20240611 Jaarrekening Noardeast-Fryslan 2023

Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) verstaan. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. Personen van 16 t/m 22 jaar die als werkzoekende staan ingeschreven bij het UWV WERKbedrijf en tegelijkertijd geen baan hebben als werknemer volgens de Polisadministratie. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen. Het aantal re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners in de leeftijd 15-64 jaar.

DUO

Het percentage jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp ten opzicht van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014). Het betreft hulp en zorg aan jongeren en hun ouders bij psychische, psychosociale en/of

CBS

DUO

Ingrado

LISA

Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel

Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel

CBS Verwey Jonker Instituut – Kinderen in Tel

CBS

CBS

-36-

Uniforme beleidsindicatoren

Jongeren met jeugdbescherming

Jongeren met jeugdreclassering

Cliënten met een maatwerkarrangeme nt WMO

Toelichting

Bron

gedragsproblemen, een verstandelijke beperking van de jongere, of opvoedingsproblemen van de ouders. Jongeren met jeugdbescherming betreft jongeren tot 18 CBS jaar die op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. Jeugdbescherming is een maatregel die de rechter dwingend oplegt. Dat gebeurt als een gezonde en veilige ontwikkeling van een kind of jeugdige wordt bedreigd en vrijwillige hulp niet of niet voldoende helpt. Een kind of jongere wordt dan onder toezicht gesteld of onder voogdij geplaatst. Het percentage jongeren (12-23 jaar) met een CBS jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-23 jaar). Jeugdreclassering is een combinatie van begeleiding en controle voor jongeren vanaf 12 jaar, die voor hun 18e verjaardag met de politie in aanraking zijn geweest en een proces-verbaal hebben gekregen. Indien de persoonlijkheid van de dader of de omstandigheden waaronder het misdrijf is begaan daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld bij jongvolwassenen met een verstandelijke beperking, kan het jeugdstrafrecht eveneens worden toegepast op jongvolwassenen in de leeftijd 18 tot en met 23 jaar. De jongere krijgt op maat gesneden begeleiding van een jeugdreclasseringswerker om te voorkomen dat hij of zij opnieuw de fout ingaat. Jeugdreclassering kan worden opgelegd door de kinderrechter of de officier van Justitie.

Jeugdreclassering kan ook op initiatief van de Raad voor de Kinderbescherming in het vrijwillige kader worden opgestart. De begeleiding kan doorlopen tot de jongere 23 jaar wordt. Aantal per 10.000 inwoners in de betreffende GMSD bevolkingsgroep. Een maatwerkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo-gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten.

-37-

Overzicht baten en lasten 2023 Programma 3: Soarch en Wolwêzen Onderwerpen (bedragen x € 1.000) Baten 301 WMO (maatschappelijke participatie) 302 Toegang zorg en ondersteuning (w.o. Gebiedsteam) 303 Inkomensondersteuning 304 Participatie 305 Jeugdwet 306 Gezondheid 307 Welzijnswerk 308 Onderwijs (kinderopvang / vve) Totaal baten Lasten 301 WMO (maatschappelijke participatie) 302 Toegang zorg en ondersteuning (w.o. Gebiedsteam) 303 Inkomensondersteuning 304 Participatie 305 Jeugdwet 306 Gezondheid 307 Welzijnswerk 308 Onderwijs (kinderopvang / vve) Totaal lasten Saldo baten en lasten Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Toevoegingen Onttrekkingen Saldo toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Resultaat

Primitieve begroting

Begroting na wijziging

Jaarrekening

Saldo

5.192 0

13.814 0

10.139 49

-3.676 49

15.461 647 0 0 0 951 22.250

15.255 1.773 38 104 159 951 32.093

19.794 2.211 95 220 147 1.087 33.742

4.539 439 57 116 -12 137 1.649

-21.192 -508

-26.341 -1.139

-20.844 -584

5.497 555

-21.635 -13.967 -14.636 -2.642 -1.042 -3.323 -78.945

-21.500 -14.860 -18.327 -2.859 -1.135 -3.527 -89.688

-24.669 -16.358 -20.069 -2.672 -1.090 -3.840 -90.127

-3.170 -1.498 -1.742 186 45 -313 -439

-56.695

-57.594

-56.385

1.210

0 2.183 2.183

0 2.722 2.722

0 849 849

0 -1.872 -1.872

-54.511

-54.872

-55.535

-663

Toelichting op de verschillen Programma 3: Soarch en Wolwêzen (I)= Incidenteel (S)= Structureel Onderwerpen Baten 301 WMO (maatschappelijke participatie) Bij de 2e Turap zijn de baten en lasten ten behoeve van de Opvang Oekraïne niet goed verwerkt. In de jaarrekening 2023 ontstaan hogere baten vanwege een hogere opvangcapaciteit dan gedacht. Ook was nog geen rekening gehouden met een nog te ontvangen vergoeding voor transitiekosten. Zie ook lasten. Verschillen kleiner dan € 100.000. 302 Toegang zorg en ondersteuning (w.o. gebiedsteam)

I of S

Bedragen x € 1.000 1.649 -3.676

I

-3.655

I

-21 49

-38-

Onderwerpen Verschillen kleiner dan € 100.000. 303 Inkomensondersteuning Pas in oktober 2023 is het wetsvoorstel Energietoeslag 2023 aangenomen. Voor 2022 is lange tijd onduidelijk geweest in welke mate de meerkosten werden gecompenseerd. De gedeeltelijke compensatie voor 2022 is uiteindelijk alsnog in 2023 ontvangen. Ook voor 2023 is lang onduidelijk geweest of en in hoeverre volledige compensatie beschikbaar zou komen. Nieuw is nu een vangnetregeling. Door een hoger gebruik dan verwacht gaat de gemeente hier wel een beroep op doen, inclusief een vergoeding voor uitvoeringskosten. Net als 50% van de andere gemeenten. Voorzichtigheidshalve hebben we hiervoor geen voordeel opgenomen. Een hogere rijksbijdrage op Specifieke Uitkering BUIG omdat de definitieve beschikking veel hoger uitvalt dan de voorlopige beschikking. Een verwachte verrekening voor gemeentelijk armoedebeleid is onder energietoeslag verantwoord. Verschillen kleiner dan € 100.000. 304 Participatie De uitvoering van de Wet inburgering (WIN), via een specifieke uitkering, leidt tot een vrijval ten gunste van de exploitatie. Verschillen kleiner dan € 100.000. 305 Jeugdwet Verschillen kleiner dan € 100.000. 306 Gezondheid In 2023 zijn een aantal regelingen vanuit het Rijk omgezet naar nieuwe regelingen. Zo maken de GIDSgelden nu onderdeel uit van de specifieke uitkering GALA. Hierdoor ontstaat een voordeel..

Verschillen kleiner dan € 100.000. 307 Welzijnswerk Verschillen kleiner dan € 100.000. 308 Onderwijs Verschillen kleiner dan € 100.000. Lasten

I of S

Bedragen x € 1.000

I

49

I

2.263

I

2.398

I

-112

I

-10

S

286

I

153

I

57

I

194

I

-78

I

-12

I

137

4.539

439

57 116

-12 137

-439

-39-

Onderwerpen 301 WMO Bij de 2e Turap zijn de baten en lasten ten behoeve van de Opvang Oekraïne niet goed verwerkt. In de jaarrekening 2023 is per saldo ruim € 1,045 miljoen extra voordeel. Dit ontstaat voor een deel door lagere kosten voor inhuur van personeel. Zie ook baten. De kosten voor WMO vallen in algemene zin iets lager uit. Hier is sprake van een minder grote toename van cliënten dan verwacht. Aandachtspunt is specifiek WMO Dagbesteding. Hier nemen kosten toe, met mogelijk een raakvlak met het beleidsproduct Reintegratie (zie onder 304) ten aanzien van arbeidsmatige dagbesteding. De gemeente zet hier meer op in. . Het nadeel op WMO Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang ontstaat door verrekeningen met SDF over 2022. Verschillen kleiner dan € 100.000. 302 Toegang zorg en ondersteuning Het budget voor Innovatie en transformatie 3D was deels ook bedoeld ten behoeve van re-integratie en participatie. Daar is nu een nadeel (zie onder 304). Onder Gebiedsteam WMO en Jeugd worden de kosten van de inzet van personeel ten behoeve van seizoensinvloeden en wachtlijsten verantwoord. Door de ontvlechting, personele mutaties en ziekteverzuim is een deel van het incidentele budget niet ingezet. Onder loketvoorzieningen Sociaal Domein zijn de kosten van de inzet van Praktijkondersteuners Huisartsen (POH) op het gebied van de GGZ verantwoord.

Tegenover deze kosten staat gedeeltelijk een vergoeding. 303 Inkomensondersteuning Het nadeel op de BUIG ontstaat vrijwel volledig op het onderdeel participatiewet bijstand en heeft te maken met hogere uitkeringen (bedrag per uitkering). Pas in oktober 2023 is het wetsvoorstel Eenmalige Energietoeslag 2023 aangenomen. Net als in 2022 is voor 2023 ruim gebruik gemaakt van de regeling. Van de wettelijke regeling tot 120 % hebben 2.632 cliënten gebruik gemaakt. Van de gemeentelijke regeling van 120 tot 130 % hebben 102 cliënten gebruik gemaakt. Het gebruik van de gemeentelijke regeling is aanzienlijk lager dan verwacht. Dit leidt tot een lagere onttrekking aan de Algemene Reserve. Vanwege de late besluitvorming loopt de uitvoering deels door in 2024. Zie ook baten. Op het beleidsproduct Schuldhulpverlening zijn ook budgetten opgenomen ten behoeve van energiearmoede. De eventuele kosten zijn niet op dit onderdeel terecht gekomen waardoor een voordeel van € 401.000 ontstaat. De uitgaven voor het gemeentelijk armoedebeleid blijven achter bij de beschikbare budgetten. Een deel van het beschikbare budget betreft overheveling. Het gebruik van diverse regelingen is lager dan verwacht. Dit is ook terug te zien bij bijv. bijzondere bijstand.

I of S

Bedragen x € 1.000 5.497

I

5.208

I

84

I

-122

I

326

I

464

I

248

I

-156

I

-1.291

I

-3.033

I

401

I

497

555

-3.170

-40-

Onderwerpen Het aantal kwijtscheldingen valt lager uit dan verwacht, waardoor een voordeel van € 123.000 ontstaat. De uitgaven voor bijzondere bijstand en bijbehorende regelingen vallen uiteindelijk lager uit, door een lager gebruik van de regeling dan verwacht. Verschillen kleiner dan € 100.000. 304 Participatie De bijdrage aan Sociale Werkvoorziening Dokwurk valt per saldo hoger uit dan begroot. Het beleidsonderdeel Re-integratie en participatie is in belangrijke mate uitbesteed aan Dokwurk. Zichtbaar is dat de kosten voor BAB-banen en Beschut Werk toenemen. Dokwurk voert ook het project Meedoen uit. Een belangrijk deel van het tekort ontstaat door kosten voor het project Wurkstart. Een deel van de kosten wordt opgevangen via de Algemene Reserve. De uitvoering van de Wet inburgering (WIN) en de onderwijsroute zijn niet goed verwerkt in de budgetten. Dit vraagt nadere aandacht en onderzoek. 305 Jeugdwet Ondanks tussentijdse bijstellingen vallen de kosten voor jeugdzorg toch hoger uit. Hiervoor zijn meerdere oorzaken aan te wijzen: - In de jaarrekening 2022 was rekening gehouden met overlopende posten. Achteraf gezien blijken de doorbelaste kosten van hersteltrajecten hoger dan verwacht en ingeschat. - Het aantal cliënten neemt toe (7% meer). - Verschuiving naar duurdere tarieven. Zichtbaar is dat de profiel intensiteit combinatie (PIC) verschuift.

- Verrekeningen en afrekeningen met SDF op specifieke onderdelen van Jeugdzorg De kosten voor een Persoons gebonden budget (PGB) vallen lager uit. Het aantal PGB’s neemt af, maar de gemiddelde kosten per PGB nemen juist weer toe. Verschillen kleiner dan € 100.000. 306 Gezondheid Verschillen kleiner dan € 100.000. 307 Welzijnswerk Verschillen kleiner dan € 100.000. 308 Onderwijs In de jaarrekening 2022 waren de kosten voor leerlingenvervoer nog lager dan verwacht. In de jaarrekening 2023 zorgen nakomende verrekeningen uit 2021 en vooral 2022 voor een nadeel. Door een zo optimaal mogelijke inzet van verschillende rijksregelingen vallen de lasten voor overig onderwijsbeleid lager uit. Verschillen kleiner dan € 100.000. Saldo baten en lasten

I of S

Bedragen x € 1.000

I

123

I

224

I

-91

I

-130

I

-1.104

S

-264

I

-1.937

I

250

I

-55

I

186

I

45

I

-210

I

102

I

-204

-1.498

-1.742

186 45 -313

1.210

-41-

Specificatie reserveringen Programma 3: Soarch en Wolwêzen Reserves

Bedragen x € 1.000

Toevoegingen Onttrekkingen Algemene reserve De verwachte gemeentelijke inzet ten behoeve van de energietoeslag 2023 is € 416.000 lager. Dit wordt veroorzaakt door een lager gebruik van de gemeentelijke regeling van 120-130 %. Voorstel is om dit eenmalig nog ter dekking van de risico’s beschikbaar te houden ten behoeve van de afwikkeling van 2023 in 2024. Door de ontvlechting, personeelsverloop en ziekteverzuim is de inzet op wachtlijsten WMO er wel geweest, maar is incidenteel ruim € 3.000 gebruikt. Het restant van ruim € 196.000 dient voor 2024 incidenteel beschikbaar te blijven. Een onttrekking van € 400.000 ten behoeve van energiearmoede heeft niet hoeven plaats te vinden. Dit project is programma-overstijgend. Een onttrekking van € 127.500 ten behoeve van Volksgezondheid heeft niet hoeven plaats te vinden. In 2023 is met het beschikbaar komen van de specifieke uitkering GALA meer rijksgeld beschikbaar. Verschillen kleiner dan € 100.000. Reserve Coronacompensatie Verschillen kleiner dan € 100.000. Reserve Coalitieakkoord Van de geplande inzet heeft alleen de inzet ten behoeve van het IJslands preventiemodel voor € 133.000 plaats gevonden. Het restant zal later plaats vinden. Verschillen kleiner dan € 100.000. Totaal Reserveringen

0 -1.872 -1.315

-557 -557

-1.872

-42-

Programma 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje Waar gaat programma 4 ‘Wurk, Bedriuw en Rekreaasje’ over? Portefeuillehouder(s)

: R. Slijver & P. Braaksma

Inleiding: Noardeast-Fryslân staat als nieuwe gemeente voor een grote opgave. Een gerichte economische aanpak moet er toe bijdragen dat de gemeente zich in totaliteit sterk ontwikkelt. In Noardeast-Fryslân zijn van oudsher de sectoren landbouw (met name agrifood), maakindustrie (in het bijzonder de metaalindustrie) en bouwnijverheid sterk aanwezig. Dit zijn de meest stuwende en innovatieve sectoren in de regio. Deze sectoren herbergen vele toppers die wereldwijd koploper zijn maar die bij het grote publiek niet bekend zijn. In dat licht bezien is het verstandig om extra aandacht voor deze sterke sectoren binnen de gemeente te genereren vanwege hun innovatieve kracht en/of vanwege hun duurzame ontwikkelingspotentie. Het is dan ook noodzakelijk om deze krachten verder te ontwikkelen in samenhang met het onderwijs en de ondernemers. Daarnaast moeten de krachten gebundeld worden om vraag en aanbod op de arbeidsmarkt beter te laten aansluiten. Het faciliteren van het bedrijfsleven in vestigingsmogelijkheden en bereikbaarheid in zijn totaliteit heeft daarbij grote aandacht. Want door de komst van de Centrale As en daarmee een veel betere bereikbaarheid is een duidelijk waarneembare belangstelling voor bedrijfsvestiging op gang gekomen.

Daarnaast dient ingezet te worden op verdere ontwikkelingsruimte voor de bovenregionale positie van Dokkum en de centrumpositie van Kollum voor de leefbaarheid in de gehele gemeente. Ook ontwikkelmogelijkheden voor Hallum zijn in dit kader van belang. Mogelijk is een insteek op een aantal duidelijke prioritaire onderdelen waarbinnen een aantal thema’s van belang zijn als stimulering bedrijvigheid, opwaardering infrastructuur duurzame energie en voorzieningenniveau een te verkiezen strategie. De gemeente Noardeast-Fryslân kan zich gelukkig prijzen met het gegeven dat ze naast een nationaal park (Lauwersmeer) een werelderfgoed (Waddenzee) en een Nationaal landschap (Noardlike Fryske Wâlden) kent. Zeer waardevolle elementen die een cruciale rol vervullen in het recreatieve en toeristische beleid. In een nog nader uit te werken beleidsplan zal hier met name aandacht voor zijn, zeker in relatie tot het ontwikkelen van streekmerken en de reeds bestaande infrastructuur en voorzieningen. Om de economische kracht en structuur van de gemeente Noardeast-Fryslân te versterken is het tevens van belang om ook regionaal de samenwerking te zoeken. Het gezamenlijk optrekken met andere gemeenten en de provincie, in de vorm van het werken aan de economische versnellingsagenda, kan daarbij een stevige impuls betekenen.

Immers overheden, bedrijfsleven, kennis- en onderwijsinstellingen en andere actoren, werken aan de totstandkoming van een dergelijk instrument voor Noardeast-Fryslân, die in economische zin moet werken aan het versterken van de economische vitaliteit, het verdienend vermogen van de regio en de leefbaarheid in de kernen op peil te houden. In dit verband is het mogelijk wenselijk om er naar te streven om ook een kernzone te worden waar rekening mee gehouden dient te worden in het provinciale beleid. Verstandiger is het om te stoppen met de focus op economische kernzones en meer aandacht te vragen voor de ontwikkeling van de rest van Fryslân. Hoofddoelstelling: Behouden en streven naar een gezond ondernemersklimaat. Kerndoelstellingen: De hoofddoelstelling is nader uitgewerkt naar kerndoelstellingen die hieronder per onderwerp worden beschreven. Onderwerp: bereikbaarheid en ruimte voor bedrijven Kerndoelen Bereikbaarheid en ruimte voor bedrijven

-43-

Speerpunten: • aanbod van bedrijventerreinen; • provinciaal convenant bedrijventerreinen; • dienstverlening aan en het faciliteren van de ondernemers; • contacten met ondernemersverenigingen; • ontsluiting d.m.v. wegen en digitale mogelijkheden; • op peil houden van werkgelegenheid; • bedrijven zoveel mogelijk in de dorpen behouden met het oog op de leefbaarheid. Meer instroom en toeleiding naar werk Speerpunten: • mismatch op de arbeidsmarkt; • re-integratie; • onderwijs; • ondernemersbelangen. Toelichting; • Door aantrekkende economie is de vraag naar bedrijventerreinen op verschillende plaatsen groot. Dat vraagt om actie en zal er zeker toe bijdragen dat het overleg over het aantal m² bedrijventerreinen weer op scherp komt. Dat zal zeker de nodige spanning op gaan leveren in het overleg met de provincie. • Daarnaast is door de genoemde economische ontwikkeling de vraag naar personeel sterk gestegen. De instroom vanuit de groep lager opgeleiden neemt gestaag toe maar zou mogelijk nog beter kunnen. Daar zal door gerichte acties een antwoord op gevonden moeten worden. Onderwerp: verbeteren detailhandel en structuur Kerndoel Verbeteren detailhandel structuur Speerpunten: • ondernemers; • ondernemersverenigingen; • overige maatschappelijke voorzieningen(en combi’s); • ANNO onderzoek; • winkelvloeroppervlak; • bereikbaarheid; • compleetheid detailhandel in de grotere kernen.

Onderwerp: meer toekomstbestendige, Duurzame en innovatieve bedrijvigheid Kerndoel Meer toekomstbestendige, duurzame en innovatieve bedrijvigheid Speerpunten: behoud bedrijvigheid; versterken sterke sectoren; inzet op innovatie als dragende en stuwende kracht. Onderwerp: een betere uitstraling als aantrekkelijke en gastvrije gemeente om te recreëren en te verblijven Kerndoel Een betere uitstraling als aantrekkelijke en gastvrije gemeente om te recreëren en te verblijven Speerpunten: • ondernemersklimaat; • marketing en promotie; • verblijfsaccommodaties; • recreatieve infrastructuur; • toeristische voorzieningen.

-44-

Nr

Subdoelen activiteiten

401.1

Bereikbaarheid en ruimte voor bedrijven. Smartdoel 1: Het aantal verkochte bedrijfskavels en de lokalisering ervan moet in de periode 2023-2026 in overeenstemming wor-den gebracht met de behoefte aan uitbreiding. Activiteit 1A: In regionaal verband wordt het convenant geregeld om zodoende voldoende bedrijfsterreinen te ontwikkelen. Activiteit 1B: In Dokkum wordt tot 2026 12 ha bedrijventerrein ontwikkeld en aangelegd, waarvan 10 ha op Betterwird. Activiteit 1C: In Hallum wordt tot 2026 4 ha bedrijventerrein ontwikkeld en aangelegd.

Activiteit 1D: In Kollumerzwaag wordt tot 2026 2 ha bedrijventerrein ontwikkeld en aangelegd. Smartdoel 2: Het relatiebeheer met bedrijven en bedrijvenverenigingen wordt versterkt. Activiteit: Het economisch platform, waarin de bestaande ondernemersverenigingen zijn vertegenwoordigd wordt belegd en actief ondersteund. Voor de landbouw, vertegenwoordigd door o.a. LTO wordt een separaat overleg opgestart. Smartdoel 3: We blijven inzetten op een nieuwe westelijke ontsluitingsweg Dokkum en oosttangent Kollum.. Activiteit 3A: Er wordt een mobiliteitsstudie opgeleverd (mede voorbereid in ANNOverband). Activiteit 3B: Er wordt een onderzoek opgeleverd naar de mogelijkheden om krachtens de samenwerkingsovereenkomst voor de Centrale As ontsluitingswegen uit te werken en te realiseren met provinciale bijdrage.

Voortgang jaarrekening

Toelichting Jaarrekening

Het convenant bedrijventerreinen is vastgesteld.

Het bestemmingsplan is onherroepelijk. Uitgifte is gestart.

Voorbereidende werkzaamheden t.b.v. uitbreiding worden voorzien in 2024.

Gesprekken met de grondeigenaren zijn nog gaande. Er ligt een concept voorontwerpbestemmingsplan.

Periodiek vindt overleg met de landbouwsector plaats. Tevens vindt weer periodiek overleg plaats in het economisch platform (gemeenten en vertegenwoordigers van de bedrijvenverenigingen).

De mobiliteitsstudie is gereed.

De Gebiedsstudie Ee-vallei is in ontwikkeling.

-45-

Nr

Subdoelen activiteiten

Smartdoel 4: In Dokkum wordt in de lopende raadsperiode voldoende parkeercapaciteit gerealiseerd om de behoefte in kwantiteit en kwaliteit te dekken. Activiteit 4A: Er wordt een onderzoek opgeleverd naar de te verwachten ontwikkeling van de parkeerbehoefte in Dokkum, specifiek de binnenstad. Activiteit 4B: Voor het vergroten van het aantal parkeerplaatsen t.b.v. de binnenstad worden plannen voorbereid. 401.2

Meer instroom en toeleiding naar werk. Smartdoel 1: De arbeidsparticipatie van kwetsbare groepen zoals praktijkgeschoolde arbeidskrachten, jongeren in een uitkeringssituatie, herintreders en ouderen groeit met 1,5% in de periode van 2023 - 2025. Activiteit 1A: Er wordt een regiehouder op de activiteiten Kenniswerkplaats en Kennislab ingezet, om een sluitende keten te vormen voor arbeidsbemiddeling en toeleiding. Activiteit 1B: Doelgroepgerichte trajecten worden, in samenwerking met Wurkstart, gestimuleerd en meegeorganiseerd. Activiteit 1C: Er wordt nieuw instrumentarium en programma ontwikkeld en in stelling gebracht om de positie van Dokwurk te verstevigen als speler in de lokale economie en arbeidsmarkt. Activiteit 1D: Creatie en behoud van BAB-banen (Baan Afspraak Banen) wordt bevorderd. Activiteit 1E: Er wordt een Jongerenpunt ingericht voor de verbetering van gemeentelijke dienstverlening aan jongeren (met arbeidspotentieel) in kwetsbare posities. Activiteit 1F: Er worden doorlopende ambitieroutes arbeidsmarkt, ook experimenteel, ontwikkeld en geïmplementeerd, in samenwerking met Dokwurk en Wurkstart.

Voortgang jaarrekening

Toelichting Jaarrekening

Onderzoek is opgeleverd.

De werkzaamheden voor de parkeervisie en beleid binnenstad zijn gestart. Dit vormt de basis voor concrete plannen die naar verwachting 2024 opgesteld kunnen worden.

Voltooid.

Er zijn doorlopende campagnes uit gezet via lokale media o.a. gericht op jongeren. Hierdoor weet Wurkstart ook jongeren te bereiken die onder “de radar leven” en niet bekend zijn bij de overheid. Dokwurk onderzoekt samen met ondernemers of zij in gezamenlijkheid een energie coöperatie kunnen starten met het oog op duurzame energie. In het pand aan de Rijdstraat zijn werkplekken gerealiseerd voor het gebiedsteam Voltooid.

Het plan van aanpak is vastgesteld door het college. In 2024 zal een projectleider worden geworven voor uitvoering van het plan van aanpak.

Vanuit de versnellingsagenda zijn projecten ontwikkeld en als instrument verbonden aan Wurkstart. Dit zijn instrumenten rondom Empowerment en instrumenten die de kans op arbeidsmarktoetreding moet vergroten.

-46-

Nr

Subdoelen activiteiten

Smartdoel 2: Betere samenwerking en aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt realiseren in het kader van de Versnellingsagenda Noordoost Friesland. Activiteit 2A: Wurkstart wordt doorontwikkeld.

Activiteit 2B: Het initiatief Startwerkplaats wordt doorontwikkeld.

Activiteit 2C: Er wordt een meer outreachende benadering ingevoerd (in samenwerking met QOP) bij projectaanvragen in wording op thema’s arbeidsmarkt/onderwijs. Smartdoel 3: Stimuleren en mede organiseren van een traject van leven lang leren. Activiteit 3A: Vanuit Wurkstart worden actiecampagnes gelanceerd rondom het thema ‘een leven lang leren’. Activiteit 3B: Vanuit ANNO III worden koppelingen tot stand gebracht tussen activiteiten Wurkstart en opgavetafel 7 ‘Ambitie en fjoer/gebiedspromotie’. Smartdoel 4: Werken aan een Mienskip waarin maatschappelijke waardecreatie centraal staat. Activiteit 4A: De transitie naar een sociale economie, waar maatschappelijke impact maken centraal staat, wordt bevorderd door i.s.m. sociale ondernemingen een ecosysteem voor sociaal ondernemen te versterken en/of te ontwikkelen. Activiteit 4B: Een betere toegang tot financiering voor sociale ondernemingen wordt bevorderd. Activiteit 4C: Bevorderd wordt dat overheden en grote bedrijven inkopen bij sociale ondernemingen.

Voortgang jaarrekening

Toelichting Jaarrekening

Verloopt volgens planning. Afgelopen jaar heeft Wurkstart succes vele inwoners en jongeren geholpen een stap te maken naar leren werken of ontwikkelen. Scenario’s zijn uitgewerkt en liggen momenteel bestuurlijk voor ter besluitvorming. Na besluit kan het projectplan worden geschreven en een projectleider worden geworven. Vanuit Wurkstart wordt gekeken welke diensten of instrumenten regionaal nog ontbreken op de thema’s onderwijs en arbeidsmarkt. Samen met de betrokken partners wordt vervolgens een verkenning gedaan naar de mogelijkheden van een passende aanvraag bij QOP.

Samen met de betrokken partners is Wurkstart een verkenning gestart rondom de organisatie van een regionaal event met als thema LLO. Activiteit is inhoudelijk gewijzigd. Wel is er een koppeling tussen gebiedspromotie en ANNO III

Deze doelstelling en activiteit is buiten de invloedssfeer van de gemeente en kan niet gerealiseerd worden.

Deze doelstelling en activiteit is buiten de invloedssfeer van de gemeente en kan niet gerealiseerd worden.

Deze doelstelling en activiteit is buiten de invloedssfeer van de gemeente en kan niet gerealiseerd worden.

-47-

Nr

Subdoelen activiteiten

Activiteit 4D: Er wordt instrumentarium ontwikkeld, gericht op het realiseren van maatschappelijke impact. Activiteit 4E: Het inclusiever maken van de arbeidsmarkt wordt aangejaagd, o.a. via Dokwurk, i.s.m. regionale onderwijsinstellingen, buurgemeenten, provincie en werkgevers. Activiteit 4F: Het verlagen van de drempel naar de arbeidsmarkt voor kwetsbare groepen wordt verlaagd.

Activiteit 4G: Sociaal ontwikkelbedrijf Dokwurk wordt toekomstbestendiger gemaakt.

Activiteit 4H: Kennisvermeerdering bij werkgevers en vakbonden wordt gestimuleerd. Activiteit 4I: De samenwerking binnen de arbeidsmarktregio wordt verbeterd.

402

Creëren en realiseren van de juiste randvoorwaarden voor detailhandelsbeleid. Smartdoel 1: Het in stand houden van het winkelaanbod voor de dagelijkse boodschappen in de kernen van NoardeastFryslân. Activiteit: In voorkomende gevallen wordt actief ingespeeld op nieuwe ontwikkelingen als het gaat om de leegstand in één van de kernen.

Voortgang jaarrekening

Toelichting Jaarrekening Deze doelstelling en activiteit is buiten de invloedssfeer van de gemeente en kan niet gerealiseerd worden. Deze activiteit is ‘going concern’. Dokwurk heeft haar dienstverlening ESF proof ingericht en neemt deel aan ESF trajecten die tot doel hebben de arbeidsmarkt inclusiever te maken. En de drempel voor inwoners met een arbeidsbeperking te verlagen, zodat de kansen op deelname aan de arbeidsmarkt voor deze groep inwoners vergroot wordt. Dokwurk heeft haar banenplan uitgebreid, om inwoners vanuit een werkpositie te bemiddelen naar de reguliere arbeidsmarkt. Op deze manier wordt de drempel verlaagd. Daarnaast probeert Dokwurk vanuit het project ‘Meedoen!’, inwoners die nog een stap naar de arbeidsmarkt willen maken, te begeleiden, scholen en via reguliere instrumenten te bemiddelen naar een werkgever. Dokwurk verbreedt haar dienstverlening aan andere doelgroepen, zoals de Wmo. Zij is o.a. inmiddels aanbieder van dagbesteding. Hiermee boort Dokwurk andere financieringsbronnen aan. Daarnaast is er een oriëntatietraject gestart met het oog op een toekomstbestendig Dokwurk. Hierbij wordt ook gekeken naar de toekomstige financiële houdbaarheid van deze infrastructuur voor diverse doelgroepen en inwoners.

In samenwerking met arbeidsmarktregio Fryslân Werkt door het organiseren van diverse activiteiten zoals een ‘Gesprekstafel’ over een inclusieve arbeidsmarkt in Friesland. Deze activiteit is ‘going concern’ vanuit Fryslân Werkt, richting de arbeidsmarktregio. Gemeenten werken daarin samen met o.a. het UWV via diverse periodieke overleggen op het terrein van beleid en uitvoering.

De Werkgroep Binnenstad Dokkum richt zich op het aantrekkelijker maken van de binnenstad als winkelgebied, woongebied en verblijfsgebied. Voor de overige kernen in de gemeente is niet iets specifiek geregeld.

-48-

Nr

Subdoelen activiteiten

Smartdoel 2: De detailhandelsstructuur van Kollum wordt verbeterd. Activiteit 2A: Er wordt een detailhandelsvisie voor Kollum gemaakt.

Activiteit 2B: Er wordt een uitvoeringsprogramma voorgesteld o.b.v. de detailhandelsvisie Kollum. Smartdoel 3: De detailhandelsstructuur van Dokkum wordt verbeterd. Activiteit 3A: De binnenstad wordt versterkt door projecten o.b.v. Binnenstadsvisie, Detailhandelsvisie en Visie Dokkum i.s.m. Werkgroep Binnenstad Dokkum. Activiteit 3B: Het terrassenbeleid voor de binnenstad wordt geactualiseerd.

403

Voortgang jaarrekening

Toelichting Jaarrekening

B en W hebben ingestemd met de detailhandelsvisie. De visie wordt als bijlage gevoegd bij de gemeentelijke Omgevingsvisie, welke door de raad zal worden vastgesteld. Na vaststelling van de detailhandelsvisie zal een uitvoeringsprogramma nader worden uitgewerkt in 2024.

Planvorming voor het opwaarderen van het kwaliteitsniveau van de openbare ruimte in het kader van Impulsaanpak Winkelgebieden is gestart. Uitvoering zal in 2024 e.v. plaatsvinden. Is opgepakt. Actualisatie is gereed in 2024.

Activiteit 3C: Het standplaatsenbeleid voor de binnenstad wordt geactualiseerd.

Is opgepakt. Actualisatie is gereed in 2024.

Activiteit 3D: Er wordt een verbeterplan voor de stadslogistiek opgeleverd.

Is opgepakt. Actualisatie is gereed in 2024.

Meer toekomstbestendige, duurzame en innovatieve bedrijvigheid. Smartdoel 1: Het vormen van sterke regionale clusters van ‘impactondernemingen’ wordt gestimuleerd en gefaciliteerd. Activiteit 1A: Er worden voorstellen gedaan in 2023 voor samenwerkingsclusters voor andere bedrijfssectoren. Activiteit 1B: Er wordt een verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheid om één of meer SDG-huizen en/of SDGsteunpunten op te richten in de Regio Noordoost Fryslân.

Zie doorontwikkeling circulaire hub Startwerkplaats.

Er is een regionale verkenning uitgevoerd. Conclusie geen draagvlak voor een SDG-huis of steunpunt.

-49-

Nr

Subdoelen activiteiten

Activiteit 1C: De vorming van ‘impactondernemingen’ o.b.v. Sustainable Development Foals (SDG’s) wordt aangejaagd. Smartdoel 2: De omvang van het deel van de lokale MKB bedrijven dat als duurzaam wordt aangemerkt (de Nieuwe Economie Index, NEx) heeft vóór 2026 een omvang van 20% behaald. Activiteit 2A: Bedrijven worden gestimuleerd meer duurzaamheidsmaatregelen te nemen en in samenwerkingsclusters te werken aan innovaties in de productie en de procestechnologie. Activiteit 2B: Bedrijven worden ondersteund bij de transitieopgave van een lineair naar een circulair bedrijfsmodel door financieel en strategische adviezen vanuit bedrijvencontactfunctionarissen, Stadswerkplaats en SDG-House. Activiteit 2C: In de landbouw/ agri-foodsector wordt de transitie naar duurzame producten en duurzamere productiewijze actief bevorderd. Activiteit 2D: In samenwerking met de landbouwsector worden maatregelen voorgesteld om de biodiversiteit te vergroten. Activiteit 2E: Duurzame en circulaire initiatieven vanuit dorpen en ondernemers worden gestimuleerd en gefaciliteerd. Activiteit 2F: Bedrijven worden gestimuleerd afval als grondstof te gebruiken.

Voortgang jaarrekening

Toelichting Jaarrekening Bij de opstelling van Klimaatprogramma wordt gewerkt in de geest van de SDG. Het klimaatadaptatieplan wordt opgeleverd in 2024.

Going concern, o.a. via de Fumo worden bedrijven benaderd over maatregelen.

Going concern, er worden gesprekken met sector gevoerd.

Going concern, er worden gesprekken met sector gevoerd.

Going concern, er worden gesprekken met sector gevoerd door landbouwadviseur.

Going concern, IMF fonds beschikbaar.

Going concern, via Fumo worden bedrijven hierop geactiveerd.

Activiteit 3D: Bedrijven stimuleren afval als grondstof te gebruiken.

-50-

Nr

Subdoelen activiteiten

404

De aantrekkelijkheid en gastvrijheid van de gemeente om te recreëren en te verblijven verder vergroten. Smartdoel 1: Er worden meer toeristische en recreatieve voorzieningen in het Lauwersmeergebied en Waddengebied gerealiseerd in de periode 2023-2026, met accent op kleinschaligheid, ecologie en gebiedsinpassing. Activiteit 1A: Afronding en verkenning vervolgproject rondje Lauwersmeer (verbeteren van de in-frastructuur en voorzieningen). Aansluiting zoeken bij het Wereld Erfgoed Centrum, Lauwersoog (WEC).

Activiteit 1B: Het programma Friese Waddenkust wordt gestimuleerd en gefaciliteerd.

Activiteit 1C: De ontwikkeling van de opvaarten wordt (verder) in uitvoering genomen waar zich kansen voordoen.

Activiteit 1D: Er wordt een IKWaanvraag voor de kust ingediend.

Activiteit 1E: Er worden 6 parels aan de Waddenkust ontwikkeld.

Voortgang jaarrekening

Toelichting Jaarrekening

Het project Rondje Lauwersmeer is qua uitvoering helemaal afgerond. Hier speelt alleen nog de financiële en administratieve afwikkeling die doorloopt tot in 2024. Voor Lauwersoog is in opdracht van de Stuurgroep Lauwersmeer een Inspiratiedocument gemaakt voor de ruimtelijke ontwikkeling van het dorp. Deze is vooral van belang voor de gemeente Hogeland. Er is in 2023 een Toekomstagenda voor het Lauwersmeergebied gemaakt. Hierin staan de opgaven genoemd voor de komende 10 tot 30 jaar. De gemeente neemt deel aan de projecten: Holwerd aan zee, Op paad lâns it Waad, Sense of Place en Dijkversterking Koehool Lauwersmeer. Binnen de samenwerking van 1Dyk wordt met alle betrokken partijen hieraan gewerkt. Een effectstudie en kostenraming is gemaakt van het bevaarbaar maken van de sluis Noorderverlaat bij Dokkum. Besluitvorming over de daadwerkelijke uitvoering moet nog plaatsvinden. Dit betreft dan combinatie van restauratie en bevaarbaarheid van de sluis. De vaarroutes van Dokkum naar Wierum en Ternaard zijn bij 1Dyk ingebracht. De provincie Fryslân werkt aan de IKWaanvraag voor de kust. Dit betreft een brede aanvraag voor de waddenkust waarin naast de Waadhoeke ook onze gemeente en andere partijen zijn betrokken (1Dyk). We werken aan 6 parels aan de Waddenkust: Paesens Moddergat, Wierum-Ternaard, Holwerd en Noard-Fryslân Binnen en Bûtendyks, Op Paad Lâns it Waad en Sense of place.

Binnen de samenwerking van 1Dyk vindt de uitwerking plaats.

-51-

Nr

Subdoelen activiteiten

Smartdoel 2: Dokkum en Kollum beter en meer ontwikkelen tot toeristische en recreatieve centra in de periode 2023-2026. Activiteit 2A: Het Harddraverspark in Dokkum wordt ontwikkeld in samenhang met ontwikkeling Tolhuispark (zie ook programma 5).

Activiteit 2B: De parkeercapaciteit in en voor het centrum van Dokkum wordt zodanig vergroot dat in de parkeerbehoefte van bezoekers en recreanten voorzien wordt. Activiteit 2C: Uitvoering Kollum Watersportdorp fase 2 (overige projecten).

Activiteit 2D: Súd Ie 3e fase (route Dokkum-Lauwersmeer/Oostmahorn) wordt uitgevoerd.

Voortgang jaarrekening

Toelichting Jaarrekening

Voor de herinrichting van het Harddraverspark is door de raad een ontwikkelkader vastgesteld. Dit ontwikkelkader wordt in 2024 uitgewerkt in een Voorlopig Ontwerp en vervolgens Definitief Ontwerp. Voor de stakeholders zijn een aantal bijeenkomsten gehouden. Voor de planuitwerking van het Harddraverspark is een extra opgave voor parkeren meegenomen. Deze maakt onderdeel uit van het ontwikkelkader. Uitwerking en besluitvorming hierover vindt plaats in 2024 Het project Kollum Watersportdorp fase 2 is afgerond. Voor de Voorstraat in Kollum is een visiedocument gemaakt. Deze is als onderdeel toegevoegd aan de omgevingsvisie van de gemeente. a. realisatie Fietspad Súd Ie Voor het fietspad Súd Ie is het helaas noodzakelijk gebleken om in december een traject van onteigening via een raadsverzoek aan De Kroon op te starten. In het parallelle spoor blijft de gemeente zich wel steeds inzetten op minnelijke verwerving. Deze omstandigheid van vertraagde aanleg heeft tot onvermijdelijk gevolg dit project financieel onder druk komt te staan voor gemeente en provincie als gezamenlijke risicodragende partijen voor dit project. Hiernaast loopt er nog een beroep tegen het eerder door de gemeenteraad vastgestelde bestemmingsplan voor het fietspad Súd Ie bij de Raad van State. b.

Ontsluiting Noordelijke Stadsgrachten vanaf de Súd Ie De aanbesteding en realisatie van een verhoogde Aalsumerpoortbrug met bijbehorende zware noodbrug is doorgeschoven van 2023 naar 2024. c. Realisatie van een verhoogde Saatsenbrêge Het realisatietraject van de verhoogde Saatsenbrêge kon in 2023 eindelijk in uitvoering worden gebracht. De voltooiing van de Dm-vaarroute Súd Ie komt daarmee tijdens het vaarseizoen 2024 in zicht.

-52-

Nr

Subdoelen activiteiten

Activiteit 2E: Nieuw havenbeleid wordt vastgesteld voor de gemeente met bijzondere aandacht voor Dokkum.

Voortgang jaarrekening

Toelichting Jaarrekening Er is begonnen met het opstellen van nieuw havenbeleid voor de gemeente. Alle havens zijn in kaart gebracht en kennis is opgehaald van andere gemeenten. Besluitvorming over het nieuwe havenbeleid vindt plaats in eerste helft van 2024. Verder zijn de verordening heffing lig- en staangeld, alsmede de verordening heffing en inning bruggelden geactualiseerd.

Smartdoel 3: De groei van de vrijetijdssector wordt be-vorderd in balans met de leefomgeving. In 2026 zijn er meer bezoekers, bestedingen en banen dan nu (visie 2030 50% meer ten opzichte van 2020). Activiteit 3A: De visie ‘Land waar je landt; eropuit in de regio Noordoost Fryslân’ wordt ten uitvoer gebracht in samenhang met de uitvoering van de Versnellingsagenda, onderdeel regiomarketing en destinatiebranding. Smartdoel 4: In 2026 hebben Friese inwoners profijt van een slimme groei van het toerisme. Activiteit 4A: In provinciaal verband participeren en samenwerken aan de opgaven in de beleidsnota ‘Gastvrij Fryslân 2028’. Activiteit 4B: Het opstellen van nieuw ruimtelijk beleid voor verblijfsaccommodaties.

Smartdoel 5: In 2023 is er sectoraal gemeentelijk beleid voor de landbouw om kansen op het gebied van (natuur-inclusieve) landbouw, duurzaamheid en biodiversiteit te benutten. Activiteit 5A: Er wordt een meerjarenagenda opgesteld.

Activiteit 5B: Er wordt een gebiedsplan ‘herstel bodemdaling watersysteem Dongeradiel’ aan de raad voorgelegd, voorbereid in samenwerking met de provincie.

Het project regiefunctie en basisinfrastructuur Regio Marketing Toerisme (RMT) is dit jaar in uitvoering geraakt. Met dit project worden de acties uit de toeristische visie handen en voeten gegeven. Het project betreft een samenwerking met andere gemeenten, Stichting RMT en NHL Stenden.

Er is deelgenomen aan diverse provinciale beleids- en werkgroepen (o.a. kennis voor toekomst, accommodatiebeleid).

Het ontwikkelkader voor logiesaccommodaties is in concept gereed en heeft ter inzage gelegen. Er zijn 4 informatie / inspraakbijeenkomsten in de gemeente geweest. Besluitvorming over het ontwikkelkader vindt plaats in de tweede helft 2024.

Omgevingsprogramma Landbouw wordt opgesteld. Gereed 2025.

De door GS ingestelde gebiedscommissie werkt aan planvorming

-53-

Onderwerp beleidsdocumenten Masterplan Waterfront Dokkum (2011) Lauwersmeer presentatie 22-11-2012 Toeristisch programma Friese Wadden: Horizon 2013-2020 Toeristisch programma Friese Wadden: Horizon 2013-2020; Merk Fryslân: Strategisch Marketingplan 2015-2018 Bereikbaarheid en ruimte voor bedrijven Convenant bedrijventerreinen Noordoost Fryslân 2022-2035 ANNO III 2022-2025 Samenwerkingsagenda regio Noordoost Fryslân Verbeteren detailhandel en structuur Inventarisatie detailhandel Noordoost Friesland Detailhandelsstructuurvisie verzorgingsgebied Dokkum Toekomstvisie Voorstraat Kollum Meer toekomstbestendige, duurzame en innovatieve bedrijvigheid Regiodeal fase II: De Versnellingsagenda Een betere uitstraling als aantrekkelijke en gastvrije gemeente om te recreëren en te verblijven Gezamenlijke visie op Toerisme en Recreatie in Noordoost-Fryslân 2020-2030 Land en water verbonden; Toekomstbeeld en Strategische visie Waterrecreatie Noordoost Fryslân 2025 Meer jaren aanpak 2022-2026 en Jaarplan Stichting RMT 2022 Beleidsnota Gastvrij Fryslân 2028, provincie Fryslân (2020) ‘De wind in de zeilen’ Gebiedsagenda Lauwersmeer 2020-2023 Investeringskader Waddengebied 2016-2026 Toekomstplan 2020 De Marrekrite (2016) Omgevingsvisie provincie Fryslân ‘De romte diele’ (2020) Zwerven door Fryslân: Plan van Aanpak Integrale Toeristische Basisinfrastructuur Fryslân (2015) Actieplan Noordoost aan

het Wad 1 (2016)

Onderwerp reguliere activiteiten Bereikbaarheid en ruimte voor bedrijven Verbeteren detailhandel en structuur Meer toekomstbestendige, duurzame en innovatieve bedrijvigheid Een betere uitstraling als aantrekkelijke en gastvrije gemeente om te recreëren en te verblijven Het op peil houden en versterken van de recreatieve en toeristische infrastructuur (water en land) Marketing en gastheerschap van de regio (via subsidie Stichting Regiomarketing en Toerisme) Beoordelen, verlenen en vaststellen van subsidies op het gebied van recreatie en toerisme Het houden van overleggen met stakeholders en het afleggen van bedrijfsbezoeken Ondersteunen van recreatieve en toeristische ondernemers bij het realiseren van hun plannen Advisering over recreatieve en toeristische vraagstukken

Verbonden partij Marrekrite

Bedrijvencentrum Dokkum

IJswegencentrale Oostergo

Bijdrage aan beleidsdoelstellingen De Marrekrite behartigt binnen de opgedragen taken de gemeenschappelijk belangen van de colleges, met als doel een evenwichtige en gecoördineerde ontwikkeling van de recreatie in de provincie Fryslân, rekening houdende met de belangen van natuur en landschap Opgericht door de ondernemers van de Vereniging van Handel en Industrie Dokkum en Omgeving in samenwerking met de gemeente Noardeast-Fryslân. Doel is het aanbieden van betaalbare ruimten voor startende ondernemers Opgericht met als doel het organiseren van schaatstochten in de regio bij voldoende ijsdikte

-54-

Uniforme beleidsindicatoren

Eenheid

Functiemenging

%

Periode

Gemeente NoardeastFryslân 46,20

2022

Nederland

Peildatum

53,80

01-03-2024

Leeswijzer uniforme beleidsindicatoren: Uniforme beleidsindicatoren Functiemenging

Toelichting

Bron

De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding LISA tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel banen als woningen.

Overzicht baten en lasten 2023 Programma 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje Onderwerpen (bedragen x € 1.000)

Primitieve begroting

Begroting na wijziging

Jaarrekening

Saldo

Baten 401 Economie en werkgelegenheid 403 Recreatie en toerisme Totaal baten

4 834 837

4 887 891

4.009 829 4.838

4.006 -58 3.948

Lasten 401 Economie en werkgelegenheid 403 Recreatie en toerisme Totaal lasten

-900 -647 -1.546

-956 -914 -1.870

-5.138 -659 -5.797

-4.182 255 -3.927

Saldo baten en lasten

-709

-979

-959

21

Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Toevoegingen Onttrekkingen Saldo toevoegingen en onttrekkingen aan reserves

0 933 933

0 819 819

0 669 669

0 -150 -150

Resultaat

224

-160

-289

-129

Toelichting op de verschillen Programma 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje (I)= Incidenteel (S)= Structureel Onderwerpen Baten 401 Economie en werkgelegenheid Voor de ANNO promotiedagen is er een vergoeding ontvangen. Aan de lasten kant is er ook een overschrijding in de kosten. Per saldo heeft deze afwijking bijna geen invloed op het resultaat, in de begroting is geen rekening gehouden met de extra inkomsten. Vanuit het rijk ontvangen wij voor de Regiodeal middelen tot en met 2024. Volgens de richtlijnen BBV lopen deze middelen via de exploitatie. Hierdoor zijn er hogere baten dan begroot. Aan de lasten kan is er een evengrote overschrijding in de kosten. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat.

I of S

Bedragen x € 1.000 3.948

I

4.006 62

3.925

-55-

Onderwerpen Verschillen kleiner dan € 100.000. 403 Recreatie en toerisme Toeristenbelasting Als gevolg van interpretatieverschillen ten aanzien van het belastingcohier 2023 ontstaat er een nadeel op de toeristenbelasting. Verschillen kleiner dan € 100.000. Lasten 401 Economie en werkgelegenheid Voor de ANNO promotiedagen zijn er kosten gemaakt. Aan de opbrengsten kant is er ook een overschrijding in de opbrengsten. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat, in de begroting is geen rekening gehouden met de extra kosten. In 2023 is er in de begroting geen rekening gehouden met het extra personeel voor de Regiodeal en Holwerd aan Zee. Hierdoor is er een overschrijding in 2023. Vanuit het rijk ontvangen wij voor de Regiodeal middelen tot en met 2024. Volgens de richtlijnen BBV lopen deze middelen via de exploitatie. Hierdoor zijn er hogere baten dan begroot. Aan de lasten kan is er een evengrote overschrijding in de kosten. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat. Verschillen kleiner dan € 100.000. 403 Recreatie en toerisme De raad heeft bij de resultaatbestemming 2021 een reserve Coalitieakkoord ingesteld waarbij voor 2022 €100.000 beschikbaar is gesteld om de dienstverlening voor organisaties te verbeteren aangaande subsidie- en vergunningverlening. Er wordt in 2024 met de opdracht gestart.

Geen lasten betekent geen onttrekking uit de reserve Coalitieakkoord. Per saldo heeft deze afwijking geen invloed op het resultaat. In 2023 is er een factuur betaald voor de kosten Rondje Lauwersmeer. Hier staat nog een subsidiebedrag tegenover vanuit Provincie Fryslân, maar de vaststelling van deze subsidie verwachten we in 2024. In 2023 is er incidenteel geld beschikbaar gesteld voor het uitbreiden van de bedrijventerreinen. Er is in 2023 een start gemaakt, maar het vervolg komt in 2024. Verschillen kleiner dan € 100.000. Saldo baten en lasten

I of S

Bedragen x € 1.000 19 -58 -126

I

68 -3.927 -4.182

I

-48

I

-135

I

-3.925

I

-74

I

100

I

59

I

100

I

-4

255

21

-56-

Specificatie reserveringen Programma 4: Wurk, Bedriuw en Rekreaasje Reserves

Bedragen x € 1.000

Toevoegingen Geen toevoegingen aan reserves Onttrekkingen Algemene Reserve Verschillen kleiner dan €100.000 Reserve Coalitieakkoord De opdracht voor het verbeteren van de dienstverlening voor organisaties met betrekking tot het digitaal aanvragen van vergunningen en subsidies wordt in 2024 gestart. Hierdoor vindt er in 2023 geen onttrekking paats. Het resterende budget wordt overgeheveld naar 2024. Overige reserves Verschillen kleiner dan €100.000. Totaal Reserveringen

-150

-100 -100

-50 -50 -150

-57-

Programma 5: Wenjen en Omjouwing Waar gaat programma 5 ‘Wenjen en Omjouwing’ over? Portefeuillehouder(s)

: B. Koonstra & R. Slijver

Inleiding: In Noardeast-Fryslân voltrekt zich een gestaag proces van vergrijzing en ontgroening. Dat vraagt aandacht van de gemeente op veel onderwerpen, waaronder de woningmarkt. Wonen is een eerste levensbehoefte en is erg bepalend voor de leefbaarheid. De overheid, de gemeente niet in de laatste plaats, heeft en houdt onvermijdelijk een grote invloed op het voorzien in die behoefte. Het zal de komende periode een prominent onderwerp van aandacht zijn. Door alle veranderingen, ook in taakstelling voortkomend uit spreidingsvoorstellen van de minister als gevolg van toenemende woningnood, en veranderde woonbehoeften is de vraag ook veranderd. Het aanbod is daar nog onvoldoende op aangepast. De komende jaren wordt het belangrijk om dat te verbeteren. Iedereen moet goed, duurzaam en passend, waar mogelijk levensloop- en toekomstbestendig, in zijn woonbehoefte kunnen voorzien. We willen dat samen met o.a. de woningcorporaties gaan realiseren. In Noardeast-Fryslân is behoud en versterking van leefbaarheid van belang om aantrekkelijk te blijven voor bewoners en bezoekers. De ruimtelijke kwaliteit van onze omgeving krijgt daarom hoge prioriteit. Bij het inrichten van de omgeving moeten gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde in goede balans worden gebracht.

Ruimtelijke kwaliteit vraagt naast ecologische, economische en sociaalruimtelijke aspecten ook aandacht voor onze gebouwde omgeving. We willen graag behouden wat waardevol is en de eigenheid en identiteit van onze dorpen en stad mede bepaalt. Noardeast-Fryslân is een gemeente met een schitterend landschap: de Waddenzee als mooiste natuurgebied van Nederland is onze “achtertuin”, de Fryske Wâlden zijn nationaal landschap, en het grote open kleigebied dat met name in gebruik is door de landbouw is prachtig met al haar cultuurhistorische structuren en elementen. Duizenden jaren geschiedenis heeft ons gemaakt tot wat we nu zijn, een gebied met prachtige dorpen en boerderijen op terpen, openheid, maar ook het besloten landschap van de Wâlden (Klaaikluten en Waldpieken). Hoewel we 3 gemeentes waren met een eigen identiteit, hebben we toch veel in onze geschiedenis gemeen. Onze geschiedenis – het leven met de zee, de dijken, de terpen, de landbouwgronden, de recreatie, … - geeft inzicht in onze identiteit, overeenkomsten én verschillen. Het geeft ook inzicht in hoe toekomstige ontwikkelingen “logisch” een plek kunnen krijgen in het bestaande landschap. Er zijn echter een flink aantal grootschalige ontwikkelingen, zoals grootschalige opwekking van duurzame energie, klimaatadaptatie en transitie van de landbouw die mogelijk een grote impact op het buitengebied hebben.

Om bewust te kunnen omgaan met deze ontwikkelingen en ze een plek te geven is het van belang te weten welke kenmerken en kwaliteiten we hebben en welke we willen behouden. Een landschapsbiografie is een middel om ons dit inzicht te geven en een stukje bij te dragen aan de identiteit van de nieuwe gemeente. Een belangrijke opgave voor de komende periode is ook om onze lokale samenleving duurzamer te maken. We willen daar als gemeente zelf het goede voorbeeld in geven. De inwoners, bedrijven en instellingen moeten bewust worden gemaakt van de noodzaak tot verduurzaming en de mogelijkheden daartoe.

-58-

Nr

Subdoelen activiteiten

501

Het verbeteren van de doorstroming op de woningmarkt en toekomstbestendig wonen, waarbij alle doelgroepen op de woningmarkt hun woonwensen kunnen realiseren. Smartdoel 1: De bestaande woningvoorraad wordt toekomstbestendiger gemaakt en er wordt meer toekomst-bestendig gebouwd naar aard en schaal in stad en dorpen en in segmenten die vanuit de bestaande woningvoorraad onvoldoende worden bediend. Activiteit 1A: Er worden zes dorpen (kwetsbare dorpen en/of met krimp) aangewezen voor maatwerk in de dorpen als bedoeld in het woningmarktonderzoek van KAW, nl. Wierum, Ee, Engwierum, Nes, Blija en Paesens/Moddergat. Twee van de zes kernen worden geselecteerd voor een pilotproject Groei Krimp Kwaliteit (GKK). Zie ook hierna bij 2e doel. Activiteit 1B: Toekomstbestendig wonen wordt gepromoot en gestimuleerd door het faciliteren en stimuleren van vernieuwende woonconcepten die een bijdrage kunnen leveren aan de balans op de woningmarkt, ter uitvoering van de Woonvisie. Activiteit 1C: Kennis wordt gedeeld met de mienskip en stakeholders bij de woonopgave met als doel om in samenwerking met elkaar sneller toekomstbestendige en betaalbare nieuwbouw te kunnen realiseren voor de marktvraag.

Voortgang jaarrekening

Toelichting Jaarrekening

Er wordt gewerkt aan het verder brengen van de GKK projecten Blije en Ingwierrum. Zie toelichting activiteit 2 A.

Het toekomstbestendig wonen maakt deel uit van de projecten binnen de woningbouwprogrammering en de flexibele doorstroomlijst woningbouw. In gesprekken met ontwikkelende partijen wordt hieraan doorlopend de nodige aandacht besteed en is daarmee going concern. Via de diverse werkgroepen binnen de prestatieafspraken en met provincie en Rijk wordt inmiddels kennis uitgewisseld om sneller betaalbare en toekomstbestendige nieuwbouw te kunnen realiseren. Dit is ook onderdeel van de door de regio met de provincie en het Rijk gesloten woondeal. Daarnaast is in 2023 onderzocht hoe en waar flexwoningen kunnen worden gerealiseerd.

-59-

Nr

Subdoelen activiteiten

Smartdoel 2: De bestaande woningvoorraad wordt verduurzaamd en couranter gemaakt voor meerdere doelgroepen. Activiteit 2A: Er worden zes dorpen (kwetsbare dorpen en/of met krimp) aangewezen voor maatwerk in de dorpen als bedoeld in het woningmarktonderzoek van KAW, nl. Wierum, Ee, Engwierum, Nes, Blija en Paesens/Moddergat. Twee van de zes kernen worden geselecteerd voor een pilotproject Groei Krimp Kwaliteit (GKK). Zie ook hiervoor bij 1e doel. Activiteit 2B: Energetisch incourante woningen worden gesaneerd en vervangen door energieneutrale woningen.

Activiteit 2C: De energetische kwaliteit van de woningen wordt gemonitord.

Smartdoel 3: De langdurige leegstand, gedefinieerd volgens de woningmarktmonitor, neemt niet verder toe. Activiteit 3A: De woningvoorraad wordt gemonitord, waarbij inzicht ontstaat in o.a. de mate van realisatie van plannen en leegstand. Activiteit 3B: Vastgestelde herstructureringsprojecten worden tot uitvoering gebracht.

Activiteit 3C: Dom 2-projecten worden uitgerold ter verbetering particuliere woningvoorraad, waarbij in ieder geval een energiebesparingsslag wordt gedaan.

Voortgang jaarrekening

Toelichting Jaarrekening

De subsidiebijdrage vanuit het Transitiefonds Fysieke Leefomgeving van de provincie Fryslân is intussen toegezegd. Er is zowel voor Blije als Ingwierrum €250.000 toegekend. Deze moet voor eind 2025 zijn besteed. Inmiddels zijn er verschillende werkgroepen in beide dorpen aan de slag met het uitwerken van concrete projecten die de leefbaarheid ten goede komen. Er is in 2023 een projectleider aangetrokken om de dorpen hierbij te ondersteunen. De corporaties zijn ook betrokken. Dit is onderdeel van de herstructureringsplannen van de woningcorporaties en ontwikkelende partijen. Plannen zijn in 2023 in uitvoering gekomen overeenkomstig de planning(en) van de woningbouwprogrammering en prestatieafspraken. Dit is onderdeel van de uitvoering van de woningbouwprogrammering.

Dit is onderdeel van de uitvoering van de projecten binnen de woningbouwprogrammering en de flexibele doorstroomlijst voor woningbouw en daarmee geborgd. Going concern. De herstructureringsplannen zijn in uitvoering overeenkomstig de prestatieafspraken met de corporaties (zie ook 2B). Het DOM-project was in de basis een pilot om een manier te vinden voor een goede en gelijkwaardige samenwerking tussen overheden en inwoners om initiatieven te ontwikkelen. Deze methodiek wordt ingebed in onze organisatie. Daarmee wordt de succesvolle methodiek voor alle kernen beschikbaar en niet alleen voor een aantal aangewezen kernen. Het project is hiermee afgerond.

-60-

Nr

Subdoelen activiteiten

502

In 2050 is Noardeast-Fryslân een regio die volhoudbaar voorziet in haar behoefte qua energie, voedsel, producten en diensten. Smartdoel 1: De gemeente Noardeast-Fryslân wekt in 2030 tenminste 70% van de benodigde elektriciteit op een duurzame wijze op. Activiteit 1A: Noardeast-Fryslân bespaart minimaal 1,5 % op het energieverbruik per jaar op het totaalverbruik binnen de gemeente grens. Activiteit 1B: De Sustainable Development Goals (SDG’s) zijn in 2026 via het Klimaatplan geïmplementeerd in de organisatie en deze kent een uitvoeringsprogramma om de implementatie te versnellen. Activiteit 1C: Bestaande energiecoöperaties worden ondersteund en de komst van nieuwe energiecoöperaties wordt gestimuleerd.

Activiteit 1D: In 2025 zijn in totaal 244 laadpalen gerealiseerd.

Activiteit 1E: In 2024 is een snellaadpunt gerealiseerd.

Activiteit 1F: Er wordt een plan opgesteld ten behoeve van de verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed met inachtneming van de doelstellingen in programma 2. Activiteit 1G: Bepaald wordt welke rol de gemeente neemt in de realisatie van zonneparken, bv. als eigenaar, facilitator, investeerder of anders.

Voortgang jaarrekening

Toelichting Jaarrekening

In de periode 2011-2021 is de totale energievraag gedaald van 3.632 TJ naar 3.425 TJ (circa 0,5% per jaar). In diezelfde periode is het percentage duurzame elektriciteit gestegen van 15,9% naar 30,5%. Er wordt gewerkt aan het Klimaatplan, waarbij gefocust wordt op het thema klimaatadaptatie. In het kader van de Omgevingswet wordt dit vormgegeven als omgevingsprogramma. In Q2 van 2024 wordt een startnotitie aan de raad voorgelegd. We voeren gesprekken met de verschillende energiecoöperaties en andere werkgroepen energie uit onze gemeente. Dit geeft ons informatie over wat er speelt in de dorpen en wijken en waar ze onze ondersteuning bij nodig hebben. Zo zetten we Buurkracht in om gezamenlijke inkoopacties te organiseren wanneer daar vraag naar is. Er zijn 84 openbare laadpunten in onze gemeente. Inwoners vragen laadpalen aan waar nodig. Dit proces loopt goed.

In Ferwert heeft Halma Agro een snellaadpunt gerealiseerd. In Hallum is ook één aangevraagd. Maar door de netcongestie kan deze niet worden aangelegd. Het streven is om voor de zomer van 2024 een startnotitie op te leveren aan de raad. Vervolgens wordt een uitvoeringsprogramma geïmplementeerd.

Bij dit onderzoek zou het initiatief ‘zonnepark Munnekezijl’ worden betrokken, maar met name vanwege de netcongestie lijkt dit initiatief niet kansrijk. Voor het overige loopt het onderzoek in regioverband nog.

-61-

Nr

Subdoelen activiteiten

Smartdoel 2: In 2050 is de gebouwde omgeving van Noardeast-Fryslân aardgas-loos, in 2026 zijn 200 woningen aardgasvrij (ready) uitgevoerd. Activiteit 2A: De organisatie wordt zodanig aangepast dat we jaarlijks twee nieuwe wijkuitvoeringsplannen kunnen starten conform Transitie Visie Warmte (2021).

Activiteit 2B: Vanaf 2023 worden jaarlijks twee nieuwe wijkuitvoeringsplannen gestart.

Activiteit 2C: Het gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed dient ook voor 2050 van het aardgas te zijn afgekoppeld. Jaarlijks wordt gemonitord of de vorderingen voldoende zijn.

Voortgang jaarrekening

Toelichting Jaarrekening

Via de Tijdelijke uitkering Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE) wordt structureel extra personeel aangenomen. Voor de warmtetransitie zijn twee beleidsmedewerkers aangenomen, zodat er nieuwe wijkuitvoeringsplannen kunnen worden opgestart. In Eanjum en Dokkum Fûgellân zijn we actief met de wijkuitvoeringsplannen. In Eanjum zijn circa 280 energieadviezen uitgevoerd en zijn de eerste 100 subsidies uitgekeerd voor isolatiemaatregelen. Daarnaast loopt het onderzoek naar het warmtenet. Ook is er een formulierenbrigade actief die inwoners ondersteund bij het aanvragen van landelijke subsidies. In Dokkum Fûgellân is eind 2023 een technisch onderzoek opgeleverd, in nauwe samenwerking met een klankbordgroep van inwoners en overige stakeholders. Begin 2024 is dit onderzoek gepresenteerd in de wijk. Hieruit blijkt dat een bronnet (een warmtenet met zeer lage temperatuur) gevoed door warmte uit het oppervlaktewater van de Dokkumer Grutdjip het meest haalbare en betaalbare alternatief voor aardgas is. Dit scenario wordt nu nader uitgewerkt. In de tussentijd worden bewoners actief geholpen met de eerste no-regret verduurzamingsmaatregelen, met name isoleren. Vanuit een buurtteam loopt een collectieve inkoopactie voor isolatiemaatregelen en zonnepanelen.

In dit jaar is via de Klimop-regeling van de provincie het gemeentelijk vastgoed volledig voorzien van een energieadvies. Hiermee kunnen we precies inzien hoe we deze gebouwen energieneutraal en gasloos kunnen krijgen. Deze data wordt verwerkt in een plan. Voor de eigen gemeentelijke gebouwen kan mogelijk daarna van de rijksregeling DUMAVA gebruik worden gemaakt. Dit traject wordt opgepakt vanuit het bredere beleid voor de verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed (zie activiteit 1F).