalt binnen het sociaal domein op basis van de jaarrekening 2016 – we gaan op dit moment uit van het bedrag van € 5,159 miljoen – voor een deel wordt her bestemd voor andere doeleinden.  Als uitgangspunt voor de begroting van de DFK gemeenten wordt gehanteerd dat zij in hun begroting 2018-2021 - uitgaande van de cijfers van de jaarrekening 2016 - een structurele buffer aanhouden van 7,5% voor de Buig en 10% voor de Jeugdzorg, WMO en het minimabeleid. Er zal in het najaar aanleiding zijn bij te sturen op dit uitgangspunt, omdat we dan beschikken over nieuwe informatie van de algemene uitkering van het Rijk, over de jaarrekening 2016 en over de exploitatie 2017. We komen hier bij de aanbieding van de DFK begrotingen dus op terug.  Een deel van deze structurele buffer kan – afhankelijk van de onzekerheden en ontwikkelingen – worden ingezet voor nieuw beleid binnen het sociaal domein en is pas nodig vanaf 2019. We stellen dan ook voor in de meerjarenbegroting voor het jaar 2018 uit te gaan van een structurele buffer van 80% van de voorgestelde omvang en vanaf 2019 van een volledige buffer. 7.

Voorstel harmonisering beleid: Wij stellen voor om een budget ter hoogte van € 1,2 miljoen (DFK) verdeeld over de jaren 2018 t/m 2020 beschikbaar te stellen en dit te dekken uit de tijdelijke herindelingsvergoeding. 8. Voorstel Burgerparticipatie Wij stellen voor op dit moment geen bedragen mee te nemen in de perspectiefnota voor burgerparticipatie en het onderwerp Burgerparticipatie in afwachting van het procesvoorstel als P.M. mee te nemen in deze perspectiefnota. 9. Voorstel Afscheid nemen van de oude gemeente Wij stellen voor op dit moment geen bedragen mee te nemen in de perspectiefnota in relatie tot het afscheid nemen van de oude gemeente en dit onderwerp als P.M. post mee te nemen in de perspectiefnota. Voor de begrotingsbehandeling komen wij met een voorstel. 10. Kennis te nemen van de voorstellen die door de provincie in 2017 zijn getoetst 11. Kennis te nemen van de voorstellen 2017 van Ferwerderadiel 12. Akkoord te gaan met de voorstellen 2017 van Dongeradeel. 13. Akkoord te gaan met de lijst prioritaire projecten en gezamenlijke wensen voor nieuw beleid

– 38 –

7. Financiële positie Ferwerderadiel 7.1 Te toetsen voorstellen 2017 Hieronder zijn een aantal voorstellen 2017 beschreven die voldoen aan de 3 O’s. 7.1.1 Inrichting openbare ruimte Dockinga Bij de doordecentralisatie van de onderwijshuisvesting eind 2016 was nog geen rekening gehouden met investering in de openbare ruimte. De totale kosten zijn begroot op € 250.000. Dit bedrag is onder te verdelen in het aanleggen van parkeerruimte en het slopen van het oude parkeerterrein, totaal € 160.000 en het na de bouw op orde brengen van o.a. de bestrating van de toegangsweg naar de nieuwe school voor VO, de bestaande basisschool en sporthal ten bedrag van € 90.000. De school draagt eenmalig € 83.000 bij. Voor de gemeente resteert dan een bedrag van € 167.000. Dit gemeentelijke aandeel van € 167.000 wordt geactiveerd en afgeschreven in 25 jaar. Voor 2017 dient de eerder genoemde € 167.000 al beschikbaar te worden gesteld. De kapitaallasten ad. € 10.000 zijn opgenomen in de perspectiefnota. Toetsing 3 O’s: De doordecentralisatie is een feit en als gevolg daarvan moet er in de openbare ruimte aanpassingen plaatsvinden die contractueel met het Dockinga zijn vastgelegd. 7.1.2 Project gemaal Vijfhuizen In 2012 heeft de gemeenteraad besloten 261.000 euro beschikbaar te stellen als bijdrage aan project Vijfhuizen.

De bijdrage aan het project is in 2014 tijdelijk weer in de Algemene reserve gezet met de bedoeling dit te zijner tijd door een begrotingswijziging weer beschikbaar te stellen. In de jaarrekening 2016 van Ferwerderadiel wordt voorgesteld de aangegane verplichting, nu gewijzigd in € 247.440 te reserveren in de bestemmingsreserve Algemene verplichtingen. Na goedkeuring van de jaarrekening 2016 komt dit bedrag beschikbaar als bijdrage in het project Vijfhuizen. In 2017 moet een deel van de bijdrage overgemaakt worden aan het RVO. Toetsing 3 O’s: De gemeente heeft in 2016 een samenwerkingsovereenkomst gesloten waardoor de bijdrage onuitstelbaar en onvermijdbaar is aan te merken. 7.1.3 Strategische visie & agenda recreatie en toerisme In ANNO verband is medio 2016 als besloten om te komen tot een strategische visie & agenda voor Noordoost Fryslân. De andere ANNO gemeenten hebben de bijdrage verwerkt in hun primitieve begroting 2017. Bij Ferwerderadiel was het gebruikelijk om in dit niet op te nemen in de begroting maar aan het beging van het boekjaar via een begrotingswijziging het budget op te voeren. De bijdrage bedraagt slechts € 6.000 en kan gedekt worden uit de reserve Recreatie en Toerisme. Het collegevoorstel is al medio 2016 goedgekeurd. De begrotingswijziging is echter nog niet doorgevoerd, vandaar dat dit voorstel onder de Arhi procedure valt. Toetsing 3 O’s: 1.

Dit is een uitvloeisel van bestuurlijke afspraken uit 2016 in regioverband (ANNO I en II => opstellen regionale visie); andere DDFK-gemeenten en provincie zullen (beleidsmatig) de noodzaak ervan en de afspraken erover erkennen. 2. Alle overige 5 gemeentebesturen in ANNO hebben al € 6.000, - beschikt (èn beschikbaar) 3. Zowel provincie als gemeenten zien de noodzaak tot het opstellen van beleid als noodzaak nr. 1 binnen de regio! (nogmaals bevestigd tijdens de bestuurlijke themagroep EZ op 20 april 2017) 4. We moeten straks voor de fusiegemeente toeristisch-recreatief beleid harmoniseren, we moeten input leveren voor provinciale opgaven, we moeten input hebben voor de regiodeal (voortkomend uit de proeftuin Noordoost Fryslân) enz. => kortom: het is beleidsmatig gezien nodig!

– 39 –

7.1.4 Sportkooi Marrum In Marrum is een werkgroep onder leiding van het Plaatselijk Belang bezig om een sportkooi te realiseren bij de voetbalvelden van de plaatselijke voetbalvereniging. De werkgroep vraagt vele subsidies aan (o.a. Mienskipfunds, VSB enz.). De (geschatte) subsidie die van de gemeente Ferwerderadiel wordt gevraagd is € 20.000. In de gemeente Ferwerderadiel is een bestemmingsreserve sport waar deze bijdrage uit zou kunnen worden bekostigd. Het voorstel om deze bijdrage beschikbaar te stellen voldoet aan de 3 O’s. Toetsing 3 O’s: Onvoorzien. Het was nog niet bekend dat de werkgroep al in zo ver gevorderd stadium was met het realiseren van een sportkooi in Marrum. Onvermijdelijk In het verleden is aan het Plaatselijk Belang mondeling aangegeven dat een subsidie tot de mogelijkheden behoort, mochten de plannen van een sportkooi zover gevorderd zijn dat realisatie afhangt van een bijdrage van de gemeente. Onuitstelbaar. Het Plaatselijk Belang heeft al allerlei subsidies aangevraagd en toegekend gekregen. Geen subsidie van de gemeente zou betekenen dat de sportkooi niet wordt gerealiseerd.

7.2 Exploitatiesaldo bij ongewijzigd beleid De tabel hieronder geeft de ontwikkeling van het begrotingssaldo uitgaande van de primitieve begroting 2017 en de mutatie daarop van door de raad vastgestelde begrotingswijzigingen. Daaraan is toegevoegd het effect van vrij goed te ramen nieuwe ontwikkelingen en de effecten van het kapitaalgoederen beheer, sociaal domein, lokale lasten en bezuinigingen.

Ferwerderadiel x € 1.000

I/S

Begrotingssaldo primitieve begroting 2017-2020 Al toe besloten / verwerkt in begrotingswijzigingen: Septembercirculaire 2016, alleen effect algemene middelen Nieuwe ontwikkelingen, onvermijdbaar: Lasten ziekteverzuim GR DDFK (i.p.v. risico, totaal € 647K) Frictiekosten GR DDFK (garantietoelagen € 758K) Frictiekosten GR DDFK (reiskosten woon-werk t/m 2019 € 95K) Frictiekosten boven formatief personeel, alleen 2018 Hogere bijdrage GR DDFK gemeenten (autonome stijgingen: cao, indexatie) Nadeel BTW loonkosten GR DDFK Hogere bijdrage FUMO Hogere bijdrage VRF Hogere kosten secretaris i.v.m. invulling van 0,75 fte i.p.v. 0,5 fte Inrichting openbare ruimte Dockinga Ferwert (investering € 167.000) Bijstelling investeringen tractie Bijgesteld structureel exploitatiesaldo Subtotaal incidenteel

S

0

278

489

S

172

228

222

S S

-84 -101

-84 -101

-84 -101

I I

-13 -51

-13 0

0 0

S I S S

-71 -45 -14 -46

-65 0 -14 -46

-65 0 -14 -46

I

-25

0

0

S S

-8 -48 -200 -134

-11 -21 164 -13

-10 -52 339 0

– 40 –

2018

2019

2020

Ferwerderadiel x € 1.000

I/S

Effecten Quick Scan kapitaalgoederen beheer Structureel onderhoudsbudget (alles op niveau C, beleidskeuzes geëlimineerd) Achterstallig onderhoud (gefaseerd in 4 jaar, wel reserveren in 2018 volgens uitgangspunten) Kapitaallasten investeringen Meerkosten om naar niveau B te gaan op: begraafplaatsen, sportvelden, Winkelgebieden / Binnenstad, Beweegbare bruggen, Onkruidbestrijding, Recreatieve plaatsen. Aanhouden van een reserve voor kapitaalgoederen voor tegenvallers omdat op basis van Quick Scan is berekend. Sociaal Domein O.b.v. de resultaten sociaal domein 2016, gecorrigeerd voor de wijzigingen in 2017, minus buffer van 7,5% voor bijstand (BUIG) en 10% voor de rest van het sociaal domein, met groeipad 80% van de buffer in 2018 en 100% buffer in 2019 e.v. Lokale lasten op DFK gemiddelde Kol: optie stijging beperken door inzet voorziening/reserve riolering en afvalstoffen Bezuinigingen (zie bijlage 1)

2018

2019

2020

S

0

0

7

I S

-2.566 -17

-96 -35

0 -39

S

-40

-40

-40

I

-63

0

0

S

80

-44

-44

S S

-171 80

-171 80

-171 80

-268 -2.763

-46 -109

132 0

Actueel structureel exploitatiesaldo incl. Lokale lasten, kapitaalgoed.beheer, sociaal domein en excl. nieuw beleid Subtotaal incidenteel Zie voor een analyse § 5.2.1.

7.3 Financiële positie bij bestaand beleid plus opties voor nieuw beleid Er is een inventarisatie van nieuw beleid gedaan. Een aantal projecten hebben prioriteit bij de gemeenten en er zijn gezamenlijke wensen en verplichtingen die in minimaal twee van de DFK gemeenten voorkomen of gezamenlijk met Dantumadiel. Hieronder volgt eerst een tabel met als de voorstellen voor prioritair beleid en gezamenlijke wensen. Hiernaast is er ook nog een totaal bedrag aan overige wensen waarvan in de bijlage 4 een specificatie is opgenomen. 7.3.1 Exploitatiesaldo incl. prioritaire projecten en wensen DDKF breed

Ferwerderadiel x € 1.000

I/S

Actueel structureel exploitatiesaldo incl. Lokale lasten, kapitaalgoed.beheer, sociaal domein en excl. nieuw beleid Subtotaal incidenteel Nieuw beleid - prioritair Rondweg Wânswert (investering 1,83 miljoen) MFC Burdaard: Exploitatie bijdrage MFC Burdaard: Interim manager

S S I

– 41 –

2018

2019

2020

-268 -2.763

-46 -109

132 0

0 -65 -30

-4 -40 0

-89 -40 0

Ferwerderadiel x € 1.000 MFC Burdaard: Vrijval kapitaallasten warmtenet (afboeking verwerkt in jaarrekening 2016) Actueel structureel exploitatiesaldo incl. prioritaire projecten Subtotaal incidenteel

I/S

2018

S

2019

2020

12

12

12

-321 -2.793

-78 -109

15 0

Nieuw beleid - gezamenlijke wensen = In Dantumadiel gehonoreerd Onderzoek "Waar staat je gemeente" Implementatie omgevingswet incidenteel

I I

-3 -105

0 -65

0 -39

Harmonisatie van processen DFK Dekking van de kosten ten laste van de tijdelijke uitkering in het kader van de bestuurlijke fusie Regiodeal Noordoost Fryslân (DDFK breed) Vervolg Noordoost aan het Wad (Don en Fer) Energietransitie (Kollumerland c.a. en Ferwerderadiel, Dongeradeel heeft budget al in begroting staan) Ontwikkelen gebruik opvaarten (Don en Fer) Vitale Waddenkust (Don en Fer) Afscheidsfeest oude gemeente Actueel structureel exploitatiesaldo incl. prioritaire projecten en wensen DDKF breed Totaal incidenteel

I

-105

-65

-39

I I I

105 -13 -10

65 0 -10

39 0 0

I I I I

-18 -5 -10 PM

-18 0 0 0

0 0 0 0

-321 -2.957

-78 -202

15 -39

7.3.2 Totaal aan overige wensen Hieronder wordt de totale aanvraag aan middelen voor overig wensen weergegeven. In bijlage 4 is een tabel opgenomen met de wensen voor nieuw beleid. Bij de behandeling van de begroting kunnen eventueel wensen worden gehonoreerd indien deze voldoen aan de ARHI eis van de 3 O’s (onvoorzien, onvermijdelijk en onuitstelbaar).

Netto lasten voor de exploitatie 2018

2019

2020

Totaal nieuw beleid Ferwerderadiel

-71.675

-20.415

-20.195

waarvan incidenteel

-65.360

0

0

waarvan structureel

-6.315

-20.415

-20.195

7.4 Eenmalig financiële positie Met betrekking tot de eenmalige financiële positie is als uitgangssituatie genomen de stand van de algemene reserve per 1-1-2017. De geraamde toevoegingen en onttrekkingen (meerjarig) zijn op dit saldo gemuteerd, waarna er een saldo op basis van rechten en verplichtingen ontstaat. In de perspectiefnota worden en aantal zaken eenmalig gedekt. Deze mutaties leiden tot een saldo op transactiebasis.

– 42 –

Bedragen x € 1.000

Ferwerderadiel

Stand 1 januari 2017

630

Vermeerderingen: - Rekening resultaat 2016 (excl. Resultaat soc. Domein) VOORLOPIG - Toevoeging t.l.v. de exploitatie - Precario 1e half jaar 2017 - Toevoeging van uit overwaarde reserve bouwgrond exploitatie Totaal vermeerderingen

158 1.011 375 0 1.544

Verminderingen: Doorlopende verplichtingen uit 2016 Geraamde onttrekkingen begroting 2017-2020 Totaal verminderingen

0 564 564

Stand 31 december, incl. meerjarige toevoegingen en onttrekkingen