Bijlage 1 - Actieplan Integraal en Kindgericht armoede- en schuldenbeleid 2022-2026

Bureau Zelfstandigen Friesland (BZF) voert namens de gemeente de regeling Bbz 2004 en de wet IOAZ uit. Ook voor de tijdelijke regeling Tozo konden ondernemers hier terecht voor financiële steun. BZF heeft een signaleringsfunctie als het gaat om ondernemers met schuldenproblematiek. Er zijn schuldhulp consulenten die ondersteuning bieden en doorverwijzen naar de juiste organisatie. Ondernemers die ondersteuning bij diverse bedrijfskundige vraagstukken willen om zo de kansen op het voortbestaan van hun onderneming te vergroten, kunnen terecht bij De Friese Zaak. Met als uiteindelijke doel het in stand houden van professioneel en creatief ondernemerschap.

24

EEN SCHULDENVRIJE START Armoede en schulden vormen vaak een vicieuze cirkel en worden van generatie op generatie doorgegeven. We streven ernaar om deze vicieuze cirkel te doorbreken. Om dit doel te bereiken moeten we beginnen om de jeugd goed informeren over het omgaan met geld. Zo voorkomen we schuldenproblematiek in latere jaren en een volgende generatie. Een schuldenvrije start voor kinderen en jongeren bereiken we door: 1. Kinderen te leren omgaan met geld 2. Jongeren schuldenvrij te laten starten aan hun volwassenheid (overgang 18- / 18+)

Effect: Kinderen leren omgaan met geld Ervaringsdeskundige: “Maak jongeren al vroeg bewust van de gevolgen van het niet meer kunnen betalen van een telefoonabonnement. Zij zijn vaak niet bekend met de oplopende kosten als gevolg van een achterstand.” We merken dat er op scholen te weinig of geen aandacht is voor het omgaan met geld. Jeugdigen weten vaak niet wat de waarde van geld is, daar waar zij al op jonge leeftijd er al mee te maken hebben. We willen daarom preventief inzetten op educatie. Omdat dit mogelijk in de toekomst schuldenproblematiek kan voorkomen. Wat gaan we doen 31. We gaan het huidige aanbod, projecten en acties op scholen en wens scholen in kaart brengen en onderzoeken welke rol wij als gemeente hier kunnen innemen. Dit willen we doen door: 1. Een sociale kaart te maken en in kaart brengen waar aanbod gewenst is 2. Bestaande initiatieven in kaart te brengen, zoals: • Klassenkas • Project Baas • Arm en Rijk spel 3. Basisscholen, voortgezet onderwijs en middelbare scholen motiveren om aan te sluiten bij de jaarlijkse “Week van het geld” georganiseerd door ministerie van Financiën (Wijzer in geldzaken).

Wie zijn ­betrokken

Kosten

Planning

Gemeente, basisscholen, voortgezet- en middelbaar onderwijs

PM

2022

Effect: Jongeren schuldenvrij te laten starten aan hun volwassenheid Op het moment dat een jongere 18 jaar wordt, komt er een grote financiële verantwoordelijkheid bij. Niet alle jongeren zijn zich bewust van financiële risico’s en weten niet wat ze precies moeten regelen. Sommigen komen daardoor al in hun jonge levensjaren al in aanraking met schuldenproblematiek. Wat gaan we doen

Wie zijn ­betrokken

Kosten

Planning

32. We gaan jongeren die de 18-jarige leeftijd bereiken of hun ouders of verzorgers, tijdig actief benaderen en informeren over financiële gevolgen. We onderzoeken of het op grond van de AVG mogelijk is om op basis van de BRP deze doelgroep aan te schrijven. Ook onderzoeken we andere mogelijkheden, zoals het aansluiten bij bestaande initiatieven en overige communicatiemiddelen.

Gemeente

PM

2022 - 2026

33. We gaan jongeren met problematische schulden die niet terecht kunnen in een regulier traject en/ of ondersteuning nodig hebben op meerdere leefdomeinen, een schuldregeling aanbieden. Hier tegenover staat een passende tegenprestatie, zoals het zoeken of behouden van werk of het afronden van een opleiding. De jongere krijgt tijdens dit traject persoonlijke begeleiding. We sluiten ons hiervoor aan bij het Jongeren Perspectief Fonds of hanteren hiervan de richtlijnen.

Gemeente

N.t.b.

2024

25

SCHULDENPROBLEMATIEK VOORKOMEN Preventie, vroegsignalering en nazorg Preventie, vroegsignalering en nazorg zijn belangrijke ­middelen om schuldenproblematiek te voorkomen en tot een structurele oplossing te komen. Inwoners met schulden melden zich vaak pas bij de gemeente als de nood hoog is. Preventief beleid is daarom belangrijk. Wanneer gezinnen eerder bij hulpverleners in beeld komen kan er sneller en effectievere hulp worden geboden. In de praktijk betekent preventie daarom vaak: het op het goede moment bereiken van de doelgroep. Dat stelt gemeenten voor een grote uitdaging.

Vroegsignalering van schulden wordt gezien als een goede oplossing om problematische schulden bij mensen te voorkomen. Op het moment dat schulden vroegtijdig opgespoord worden, zijn er meer mogelijkheden om hulp te bieden. Hiermee wordt voorkomen dat achterstanden verder stijgen en zich ontwikkelen tot een problematische schuldsituatie. Het doel van nazorg is het voorkomen van recidive. Het is daarom van belang dat er gekeken wordt of de inwoner goed geholpen is. Daarnaast moet worden gekeken of een inwoner zelf diens geldzaken kan regelen. Dit is erg belangrijk. Uit onderzoek blijkt dat 9 - 16% van de ex-schuldenaren vier jaar later weer een betalingsachterstand heeft voor de zorgpremie.

Schuldenproblematiek voorkomen bereiken we door: 1. Schulden voorkomen door preventief te werken 2. In een vroeg stadium schulden te signaleren 3. Nazorg aan te bieden

Effect: Schulden voorkomen door preventief te werken Sinds dit najaar zijn we aangesloten bij de Nederlandse Schuldhulproute. Inwoners kunnen via de website Geldfit.nl een k­ orte online test doen. Of bellen met 0800-08115 voor een advies over geschikte hulp bij schulden binnen onze gemeente. Ook kunnen onze inwoners gebruik maken van de geldplannen van Startpunt Geldzaken (Nibud). Er zijn geldplannen beschikbaar voor huishoudens in verschillende situaties. Denk daarbij aan scheiden of het krijgen van kinderen. De geld­plannen geven een advies over financiële gevolgen. Wat gaan we doen

Wie zijn ­betrokken

Kosten

Planning

34. We spelen in op life-events waar een grote kans bestaat op het ontstaan van schulden, zoals scheidingen, verlies van werk of de overgang van WW naar bijstand. Dit gaan we doen door specifiek informatievoorziening op deze life-events in te zetten.

Gemeente

PM

2022 - 2026

35. We leggen contacten met partijen die een signaleringsfunctie hebben bij (beginnende) schuldenproblematiek. Zo krijgen we dit beter in beeld en vergroten we onze bekendheid. Denk daarbij aan werkgevers, banken of scholen.

Gemeente, werkgevers, banken, scholen

PM

2022 - 2026

36. We investeren in campagnes, zoals ‘Kom uit je schuld’ en ‘Financieel fitte werknemers’ om financiële problematiek bespreekbaar te maken.

Gemeente

PM

2022 - 2026

Effect: In een vroeg stadium schulden te signaleren Met het projectplan ‘Vroegsignalering en preventie’ is een start gemaakt met vroegsignalering in onze gemeente. Met dit projectplan gaan we een bredere en actievere rol spelen in het vroeg opsporen van schulden. Met woningcorporaties Thús Wonen en Wonen Noordwest Friesland lopen al langere tijd afspraken over vroegsignalering. Deze afspraken hebben ervoor gezorgd dat er nauwelijks huisuitzettingen zijn geweest. Dit komt doordat we in een vroege fase al outreachend werken. Deze resultaten geven aan dat vroegsignalering zinvol is. Door convenanten te sluiten met meer signaalpartners, krijgen we een groter aanbod van signalen. Dit zijn energiebedrijven, (particuliere) verhuurders, zorgverzekeraars en drinkwaterbedrijven. Zo krijgen we een beter zicht op inwoners met schulden. Het project vroegsignalering voeren we uit over de periode van september 2021 tot maart 2023. Tijdens een evaluatie zal ­beoordeeld worden of vroegsignalering in deze vorm structureel zal doorgaan. De minimacoach is onderdeel van de uitvoering van vroegsignalering en zal gelijktijdig geëvalueerd worden.

26

Daarnaast delen we met het CAK gegevens van inwoners met een achterstand van zes maanden op de zorgverzekering. We zoeken proactief contact deze inwoners om te kijken of we ze kunnen helpen. Wat gaan we doen

Wie zijn ­betrokken

Kosten

Planning

37. Bij een positieve evaluatie maken we de huidige uitvoering van vroegsignalering vanaf 2023 structureel.

Gemeente

€ 10.000 (excl. inzet minimacoach)

2023

38. We onderzoeken doorlopend welke partijen in het kader van vroegsignalering nog meer betrokken kunnen worden. Denk bijvoorbeeld aan hypotheekverstrekkers of onze eigen afdeling Belastingen.

Gemeente

PM

2022 - 2026

Wie zijn ­betrokken

Kosten

Planning

39. We gaan vroegtijdig preventief middelen inzetten die de kans op recidive verkleinen. We doen dit al tijdens een schuldhulptraject en houden ook na een traject de vinger aan de pols.

Gemeente, bewindvoerders, KBNL

PM

2022

40. We gaan (online) leermiddelen in het kader van schuldpreventie inzetten, waarin inwoners leren (weer) grip te krijgen op de eigen administratie.

Gemeente

N.t.b.

2023

Effect: Nazorg aanbieden Om te zorgen dat de inwoner na het succesvol doorlopen van de schuldtraject niet opnieuw in de financiële problemen komt, wordt nazorg geboden. De huidige inzet willen we gaan intensiveren. Wat gaan we doen

27

KWALITATIEF GOEDE SCHULDHULPVERLENING AANBIEDEN In de Wgs (artikel 2 lid 4 sub b) staat dat in het beleidsplan moet worden aangegeven welke maatregelen de gemeenteraad en het college nemen om de kwaliteit te borgen van de wijze waarop de integrale schuldhulpverlening wordt uitgevoerd. In deze paragraaf gaan we in op de wijze waarop wij de kwaliteit van onze dienstverlening en de samenwerking met netwerkpartners willen vormgeven. Kwalitatief goede schuldhulpverlening aanbieden bereiken we door: 1. De kwaliteit van onze eigen dienstverlening te verbeteren 2. De samenwerking met netwerkpartners te versterken 3. De samenwerking met bewindvoerders te versterken

Effect: De kwaliteit van onze eigen dienstverlening te verbeteren Om de kwaliteit binnen onze dienstverlening te verbeteren is inmiddels een aanvraag ingediend voor een aansluiting bij de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK). Dit heeft als doel de samenwerking tussen schuldeisers en schuldhulpverlening te verbeteren, het aantal wanbetalers terug te dringen en het afsluiten van minnelijke schuldregelingen te bevorderen. Wat gaan we doen

Kosten

Planning

Gemeente, NVVK

PM

2022 - 2026

42. De wet stroomlijnketen derdenbeslag biedt grondslag voor het Gemeente uitwisselen van gegevens. Deze wet zal vanaf januari 2022 gefaseerd worden ingevoerd. We sluiten ons hierbij aan zodra dit kan.

PM

2022

Gemeente

PM

2022

41. We sluiten onze dienstverlening aan bij de kwaliteitseisen die de NVVK hanteert.

43. Om inwoners bij de intakefase te ontzorgen, sluiten we ons aan bij Suwinet-inkijk voor schuldhulpverleners. Suwinet-Inkijk biedt mogelijkheid om gegevens van inwoners die bij andere overheidsorganisaties of basisregistraties zijn opgeslagen te raadplegen (bijvoorbeeld gegevens van het UWV of SVB). Schuldhulpverleners kunnen Suwinet raadplegen ten behoeve van het besluit voor toegang tot en het opstellen van het plan van aanpak schuldhulpverlening.

Wie zijn ­betrokken

Effect: De samenwerking met netwerkpartners te versterken De verbinding tussen de verschillende partners is belangrijk. De kennis en ervaring van het maatschappelijk middenveld, de professionals en de vrijwilligers willen we met elkaar gaan verbinden. Wat gaan we doen 44. We zetten in op verbinding tussen schuldhulpverlening, vrijwilligers en andere partijen in de keten, zoals de formulierenbrigade (Het Bolwerk), Humanitas, bewindvoerders, enz. door: • beter borgen van het proces met alle betrokken partijen. • het organiseren van netwerkbijeenkomsten. • Inzichtelijk te maken wie wat doet, zoals spreekuren Juridisch Loket in de bibliotheek, Digitaal Loket in de bieb Dokkum, Spreekuur van SUNOF in Dokkum en inloop bij Vluchtelingenwerk in Dokkum en Damwoude. Tevens heeft Bolwerk op diverse plekken een Freegje Mar moment waar mensen breed vragen kunnen stellen (ook financieel).

Wie zijn ­betrokken Gemeente, netwerk­ partners

Kosten

Planning

PM

2022 - 2026

28

Effect: De samenwerking met bewindvoerders versterken Gemeenten hebben geen wettelijke instrumenten om ­bewindvoerders te controleren op de uitvoering van hun ­taken. Deze controle is een taak van de rechtbank. Door grote drukte bij rechtbanken kunnen zij deze controlerende taak nauwelijks goed uitvoeren. In de meeste gevallen voeren b ­ ewindvoerders hun taken goed uit, maar het kan vooromen dat dit niet gebeurd. Hier willen we graag meer grip op krijgen. Met de wetswijziging in het kader van het adviesrecht, is er een verschuiving te zien in de regiemogelijkheid naar ­gemeenten. De wetswijziging regelt dat gemeenten drie maanden nadat schuldenbewind is ingesteld, de rechter mogen adviseren of een inwoner het beste kan worden geholpen door voortzetting van het bewind, of door een lichtere vorm van gemeentelijke ondersteuning. Steeds meer gemeenten maken afspraken met bewindvoerders over dienstverlening en samenwerking. Dit leggen zij vast in een convenant. Het convenant is een kwaliteits­impuls voor de samenwerking tussen de gemeente en ­beschermings­bewindvoerders. Door de afspraken die ze daarin maken, gaat het beschermingsbewind onderdeel uitmaken van de gehele schuldhulpverlening. Ook speelt er kostenbeheersing mee. Gemeenten zijn verplicht om de kosten van bewind (deels) te vergoeden vanuit de bijzondere bijstand, wanneer hiervoor geen draagkracht is binnen het inkomen.

Door het steeds meer toenemende aantal burgers die onder bewind staan, stijgen ook de uitgaven binnen het budget bijzondere bijstand. Dit drukt op de midden van het gehele armoedebeleid. Door schuldentrajecten te verkorten en in te zetten op goedkopere alternatieven van schuldhulp, kunnen de kosten worden verlaagd. Wat gaan we doen

Wie zijn ­betrokken

Kosten

Planning

Gemeente, andere Friese gemeenten en bewindvoerders in de regio

N.t.b.

2022 - 2023

46. We willen samen met bewindvoerders afspraken maken over de Gemeente en juiste inzet van schuldhulp. Wanneer bewind een te zwaar middel is, bewindvoerkan bijvoorbeeld budgetbeheer ingezet worden. We willen daarom ders in de regio voorafgaan aan het verzoek om bewind bij de rechtbank, samen in gesprek. Daar waar dit gesprek niet mogelijk is (bewindvoerder is bijvoorbeeld onbekend) en we het vermoeden hebben dat een andere vorm passender is, zetten we in op het adviesrecht.

PM

2022 - 2023

47. We maken afspraken om eenvoudiger AVG-proof gegevens te kunnen delen met bewindvoerders. Bijvoorbeeld wanneer bewindvoerder signaleert dat er flankerende hulp noodzakelijk is en de klant/inwoner niet zelf in staat is om die hulp aan te vragen bij het Gebiedsteam.

Gemeente en bewindvoerders in de regio

PM

2022 - 2023

48. We zetten in op zelfredzaamheid bij beëindiging van het bewind, door bijvoorbeeld tijdelijk budgetbeheer of budgetcoaching in te zetten of door het aanbieden van een cursus.

Gemeente en bewindvoerders in de regio

PM

2022 - 2023

45. We gaan onderzoeken of doormiddel van het afsluiten van convenanten afspraken kunnen maken met bewindvoerders over schuldtrajecten. Het sluiten van convenanten heet o.a. als doel om de kwaliteit van schuldhulpverlening te verhogen en de duur hiervan te verkorten. Hierbij ligt de voorkeur om dit gezamenlijk met meerdere Friese gemeenten op te pakken.

29

BEGROTING

BEGROTING ACTIEPUNTEN Samenvattend leidt dit actieplan tot onderstaande ramingen. Opgemerkt dat enkele actiepunten nog op p.m. staan. De verwachting hiervan is dat eventuele kosten, in samenwerking, binnen de gemeentelijke begroting gedekt kunnen worden. Omschrijving

2022

2023

Ervaringsdeskundige minimacoach

€ 140.000 € 140.000 € 140.000 € 140.000 € 140.000

Bijzondere bijstand voor duurzaam witgoed

€

5.000 €

5.000 €

5.000 €

5.000 €

5.000

Volwassenenfonds Sport en Cultuur

€

15.000 €

35.000 €

35.000 €

35.000 €

35.000

Zwemdiploma A en B vergoeden

€

40.000 €

40.000 €

40.000 €

40.000 €

40.000

Kooklessen gezonde voeding

€

10.000 €

10.000 €

10.000 €

10.000 €

10.000

Totaal

8.000 €

8.000 €

2026

€

€

8.000 €

2025

Platform armoede en sociale uitsluiting

Training stress-sensitief werken

8.000 €

2024

8.000

20.000

€ 218.000 € 258.000 € 238.000 € 238.000 € 238.000

De kosten voor bijzondere bijstand voor duurzaam witgoed kunnen worden gedekt binnen de gemeentelijke begroting op het grootboeknummer (FCL) 6603105 bijzondere bijstand. De overige bovenstaande kosten kunnen worden gedekt binnen de gemeentelijke begroting op het grootboeknummer (FCL) 6603110 gemeentelijk armoedebeleid. Op deze post zijn al middelen beschikbaar voor de uitvoering van de activiteiten ­beleidskader integraal en kindgericht armoedebeleid. Noot: het creëren van een functie en de vaste aanstelling van een ervaringsdeskundige minimacoach dient te verlopen via de samenwerkingsbegroting van de gemeente Noardeast-Fryslan en Dantumadiel. De dekking hiervoor kan plaatsvinden uit het grootboeknummer (FCL) 6603110 gemeentelijk armoedebeleid.