VRR Halfjaarrapportage 2021
Tekst van het document
Halfjaarrapportage 2021
Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
1 / 47
Kerngegevens Naam:
Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
Bezoekadres:
World Port Center Wilhelminakade 947 3072 AP ROTTERDAM
Postadres:
Postbus 9154 3007 AD ROTTERDAM 088 – 877 9000 (algemeen) www.vr-rr.nl info@vr-rr.nl
Telefoon: Website: E-mail :
Dagelijks bestuur:
de heer A. Aboutaleb (voorzitter) de heer C.H.J. Lamers mevr. A. Attema mevr. A. Grootenboer - Dubbelman de heer F. van Oosten de heer P. van de Stadt
Algemeen Directeur
mr. drs. A. Littooij
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
2 / 47
Inhoudsopgave Voorwoord.......................................................................................................................................... 5 Ambulancezorg................................................................................................................................... 6 Brandweerzorg .................................................................................................................................. 9 Risico & Crisisbeheersing en GHOR .................................................................................................. 16 Bedrijfsvoering .................................................................................................................................. 19 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ......................................................................................... 25 Financieel resultaat per 30 juni 2021 en forecast ............................................................................ 34 Afkortingenlijst................................................................................................................................. 47
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
3 / 47
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
4 / 47
Voorwoord Evenals vorig jaar was de coronacrisis ook het afgelopen halfjaar een dominant thema in ons werk. Een ongekende crisis waarmee we in maart het tweede jaar in gingen. Het virus houdt ons als crisisorganisatie bezig, maar plaatst ons ook in beheersmatig opzicht voor de nodige uitdagingen. Corona heeft onmiskenbare gevolgen voor onze jaarprogramma’s. Desondanks gaat het gewone leven ook door. Dat geldt voor het werken aan de veiligheid in ons verzorgingsgebied en ook voor de andere werkzaamheden bij de VRR. Een mooi voorbeeld is het Eurovisie Songfestival. In 2020 moest dit nog worden afgelast wegens corona, maar dit jaar kon de VRR bijdragen aan een veilige editie van dit spektakel. Dankzij grote inspanning van heel veel partijen kon een zaal vol publiek én honderden miljoenen tv-kijkers meegenieten van de ‘Rotterdamse’ editie van dit super-evenement. En daarmee zijn de superevenementen voor ons en de Rotterdamse regio zeker nog niet voorbij. We zijn inmiddels druk bezig met de organisatie van de World Police & Fire Games Rotterdam (WPFG) in 2022. Een evenement waarbij zo’n 10.000 mensen die werken bij politie, brandweer, douane en justitiële instellingen van over de hele wereld deelnemen aan meer dan 60 sporten. Ook ons operationele werk gaat ‘gewoon’ door.
Afgelopen half jaar reden onze ambulances ruim 26.000 spoedritten en waren er bijna 13.000 incidenten waar de brandweer op uitrukte. Naast de ‘corona’ -grip4 waren er in de afgelopen zes maanden vijftien opschaalde (GRIP-)incidenten, waaronder vier keer een GRIP2incident: twee keer brand en twee keer uitval van nutsvoorzieningen. Ook gaat de organisatieontwikkeling bij de VRR op alle fronten door. Een kleine bloemlezing: Bij de ambulancezorg konden we met onze samenwerkingspartners starten met het zorgcoördinatiecentrum. Passende acute zorg vanuit het World Port Center om de spoedzorg in onze regio beter te coördineren en de patiënt de juiste zorg op de juiste plek te kunnen bieden! Ook startten we met de digitale gegevensuitwisseling tussen de ambulances en ziekenhuizen in Rotterdam-Rijnmond. Bij de brandweer zijn we dit voorjaar in de volle breedte aan de slag gegaan met het ontwikkeltraject TOONAANGEVEND, een complex traject met meerdere (onderling samenhangende) ontwikkelsporen. Doel is de organisatie de komende jaren toonaangevend te laten zijn en blijven. De directie Risico & Crisisbeheersing zet alle zeilen bij om de operationele processen en deskundigheid in tijden van corona op het gewenste niveau te houden. Ook zijn we hier bezig met het voorbereiden van de organisatie op het definitief in werking treden van omgevingswet.
Bij de meldkamer worden meer en meer de contouren zichtbaar van de pilot voor het Multi Intelligence Center, ofwel MIC. Door het slim bundelen van beschikbare data kan het MIC helpen om incidentbestrijding, crisisbeheersing en (bestuurlijke) besluitvorming effectiever en efficiënter te maken. We zijn op tal van plaatsen in de organisatie bezig met het doorvoeren van vernieuwingen die gericht zijn op diversiteit, duurzaamheid en maatschappelijk ondernemen. De VRR wil aansluiten bij de diversiteit van deze regio. We werken daarvoor aan een inclusieve cultuur en een verscheidenheid aan medewerkers. Thema’s dit jaar zijn bewustwording, kennisdeling en institutionalisering van diversiteit en inclusie. We pakten daarbij diverse onderwerpen en trajecten op: we zochten aansluiting bij ‘010-inclusief’, ontwikkelen een toolkit voor leidinggevenden en maken werving & selectie meer inclusief. Ook ontwikkelden we een cultuuragenda. We onderzoeken welke verbeteringen we kunnen aanbrengen in de afstemming tussen de organisatieonderdelen waar de primaire processen plaatsvinden en de ondersteunende onderdelen. Ook trekken we de automatisering en digitalisering van de organisatie naar een hoger plan. Wil je als organisatie niet alleen veilig maar ook efficiënt kunnen werken dan moeten deze processen state-of-the-art zijn ingericht.
We maakten hierin in de afgelopen periode een aantal hele mooie slagen. Niet alleen beschikken we over een nieuw intranet met veel nieuwe features, maar ook gingen we met al onze data naar de ‘cloud’. We waren hier al langer mee bezig, maar door corona en het extern werken van personeel raakte deze ontwikkeling in een stroomversnelling. Hoewel we nog steeds het RIVM-advies volgen om medewerkers zo veel als mogelijk is thuis te laten werken, kijken we toch ook hoe we straks onze kantoororganisatie willen inrichten, ná de huidige crisis. We hebben immers heel veel geleerd over wat wél heel goed buiten de kantooromgeving kan, en wat vooral wél binnen de organisatie moet worden gedaan. Ook de organisatie als geheel ondergaat een onderhoudsbeurt. Dit voorjaar hebben we tijdens een bestuursconferentie gericht gekeken naar de kern van de VRR: ontwikkelingen, taken, prioriteiten en financiële dekking ervan. Met de uitkomsten van deze conferentie kunnen we nu verdere stappen gaan zetten in de ontwikkelingsagenda van onze organisatie. Arjen Littooij, Algemeen directeur Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
5 / 47
Ambulancezorg
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
6 / 47
Programma Ambulancezorg Doel Ambulancezorg Het leveren van verantwoorde ambulancezorg in goede samenwerking met ketenpartners, waarbij de medewerkers en de beschikbare middelen zo efficiënt mogelijk worden ingezet.
Wat willen we bereiken:
Wat hebben we eraan gedaan:
Hulpverlening op maat: Op het juiste moment de juiste patiënt de juiste zorg bieden door ten aanzien van de patiëntenzorg gaan we de implementatie voltooien, zodat we voldoen aan de nieuw te stellen kwaliteitscriteria die in 2020 landelijk waren ontwikkeld.
Hulpverlening op maat: De Ambulancezorg Rotterdam-Rijnmond (ARR) is binnen het Regionaal Overleg Acute Zorg (ROAZ) samen met de andere partners in de keten van acute zorg betrokken bij de implementatie van het kwaliteitskader. Onderdeel hiervan is onder andere de uitvoering van het programma “Met spoed beschikbaar”. Met dit programma willen alle partijen in de acute zorg versnelling van de digitale gegevensuitwisseling bewerkstellingen. Verder wordt gewerkt aan het verbeteren van het proces van kwaliteitsbewaking en registratie. In het eerste halfjaar van 2021 heeft de ARR totaal 59.391 ambulanceritten gereden, waarvan 26.906 A1-ritten, 17.813 A2-ritten en 14.672 B-ritten. Het A1 responspercentage was 91,6%.
Eén geïntegreerde organisatie zijn. Vanaf 2021 staat er één organisatorisch geïntegreerde organisatie. Dat betekent nog niet dat we ook echt als één organisatie opereren. We zullen een gezamenlijke cultuur moeten creëren. Focus ligt daarbij vooral op de medewerkers. Voor de medewerkers is 2021 het integratiejaar met één rechtspositie. Dit betekent dat we een traject starten met als doel dat medewerkers zich thuis gaan voelen in de organisatie. Samen met de medewerkers gaan we kijken naar de synergiën waar de medewerkers deel van willen uitmaken. Van de leidinggevenden verwachten wij dat zij zich committeren aan de gestelde uitgangspunten. Naast de focus op de medewerker gaan we ook zorgen dat het beleid en de middelen gaan bijdragen aan de gezamenlijke cultuur.
Sinds 1 januari 2021 zijn alle medewerkers van de ARR in dienst van de VRR. Eén van de uitgangspunten bij het inrichtingsplan medio 2020 was dat taken die bij elkaar horen ook bij elkaar worden georganiseerd. Hierdoor is er sprake van éénduidige aansturing. Door deze twee ontwikkelingen staat er nu een organisatie die transparant en in control is.
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
In het eerste halfjaar is de uitvoering van een aantal regelingen uit de cao ambulancezorg geharmoniseerd, zodat ook op dit vlak eenheid is ontstaan. Het voorgenomen management-ontwikkeltraject is nog niet gestart als gevolg van zowel de werkdruk die de COVID-19-pandemie met zich meebracht als de beperkingen die golden ten aanzien van de samenkomst in groepen etc. Indien de omstandigheden dit toelaten zal dit traject in de tweede helft van 2021 alsnog worden opgestart.
7 / 47
Programma Ambulancezorg
Wat mag het kosten? Staat van Baten en Lasten
Toelichting op de belangrijkste afwijkingen tussen Prognose en Begroting:
Nadere toelichting op de financiële cijfers volgt op bladzijde 37 en verder.
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
8 / 47
Brandweerzorg
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
9 / 47
Programma Brandweerzorg (Repressie) Doel Brandweerzorg Vanuit een maatschappelijk belang het beschermen van de mensen, dieren en goederen in de gehele regio Rotterdam-Rijnmond tegen (de gevolgen van) brand, ongevallen, terreur en natuurgeweld. Dit gebeurt in een werkomgeving waar klantgerichtheid en professionaliteit centraal staan. Deze veiligheid bieden we in gesprek met burgers en samenleving: samen maken we het veiliger.
Wat willen we bereiken (Repressief):
Wat hebben we eraan gedaan (Repressief):
Hulpverlening op maat: Uitwerking geven aan een rekenkundige tool die op basis van historische gegevens berekent, waar de kans op een brand in de eerstvolgende 9 uur het hoogst is. Waar het hier om gaat is te komen tot een dynamisch bedrijfsvoeringsmodel waarin realtime risico’s, voorspelbaarheid, beschikbaarheid van personeel en materiaal enz. een rol hebben. De basis hiervoor is operationele Business Intelligence (BI). BI is een langzaam instrument, maar wel één die ons steeds meer inzicht en kennis verschaft. De komende jaren wordt hard gewerkt aan de doorontwikkeling van BI.
Hulpverlening op maat: Door capaciteitsgebrek wordt hier in 2021 geen uitvoering aan gegeven. De verwachting is, dat dit in de ontwikkeling van het Multi Intelligence Center wordt meegenomen. Het Multi Intelligence Center is een project binnen de VRR waarbij gezorgd wordt voor een dynamisch, actueel, accuraat en integraal gemeenschappelijke informatievoorziening voor (alle) betrokken crisispartners, passen bij de verschillende fasen van een incident en de opschalingsniveaus. De ontwikkeling van dit project hangt samen met verschillende regionale en landelijke initiatieven die in verband staan met elkaar, elkaar aanvullen en overlappen. Een voorbeeld hiervan is het project Rotterdam Safe 3D. Met dit project willen het Havenbedrijf Rotterdam en de VRR de fysieke veiligheidswereld verbinden met de digitale wereld en de VRR autoriteit maken op het gebied van informatievoorziening voor incidentbestrijding, risicobeheersing en crisismanagement.
De brandweer heeft de intentie uitgesproken om een handelingsperspectief te ontwikkelen voor Terrorismegevolgbestrijding en “grof en extreem geweld”-scenario’s. Hiervoor is in 2020 een onderzoek gestart en zijn er verschillende scenario’s uitgewerkt. O.a. als gevolg van de COVID-19-crisis is er vertraging gekomen in het opmaken van het rapport, waardoor het besluit over het nut, de noodzaak en inzet van het Quick Response Team pas in 2021 genomen zal worden.
De afgelopen jaren vinden er in binnen en buitenland steeds meer incidenten plaats waarbij grof en extreem geweld zorgen voor een grote impact. De kans dat grof en extreem geweld plaats vindt in Rotterdam-Rijnmond is gezien het verzorgingsgebied groot vanwege het grootstedelijk gebied, de diversiteit aan inwoners en aanwezigheid van risicovolle en kwetsbare objecten en evenementen. Dit heeft geleid tot het oprichten van de Quick Response Team. De doelstelling van het QRTteam is het leveren van regulier brandweerwerk in een context waarbij (dreigend) grof en extreem geweld aan de orde is. Met ingang van 1 maart 2021 is de pilotstatus omgezet naar een operationele status. In het derde kwartaal zal begonnen worden met het actualiseren van het beheersplan.
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
10 / 47
Programma Brandweerzorg (Repressie) Wat willen we bereiken (repressief):
Wat hebben we eraan gedaan (repressief):
De taakverschuiving op onderwerpen als hoogbouw, situationele commandovoering, basisprincipes brandbestrijding en de energietransitie zorgt voor een continue ontwikkeling op het gebied van grootschalig en specialistische brandweeroptreden. In dit kader wordt de visie op incidentbestrijding Gevaarlijke Stoffen geactualiseerd. In 2021 wordt de visie op incidentbestrijding afgerond met daarin onder meer een visie op Gevaarlijke Stoffen, HV, Brand en Water. Tevens zal medio 2021 gestart worden met de voorbereidingen op een nieuw regionaal risicoprofiel.
De visie op de incidentbestrijding moet zorgdragen voor een gemeenschappelijk perspectief en focus binnen de brandweerorganisatie en beschrijft wat onze leidende principes zijn – wat móeten we doen en wat wíllen we doen. Het is daarmee een kapstok voor beleidsmatige keuzes. Een belangrijke vraag hierbij is onder andere hoe zorgen wij met behulp van informatie, digitalisering en andere innovaties voor een meer flexibele en dynamische brandweerzorg? Om te komen tot een visie op incidentbestrijding is het proces opgedeeld in een vijftal stappen. 1. Toekomstbeeld: hoe ziet de samenleving eruit in 2030 2. Risicobeeld: Wat voor nieuwe incidenten zien wij in 2030 3. Visie: wat zijn onze waarden en ambities 4. Impactanalyse: gevolgen visiedocument ten opzichte van huidige situatie 5. Implementatie van de visie.
De eerste drie stappen worden komend half jaar uitgevoerd, stap 4 in januari en februari 2022. De implementatie van de visie zal dan in het tweede kwartaal van volgend jaar gestart worden. Daarnaast is gestart met het actualiseren van het nieuwe Regionaal Risicoprofiel.
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
11 / 47
Programma Brandweerzorg (Repressie) Wat willen wij bereiken (Repressief):
Wat hebben we eraan gedaan (Repressief):
Hulpverlening op maat: Dynamische brandweerzorg betreft aanpassen van de wet- en regelgeving en aanpassen van de normtijden. De organisatie moet komen tot flexibiliteit in de voertuigbezetting, in kazernering, alarmering en dekkingsgraad. Hiervoor moet een landelijke handreiking komen voor het dekkingsplan, dat uitgewerkt moet worden naar technische instructies en scripts. Binnen de VRR gaan we over naar de totstandkoming van dekkingsplan 4.0 die nog meer dynamisch is. De VRR doorloopt hiervoor o.a. een traject met een aanrijtijdenserver en dynamisch alarmeren, waarmee de VRR in 2019 een Innovatieprijs heeft ontvangen. Dit traject wordt in 2020 verder doorlopen. In 2021 wordt het systeem operationeel en wordt het dynamisch alarmeren voor de brandweer mogelijk.
Hulpverlening op maat Begin dit jaar is ingestemd om te starten met de implementatie van de aanrijtijden server. Dit betekent dat vanaf dat moment de dichtstbijzijnde brandweereenheid wordt gealarmeerd op basis van het huisnummer of incidentlocatie en niet langer op basis van de oude kazernevolgordetabel. Hierbij wordt tevens rekening gehouden met brugopeningen en zijn bedrijfsregels geïmplementeerd waardoor maatwerk en (tijdelijke) aanpassingen in de alarmering heel snel kunnen worden doorgevoerd. Bij de laatste fase van de implementatie zal de dichtstbijzijnde brandweereenheid op basis van de actuele positie van het voertuig wordt gealarmeerd. Dit brengt de nodige organisatorische consequenties met zich mee. Komende periode wordt gekeken hoe dit stapsgewijs ingevoerd kan worden.
Midden in de samenleving: De VRR wil midden in de samenleving staan. De brandweer doet onderzoek naar brandveiligheid en het achterliggende brand(on)onveilige gedrag vooral ten aanzien van risico- en kansgroepen, senioren en minder zelfredzamen. Er wordt o.a. gekeken of er een wijkbrandweerman mogelijk is op Rotterdam-Zuid. Het is nog onduidelijk of in het Nationaal Programma op Zuid geld vrijgemaakt zal kunnen worden om een brandweerman in de wijk of wijken te kunnen vestigen.
Midden in de samenleving: Op het gebied van Veilig Leven is nog onduidelijk of in het Nationaal Programma op Zuid geld vrijgemaakt zal kunnen worden voor een wijkbrandweerman. Er wordt wel een wijkbrandweerman voor de gemeente Barendrecht geworven, die mogelijk in september kan starten.
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
Met ingang van 1 juli 2022 zijn rookmelders verplicht in iedere woning. Veilig leven zal de gemeentes helpen om bewustwording hierover te creëren. Dit wordt landelijk/ interregionaal opgepakt. Met de afdeling risicobeheersing wordt gewerkt aan een programma om de brandveiligheid bij instellingen te verbeteren. Zodra COVID-19 het toelaat, zal hiermee gestart worden.
12 / 47
Programma Brandweerzorg (Risicobeheersing en Industriële Veiligheid) Wat willen we bereiken (preventief):
Wat hebben we eraan gedaan (preventief):
Creëren veilige leefomgeving: Wij willen een meer risicogerichte en regisserende benadering van fysieke veiligheid realiseren die aansluit bij de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging bouw. Hiervoor gaan wij een nieuwe producten en diensten catalogus uitdragen richting gemeenten en een start maken met het opstellen of aanpassen van (nieuwe) samenwerkingsovereenkomsten.
Creëren veilige leefomgeving: De producten en diensten zijn in kaart gebracht. De catalogus voor gemeenten is in ontwikkeling. Hierbij wordt ook rekening gehouden met de behoefte van de gemeenten. Dit wordt de komende tijd met de gemeenten afgestemd. Daarna wordt op basis van deze catalogus een conceptvoorstel gemaakt voor een samenwerkingsovereenkomst.
Implementatie omgevingswet In 2020 worden er nieuwe werkprocedures opgezet. Een deel hiervan wordt in samenwerking met 5 veiligheidsregio’s uit Zeeland en ZuidHolland gedaan.
Implementatie omgevingswet Het ontwikkelen van werkprocessen met de veiligheidsregio’s uit Zeeland en Zuid-Holland is gestart. Daarnaast is gestart met het aanpassen van beleidstukken, mandaten en ondermandaten, brieven en formats. Een ander onderdeel van het implementatieproces is de aansluiting op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Hiervoor moeten afspraken gemaakt worden in het kader van de samenwerking met de andere gebruikers. Bij de GHOR wordt gekeken hoe zij aan kunnen sluiten bij het integraal adviseren. Zo wordt o.a. een criterialijst opgesteld om onderscheid te kunnen maken in adviesaanvragen waarbij de GHOR aan moet sluiten.
Ontwikkelen van een kwaliteitssysteem en voorbereiding op ISO-certificering. Voor Risicobeheersing zal een kwaliteitssysteem ontwikkeld worden en gestart worden met de voorbereiding op ISO-certificering.
Bij de GHOR is de opvolgingsaudit die in november 2020 is gestart in maart 2021 afgerond. De Kiwa heeft aangegeven dat de geldigheid van het certificaat (ISO 9001 2015) met een jaar is verlengd. In september 2021 vindt de volgende opvolgingsaudit plaats. In het najaar van 2022 zal een volledige hercertificering plaatsvinden. Voor Risicobeheersing wordt gestaat gewerkt aan het opzetten van het kwaliteitssysteem. In het afgelopen half jaar zijn kwaliteitsambassadeurs per team aangesteld, is een concept auditplan opgesteld en wordt gewerkt aan bewustwording van werken via een kwaliteitsmanagementsysteem bij medewerkers en het managementteam met behulp van thematische sessies.
De resultaten over de prestaties van de brandweer vindt u in het Bestuurlijk Dashboard. Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
13 / 47
Programma Brandweerzorg (Risicobeheersing en Industriële Veiligheid) Wat willen we bereiken (Preventief):
Wat hebben we eraan gedaan (preventief):
Inzicht in de top 50 van risicovolle objecten, integraal benaderd. Van deze ranking is voor iedere tak van sport aangegeven, wat we doen om de inrichting veilig te maken of in geval van nood, zo snel en goed mogelijk te kunnen helpen. In 2020 is het plan van aanpak niet opgeleverd. In 2021 zal dit opnieuw opgepakt gaan worden en wordt per thema een overzicht opgeleverd met risicovolle objecten.
Het opleveren van een top 50 met risicovolle objecten is losgelaten. In plaats daarvan zal aangesloten worden bij de ontwikkeling van het brandrisicoprofiel van de brandweer. Het brandrisicoprofiel moet op basis van een risicobeeld de organisatie onder andere helpen om sturing te geven op de inrichting en structurele inzet van de basisbrandweerzorg. Daarnaast moet dit brandrisicoprofiel de basis zijn voor effectieve beleidsvoorstellen. Het brandrisicoprofiel brengt verschillende perspectieven in kaart die aansluiten bij verschillende beïnvloedingsmethoden. Eén van deze perspectieven betreft risicogericht toezicht. In 2021 zullen een aantal perspectieven ontwikkeld worden en begin 2022 wordt dan bekeken of deze aanpak van een brandrisicoprofiel aansluit bij het beoogde doel: inzichtelijk krijgen van brandrisico’s in de regio. Omdat ontwikkelingen elkaar snel opvolgen en er hierdoor nieuwe brandrisico’s ontstaan, wordt ingezet op een dynamisch brandrisicoprofiel.
Expertisecentrum voor gezondheid en veiligheid In de regio Rotterdam Rijnmond wordt steeds complexer gebouwd. Bestaande regelgeving is hiervoor niet toereikend, maar er moet wel worden gewerkt met gelijkwaardige veiligheidsmaatregelen. De VRR wil ook op dit gebied specialist zijn. In 2020 is in beeld gebracht wat er nodig is om expert te worden op het gebied van hoogbouw. In 2021 wordt dit verder uitgewerkt.
Expertisecentrum voor gezondheid en veiligheid Landelijk is de vakgroep bouwen bezig met het herzien van de SBR-richtlijn hoogbouw. De VRR zal hiervoor dan ook aansluiten bij deze landelijke vakgroep door plaats te nemen in de stuurgroep van dit landelijke project. De gemeente Rotterdam wordt inmiddels geconfronteerd met bouwplannen voor gebouwen hoger dan 200 meter die buiten de scope van de SBR-richtlijn hoogbouw vallen. De gemeente Rotterdam heeft samen met de VRR richtlijnen opgesteld voor deze gebouwen. Doordat de VRR bij beide trajecten zijn betrokken proberen zij beide ontwikkelingen op elkaar aan te laten sluiten.
De resultaten over de prestaties van de brandweer vindt u in het Bestuurlijk Dashboard.
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
14 / 47
Programma Brandweerzorg
Wat mag het kosten
Staat van Baten en Lasten
Toelichting op de belangrijkste afwijkingen tussen Prognose en Begroting
Nadere toelichting op de financiële cijfers volgt op bladzijde 37 en verder.
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
15 / 47
Risico & Crisisbeheersing en GHOR
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
16 / 47
Programma Risico- en Crisisbeheersing en GHOR Doel Risico- en Crisisbeheersing Het doel van Risico- en Crisisbeheersing is het systematisch verbinden van de vele partijen, die een rol hebben bij het verhogen en borgen van het fysieke veiligheidsniveau van de burger in de regio RotterdamRijnmond. De kern van Risico- en Crisisbeheersing ligt in het vermogen de verschillende belangen van de vele partners op een optimale wijze te behartigen, te waarborgen en de samenhang hierbij aan te brengen door de rol van zowel regisseur als adviseur op zich te nemen. Wat willen we bereiken:
Wat hebben we eraan gedaan:
Hulpverlening op maat: Extra aandacht besteden aan nieuwe vormen van crisis, zoals cyberaanvallen, klimaatverandering, continuïteit. Naast aandacht voor de traditionele incidenten is het de verwachting dat in 2021 meer aandacht besteed moet gaan worden aan o.a. energie transitie, klimaatverandering en ontwikkelingen op het gebied van Robotica (zelf rijdende auto’s/ vaartuigen).
Hulpverlening op maat: Afgelopen periode is de stichting FERM opgericht. Hierin is de VRR een van de participanten. Wij ambiëren dat in 2023 relevante partijen samenwerken om de impact van digitale verstoringen bij bedrijven en in de ketens op het Haven Industrieel Complex in Rotterdam te beheersen. Relevante betrokken partijen zijn diverse publieke organisaties en alle ondernemingen binnen het Haven Industrieel Complex. FERM wordt gezien als dé onmisbare schakel tussen alle partijen. De meerwaarde van FERM wordt gewaardeerd en dat vertaalt zich in operationele en financiële participatie van alle bij FERM aangesloten organisaties.
Een sterk multidisciplinair oefenbeleid hebben. De World Police and Fire Games zijn uitgesteld naar 2022. Hierdoor zal in 2021 in het multidisciplinair oefenbeleid aandacht zijn voor nieuwe vormen van crises zoals energietransitie, gevolgen van de klimaatverandering (zoals extreme neerslag) en gevolgen van Cyber incidenten.
Doordat de World Police en Fire Games uitgesteld zijn naar 2022 wordt dit jaar gebruikt om naar de volgende zaken te kijken: - Er wordt een inventarisatie gemaakt van de belangrijkste multidisciplinaire oefendoelen voor de komende 4 jaar ter voorbereiding op de actualisatie van het beleidsplan. Hierbij wordt rekening gehouden met allerlei nieuwe vormen van crises. - In overleg met onze ketenpartners zal komend half jaar een actueel multidisciplinair oefenbeleid opgesteld worden, waarbij rekening gehouden wordt met de (on)mogelijkheden van onze ketenpartners (reikwijdte 20021/2022). - Er wordt gestart met het beschrijven van het gewenste multidisciplinair oefenbeleid gebaseerd op het actuele regionaal risicoprofiel, waarna dit wordt afgestemd met onze ketenpartners (reikwijdte 2023/2024 e.v.)
Creëren veilige leefomgeving: Ontwikkelen van een gezamenlijke visie van de GHOR en het ROAZ op netcentrisch werken binnen de opgeschaalde zorg in de regio Zuidwest Nederland. Dit gaan wij doen door met de regio’s Zuid-Holland Zuid en Zeeland én met het Traumacentrum Zuidwest Nederland is overleg met alle relevante zorginstellingen om te komen tot netcentrisch werken.
Creëren veilige leefomgeving: Netcentrisch werken wil zeggen: het onderzoeken en ontsluiten van de verschillende informatiestromen binnen de geneeskundige kolom om te komen tot een sneller actueel gedeeld beeld ten behoeve van optimalisatie van oordeel- en besluitvorming. Sinds begin 2021 zijn hierover regelmatig overleggen geweest tussen de GHORbureaus en het ROAZ. Dit heeft geleid tot een projectinitiatieplan dat voor besluitvorming bij de betrokken partijen ligt.
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
17 / 47
Programma Risico- en Crisisbeheersing en GHOR
Wat mag het kosten (Volgt met het financiële deel) Staat van Baten en Lasten
Toelichting op de belangrijkste afwijkingen tussen Prognose en Begroting
Nadere toelichting op de financiële cijfers volgt op bladzijde 37 en verder.
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
18 / 47
Paragraaf Be drijfsvoering Ontwikkelagenda De samenleving is sterk aan verandering onderhevig en we zien een verschuiving van klassieke rampen naar moderne crises. We denken dan met name aan klimaatverandering, energietransitie, vluchtelingenvraagstuk, cyber, terrorisme en hoog water. Zaken die kunnen leiden tot (grote) ontwrichting van de samenleving en die vragen om een heldere en duidelijke veiligheidsaanpak en -structuur. De VRR werkt in opdracht van het algemeen bestuur aan een ontwikkelagenda voor de komende jaren. Doelstelling daarvan is het bepalen van het gewenste veiligheidsniveau en de daarbij behorende begrotingsomvang. Het takenpakket van de VRR is in ruim 10 jaar aanzienlijk verbreed. De extra taken hebben echter niet altijd geresulteerd in extra middelen. Op 26 mei jl. is met het Algemeen Bestuur gesproken over diverse nieuwe ontwikkelingen die gevolgen hebben voor de dienstverlening van de VRR: - Verstedelijking (inclusief hoogbouw), klimaat- en energietransitie, - De komst van de omgevingswet - Digitalisering, informatisering en robotisering - Het belang van een robuuste crisisorganisatie die ook ingezet kan worden voor ‘creeping crises’ zoals Brexit, COVID-19, digitale ontwrichting etc. - Gewijzigde inzetbaarheid van vrijwilligers bij de brandweer.
Het Algemeen bestuur onderschrijft de noodzaak om in te spelen op de genoemde ontwikkelingen om de missie in de maatschappij blijvend te kunnen waarmaken. Uit onderzoek blijkt echter dat waar mogelijk geanticipeerd is op nieuwe ontwikkelingen dit ten koste is gegaan van de capaciteit en de vakbekwaamheid in de basiszorg. In vervolg op de bestuursconferentie zal een discussienotitie opgesteld worden, waarin scenario’s uitgewerkt worden met het beoogd resultaat, de financiële onderbouwing en de implementatietijd. De discussienota wordt besproken met de leden van het Algemeen Bestuur tijdens de thematische vergadering op 13 oktober 2021. De uitkomsten zullen worden meegenomen in het nieuwe meerjarenbeleidsplan van de VRR en de Kadernota voor 2023. Rechtmatigheid Op het gebied van rechtmatigheid zijn wij in afwachting van de behandeling in de Eerste en Tweede kamer van de Wet versterking decentrale rekenkamers. Bij het opstellen van de jaarrekening wordt op dit moment een controleverklaring verstrekt door een externe accountant. De accountant geeft in deze verklaring een oordeel over de getrouwheid en rechtmatigheid van deze jaarrekening. Als de hierboven genoemde wet wordt aangenomen gaat het Dagelijks Bestuur een ‘rechtmatigheidsverantwoording’ af geven bij de jaarstukken.
Het doel van deze wet is de politieke verantwoordelijkheid van het Dagelijks Bestuur voor de rechtmatigheid van de bedrijfsvoering te onderstrepen. Daarnaast beoogt deze wetgeving de kaderstellende en controlerende rol van het Algemeen Bestuur te versterken. De VRR heeft voor het implementeren van deze wijziging een plan van aanpak opgesteld. De verwachting is, dat deze wet in september 2021 (week 39) in de Tweede Kamer behandeld zal worden en met ingang van 1 januari 2022 van kracht wordt.
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
19 / 47
Paragraaf Bedrijfsvoering Human Resources Wet Normalisering Rechtspositie Ambtenaren (Wnra) Op 1 januari 2020 is de Wnra in werking getreden voor de medewerkers van de ambulancedienst van de VRR. De rest van de medewerkers van de VRR vallen vooralsnog niet onder de Wnra, omdat wij daarvoor uitstel hebben gekregen. Bij de invoering van de Wnra wordt onder andere de Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst (cao) van toepassing. Deze wet biedt het kader voor Cao-onderhandelingen en stelt eisen aan de onderhandelende partijen. Om een eigen cao af te kunnen sluiten, dient er een werkgeversvereniging opgericht te worden voor de veiligheidsregio’s. In 2020 heeft het Veiligheidsberaad besloten tot op-/inrichting van een zelfstandige werkgeversvereniging voor de 25 veiligheidsregio’s: de Werkgevers Vereniging Samenwerkende Veiligheidsregio’s (WVSV). Op 21 mei 2021 is de WVSV notarieel opgericht. De doelstelling van de WVSV richt zich op collectieve arbeidsvoorwaardenvorming. Uitgangspunt is een één op één transitie van activiteiten van de VNG naar de WVSV. De WVSV neemt daarmee het werk van de Brandweerkamer van de VNG over. Naast de brandweerhoofdstukken zal de WVSV voortaan over het totale pakket van de rechtspositie onderhandelen met de vakbonden en heeft daardoor een bredere scope dan de Brandweerkamer. In 2021 zal de oprichting en inrichting van de WVSV centraal staan.
Voor 2022 is daarom afgesproken om de bestaande CAR leidend te laten zijn en op hoofdlijnen op gelijke voet door te gaan. Wel dient de WVSV haar ambities als werkgeversorganisatie te bepalen en de thema’s te benoemen waarop met de werknemersorganisaties gesproken zou moeten worden. Deeltijdregeling De huidige rechtspositieregeling voor brandweervrijwilligers kan door Europese en internationale regelgeving en jurisprudentie niet blijven bestaan. Vanuit een landelijke denktank is er een oplossingsrichting onderzocht die uitgaat van een fundamenteel onderscheid in taken tussen een vrijwilliger en een beroepsmedewerker. De zes leidende principes bij deze oplossingsrichting zijn: - Behoud van vrijwilligheid - Toekomstbestendig stelsel - Gelijkwaardige brandweerzorg - Juridische houdbaarheid - Veiligheid van het brandweerpersoneel - Praktische uitvoerbaarheid. In de vergadering van 21 juni 2021 hebben het Veiligheidsberaad en de minister van Justitie en Veiligheid een nieuwe stuurgroep (Toekomstbestendig Brandweerstelsel) de opdracht gegeven om een implementatieplan uit te werken voor implementatie van de eerste bouwsteen van deze denkrichting. De eerste bouwsteen gaat om verplichte beschikbaarheid. De vrijwilliger werkt op basis van vrijwilligheid en kan niet worden verplicht om taken uit te voeren en beschikbaar te zijn op een bepaald moment.
Vormen van consignering – het buiten werktijd verplicht oproepbaar zijn voor spoedgevallen – en kazernering – verplichte aanwezigheid op de kazerne – zijn dan niet meer aan de orde. Voor de beroepsmedewerker geldt dat de verplichting blijft. Daarnaast heeft deze stuurgroep een aanvullende opdracht gekregen om te onderzoeken wat andere wenselijke thema’s zijn om mee aan de slag te gaan om toe te werken naar een toekomstbestendig brandweerstelsel. Hierbij zullen ook relevante brandweerontwikkelingen, zoals slagkracht en par aatheid betrokken worden. Tijdens een gezamenlijk overleg tussen het Veiligheidsberaad en de minister van Justitie en Veiligheid zal eind 2021 de scope voor deze aanvullende opdracht bepaald worden.
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
20 / 47
Paragraaf Bedrijfsvoering Diversiteit De VRR heeft diversiteit en inclusie aangemerkt als een belangrijk strategische speerpunt. Aandacht geven aan diversiteit en inclusie binnen de VRR is niet alleen een thema voor de directie, maar voor de hele organisatie. Dat kan door met elkaar van gedachten te wisselen over dit thema en afspraken te maken over hoe dit ingebed kan worden in de organisatie. Als VRR willen wij diversiteit omarmen, zodat verschillen juist worden gewaardeerd, omdat het bijdraagt aan de kwaliteit van onze dienstverlening. De regio Rotterdam-Rijnmond kenmerkt zich door een hoge diversiteit aan culturen, kennis en ervaringen, maar ook zienswijzen. Met een inclusieve cultuur en groet verscheidenheid aan medewerkers kunnen we hier goed op aansluiten en ons ontwikkelen tot een wendbare en initiatiefrijke werkomgeving waarin mensen zich thuis voelen. De VRR heeft een inclusieve organisatiecultuur waarin diversiteit gewoon is. Inclusief betekent dat iedereen zich betrokken en gewaardeerd voelt, niet ondanks maar dankzij de verschillen. Niemand wordt op basis van zijn of haar individuele eigenschappen buitengesloten, impliciet of expliciet. Diversiteit betekent dat er op allerlei aspecten verschillen zijn tussen medewerkers, zoals leeftijd, migratieachtergrond, gender, karaktereigenschappen en geaardheid.
Met andere woorden, een inclusieve cultuur zal ervoor zorgen, dat er bij de VRR een veilige, open en aantrekkelijke werkomgeving is, waardoor een verscheidenheid aan mensen zich thuis voelt en een stem heeft binnen de VRR. Middels bewustwording, kennisdeling en institutionalisering willen wij de diversiteit en inclusiviteit binnen de VRR gewoon laten zijn. Binnen de werkgroep zijn een visie en doelstellingen geformuleerd. De visie zal binnenkort via de website met de hele VRR gedeeld worden. Daarnaast wordt op het gebied van werving- en selectie gekeken hoe verschillende doelgroepen aangesproken kunnen worden. Verder is er veel aandacht voor thema’s uit de cultuuragenda en wordt dit via het intranet onder de aandacht gebracht bij de medewerkers. Tot slot wordt gewerkt aan kennisdeling. Zo worden de best practices gedeeld met het Landelijk HR Netwerk en is er samenwerking gezocht met het platform 010inclusief (een platform tegen arbeidsdiscriminatie dat streeft naar inclusieve organisaties). Tot slot wordt gewerkt aan een side-programma voor de World Police & Fire Games 2022. Personele capaciteit Brandweer In het meerjarenbeleidsplan is aangegeven, dat het voor de brandweer steeds moeilijker wordt om de onmisbare inzet van vrijwilligers te blijven garanderen en dat naar mogelijkheden wordt gezocht om de personeelsschaarste te verminderen.
Vooral het werven van voldoende vrijwilligers die overdag beschikbaar zijn, wordt steeds moeilijker. Afgelopen periode is er bewust voor gekozen om ook dagdienstmedewerkers aan te nemen om tekorten op vrijwilligerskazernes aan te kunnen vullen en flexibel te kunnen zijn voor beroepskazernes. De VRR heeft als prioriteit om de dekking op niveau te krijgen en te houden en denkt na over vormen en manieren van brandweerzorg. In 2019 zijn diverse projecten gestart die betrekking hebben op het op orde houden van de basis brandweerzorg in de regio. Deze lopende initiatieven, zoals pilots en proeftuinen zijn gecontinueerd en worden eind van dit jaar en volgend jaar geëvalueerd (zie ook doelstellingen programma Brandweerzorg). Daarnaast spelen diverse externe ontwikkelingen (zoals de Wnra en deeltijdregeling) een rol. Een ander aspect is het tweede loopbaanbeleid en de 20 jarigenregeling. Een brandweermedewerker in een bezwarende functie mag deze functie niet langer dan 20 jaar uitoefenen. Na deze periode volgt een tweede loopbaan in een andere functie. De VRR moet de medewerkers hierin faciliteren en medewerkers hebben hierin ook verplichtingen. In 2021 hebben vakbonden en werkgevers een communiqué uitgegeven waarin staat dat er vanuit beide kanten behoefte is om het tweede loopbaanbeleid te herijken.
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
21 / 47
Paragraaf Bedrijfsvoering Landelijk zijn partijen elkaars uitgangspunten en gedachten voor nieuw beleid bij elkaar aan het brengen. Momenteel wordt onderzocht of de universiteit van Maastricht een onderzoek kan uitvoeren. Dit onderzoek behelst zowel inzicht in de elementen van het zware werk in de huidige situatie, de samenhang tussen (combinaties van) deze elementen en parameters van duurzame inzetbaarheid alsook de daadwerkelijke oorzaak-gevolg relatie tussen bevorderende en belemmerende factoren van duurzame inzetbaarheid en arbeidsparticipatie door de tijd heen. Dit maakt het onderzoekstraject langdurig van aard (4 jaar) maar is essentieel om te komen tot gerichte preventieve en interventiemogelijkheden om duurzame inzetbaarheid en arbeidsparticipatie onder het brandweercorps te faciliteren. Duurzaamheid van personeel Op het gebied van duurzame inzetbaarheid is de herijking van de 20-jarigen regeling en het 2e loopbaanbeleid vooral gericht op de beroepsmedewerkers van de brandweer. Voor alle andere medewerkers is er ook aandacht voor duurzaamheid. Duurzaam inzetbare werknemers zijn werknemers die nu en in de toekomst gezond, gemotiveerd, competent en productief aan het werk kunnen zijn om de eigen ambities en die van de organisatie waar te maken. Het realiseren van de ambities van werkgever en werknemer is een gedeelde verantwoordelijkheid.
Van de werknemers mag verwacht worden dat ze ervoor zorgen vitaal, vakkundig en gemotiveerd zijn om de prestaties te leveren die van ze verwacht mogen worden. Van de werkgever mag verwacht worden dat er een omgeving wordt gecreëerd waar de werknemer optimaal kan presteren. Er is een duurzame inzetbaarheidskalender geïntroduceerd waarbij al volop aandacht is voor de duurzame inzetbaarheid van het personeel. In de beleidsnotitie duurzame inzetbaarheid zijn de belangrijkste uitgangspunten: - Medewerkers kiezen zelf voor hun eigen privé-werkbalans; wanneer werk ik, waar werk ik en hoeveel werk ik. - Medewerkers kiezen zelf voor vitaliteit en gezondheid (de bewuste medewerker, zelfregie). - Medewerkers worden ingezet op hun talent/ambitie/passie en in hun kracht staan: werken is leuk (eventueel ook tijdelijk buiten de VRR)! - Medewerkers voelen zich verantwoordelijk voor hun eigen ontwikkeling en loopbaan. - Medewerkers en leidinggevenden weten om te gaan met werkdruk en zijn mentaal veerkrachtig. Cruciaal in het realiseren van duurzaam inzetbare medewerkers is faciliteren op 4 pijlers te weten: - Gezondheid en energie. - Kennis en vaardigheden - Balans werk – privé - Motivatie en betrokkenheid. Hierbij is de dialoog tussen werkgever en werknemer zeer belangrijk.
In deze dialoog gaan leidinggevende (werkgever) en medewerker met elkaar in gesprek over deze vier elementen, die van invloed zijn op de inzetbaarheid van de medewerker in relatie tot hun eigen ambities en die van de organisatie. In het afgelopen jaar is gewerkt aan een concreet plan van aanpak Duurzame inzetbaarheid/Vitaliteit 2021. Om tot dit plan te komen is gekeken naar maatschappelijke ontwikkelingen, is een analyse gemaakt op jaarverslagen en zijn behoeften getoetst bij sleutelfiguren in de organisatie. Dit heeft geleid tot een plan waarin 4 thema’s nader zijn uitgewerkt in concrete acties te weten: Verzuim, Hybride werken, Vitaliteit, Levensfase bewust beleid. De acties worden in de loop van het jaar verder opgepakt en uitgewerkt. In de eerste twee maanden van het jaar draaide het project “Vitaal en bruisend” nog. Dit project is ingegeven door de corona-crisis en was erop gericht om medewerkers in de crisis handvatten te bieden om toch zo vitaal mogelijk aan het werk te blijven. Er heeft o.a. een onlinetraining mindfulness en kickboksen plaatsgevonden. De projectgroep hybride werken is opgestart om voor de VRR nader uit te werken hoe het nieuwe werken 2.0 eruit moet gaan zien. De projectgroep richt zich op het uitwerken van een vorm waarin thuiswerken wordt afgewisseld met werken op locatie.
Tot slot is er een businesscase uitgewerkt om duidelijk te maken dat de organisatie gebaat is bij een interne psycholoog. Hierover moet nog een beslissing genomen worden.
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
22 / 47
Paragraaf Bedrijfsvoering
Duurzaamheid van materiaal Op het gebied van duurzaamheid is de VRR toegetreden tot het manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI). Daaruit vloeit voort dat er een actieplan opgesteld moet worden. In dit actieplan worden de ambities van de organisatie op het gebied van Maatschappelijk Verantwoord Inkopen goed beschreven en worden de ambities vertaald naar concrete doelstellingen. Denk hierbij aan thema’s als klimaatbewust inkopen, internationale sociale voorwaarden, social return on investment, biobased inkopen, circulair inkopen en innovatiegericht inkopen. Daarnaast worden in het actieplan kansen voor verduurzaming geïdentificeerd en wordt er een actielijst opgesteld. Dit actieplan moet eind van het jaar zijn opgesteld. Omdat Maatschappelijk Verantwoord inkopen nieuw is binnen de organisatie is dit een gezamenlijk leerproces, waar monitoren, evalueren en bijstellen onderdeel van is. Door de voortgang én de knelpunten periodiek te rapporteren en inzicht te geven in de resultaten ontstaat ook steeds meer draagvlak binnen de organisatie
Ziekteverzuim De VRR streeft naar een ziekteverzuimpercentage van maximaal 4%.
Ten opzichte van de halfjaarcijfers van 2020 zien we een daling in het korte en middellange verzuim. De grootste stijging zit in het lange verzuim, waarvan 0,6% nog langer dan 365 dagen verzuim bedraagt.
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
23 / 47
Paragraaf Bedrijfsvoering Agressiviteit tegen hulpverleners De VRR accepteert vanuit goed werkgeverschap geen geweld en agressie tegen zijn medewerkers. Door het inzetten van gericht beleid, hopen wij dat medewerkers het belang van melden van incidenten en het doen van aangifte inzien, zodat agressie en geweld tegen onze medewerkers kan afnemen.
De vijf meldingen bij de brandweer hebben allemaal plaatsgevonden tijdens de jaarwisseling. Het gaat hierbij o.a. om schade ontstaan door het gooien met stenen. Er zijn acht aangiften gedaan. Hiervan zijn er direct twee geseponeerd in verband met het ontbreken van bewijs en opzet. Van de andere zes zijn er twee zittingen geweest bij de rechtbank. Eén dader is in hoger beroep gegaan en bij de andere zitting is de dader veroordeeld. Het gaat bij alle incidenten om fysiek geweld.
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
24 / 47
Paragraaf We e rstandsvermogen e n risicobeheersing Algemeen De Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond (VRR) staat voor ‘samen sterk’ in risicobeheersing, incidentbestrijding en crisisbeheersing. Dit gebeurt door een gezamenlijke inzet van diensten, organisaties, burgers en bedrijfsleven, waardoor schade en leed bij incidenten wordt voorkomen of beperkt. Om deze missie te kunnen uitvoeren, is het wenselijk om risico’s die van invloed zijn op de bedrijfsvoering beheersbaar te maken. Hierbij is de relatie tussen risico’s en de mate waarin de organisatie in staat is om eventuele grote financiële tegenvallers die bij de risico’s horen op te vangen van belang. Door actief naar risico’s te kijken en waar nodig beheersmaatregelen in te stellen, vervult de VRR een actieve rol. Het doel van risicomanagement is dat het structureel bijdraagt aan het in control zijn van de VRR. Beleid De doelstellingen en de kaders waarbinnen risicomanagement zich afspeelt, zijn omschreven in de Nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement (2017). Risicomanagement is een continu proces dat is opgenomen in de planning- & control cyclus. Zowel in de halfjaarrapportage als in de begrotings- en jaarrekeningstukken worden de actuele risico’s en beheersmaatregelen gerapporteerd.
De VRR tracht een zo goed mogelijk beeld te krijgen van het benodigde weerstandsvermogen en zal risico’s zoveel mogelijk proberen te kwantificeren. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is het vermogen van de organisatie om klappen op te vangen. Het vormt als beheersmaatregel het sluitstuk van risicomanagement. Het weerstandsvermogen geeft de financiële robuustheid aan van de begroting, de jaarrekening en de financiële positie. De ratio weerstandsvermogen is de verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit (gekwantificeerde risico’s). Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio = ------------------------------------------------------------Benodigde weerstandscapaciteit
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
Wat verstaan wij onder risico en risicomanagement: - Een risico wordt gezien als de kans dat een gebeurtenis zich voordoet met een negatief of positief gevolg in relatie tot de doelstelling en bedrijfsvoering van de organisatie. - Er wordt een onderscheid gemaakt tussen incidentele en structurele risico’s. Een structureel risico heeft een meerjarig effect op de organisatie. - Risicomanagement bevat alle gecoördineerde activiteiten om een organisatie te sturen en te beheersen met betrekking tot risico’s.
Wat is het doel van risicomanagement: Het inzichtelijk maken en houden van de risico’s die de organisatie loopt om zo een verantwoorde keuze te kunnen maken en hiermee het vertrouwen in de organisatie te vergroten.
Wat willen we met risicomanagement bereiken: - Voldoen aan wet- en regelgeving. - Vergroten van het risicobewustzijn. - Een juist en volledig beeld krijgen en houden van de belangrijkste risico’s die realisatie van de doelstellingen van de organisatie kunnen belemmeren. - Maatregelen nemen om de risico’s zo goed mogelijk te beheersen. - Voor de dekking van de resterende risico’s: een goed onderbouwde en voldoende financiële capaciteit om de risico’s op te vangen.
25 / 47
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de primaire begroting 2021 en de 1e begrotingswijziging 2021 is een aantal ontwikkelingen genoemd waarvan destijds de verwachting was dat ze mogelijk een risico voor de VRR-organisatie konden vormen. Risico’s zijn dynamisch, dat betekent dat sommige risico’s inmiddels zijn vervallen of dat er nieuwe risico’s in de risicoparagraaf zijn opgenomen. Risico s = structureel i = incidenteel
Verwachting van het benodigde weerstandsvermogen per ultimo jaar 2022 PM
2023 PM
2024 PM
2025 PM
s
315
315
385
385
Wegvallen en niet toereikend zijn van LEC-gelden.
i
320
Inwerkingtreding Omgevingswet.
s
PM
PM
PM
PM
Spreiding en beschikbaarheid ambulancezorg.
s
500
500
500
500
500
Gevolgen van (veranderde) wet- en regelgeving niet tijdig op kunnen vangen.
s
250
250
250
250
250
Vertraagd tempo en of onvoldoende aanpassing bijdragen van stakeholders van de VRR t.b.v. kostenontwikkeling. Deeltijdregeling brandweervrijwilligers
i
PM
-
s
-
3.600
3.600
3.600
3.600
Personele capaciteit brandweer.
s
PM
PM
PM
PM
PM
Bestaansrecht organisatie / Ontwikkelagenda VRR.
s
-
PM
PM
PM
PM
Duurzame Piketorganisatie
s
-
791
1.063
1.148
1.148
Vakbekwaamheid
s
1.490
3.040
4.484
4.484
Alarmering bevolking.
s
-
Effencten en kosten als gevolg van grote crises (uitbraak coronavirus). Financiële gevolgen van schade die niet meer of beperkt verzekerbaar is Vertraging levertijd brandweervoertuigen
i
PM
s
PM
i
PM
-
-
-
-
i
PM
PM
PM
PM
PM
750
7.266
8.768
10.367
Vrijwaring van gemeenten voor aansprakelijkheid van niet verzekerbare risico's. Het gaat hier om juridische gevolgrisico's, zoals claims. Actiecentra en overdracht (beheer) meldkamer aan LMS
s
Hogere huisvestingskosten door bouw, verbouw en onderhoud Totaalbedrag risico's (bedrag x €1.000)
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
2021 PM
-
-
-
-
PM -
-
PM -
PM
-
-
PM
PM
PM
PM
PM
10.367
26 / 47
Paragraaf Risicomanagement Toelichting op risico’s Hierna worden de risico’s uit het overzicht nader toegelicht. Per risico wordt aangegeven wat de verwachtingen zijn voor dit jaar en de daaropvolgende jaren. Vrijwaring van gemeenten voor aansprakelijkheid van niet verzekerbare risico’s Voor het risico ‘Vrijwaring van gemeenten voor aansprakelijkheid van niet verzekerbare risico’s’ was voorheen een bedrag opgenomen. Op advies van de auditcommissie (2018) is dit risico als PM-post opgenomen in de risico-inventarisatie. Bij dit risico gaat het om juridische gevolgrisico’s zoals claims. Actiecentra en overdracht beheer aan Landelijke meldkamersamenwerking (LMS) In 2020 is het beheer van de meldkamer overgegaan naar de politie. Hierdoor zijn verantwoordelijkheden, middelen en taakuitvoering in één hand bij de politie gekomen. Het gaat hierbij om het beheer op het gebied van huisvesting, administratieve organisatie, informatievoorziening, arbeidsomstandigheden, financiën, inkoop, ICT en lokaal functioneel beheer. Met de transitie van de meldkamer naar de LMS heeft de VRR ook een deel van de bijbehorende BDuR-opbrengsten ingeleverd en deze opbrengsten worden nu door de LMS ontvangen. Uit deze BDuR-opbrengsten werden onder meer de actiecentra betaald. De actiecentra zijn ruimtes waar onder meer de coördinatie van grotere incidenten plaatsvindt.
De LMS heeft aangegeven het beheer van de actiecentra niet over te nemen, waardoor de kosten voor rekening van de VRR komen, terwijl de bijbehorende opbrengsten uit de BDuR hiervoor ontbreken. Met de LMS en politie zijn afspraken gemaakt, waardoor de stijging voor de kosten van het beheer van de actiecentra niet in 1 keer bij de VRR komen, maar in de loop van de komende jaren. Dit jaar doet dit risico zich al voor. Voor de komende jaren is het risico wél opgenomen, omdat de VRR in gesprek gaat met de minister van Justitie en Veiligheid om de uitname uit de BDuR te heroverwegen, aangezien de uitname te hoog is gebleken gezien bovenstaande ontwikkeling. Wegvallen en niet toereikend zijn van gelden Landelijk Expertisecentrum (LEC) Voor 2021 heeft de VRR de toekenning ontvangen voor de subsidie LEC-gelden. Voor 2021 is dit geen risico meer. In Nederland vallen 400 bedrijven onder het Besluit risico’s zware ongevallen (BRZO). Deze bedrijven werken met gevaarlijke stoffen die, wanneer deze vrijkomen, kunnen zorgen voor escalatie naar een rampscenario. De veiligheidsregio heeft een wettelijke (brandweer)taak om de bedrijven die onder het BRZO vallen te inspecteren. Daarnaast heeft de veiligheidsregio taken in het beoordelen van veiligheidsrapporten en het adviseren van de omgevingsdienst op het verlenen van de omgevingsvergunning (milieu).
Ook heeft de veiligheidsregio een taak in het aanwijzen van en het toezicht houden op bedrijfsbrandweren. Bij de uitvoering van deze BRZO-taken krijgen de veiligheidsregio’s ondersteuning van het Landelijk Expertisecentrum (LEC). Het LEC verstrekt informatie en advies aan veiligheidsregio’s en vertegenwoordigt de veiligheidsregio’s in diverse werkgroepen en overleggen. Ook ondersteunt het LEC het ministerie van Veiligheid & Justitie bij het verzamelen van informatie over de afzonderlijke veiligheidsregio’s en verstrekt inzicht in het landelijk beeld van rampenbestrijding en bedrijfsbrandweren. De VRR voert werkzaamheden uit voor het LEC waarvoor een subsidie wordt ontvangen vanuit het ministerie van Veiligheid & Justitie. Inwerkingtreding Omgevingswet Het omgevingsrecht bestaat uit tientallen wetten en honderden regelingen voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water met allemaal hun eigen uitgangspunten, werkwijzen en eisen. De nieuwe omgevingswet bundelt al deze bestaande wetten. De veiligheidsregio heeft onder andere tot taak om risico’s in haar verzorgingsgebied te beheersen. In de eerste helft van 2020 is besloten dat de invoering van de wet wordt uitgesteld tot 1 juni 2022. Verwacht wordt dat er door het omgevingsrecht een afname in het aantal vergunningverleningen/ beschikkingen zal komen.
Daarentegen zal de afhandeling van de aanvragen in complexiteit toenemen, doordat integraal geadviseerd moet worden. Daarnaast lijkt er een verschuiving te gaan plaatsvinden in de balans tussen enerzijds vergunningverlening en adviseren en anderzijds toezicht en handhaving. Een andere manier van werken en een andere manier van denken is als gevolg van het veranderende omgevingsrecht nodig. De verschillende disciplines binnen de VRR moeten gezamenlijk richting het bevoegd gezag één integraal advies uitbrengen middels het Digitaal Stelsel Omgevingswet.
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
27 / 47
Paragraaf Risicomanagement Na invoering van de wet zal afgewacht moeten worden of de effectiviteit van risicobeheersingstaken hetzelfde blijft of verbetert. Indien er een verslechtering optreedt, zal dit uiteindelijk leiden tot een toename van incidenten. Gezien bovenstaande verwachtingen lijkt het erop dat er een stijging in de kosten zal komen door de invoering van de omgevingswet. In de meerjarenraming is vooralsnog geen rekening gehouden met eventuele meerkosten als gevolg van de inwerkingtreding van de nieuwe wetgeving. Momenteel wordt het risicogericht werken in het kader van de Omgevingswet meegenomen in de bestuurlijke discussie over de taak, rol en gewenste ambitieniveau van de VRR (Ontwikkelagenda). Spreiding en beschikbaarheid ambulancezorg Jaarlijks wordt onderhandeld met zorgverzekeraars over het budget inzake spreiding en beschikbaarheid van de ambulancezorg. Meer concreet gaat het dan om het aantal ambulancevoertuigen, te leveren diensten en postlocaties. Het risico bestaat dat de VRR de gemaakte budgetafspraken met de zorgverzekeraars over het te leveren aantal diensten niet kan nakomen, bijvoorbeeld door schaarste aan personeel. Een mogelijk gevolg hiervan is dat de zorgverzekeraars een korting hanteren, waardoor het budget uiteindelijk niet toereikend is voor de VRR.
Op basis van het daadwerkelijk geleverde aantal diensten over het eerste half jaar van 2021 verwacht de VRR voor dit jaar geen korting. De afspraken die door ARR jaarlijks met de zorgverzekeraars worden gemaakt, moeten dit jaar ook worden gezien in het licht van de COVID-19 crisis die de samenleving en de gezondheidszorg al sinds maart 2020 in zijn greep houdt. Als gevolg van de COVID-19 crisis staat de zorg en dus ook de ambulancezorg onder druk. Zo is het ziekteverzuim onder ambulancepersoneel hoger geweest dan gemiddeld. Ook betekenen de aangescherpte hygiënemaatregelen dat ritten gemiddeld langer duren en intensiever zijn. Ondanks de druk op de ambulancezorg zijn de prestaties en het aantal geleverde diensten in 2021 redelijk op niveau gebleven. Het aantal geleverde diensten per week is tot dusver zelfs hoger dan het aantal diensten dat met de zorgverzekeraars is overeengekomen. Door de zorgverzekeraars zijn extra middelen beschikbaar gesteld om het hogere aantal diensten te vergoeden. Gevolgen van (veranderde) wet- en regelgeving niet tijdig op kunnen vangen De VRR heeft bij de uitvoering van haar taken te maken met diverse wetten en regels. Hoewel medewerkers voortdurend worden opgeleid en informatie wordt uitgewisseld met diverse netwerken, bestaat het risico dat niet altijd is voldaan aan relevante wet- en regelgeving.
De verwachting voor 2021 is dat de VRR niet meer te maken krijgt met eventuele gevolgen van (veranderde) wet- en regelgeving. Vertraagd tempo en of onvoldoende aanpassing bijdragen t.b.v. kostenontwikkeling Bij dit risico gaat het om kostenstijgingen waarmee de VRR te maken krijgt. De VRR zal deze kostenstijgingen eerst zelf moeten betalen en wordt later (deels) gecompenseerd via de bijdragen van de stakeholders. Deeltijdregeling vrijwilligers brandweer Ten aanzien van onze brandweervrijwilligers is inmiddels duidelijk dat de huidige rechtspositieregeling op grond van de deeltijdrichtlijn juridisch niet meer houdbaar is. Dit betekent dat de brandweer vrijwilliger in zijn huidige vorm niet kan blijven bestaan. Vanuit de landelijke denktank is er een oplossingsrichting geboden die uitgaat van een fundamenteel onderscheid in taken tussen een vrijwilliger en een beroepsmedewerker . Op dit moment wordt deze oplossingsrichting verkend. Er wordt toegewerkt naar een wijziging in de brandweerorganisatie waarbij de belangen van de vrijwilligers de beroepsmedewerkers, de organisatie als geheel en de burgers van Rotterdam-Rijnmond worden meegewogen. Landelijk vindt onderzoek plaats hoe hiermee omgegaan kan worden.
In de vergadering van 21 juni 2021 hebben het Veiligheidsberaad en de minister van Justitie en Veiligheid een nieuwe stuurgroep (Toekomstbestendig Brandweerstelsel) de opdracht gegeven om een implementatieplan uit te werken voor implementatie van de eerste bouwsteen van de hierboven genoemde denkrichting. Ook zal de minister een en ander nogmaals bespreken binnen Europa. De eerste bouwsteen gaat om verplichte beschikbaarheid. De vrijwilliger werkt op basis van vrijwilligheid en kan niet worden verplicht om taken uit te voeren en beschikbaar te zijn op een bepaald moment. Vormen van consignering – het buiten werktijd verplicht oproepbaar zijn voor spoedgevallen – en kazernering – verplichte aanwezigheid op de kazerne – zijn dan niet meer aan de orde. Voor de beroepsmedewerker geldt dat de verplichting blijft.
Halfjaarrapportage 2021 – Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
28 / 47
Paragraaf Risicomanagement Op basis van een landelijk rekenmodel (Brandweer Nederland en RCDV) is er nu bedrag opgenomen in de bovenstaande tabel. Omdat het een model betreft en het proces rondom de deeltijdregeling nog niet is uitgelopen moet het genoemde bedrag als een vroege schatting worden gezien. Uitgangspunt is om vanuit een landelijke aanpak te komen tot een vergoeding vanuit het Rijk voor de consequenties van de deeltijdregeling. Personele capaciteit brandweer De VRR bouwt in grote delen van de regio op brandweervrijwilligers om haar burgers te voorzien van brandweerzorg. Zij vervullen een kritieke taak in een zeer omvangrijk deel van de veiligheidsregio en doen dat 24 uur per dag, 365 dagen in het jaar. In het meerjarenbeleidsplan is aangegeven dat het voor de brandweer steeds moeilijker wordt om de onmisbare inzet van vrijwilligers te blijven garanderen en dat naar mogelijkheden wordt gezocht om de personeelsschaarste te verminderen. Vooral het werven van voldoende vrijwilligers die overdag beschikbaar zijn, wordt steeds moeilijker. Zeker in kleinere dorpskernen is het steeds lastiger om de paraatheid 24 uur per dag, 7 dagen in de week te garanderen. De dekking staat hierdoor onder druk. De VRR heeft als prioriteit om de dekking op niveau te krijgen en te houden en denkt na over andere vormen en manieren van brandweerzorg.